İçeriğe atla

Güneş balabanı

Güneş balabanı
Güney Amazon, Brezilya
Korunma durumu
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Animalia
Şube: Chordata
Sınıf: Aves
Takım: Eurypygiformes
Familya: Eurypygidae
Selby, 1840
Cins: Eurypyga
Illiger, 1811
Tür: E. helias
Eurypyga helias
Pallas, 1781

Güneş balabanı yaşam alanı
Alt türler

Metne bakınız

Sinonimler

Ardea helias Pallas, 1781
[1]

Güneş balabanı (Eurypyga helias) Amerika'nın tropikal bölgelerinden yaşayan balaban benzeri bir kuştur. Monotipik Eurypygidae familyasının yine monotipik Eurypyga cinsinin tek üyesidir. Orta ve Güney Amerika'da bulunan üç alt türü vardır. Güneş balabanının, Yeni Kaledonya'da bulunan kagu (Rhynochetos jubatus) türü ile morfolojik ve moleküler benzerlikler göstermesi Gondvana kökenli olabileceğini göstermektedir ve her iki tür de Eurypygiformes takımında sınıflandırılmaktadır.[2]

Taksonomi

Güneş balabanı genellikle Turnamsılar takımı içinde sınıflandırılır ancak bu hep geçici olarak görülmüştür. Bu kuş genel hatlarıyla geçici olarak Turnamsılar içinde sınıflandırılan kagu'ya (Rhynochetos jubatus) büyük benzerlik gösterir.[3][4] Moleküler araştırmalar da kagu ile güneş balabanının birbirlerinin yaşayan en yakın akrabası olduğunu gösterir ve kanat nümayişleri benzerdir.[5][6] Muhtemelen Turnasımlar takımından olmamaları gerekir ancak önerilen Metaves için de yeteri kadar destek yoktur.[7] Bu iki tür bir arada küçük bir Gondvana soyu oluşturuyor gibi görünmekte ve aralarına soyu tükenmiş Aptornithidae familyası ve/veya Mesitornithidae familyası da muhtemelen katılmaktadır ve gerçek Turnamsılar ile olan bağlantıları belirlenmemiştir.

Alt türleri

Güneş balabanı önceleri E. helias ve E. major olarak iki ayrı tür altında sınıflandırılmaktaydı ancak günümüzde alt türler arasında oldukça büyük farklar bulunan tek tür olarak sınıflandırılmaktadır. Tüy özellikleri ve boyutlarına göre üç alt tür tanınmaktadır. Üç alt tür allopatriktir.[2]

  • E. h. helias (Pallas, 1781) – Amazon güneş balabanı
  • E. h. major Hartlaub, 1844 – Kuzey güneş balabanı
  • E. h. meridionalis Berlepsch & Stolzmann, 1902 – Bayır güneş balabanı

Kaynakça

  1. ^ "Eurypyga helias (Pallas, 1781)". GBIF—the Global Biodiversity Information Facility. 3 Eylül 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Aralık 2017. 
  2. ^ a b del Hoyo, J. Elliott, A. & Sargatal, J. (editors). (1996) Handbook of the Birds of the World. Volume 3: Hoatzin to Auks. Lynx Edicions. 84-87334-20-2
  3. ^ Houde et al. (1997) Phylogeney and evolution of 12S rDNA in Gruiformes (Aves). In: Mindell, D. P. (ed.), Avian Molecular Evolution and Systematics. Academic Press, San Diego. S. 121–158.
  4. ^ Oliveira, Edivaldo H. C. de; Ferguson-Smith, Malcolm A.; O´Brien, Patricia C. M.; Tagliarini, Marcella Mergulhão; Santos, Michelly da Silva dos; Monte, Amanda Almeida; Furo, Ivanete de Oliveira (1 Aralık 2015). "Cytotaxonomy of Eurypyga helias (Gruiformes, Eurypygidae): First Karyotypic Description and Phylogenetic Proximity with Rynochetidae". PLOS ONE. 10 (12). ss. e0143982. Bibcode:2015PLoSO..1043982F. doi:10.1371/journal.pone.0143982. ISSN 1932-6203. PMC 4666659 $2. PMID 26624624. 
  5. ^ Fain & Houde (2004) Parallel radiations in the primary clades of birds 19 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Evolution 58(11): 2558–2573.
  6. ^ Ericson et al. (2006) Diversification of Neoaves: Integration of molecular sequence data and fossils 25 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Biology Letters 2 (4): pp. 543–547
  7. ^ Morgan-Richards et al. (2008) Bird evolution: testing the Metaves clade with six new mitochondrial genomes. BMC Evolutionary Biology 8 (20).

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kuş</span> kanatlı, iki ayaklı, sıcakkanlı, yumurtlayan ve tüylü omurgalı hayvanlar

Kuş; tüyleri, dişsiz gagaları, yumurtladıkları sert kabuklu yumurtalar yoluyla üreyen, yüksek metabolizma hızına sahip, dört odacıklı kalpleri ve hafif ama güçlü bir iskelet yapısına sahip, Aves sınıfını oluşturan sıcakkanlı omurgalı hayvanlar grubudur. Tüm dünyada yaygın olarak yaşayan kuşların boyutları arı sinek kuşunda 5 cm ila deve kuşunda 2,75 m arasında değişir. On bin kadar yaşayan kuş türü bulunur ve bunların yarısından fazlasını ötücü kuşlar oluşturur. Kuşların türlere göre farklılık gösteren kanatları vardır ve kanatsız olduğu bilinen tek grup kivi kuşu ve soyları tükenmiş olan moa ile fil kuşudur. Ön ayakların evrimleşerek kanatlara dönüşmesi kuşlara uçma yeteneği sağlamış ancak daha sonra yine evrimin devam etmesiyle penguenler, deve kuşları ve adalarda endemik olan bazı türler uçma yeteneğini kaybetmişlerdir. Kuşların sindirim ve solunum sistemleri de uçma yeteneğine uyum sağlamıştır. Özellikle deniz kuşları ve bazı su kuşları gibi kuşlar ayrıca evrimleşerek yüzme yeteneği de kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Palaeognathae</span>

Palaeognathae kuşlar sınıfının ana alt sınıflarından birisidir. Struthioniformes, Rheiformes, Tinamiformes, Casuariiformes ve Apterygiformes takımlarını bir araya getirir. Bu alt sınıf içinde yaşayan 60 tür ile 5 familya ve 14 cinsi kapsar. Deve kuşları haricindeki diğer tüm takımlar Notopalaeognathae kladı içinde sınıflandırılır. Deve kuşları ise kendi alt kladlarına sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Baykuşgiller</span>

Baykuşgiller (Strigidae), tüm baykuşların sınıflandığı Strigiformes takımını oluşturan familyalardan biridir ve tipik baykuş türlerini içerir.

<span class="mw-page-title-main">Sylviidae</span>

Ötleğengiller ya da Sylviidae, ötücü kuşlar (Passeriformes) takımına bağlı bir kuş familyasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Pelikansılar</span>

Pelikansılar ya da Pelecaniformes orta ve büyük boyda su kuşlarının oluşturduğu kuşlar sınıfına ait bir takımdır. Geleneksel olarak dört parmakları arasında perde bulunan tüm kuşları içeren takım olarak tanımlanmış olsa da bu tanım doğru değildir. Daha önceleri kullanılan kürek ayaklılar ya da kürek ayaklı kuşlar adlandırması da bu yanlış tanımlamadan gelir. Çoğunun boğazlarındaki deri tüysüzdür ve burun delikleri işlevi olmayan yarıklar hâline dönüşmüş ve bu nedenle ağızdan soluma yapmaktadırlar. Balık, kalamar benzeri deniz hayvanlarıyla beslenirler. Koloniler hâlinde yuva yaparlar ancak bireysel çiftler tek eşlidir. Yavruları yumurtadan tüysüz ve gözleri açılmamış olarak çıkar, bakıma ihtiyaçları vardır.

<span class="mw-page-title-main">Balıkçılgiller</span>

Balıkçılgiller (Ardeidae), pelikansılar takımına ait, tatlısu ya da tuzlusu kıyılarında yaşayan uzun bacaklı kuşları kapsayan bir familyadır.

<span class="mw-page-title-main">Kazsılar</span>

Kazsılar, kuşlar sınıfına ait, ördekler, kazlar ve kuğuları kapsayan bir takımdır.

<span class="mw-page-title-main">Turnamsılar</span>

Turnamsılar veya bataklık kuşları, kuşlar (Aves) sınıfının, karinalılar (Carinatae) bölümünün, gökkuzgunumsular (Coraciiformes) takımına giren bir alt takımı.

<span class="mw-page-title-main">Rallidae</span>

Rallidae, Gruiformes takımına bağlı bir kuş familyasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Falconiformes</span> kuş takımı

Falconiformes, halen mevcut Falconidae (doğangiller) familyası ile birlikte birkaç Paleojen türünü içeren bir kuş takımıdır. Geleneksel olarak diğer gündüz yırtıcı kuşları Cathartidae, Sagittariidae, Pandionidae ve Accipitridae familyaları da Falconiformes takımı içinde sınıflandırılırdı. 2008 yılından beri yayımlanan çeşitli genomik araştırmalar ise Avustralaves kladının varlığını öne sürdü. Avustralaves kladı içinde Falconiformes'in en yakın akrabası Psittacopasserea kladıdır ve birlikte Eufalconimorphae kladını oluştururlar.

Moleküler saat, moleküler saat hipotezi (MSH) temelinde, jeolojik geçmişte iki türün veya diğer taksonların birbirinden ne zaman ayrıldıklarını tespit etmek için fosil sabitleri ve moleküler değişim oranlarının moleküler evrimde kullanıldığı bir tekniktir. Moleküler saat, türleşme ya da radyasyon olarak adlandırılan olayların ortaya çıkma zamanlarını tahmin etmek için kullanılır. Bu tür hesaplamalar için kullanılan moleküler veriler, DNA'larda genellikle nükleotid dizileri veya proteinlerdeki amino asit dizileridir. Moleküler saate, bazen gen saati, genetik saat ya da evrimsel saat dendiği de olur.

<span class="mw-page-title-main">Holozoa</span>

Holozoa, hayvanları ve en yakın tek hücreli akrabalarını içeren ancak mantarları hariç tutan bir canlı grubudur. Holozoa ayrıca tunik cinsi Distaplia için kullanılan eski bir isimdir.

<i>Camarhynchus</i> kuş cinsi

Camarhynchus, Thraupidae familyasına bağlı bir kuş cinsidir. Camarhynchus'un tüm türleri Galápagos Adaları'na özgüdür ve ilgili türlerle birlikte topluca Darwin ispinozları olarak bilinirler.

<span class="mw-page-title-main">Mesitornithidae</span> Kuş familyası

Mesitornithidae içinde yer aldığı Mesitornithiformes takımı ile birlikte Columbiformes ve Pterocliformes takımlarının oluşturduğu Columbimorphae kladında sınıflandırılan bir kuş familyasıdır. Küçük boyutlu uçamayan ya da çok zayıf uçma yeteneğine sahip, Madagaskar'a endemik kuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">Tityridae</span>

Tityridae, Neotropikal biyocoğrafik bölgesinde ormanlarda ve ağaçlık alanlarda yaşayan kuşlardan oluşan, Passeriformes takımında sınıflandırılan bir kuş familyasıdır. Bu familya yer alan 45 tür önceden Tyrannidae, Pipridae ve Cotingidae familyalarında sınıflandırılıyordu. Hepsi küçük ve orta boylarda kuşlardır. Iodopleura pipra türünün boyu 9,5 cm, ağırlığı 10 g. iken Tityra semifasciata türünün boyu 24 cm. ağırlığı da 88 g. civarındadır. Çoğunun kuyruğu görece kısa, kafaları da büyüktür.

<span class="mw-page-title-main">Artamidae</span>

Artamidae, Avustralya, Hint-Pasifik bölgesi ve Güney Asya'da yaşayan kuşların bulunduğu, Passeriformes takımında sınıflandırılan bir kuş familyasıdır. Üç alt familya içerisinde, altı cinse dağılmış yaşayan 24 türü vardır. Yalnızca Artamus cinsini içeren monotipik familya iken 1994 yılında Cracticidae familyası da dahil edilerek genişlemiştir. Yine de bazı takson otoriteleri iki familyayı ayrı olarak kabul etmeye devam etmektedir. Bu familya içinde yeralan türlerin bazıları güzel şakımalaıryla bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Pinnipedimorpha</span>

Pinnipedimorpha, Phoca ve Enaliarctos'un son ortak atasını ve bu atasal taksonun tüm torunlarını içerecek şekilde tanımlanan arctoid etçillerin bir kök kladıdır. Bilim insanları, ya ayılarla ya da musteloidlerle daha yakından ilişkili olduklarından, hangi arktoid etobur soyunun pinnipedimorflara en yakın akraba olduğu konusunda hala tartışıyorlar.

<span class="mw-page-title-main">Muscicapida</span>

Muscicapida, Passeriformes takımı içerisinde bir kuş kladdıdır. Oliveros, C.H. et al. (2019) bu soyun Avustralya'dan Avrasya'ya Gondvana kıtası zamanında göçtüğünü önerir. Önceden Muscicapoidea üst familyası olarak bilinirdi

<span class="mw-page-title-main">Chlamyphoridae</span>

Chlamyphoridae, Cingulata takımında sınıflandırılan bir memeli familyasıdır Glyptodontinae alt familyası geleneksel olarak günümüz armadillolarının oluşturan grubun dışında kök grup zırhlı memeliler olarak kabul edilmiş olsalar da artık günümüzde soyu tükenmiş Dasypodidae familyasının morfolojik kanıtlara dayanarak parafiletik olabileceği yönünde spekülasyonlar yapılmıştı. 2016 yılında yapılan Doedicurus mtDNA analizi, bu grubun Chlamyphorinae ve Tolypeutinae alt familyalarının oluşturduğu bir kladın kardeş grubu olduğunu ve günümüz armadilloları arasına yerleşmiş olduğunu gösterdi. Bu nedenle Dasypus haricinde soyu tükenmiş tüm armadillolar yeni bir familya içinde sınıflandırılmaya başlandı.

<i>Celeus ochraceus</i>

Celeus ochraceus, Picidae familyasından bir kuş türüdür. Brezilya'ya endemiktir.