İçeriğe atla

Filiberto Ojeda Rios

Filiberto Ojeda Ríos
Doğum26 Nisan 1933(1933-04-26)
Río Blanco, Naguabo, Porto Riko
Ölüm23 Eylül 2005 (72 yaşında)
Hormigueros, Porto Riko
Tanınma nedeniMacheteros lideri
FALN kurucusu
MIRA kurucusu
FBI'ın En Çok Arananlar listesi

Filiberto Ojeda Ríos (26 Nisan 1933 - 23 Eylül 2005), yaşamını Porto Riko adasının bağımsızlığına adamış, bu yolda genellikle demokratik olmayan yöntemlerle savaşmış Porto Rikolu müzik sanatçısı.

Boricua Halk Ordusu (Ejército Popular Boricua) adını taşıyan ve Porto Riko'yu zor kullanarak ABD egemenliğinden çıkarmayı amaçlayan yeraltı örgütünün kurucusu ile önderi olan Rios, 23 Eylül 2005'te Porto Riko'nun batısındaki bir çiftlik evinde FBI görevlilerince öldürüldü.

Amerika Birleşik Devletleri'ne bağlı olup, aynı pasaportu kullanan ancak dil ve etnik olarak farklı (İspanyol) yapıda bir toplum olan Porto Riko'da, Rios, halk desteği çok küçük, yalıtılmış bir örgütün önderi olarak kaldı.[] Bağımsızlık savaşımında kullandığı zor içeren yöntemlerle, kendi yurttaşlarından destekten çok sevgi gördü.[]

Asıl işi bir salsa topluluğunda gitar ile trompet çalgıcılığı olan Rios'un, Purto Rikoluların İspanyol hakimiyetine karşı gerçekleştirdiği 1868 ayaklanmasının yıldönümü olan 23 Eylül'de FBI'ca öldürülmesi, yalnızca çok sınırlı yandaşlarınca değil, ABD taraftarı Puerto Rikolularca ve Porto Riko valisince de eleştirildi.[]

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

23 Eylül, Miladi takvime göre yılın 266. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 99 gün vardır.

<span class="mw-page-title-main">Latin Amerika</span> Amerika kıtasında Latin dillerinin ağırlıklı olarak konuşulduğu bölge

Latin Amerika, Latin dilleri konuşan Amerika ülkelerine ve çevresine işaret eder. Diğer bir deyişle bu bölgenin Anglo-Amerikan ve Cermen dilleri konuşan bölgeler ile zıtlık oluşturduğu da söylenir.

<span class="mw-page-title-main">Porto Riko</span> ABDnin Karayiplerdeki özerk bölgesi

Porto Riko ya da resmî adıyla Porto Riko Topluluğu, ABD'ye bağlı, içişlerinde bağımsız özerk bölgedir. Karayipler denizinin kuzeydoğusunda Dominik Cumhuriyeti'nin doğusundadır. Adı İspanyolcada zengin liman anlamına gelir.

<span class="mw-page-title-main">Opus Dei</span> Katolik örgüt

Opus Dei, 2 Ekim 1928'de Madrid’de sıradan bir papaz olan Jose Maria Escriva de Balaguery Albas tarafından kurulan Katolik bir örgüt.

<span class="mw-page-title-main">Virjin Adaları</span> Takımadalar

Virjin Adaları, Atlas Okyanusu ile Karayip Denizi arasında bulunan, Küçük Antiller bölgesine dâhil edilen adalar topluğudur.

İspanik, Hispanik veya İspano, genel olarak İspanya'dan, İspanyollardan ve İspanyol kültüründen türemiş ya da bu kültürle ilgili anlamında kullanılan bir sözcüktür. Dile dayalı bir tanımlamadır ve ırksal bir aidiyet belirtmez. Hispanik terimi 1970'li yıllarda ortaya çıkmış ve kültürel kökenleri Meksika, Porto Riko, Küba, Orta Amerika ve diğer Latin Amerika ülkeleri olanlar için Amerikan Nüfus Dairesi tarafından kullanılmıştır. Terim kimi zaman İspanyolları ve Brezilyalıları da içine alır. Hispanik terimi Amerikan Nüfus Dairesi tarafından resmi olarak türetilmiş ve kullanılmış olmasına rağmen, birçok insan bu tabirin kendilerini temsil ettiğini kabul etmemektedir.

Elías "Larry" Ayuso forvet ve oyun kurucu pozisyonlarında görev yapmış Porto Rikolu eski milli basketbolcu. Larry Ayuso Porto Riko millî basketbol takımının da en önemli oyuncularından birisi olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Luis Fonsi</span> Porto Rikolu şarkıcı ve söz yazarı

Luis Alfonso Rodríguez López-Cepero, sahne adı olan Luis Fonsi ismi ile tanınan, Porto Rikolu şarkıcı, söz yazarı ve oyuncu. Porto Rikolu rapçi Daddy Yankee'nin de yer aldığı 2017 yılının dünya çapında en hit şarkısı "Despacito" ile tanındı.

<span class="mw-page-title-main">İspanya-Amerika Savaşı</span> İspanyol-Amerikan savaşı

İspanya-Amerika Savaşı, ABD ile İspanya arasında 1898'de başlayan savaş. İspanya'nın Amerika kıtasındaki kolonilerini yitirmesi, ABD'nin de Büyük Okyanus'un batısında ve Latin Amerika'da yeni bölgeler elde etmesiyle sonuçlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Porto Riko Bağımsızlık Partisi</span> Siyasi parti

Porto Riko Bağımsızlık Partisi Porto Riko'nun ABD'den bağımsız olmasını savunan Porto Riko'daki bir siyasi partidir. Porto Riko'daki başkıca 3 siyasi partiden biridir ve ikinci en eski yasal partidir.

<span class="mw-page-title-main">Emilio Aguinaldo</span>

Emilio Aguinaldo y Famy, Filipinler'in bağımsızlığı için önce İspanya'ya sonra ABD'ye karşı mücadele vermiş Filipinli önder.

<span class="mw-page-title-main">Katalan milliyetçiliği</span>

Katalan milliyetçiliği, Katalonya için daha fazla politik özerklik veya tam bağımsızlığını isteyen siyasi bir harekettir.

Porto Rikolular, Porto Riko'da doğmuş veya aile kökeni bu ülkeye dayanan insanlardır.

<span class="mw-page-title-main">Alejandro García Padilla</span>

Alejandro Javier García Padilla, Porto Rikolu politikacı ve Porto Riko'nun 11. ve şimdiki Valisidir.

<span class="mw-page-title-main">María Bibiana Benítez</span>

María Bibiana Benítez, Porto Rikolu yazar. Porto Riko'nun ilk kadın şairiydi ve adanın ilk oyun yazarıydı.

<span class="mw-page-title-main">Marisol Malaret</span>

Marisol Malaret Contreras, Porto Rikolu manken. 1970 'Miss Universe Porto Riko' unvanının sahibidir. 1970 yılında ABD'nin Miami kentinde yapılan Miss Universe yarışmasında birinci olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Pedro Morales</span> Amerikalı güreşçi (1942 – 2019)

Pedro Morales, Porto Rikolu erkek profesyonel güreşçidir.

<span class="mw-page-title-main">Puerto Rico Islanders</span>

Puerto Rico Islanders, Porto Riko'da bulunan Bayamón merkezli profesyonel futbol takımıydı. 2004'ten feshedilme tarihine 2012'ye kadar çeşitli liglerde oynadılar. Son iki sezonunda, Amerikan futbol piramidinin ikinci kademesi olan North American Soccer League'nde oynadılar.

<span class="mw-page-title-main">COINTELPRO</span>

COINTELPRO, Amerika Birleşik Devletleri Federal Soruşturma Bürosu tarafından yürütülen; Amerikan siyasi örgütlerini gözetlemeyi, sızmayı, itibarını sarsmayı ve taciz etmeyi amaçlayan bir dizi gizli ve gayri resmi bir proje idi. FBI kayıtları, COINTELPRO kaynaklarının FBI'ın yıkıcı olarak kabul ettiği, feminist örgütler, ABD Komünist Partisi, Vietnam Savaşı karşıtları, sivil haklar hareketi veya Siyah Güç hareketi aktivistleri, çevreci ve hayvan hakları örgütleri, Amerikan Kızılderili Hareketi ile Porto Riko bağımsızlık hareketleri, daha geniş olan Yeni Sol ve bunlardan ayrı Ku Klux Klan gibi çeşitli grupları ve bireyleri hedef aldığını göstermekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Agustín Stahl</span> Porto Rikolu tıp doktoru ve bilim insanıdır (1842-1917)

Agustín Stahl, etnoloji, botanik ve zooloji alanlarında çeşitli ilgi alanlarına sahip Porto Rikolu bir tıp doktoru ve bilim insanıdır. Porto Riko'nun İspanya'dan bağımsızlığını savunmuştur.