İçeriğe atla

Friksos

Phriksos ile Helle, Pompei'den fresk

Phriksos (Phrixus olarak da yazılır; Yunanca: Φρίξος, Phrixos), Yunan mitolojisinde ünlü Altın Post söylencesini başlatan kahraman olarak tanınır.

Boeotia bölgesindeki Orkhomenos kentinin kralı Athamas, tanrısal varlık Nephele ile evliydi. İki çocukları vardı: Phriksos (erkek) ile Helle (kız). Athamas Nephele'den ayrılarak Thebai kentinin kurucusu Kadmos'un kızlarından İno ile evlendi. İki erkek çocuk doğuran İno tahtın gelecek sahibi, üvey oğlu Phriksos'u ortadan kaldırmak üzere bir oyun tezgâhladı. Buğday tohumlarını kavurmaları için ev kadınlarına buyruklar gönderdi. Kadınlar erkeklerin haberi olmadan tohumları kavurdular. Cansız tohumlar nedeniyle toprak yıllık ürününü vermedi. İno, Athamas'ın kıtlıktan nasıl kurtulabileceklerini danışmak için bilicilere gönderdiği habercilere rüşvet verdi ve kocasının yalan bir kehanet almasını sağladı. Buna göre verimsizliğin sona ermesi için Athamas'ın oğlu Phriksos'u Zeus'a kurban etmesi gerekiyordu.

Phriksos koçun sırtında. Terakota plaka, M.Ö. 450

Bu kehanet üzerine kıtlıktan kurtulmak isteyen halkın baskısı altında kalan Athamas, oğlu Phriksos'u kurban sunağına götürmek zorunda kaldı. Fakat Nephele oğlunu kurban edilmekten kurtardığı gibi kızı Helle ile birlikte kaçmaları için Hermes'ten aldığı altın postlu bir koç gönderdi onlara. Koç çocukları gökte taşıdı. Ege'yi Marmara'ya bağlayan boğazın üzerine geldiklerinde Helle düşüp boğuldu. O denize onun adı verilerek Hellespontos dendi. (Çanakkale Boğazı.)

Phriksos yolculuğu yalnız sürdürdü. Koç onu Karadeniz'in doğu ucundaki Kolkhis ülkesine (günümüzde Gürcistan) götürdü. Buranın kralı, Güneş Tanrı Helios'un oğlu Aietes Phriksos'u karşıladı ve ağırladı. Phriksos Koç'u Zeus'a kurban etti, altın tüylü postunu Aietes'e sundu, o da postu savaş tanrısı Ares'e adanan sunağın koruluğundaki bir meşe ağacının dalına astı ve Post'un korunması için ağacın dibine yılansı bir canavar koydu. Kral'ın iki kızından biri olan Khalkiope ile evlenen Phriksos'un dört oğlu oldu.[1]

Gümüş ayna sırtı, Roma, M.S. 2. yy

Bir kuşak sonra Altın Post'u ele geçirmek için Argo isimli, elli kürekli bir gemiyle Phriksos'un akrabası (amcasının torunu) İason önderliğinde Yunan anakarasından denize açılan elli kahramanın (Argonaut’lar) yaşadığı zorlu yolculuğu anlatan mitologya yazarları arasındaki Apollodoros Bibliotheka'sında yukarıda özetlenen öncül öyküyle başlayan serüvene kitabının bir bölümünde kısaca yer verirken Rodoslu Apollonios, Argonautika isimli kitabında seferi başından sonuna dek ayrıntılı olarak anlatır, ama öncül öyküye yer vermez.

Phriksos'un sonunu onun dört oğlundan en büyüğü Argos şöyle anlatır:[2] [not 1]

Sanırım Hellas’tan Kolkhis’e giden Phriksos adlı birini duymuşsunuzdur. Hermes’in altın tüylerle kapladığı bir koçun üstünde varmıştı oraya. O altın postu bugün bile görebilirsiniz. Varınca Koç’u Zeus’a kurban etti. Aietes Phriksos’u sarayında konuk etti ve kızı Khalkiope ile evlendirdi. Biz o çiftin çocuklarıyız. Babamız yaşlandı ve Aietes’in sarayında öldü. Şimdi biz onun vasiyetini tutarak Athamas’ın varlığını elde etmek için Orkhomenos’a gidiyoruz.

Notlar

  1. ^ Bu konuşmanın yapıldığı bölümde Argos ve kardeşleri (Phriksos’un oğulları) İason ve arkadaşlarının karşısında, bir adada, fırtınada kayalara çarpıp parçalanan gemilerinden kurtulan kazazedeler olarak bulunmaktadırlar. Argonaut’ların gidiş yönünün aksine giderken kazaya uğrarlar ve Argo’ya yolcu olur, böylece Kolkhis’e geri dönmek zorunda kalırlar.

Kaynakça

  1. ^ Apollodoros, Bibliotheka (Kitaplık), I-IX-1.
  2. ^ Rodoslu Apollonios, Argonautika, 2. Kitap, 1140-1154 dizeler.

Ayrıca bakınız

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Herakles</span> Yunan mitolojisinde Zeusun oğlu olan büyük kahraman

Herakles veya Herkül, doğuştan Alkaios, Yunan mitolojisinde Zeus ve Miken kralının kızı Alkmene'nin oğlu ve Amfitrion'un üvey oğlu olan ilahî kahraman.

<span class="mw-page-title-main">Helios</span> Güneşin Antik Yunan kişileştirmesi

Helios, eski Yunan dininde ve mitolojisinde Güneş Tanrısı ve Güneş'in kişileştirilmiş varlığıdır. Işık saçan bir taçla ve gökyüzünde dört atlı bir arabayla betimlenir. Yeminlerin bekçisi ve görme yetisinin de tanrısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Gaia</span>

Gaia, Gaea ya da Ge, Yunan mitolojisinde yeryüzünün kozmik bir varlık olarak kişileştirilmiş halidir.

<span class="mw-page-title-main">Burçlar</span> Zodyak üzerinde yer alan on iki takımyıldıza verilen ortak ad

Astrolojide burçlar, ekliptiğin iki yanında, aşağı yukarı 10 derece genişliğinde, içinde Güneş'in ve gezegenlerin döndüğü zodyak kuşağı ile belirlenir. Ekliptik, dünyadan bakan birinin gözüktüğü şekliyle Yeryüzünün Güneş çevresinde bir yılda çizdiği görünür yörüngesinden başka bir şey değildir; diğer bir deyişle yer-merkezli sistemin bir verisidir

<span class="mw-page-title-main">Aries (takımyıldız)</span>

Koç ya da Aries, zodyak kuşağı takımyıldızlarından biridir.

<span class="mw-page-title-main">İno</span>

Yunan mitolojisinde, İno Boiotia'nın kraliçesidir ve öldükten sonra onu altında ölümünden sonra "beyaz tanrıça" anlamına da gelen Lefkothea sıfatıyla insanların tapındığı bir tanrıçaya dönüşmüştür. Alkman ona "Denizlerin Kraliçesi" adını vermiştir, abartma olmasa bile onu Amphitrite'in eşili yapacaktır.

<span class="mw-page-title-main">İason</span> Mitolojik karakter

İason, Yunan mitolojisinde Altın Post’u ele geçirmek için Argo isimli, elli kürekli bir gemiyle Yunan anakarasından denize açılarak Karadeniz’in doğu ucundaki Kolkhis ülkesine doğru zorlu bir yolculuğa çıkan elli kahramanın (Argonaut’lar) önderidir. Altın Post’un öyküsü ile Argonaut’ların serüvenlerini muhtelif mit yazarları anlatır. Bunların önde gelenleri Bibliotheka isimli kitabıyla Apollodoros, Argonautika isimli kitabıyla da Rodoslu Apollonius’tur.

<span class="mw-page-title-main">Medea</span>

Medea ya da Medeia, Yunan mitolojisinde Kolhis Kralı Aietes'in kızı, Kirke'nin yeğeni ve Güneş tanrısı Helios'un torunu olan Kolhis prensesidir. Medea, Antik dünyanın en büyük büyücülerinden biri, ilaç ve zehir yapım ustasıdır. Yer ve Ay Tanrıçası olarak da tapınım görmüştür. En bilinen fiziksel özelliği, gözlerinin açık renkli ve parlak olmasıdır. Karakteristik özelliği ise öfkelendiğinde korkutucu bir kişiliğe bürünmesidir.

<span class="mw-page-title-main">Argonautika</span>

Argonautica Rodoslu Apollonios tarafından MÖ 3. yüzyılda yazılmış epik bir Yunan şiiridir.

<span class="mw-page-title-main">Siren</span>

Sirenler ya da Seireneler, Yunan mitolojisinde Sirenum scopuli denen bir adada yaşadıklarına inanılan deniz yaratıklarıdır. Bazı farklı öykülerde ise Cape Pelorum'da ya da Anthemusa adasında yaşamış olduklarından, şimdi de Paestum'un yanındaki Sirenus adalarında ya da Capreae'de yaşadıklarından bahsedilir. Bu yerlerin tamamı uçurumlarla ve kayalıklarla çevrili olarak betimlenmiştir. Buralarda dolaşan denizciler, sirenlerin söylediği şarkılardan büyülenip gemilerini kayalıklara doğru sürmüşler ve sirenlere yem olmuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">Diomidis</span> Yunan Mitolojisinde Argos Kralı

Diomedes ya da Diomede Truva Savaşı'na katılmasıyla tanınan Yunan mitolojisinde bir kahramandır.

<span class="mw-page-title-main">Altın Post</span>

Altın Post ya da Altın Pösteki, Yunan mitolojisinde zenginliği ve iktidarı sembolize eden postun adıdır. İason ve Altın Post hikâyesi Koç takım yıldızıyla ilişkilendirilir. Phrixus ve kız kardeşi Helle, Boeotya Kralı Athamas'ın çocuklarıdır. Karısı Nephele öldükten sonra üvey anneleri Ino çocuklara tahammül edemez ve tuzak kurarak tarlalara zararlı maddeler döktürüp ürünlerin zarar görmesini sağlar. Kral bu beladan nasıl kurtulacağını sordurmak için danışmanlarını Delfi'ye kutsal rahiplere gönderir. Kraliçe danışmanlara rüşvet vererek çocukların kurban edilmesi yanıtını krala vermelerini sağlar. Kral Athamas çocuklarını kurban etme konusunda tereddüte düşer fakat rahip danışmanlar kurban konusunda ısrar ederler. Çocuklarını kurban etmek üzere yakınlardaki dağa götürür, bu arada olup biteni cennetten seyreden öz anneleri Nephele tanrılardan çocuklarını korumak için altın postlu bir koç kurban (Aries) yollamalarını diler.

<span class="mw-page-title-main">Kolhis</span> Antik Çağdaki bir krallık ve tarihsel bölge

Kolhis ya da Kolhis Krallığı, Karadeniz'in doğu kıyılarında, bugünkü Gürcistan'ın batısında kurulmuş Antik Çağ krallığıdır.

<span class="mw-page-title-main">Lapitler</span> Yunan mitolojisindeki efsanevi halk

Lapitler(/ˈlæpɪθs/; Ancient Greek: Λαπίθα) Yunan Mitolojisinde efsanevi kavimdir. Memleketleri Teselya'da, Peneus Vadisinde ve Pelion Dağındadır. Cesur savaşçılar olarak bilinmektedirler.

Bu madde Percy Jackson & Olimposlular kitap serilerindeki karakterleri içermektedir.

Halkiope, Yunan mitolojisinde Kolhis Kralı Aietes'in kızı. Güneş soylu olduğu için gözleri açık renkli ve parlaktır. Annesi bir Okeanid ve aynı zamanda bilgelik tanrıçası olan Kraliçe Eidyia'dır. Kolhisli Büyü Tanrıçası Kirke'nin yeğeni, mitolojinin en ünlü karakterlerinden Midia ve Aigialeus'un (Absyrtos) kardeşidir. Eşi Bulut Tanrıçası Nephele'nin oğlu Phriksos'tur.

Perses, Yunan mitolojisinde Kolhislilerin kralı. Güneş Helios ile Perseis'in oğlu; yine Kolhislilerin efsanevi kralı Aietes ile Büyü Tanrıçası Kirke ve Pasiphae'nin erkek kardeşidir. Absyrtos, Khalkiope ile Medeia'nın amcasıdır. Başta büyük kardeşi Aietes dünyanın en güçlü kralı olarak Kolhis'in başındayken Perses de Tauris'in yöneticisidir.

<i>Yolda Bir Adam Gidiyordu</i> Otar Çiladze’nin 1973’te basılmış romanı

Yolda Bir Adam Gidiyordu, Gürcü yazar ve şair Otar Çiladze’nin romanı. Yazarın başta gelen romanlarından biridir. Roman, 1973’te yılında ilk kez Gürcüce basıldı. 2015’te Gürcüce aslından çevrilerek Türkçe yayımlandı.

<span class="mw-page-title-main">Pelias</span> Yunan mitolojisinde bir kral

Pelias, Yunan mitolojisinde, Teselya'nın Magnesia yöresindeki Iolkos kentinin kralıydı. Üvey kardeşi Aeson'un oğlu İason'un krallıkta hak iddia etmesini önlemek için öleceği beklentisiyle onu tehlikelerle dolu bir deniz yolculuğuna sürükleyen kişidir. Bu deniz yolculuğunun öyküsünü Rodoslu Apollonios, Argonautika isimli kitabında anlatır.

Yunan mitolojisinde, Spartoi Kadmos'un diktiği ejderhanın dişlerinden oluşmuş efsanevi bir halktır. Thebai soylularının ataları olduğuna inanılıyordu.