İçeriğe atla

Filistin anahtarı

Nakba gününde, Berlin'deki bir gösteri sırasında kullanılan Filistin anahtarı sembolü
Anahtar sembollü tutan genç kız, Nakba Günü, 2010, El-Halil.Yazı şöyle diyor: (Arapça: حتماً سنعود فلسطين (Biz Filistin'e döneceğiz))

Filistin anahtarı veya Filistin dönüş anahtarı Filistinlilerin Nakba'da kaybettikleri evlerinin sembolüdür; Filistin Mandası nüfusunun yarısından fazlası 1948 Filistin sürgünü ve kaçışı sırasında ya sürülmüş ya da şiddetten kaçmış ve daha sonra geri dönüş hakkı reddedilmiştir. Neredeyse 75 yıl sonra anahtar, fiziksel ve duygusal kayıp ve adaletsizliğin güçlü bir sembolü ve hatırlatıcısı olmaya devam etmektedir.[1][2]

Geri dönüş umudunun bir parçası ve kaybedilen mülkler için bir hak talebi olarak kabul edilir.[3]

Açıklama

Anahtarlar büyük ve eski moda tarzdadır.

Büyütülmüş kopyaları genellikle Filistinli mülteci kampları çevresinde bulunur ve dünyanın dört bir yanındaki Filistin yanlısı gösterilerde kolektif semboller olarak kullanılır.[3]

Dünyanın en büyük anahtarı

Dünyanın en büyük anahtarı (Guinness Dünya Rekorları kitabındadır), Nakba'yı temsil eden bir Filistin anahtarı tarzında, Katara, Doha, Katar

2016 yılından bu yana Doha, Katar'daki bir Filistin restoranı, 2,7 ton ve 7,8 x 3 metre boyutlarıyla dünyanın en büyük anahtarına ilişkin Guinness Dünya Rekoru'nu elinde bulundurmaktadır.[4][5]

Galeri

Ayrıca bakınız

  • Filistin'in ulusal sembollerinin listesi

Kaynakça

  1. ^ Meital, Y.; Rayman, P. (2017). Recognition as Key for Reconciliation: Israel, Palestine, and Beyond. Social, Economic and Political Studies of the Middle East and Asia. Brill. ISBN 978-90-04-35580-4. 10 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Aralık 2023. Michal, "1948'de oldu, geçmiş hakkında bu kadar konuşmak yeter, gelecek hakkında konuşalım" derken İsraillilerin de Nakba'nın anısına aynı şeyi yaptığını kabul ediyor. Filistinliler anahtarlarıyla [Filistinlilerin kaybettikleri evlerinin sembolü] geldiklerinde, "bu aynı şey, ailelerin kalplerinde hala yanan bir anı" diyor 
  2. ^ Fisk, Robert (28 Haziran 2018). "'I spoke to Palestinians who still hold the keys to homes they fled decades ago – many are still determined to return'". The Independent. 15 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Anahtarlar her zaman Filistinlilerin "Nakba "sının - "felaket "inin - 750.000 Arap erkek, kadın ve çocuğun 1947 ve 1948'de İsrail devletine dönüşecek olan topraklardan kaçarken ya da evlerinden atılırken ön kapıların kilidindeki son, kadersel, korkunç son dönüşün sembolü olmalıdır. 
  3. ^ a b Feldman, llana. 2008. Refusing Invisibility: Documentation and Memorialization in Palestinian Refugee Claims 11 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Journal of Refugee Studies 21 (4): 4, sayfa 503: "Filistinlilerin görünürlük pratiklerine aşina olan herkes, bu alandaki bazı merkezi nesnelerin öneminin kesinlikle farkındadır. Birçok mültecinin elinde hâlâ Filistin'deki evlerinin anahtarları var. Bu anahtarları saklamak ve ziyaretçilere ve araştırmacılara göstermek, geri dönüş umudunun ve bu mülkler üzerindeki hak iddiasının bir parçasıdır. Bu yaygın uygulama göz önüne alındığında, eski moda görünümleriyle bu anahtarlar aynı zamanda mültecilerin Filistin'e bağlılıklarının da sembolü haline gelmiştir. Filistinlilere destek gösterilerinde sık sık bu anahtarların büyütülmüş kopyalarını taşıyan insanlar görülebilir, bu da bireysel nesneleri kolektif sembollere dönüştürür."
  4. ^ The Peninsula Newspaper (16 Mayıs 2016). "'Largest Key' dedicated to refugees around the world". The Peninsula Qatar. 13 Kasım 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Dünyadaki tüm mültecilere adanan devasa anahtar, dün gece Katara Amfi tiyatrosu'nda Filistinli Arap İdol Mohammed Assaf'ın da katıldığı muhteşem bir gösteriyle tanıtıldı. "Bu anahtar dünyadaki tüm mülteciler için bir sembol. Evlerine dönmenin bu mültecilerin hakkı olduğunu söylemek için bir Guinness Dünya Rekoru kırmak istiyoruz. Aslında bu özellikle Filistinli mültecilerle bağlantılı."... Yaklaşık 4,000 kişi Katara Amfi tiyatrosunu doldurarak devasa anahtarın açılışına tanıklık etti ve Filistinli mültecilerin ilk Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı bölgesel gençlik elçisi olan Filistinli genç şarkıcının performansıyla öne çıkan konserin tadını çıkardı. 
  5. ^ "The Largest Key in The World". Ard Canaan Restaurant. 8 Aralık 2016. 1 Mayıs 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Nisan 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İntifada</span> başkaldırma hareketleri

Birinci İntifada (ayaklanma) veya Birinci Filistinli İntifada, İsrail’in, aralık 1987’den 1993 Oslo Anlaşmasının imzalanmasına kadar süren, Filistin topraklarını ele geçirmesine karşı, Filistinlilerin ayaklanmasıdır. Ayaklanma 9 Aralık'ta Cebaliye mülteci kampında başladı. Gittikçe yükselen tansiyon, ölen Filistinli ve İsrailliler ve son olarak İsrail ordusuna ait bir aracın dört Filistinli’ye çarpıp öldürmesi, ayaklanmayı ateşledi. Aracın dört Filistinliye kasıtlı çarptığı söylentisi hızlı bir şekilde Gazze’de, Batı Şeria’da ve Doğu Kudüs’te yayıldı. Genel grev, Gazze ve Batı Şeria’daki İsrailli kurumları boykot, ordu emirlerine karşı sivil itaatsizlik, İsrail yerleşkelerinde çalışmamak, İsrail ürünlerini satın almamak, vergi vermemek, Filistinli araçları İsrail ehliyetleriyle kullanmayı reddetmek, grafitiler yapmak, barikatlar kurmak ve Filistin sınırları içindeki İsrail’e ait askeri binalara taş ve molotofkokteyli atmak, ayaklanma sürecinde gerçekleşen eylemlerdi. Buna cevaben, İsrail, ayaklanmaları durdurmak için 80.000 askeri mobilize etti. Çocuk haklarını dünya çapında savunan “Save the Children” raporuna göre ilk iki yıl boyunca, 18 yaş altı bütün Filistinlilerin 7% si ateşlenen silahlardan, dayaklardan veya göz yaşartıcı gazdan dolayı yaralandı. Filistinlilerin kendi arasında, İsraille iş birliği yapma suçlamarından dolayı gerçekleşen şiddet eylemleri de ayaklanmaların daimi özelliklerinden biriydi. İsrail güvenlik güçleri 1087 Filistinliyi öldürürken, Filistinliler, 100 İsrailli sivili ve 60 İsrail güvenlik personelini öldürdü, 1400 den fazla sivili ve 1700 askeri yaraladı. Filistinliler 822 Filistinliyi, İsraille iş birliği yapma suçlamalarıyla öldürdü, yarısından fazlasının sonralarda İsraille hiçbir alakalarının olmadığı kanıtlandı.

<span class="mw-page-title-main">Filistin Ulusal Yönetimi</span> Batı Şeria ve Gazze Şeridini yöneten bir idari örgüt

Filistin Ulusal Yönetimi, Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ni yöneten bir idari örgüt ve devlet yapılanmasıdır.

<span class="mw-page-title-main">1948 Arap-İsrail Savaşı</span> İsrail ile Arap ülkeleri arasında yapılan ilk savaş

1948 Arap–İsrail Savaşı veya Birinci Arap–İsrail Savaşı, Filistin'de İngiliz manda rejiminin sona ermesinin hemen ardından 14 Mayıs 1948'de Tel-Aviv'de toplanan Yahudi Millî Konseyi'nin, İsrail Devleti’nin kurulduğunu ilan etmesinden birkaç saat sonra Arap Birliği'nin İsrail'e savaş ilanıyla başlayan savaştır. Yeni kurulan devletin sınırlarıyla ilgili, “Eretz İsrail” dışında hiçbir bildiri yoktu. Bunun hemen ardından ABD ve ertesi gün de Sovyetler Birliği İsrail'i tanıdığını açıkladı. Bu gelişmelerin öncesinde ise İngiliz birlikleri bölgeyi terk etmeye başlamışlardı.

<span class="mw-page-title-main">İsrail-Filistin çatışması</span> Levantta devam eden askerî çatışma

İsrail-Filistin çatışması, Filistin ile İsrail Silahlı Kuvvetleri arasında Filistin topraklarında devam eden silahlı çatışmadır. Başta 1897 Birinci Siyonist Kongresi ve 1917 Balfour Deklarasyonu olmak üzere, Filistin'deki bir Yahudi vatanına ilişkin iddiaların kamuoyuna duyurulması, bölgede erken gerilim yarattı. O zamanlar, Yahudi göçü önemli ölçüde artmasına rağmen, bölgedeki Yahudi nüfusu çok azdı. İngiliz hükûmetine "Filistin'de Yahudi halkı için ulusal bir yuva kurulması" için bağlayıcı bir yükümlülük içeren Filistin Mandası'nın kurulması ardından gerilim, Yahudiler ve Araplar arasında çatışmaya dönüştü. Erken çatışmayı çözme girişimleri, 1947 Birleşmiş Milletler Filistin Bölme Planı ve daha geniş Arap-İsrail çatışmasının başlangıcı olan 1947-1949 Filistin savaşıyla sonuçlandı. İsrail-Filistin süregelen durumu, 1967 Altı Gün Savaşı'nda İsrail'in Filistin topraklarını işgal etmesiyle başladı.

İkinci İntifada veya El Aksa İntifadası , Eylül 2000'den 2005 yılına kadar devam eden ikinci Filistin ayaklanmasıdır. İsrail ve Filistin arasındaki çatışmalar Şubat 2005 yılında Ariel Şaron ve Mahmud Abbas'ın katıldığı Sharm ek-Sheikh Zirvesi ile sona ermiş. Ayrıca Oslo Savaşı olarak da bilinir. Toplam ölü sayısı Filistin tarafında 3000 ve İsrail tarafında 1000 i buldu ve ayrıca 64 yabancı da hayatını ayaklanma sürecinde kaybetti. B’Tselem’in raporlarına göre, 30 Nisan 2008 tarihine kadar öldürülen Filistinlilerin 35.2% si ayaklanmalarda aktif bir şekilde rol aldı, 46.4% ü ayaklanmalara katılmadı ve 18.5% inin katılıp katılmadığı bilinmiyor. Yine B’Tselem raporlarına göre, İsrail tarafında ölenlerin 31.7% si güvenlik güçlerinden ve 68.3% ü sivillerdendi. Diğer yandan, İsrail Uluslararası Terörle Mücadele Enstitüsü’nün 2005 tarihli bir çalışmasına göre, Filistinliler arasında yaşamını kaybedenlerin çoğunluğu mücahitti. Enstitü, İsrailli şiddete başvuranların, 22% olduğu ve sivillerin, 78% olduğu sonucuna vardı. Bundan önceki Birinci İntifada 1987 ve 1993 yılları arasında gerçekleşti.

<span class="mw-page-title-main">George Habaş</span>

George Habaş, lakabı El-Hekim الحكيم, (Ağustos 1925, Lidda, Filistinli siyasetçi, Filistin Halk Kurtuluş Cephesi'nin kurucusu ve eski genel sekreteri.

<span class="mw-page-title-main">Filistin Devleti</span> Batı Asyada yer alan bir ülke

Filistin, resmî adıyla Filistin Devleti, Orta Doğu'da ve Batı Asya'da, Akdeniz kıyısındaki tarihî Kenan Bölgesi'nde bulunan ve Batı Şeria ile Gazze Şeridi'nde belirtilen bölgelerde de facto olarak hüküm süren bir Arap devletidir. Devletin başkenti her ne kadar Doğu Kudüs olarak belirlense de Kudüs tamamen İsrail'in kontrolünde olduğu için başkenti Ramallah'ta yani Batı Şeria'da bulunmaktadır. Filistin toprakları 1948'den 1967'ye kadar Mısır ve Ürdün tarafından ele geçirilmişken 1967'deki Altı Gün Savaşı'ndan sonra ise İsrail tarafından ele geçirilmiştir. Şubat 2020 itibarıyla 5.051.493 nüfusla dünyada en çok nüfusa sahip 121. devlet olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Hanzala</span>

Hanzala Filistinli siyasi karikatürist Naci el-Ali'nin ünlü çizgi karakteri. Kendisi Filistinlilerin meşhur bir milli işareti ve kişileştirilmesidir.

Yahudilerin Arap topraklarından toplu göçü 20. yüzyılda, başta Sefarad ve Mizrahiler olmak üzere, Yahudilerin Arap ve Müslüman ülkelerden kovulması veya toplu olarak ayrılmasına atıfta bulunmaktadır. Göç, 19. yüzyılın sonlarında başlamışsa da özellikle 1948 Arap-İsrail Savaşı'nın ardından ivme kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Nekbe Günü</span>

Nakba Günü, Türkçe karşılığı «felaket» anlamındadır. Nakba, nekbet ya da nikbet kelimesi, Filistinliler açısından felaket olarak olarak görülen İsrail Devleti'nin bağımsızlık ilanını ve ardından gelişen olayları nitelemek için kullanılır. Bu nedenle İsrail'in bağımsızlığını ilan ettiği tarih olan 14 Mayıs 1948 tarihini takip eden gün olan 15 Mayıs 1948 Nakba Günü olarak sembolleşmiştir.

Filistin Otoritesi pasaportu 1993 Oslo Anlaşması kapsamında Filistin Yönetimi'nin 2 Nisan 1995 yılından bu yana uluslararası seyahat amacı ile Filistin topraklarında yaşayan Filistin vatandaşları için Filistin Otoritesi tarafından verilen seyahat belgesidir. Sadece Batı Şeria'daki Filistin vatandaşlarına verilir. Filistin Otoritesi pasaportu, Filistin'de doğduğunu gösteren bir doğum belgesi ibraz eden herkes tarafından kullanılabilir. Kudüs'te yaşayan Filistinliler ancak Ürdün'den alınan geçici pasaport ve İsrail'den geçici alınma seyahat belgesi taşıyabilmektedirler. Filistin dışında doğan Filistinliler için pasaportun geçerli olup olmadığı hâlen net değildir. Bununla birlikte, pasaport verilmesi İsrail hükûmeti tarafından getirilen ek kısıtlamalara tabidir. İsrail, Geçici Anlaşma uyarınca güvenlik ihtiyaçları için gerekli olduğunu kabul etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Tulkarim</span>

Tulkarim, Filistin'in Batı Şeria bölgesinin kuzey batısında bulunan bir şehir.

<span class="mw-page-title-main">Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı</span>

Birleşmiş Milletler Yakın Doğu'daki Filistinli Mültecilere Yardım ve Bayındırlık Ajansı ya da kısa adıyla UNRWA, 1948'de İsrail'in kurulmasından sonra çıkan Arap-İsrail savaşları sırasında evlerini ve geçim kaynaklarını yitiren Filistinlilere yardım amacıyla Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 9 Aralık 1949'da oluşturulan özel kuruluş. Yardım kapsamına girenlerin sayısı başlangıçta 500 bin dolayındaydı; 1980'lerin ortalarında bu sayı tahminen 2.100.000'e ulaşmıştı. Bunlar arasında ilk mültecilerin çocukları, mülteci olmayan yoksullar, ölen mültecilerin yardım karnelerini kullanan başka kişiler de vardı.

<span class="mw-page-title-main">Şatila Mülteci Kampı</span>

Şatila mülteci kampı veya Chatila mülteci kampı, en başta 1949 yılında Filistinli mülteciler için kurulmuş bir mülteci kampıdır. Lübnan'ın başkenti Beyrut'un güneyinde bulunan kampta 9,842 kayıtlı Filistinli mülteci bulunmaktadır. Suriye İç Savaşı başladığından beri kampa Suriyeli mülteciler akın etmiştir. Günümüzde kampta yaklaşık 15.000 kişi yaşamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Arap Kurtuluş Cephesi</span> Filistinde bir siyasi parti

Arap Kurtuluş Cephesi, daha önceleri Irak liderliğindeki Baas Partisi tarafından kontrol edilen küçük bir Filistin siyasi partisidir. AKC, Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Es-Saike</span> Filistinde bir siyasi parti

Es-Saike - resmi olarak Halk Kurtuluş Savaşı için Öncü - Yıldırım Kuvvetleri olarak bilinir - Suriye tarafından oluşturulan ve kontrol edilen Filistinli Baasçı siyasi ve askeri bir gruptur. Suriye liderliğindeki Baas Partisi'nin Filistin şubesiyle bağlantılıdır ve artık örgütte aktif olmasa da Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) bir üyesidir. Genel Sekreteri Dr. Muhammed Keys'dir.

<span class="mw-page-title-main">Temmuz 2023 Cenin saldırısı</span>

3 Temmuz 2023'te İsrail ordusu, İsrail işgali altındaki Batı Şeria'da bulunan Filistin şehri Cenin'deki Cenin mülteci kampına büyük bir saldırı düzenledi. İsrail hükûmeti, "Ev ve Bahçe Operasyonu" adı verilen operasyonun amacının kamp içindeki militanları hedef almak olduğunu belirtti.

Nakba veya Nekbe Filistinlilerin şiddet kullanılarak yerlerinden edilmeleri ve mülksüzleştirilmeleri ve toplumlarının, Filistin kültürünün, kimliklerinin, siyasi haklarının ve ulusal isteklerinin yok edilmesidir. Bu terim hem 1948 olaylarını hem de Filistin topraklarının devam eden işgalini ve bölge genelinde Filistinlilere yönelik zulüm ve yerinden edilmeyi tanımlamak için kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">1948 Filistin Savaşı</span>

1948 Filistin Savaşı, savaşın başlangıcında İngiliz yönetiminde olan Filistin Mandası topraklarında gerçekleşmiştir. İsrail'de Bağımsızlık Savaşı ve Arapçada Nakba 'nın merkezi bir bileşeni olarak anılır. Bu savaş İsrail-Filistin çatışması ve daha geniş kapsamlı Arap-İsrail çatışması'nın ilk savaşıdır. Savaş sırasında, İngilizler Mandası'nı sona erdirdi ve 1917'de Birinci Dünya Savaşı sırasında başlayan bir yönetim dönemini sona erdirerek geri çekildi. Öncesinde bölge Osmanlı İmparatorluğu'nun bir parçasıydı. Mayıs 1948'de, İsrail Devleti Yahudi Yişuv tarafından kuruldu, kuruluşu Mandanın son gününde ilan edilmişti. Savaş sırasında, yaklaşık 700.000 Filistinli Arap yerinden edildi.

9 Ekim 2023'ten itibaren, Hamas-İsrail Savaşı kapsamında İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) Cibaliye Mülteci Kampı'nda hava saldırıları düzenleyerek buranın Hamas ve diğer militan gruplar için bir sığınak olarak kullanıldığını iddia etmiştir.