İçeriğe atla

Friz hareketi

Haritadaki gri alan geçmişte, taralı alan ise günümüzde Frizce konuşulan bölgeyi göstermektedir. (Danimarka'nın güneybatısı, Almanya'nın kuzeybatısı ile Hollanda'nın kuzeyi ve batısı.)

Milliyetçi Friz hareketi, Almanya'nın kuzeyindeki Schleswig-Holstein eyâletinin Nordfriesland kesiminde ve Hollanda'nın Friesland bölgesinde yoğunlaşan Friz etnik grubunu Alman ve Flaman halklarından ayrı, henüz uluslaşmamış olsa da, kendi dilleri ve kültürleriyle farklı bir halk olarak gören siyasi akım.

Özellikle Friz diliyle ilgili çalışmalar yürütülmektedir. Almanya ya da Hollanda'dan bağımsız devlet talebi söz konusu değildir. Etnik kimliği muhafaza edecek uygulamalara izin verilmesi talepler arasındadır. Almanya'da bu akım kapsamında Friisk Foriining (Frizlerin Birliği),[1] Hollanda'da Fryske Nasjonale Partij (FNP) faaliyet göstermektedir. FNP, Friesland bölge parlamentosunda (Provinsje Fryslân) temsil edilmektedir.[2]

1923 yılında kurulan Friisk Foriining derneğinin merkezi Nordfriesland ilinin Bredstedt kentinde bulunmaktadır. Friisk Foriining Danimarkalı azinlığı temsil eden Güney Schleswig Seçmen Birliği ile siyasi alanda işbirliği yapmaktadır.[3] Almanya'nın Friz kökenli nüfusa sahip bir başka bölgesi olan Ost-Friesland'da (Doğu Frizya) ise "Milliyetçi Friz" kavramına daha temkinli yaklaşılmaktadır. Aralarında "Frizyalılar Partisi"nin (Die Friesen) de bulunduğu bazı gruplar benzer görüşler dile getirmektedir. Groep fan Auwerk (Auwerk Grubu) isimli oluşum, Frizya'nın Almanya'dan ayrılmasını talep etmektedir.[4]

Tarihçe

Friisk Foriining'nin geçmişi Weimar Cumhuriyeti dönemine dayanmaktadır. İlk yıllarında Friz-Schleswig Birliği ve Milliyetçi Frizlerin İttifakı adlarıyla tanındı. Dernek, 1924-1939 yılları arasında Almanya'nın Milli Azınlıkları Platformu'nun üyeleri arasında yer aldı. Kuzey Frizya Enstitüsünü de kuran Carsten Boysen, Friisk Foriining'e 1958-1983 yılları arasında başkanlık yaparak 2.Dünya Savaşı sonrasında yön verdi.

Kaynakça

  1. ^ Handbuch des Friesischen. Niemeyer, Tübingen 2009, S. 57 (online)
  2. ^ Nieuw dagelijks bestuur provincie Fryslân geïnstalleerd. 27 Haziran 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Provincie Fryslân, 20. April 2011.
  3. ^ Minderheitenschutz ins Grundgesetz? Die politische Diskussion über den Schutz ethnischer Minderheiten in der BRD im Rahmen der Beratungen der Gemeinsamen Verfassungskommission von Bundestag und Bundesrat, S. 67 (online)
  4. ^ Frizya'nın bağımsızlık hareketi (Groep fan Auwerk (Auwerk Grubu)) 15 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hollanda</span> Karayiplerde toprakları bulunan Kuzeybatı Avrupada bir ülke

Hollanda, Batı Avrupa'da ve kısmen Karayipler'de bulunan bir ülkedir. Hollanda Krallığı'nı meydana getiren dört ülkeden en büyüğüdür. Hollanda, Avrupa'da doğuda Almanya'ya, güneyde Belçika'ya ve kuzeybatıda Kuzey Denizi'ne komşu olan on iki vilayetten ve Karayipler'de Bonaire, Sint Eustatius ve Saba adaları olmak üzere üç özel belediyeden oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Felemenkçe</span>

Felemenkçe, Hint-Avrupa dil ailesinin Cermen dilleri grubundan dil. Hollandaca ve Flamanca gibi lehçeleri vardır, bunlar özellikle yazılı dilde birbirine oldukça yakındır. Felemenkçe ve lehçeleri; Hollanda, Belçika ve Surinam'da resmî dil konumundadır.

<span class="mw-page-title-main">Almanlar</span> Almanya vatandaşları

Almanlar, Almanya'nın yerlileri veya sakinlerine ve bazen daha geniş olarak Almanca kökenli bir dili veya Almanca dilini anadili olarak konuşan kişilere denir. Almanya anayasası Almanya'da yaşayanları Alman vatandaşı olarak tanımlar. Bugün, Alman dili, Alman kimliğinin birincil kriteri olarak görülmektedir. Dünyadaki toplam Alman sayısına ilişkin tahminler 100 ile 150 milyon arasında değişmektedir ve çoğu Almanya'da yaşamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Almanya'daki Türkler</span> Almanyada bulunan etnik bir grup

Almanya'daki Türkler, Türkiye'den Almanya'ya göçmüş ve yerleşmiş Türklerdir. Almanya'daki Türkler geniş tanımı ile Almanya'da doğan Türkleri de kapsamaktadır. Gurbetçiler tanımıyla yaşadıkları ülkede kalıcı konuma geçmiş, değişik meslekleri ifa eden ve bazıları yaşadıkları ülkenin yurttaşlığına geçen özellikle yeni nesil Türkleri tam olarak ifade etmemektedir. Geçtiğimiz 40 yıl içerisinde Türkiye'den Almanya'ya üç milyon civarında insan göç etmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Frizce</span>

Frizce ya da Friz dilleri, Cermen dillerinin batı grubunun Anglo-Friz dilleri koluna mensup, Batı Frizce, Saterland Frizcesi ve Kuzey Frizce olarak adlandırılan üç farklı dilin ortak adıdır. Hollanda'nın Frizya ili ve Batı Friz Adaları'nda yaklaşık 350.000, Kuzeybatı Almanya'nın bâzı bölgelerinde yaklaşık 3.000 ve diğer başka bölgelerde yaklaşık 16.000 kadar konuşanı vardır. Batı Frizce Hollanda'nın Frizya ilindeki iki resmî dilden biridir, Almanya'nın Aşağı Saksonya ile Schleswig-Holstein eyaletlerinde ise Kuzey Frizce ve Saterland Frizcesi azınlık dili olarak tanınmakta ve korunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Bredstedt</span>

Bredstedt, Almanya'nın kuzeyinde Schleswig-Holstein eyaletinde, Nordfriesland iline bağlı yerleşim yeri. 9,75 km² yüzölçümüne sahiptir. Nüfusu, 31 Aralık 2015 itibarıyla yaklaşık 5.224 olarak tespit edilmiştir. Kilometrekare başına yaklaşık 536 kişilik bir nüfus yoğunluğuna sahiptir. Belediye Başkanlığı Knut Jessen tarafından yürütülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">III. Aleksandr</span> 1881 - 1894 arasında hüküm sürmüş Rus Çarı

Aleksander Aleksandroviç Romanoff, 1881 - 1894 arasında hüküm sürmüş Rusya imparatoruydu.

<span class="mw-page-title-main">Sorblar</span> Batı Slavlarına dahil, Almanyada "resmi azınlık" statüsü taşıyan halk

Sorblar Batı Slavlarına dahil, Almanya'da "resmi azınlık" statüsü taşıyan halk. Almanya'nın Saksonya ve Brandenburg eyaletlerinde, Oberlausitz ve Niederlausitz bölgelerinde yoğun olarak yaşamaktadırlar. Devleti bulunmayan tek slav topluluğudur.

<span class="mw-page-title-main">Frizler</span>

Frizler, Cermen kökenli halk. Hollanda, Almanya ve Danimarka sınırları içinde, Kuzey Denizi kıyısında yaşamaktadırlar. Almanya ve Hollanda yönetimleri tarafından kendilerine azınlık statüsü tanınmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Güney Schleswig Seçmen Birliği</span>

Güney Schleswig Seçmen Birliği, Almanya'nın kuzeyinde Danimarkalı azınlık tarafından kurulan siyasi parti.

<span class="mw-page-title-main">Almanya'daki Danimarkalı azınlık</span>

Almanya'daki Danimarkalı azınlık, Almanya'da resmen azınlık olarak kabul edilen ve kuzeydeki Schleswig-Holstein eyâletinde yaşayan etnik grup. Sayıları, farklı kaynaklara ve tanımlamalara göre 8.000 ile 50.000 bin arasında değişmektedir.

Zaza milliyetçiliği veya Zazacılık, Zazaların; Kürtler ve Türklerden ayrı millet olduğunu savunan, Zaza kültürel kimliğini ve birliğini destekleyen bir siyasi milliyetçilik biçimidir. KONDA Araştırma ve Danışmanlık'ın 2019 yılında gerçekleştirdiği ulusal araştırmaya göre Zazalar Türkler, Kürtler ve Araplardan sonra Türkiye'deki dördüncü en büyük etnik kimliği oluşturmaktadır. Zazaların da dahil olduğu bir araştırmada Zazaların büyük çoğunluğunun kendilerini ve dillerini Kürtçeden ayrı olarak Zaza ve Zazaca olarak tanımladıkları tespit edilmiştir.

Etnik milliyetçilik, etno-milliyetçilik ya da mikro milliyetçilik, milliyetin etnisite açısından tanımlandığı bir milliyetçilik biçimidir. Millî kimliği oluşturan, kültür, tarih ve ülkü birliği gibi hakim kültür unsurların oluşturduğu millî şuur yerine; boy, aşiret, kabile, mezhep ve etniklik gibi dar kapsamlı bir şuuru benimseyen etnosentrik milliyetçilik görüşüdür.

Avrupa'daki Türkler, Avrupalı Türkler ya da Avrupa Türkleri, Avrupa'nın çeşitli ülkelerinde yaşayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları veya Türkiye kökenli insanlar.

<span class="mw-page-title-main">Adolf Galland</span> Alman II. Dünya Savaşı generali ve pilotu

Adolf Joseph Ferdinand Galland, II. Dünya savaşı sırasında Generalleutnant.

Frizce Hareketi Konseyi, Frizya'yı seven, Frizce dillerini ve kültürünü destekleyen insanlar tarafından oluşturulmuş bir organizasyondur. Konsey, gönüllüler tarafından desteklenen bağımsız bir organizasyondur. Frizce Hareketi Konseyi, birkaç üyenin çalışmalarına dayanan ve 500'den fazla bağışçının katkılarıyla işleyen bir kuruluştur.

<span class="mw-page-title-main">Hollanda'daki Türkler</span> Hollandada yerleşik Türkler

Hollanda'daki Türkler Hollanda'da yaşayan Türk etnik kökenlileri ifade eder. Ülkedeki en büyük etnik azınlık grubunu oluştururlar; bu nedenle Türkler, etnik Hollandalılardan sonra Hollanda'daki en büyük etnik gruptur. Hollandalı Türklerin çoğunluğu Türkiye Cumhuriyeti'nden gelmektedir; ancak, Türk azınlıklardan Osmanlı sonrası modern ulus devletlerden Hollanda'ya da göç olmuştur. Özellikle etnik Türk toplulukları, Balkanlar'dan, Kıbrıs adasından ve Levant'ın diğer bölgelerinden Hollanda'ya gelmiştir. Daha yakın zamanlarda, Avrupa göçmen krizi sırasında, Suriye ve Kosova'dan Türk azınlıklar da Hollanda'ya geldi. Ayrıca Türk diasporasından Hollanda'ya göç olmuştur; çok sayıda Türk-Belçikalı ve Türk-Alman vatandaşı Belçikalı ve Alman vatandaşı olarak Hollanda'ya geldi.

<span class="mw-page-title-main">Rövanşizm</span>

Rövanşizm, genellikle bir savaş veya toplumsal hareketin ardından bir ülkenin uğradığı toprak kayıplarını tersine çevirme iradesinin siyasi tezahürüdür. Bir terim olarak, rövanşizm, Fransa-Prusya Savaşı'ndaki Fransız yenilgisinin intikamını almak ve kaybedilen Alsas-Loren'ni geri almak isteyen Fransa'daki Fransız milliyetçiler tarafından ortaya atıldı.

<span class="mw-page-title-main">Mennonitler</span>

Mennonitler veya Menistler, hayatta kalan en eski Anabaptist kilisesidir. 20. yüzyılın başlarına kadar Mennonitler esasen iki gruptan oluşuyordu: Hollanda-Kuzey Almanya kökenli Mennonitler ve İsviçre-Güney Almanya kökenli Mennonitler.

<span class="mw-page-title-main">Frizya Adaları</span>

Wadden Adaları veya Wadden Denizi Adaları olarak da bilinen Frizya Adaları, kuzeybatı Avrupa'da Kuzey Denizi'nin doğu ucunda, Hollanda'nın kuzeybatısından Almanya üzerinden Danimarka'nın batısına kadar uzanan bir takımada oluşturur. Adalar, Wadden Denizi'nin çamurlu bölgesini Kuzey Denizi'nden korur.