İçeriğe atla

Eskiyapar, Alaca

Eskiyapar
Harita
Çorum'un Türkiye'deki konumu
Çorum'un Türkiye'deki konumu
Çorum üzerinde Eskiyapar
Eskiyapar
Eskiyapar
Eskiyapar'ın Çorum'daki konumu
ÜlkeTürkiye Türkiye
İlÇorum
İlçeAlaca
Coğrafi bölgeKaradeniz Bölgesi
Rakım1020 m
Nüfus
 (2021)
 • Toplam206
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
İl alan kodu0364
İl plaka kodu19
Posta kodu19602

Eskiyapar, Çorum ilinin Alaca ilçesine bağlı bir köydür.

Tarihçe

Köy, 1925 yılından beri aynı adı taşımaktadır.[3] Eskiyapar'da çeşitli medeniyetlere ait arkeolojik kalıntılar bulunmaktadır. Eskiyapar Höyüğü'nden 19. yüzyılın ilk yarısında ilk bahsedenlerden biri William John Hamilton'dur. Köy, bir höyüğün üzerine inşa edilmiştir.[4] 20. yy'ın başında yapılan ilk kazılarda Bir aslan rölyefi, Bizans mezar taşları, dini yapı kalıntıları ve Roma döneminden kalma yol işaret taşları bulunmuştur.[4] 1968-83 yılları arasında Raci Temizer tarafından ilk dönem kazıları yürütülmüştür. Daha sonra 1991-92 yıllarında Çorum arkeoloji müzesi höyükte ikinci dönem kazılarını sürdürmüştür.

M.Ö. 2 binyılda surlarla çevrilmiş olan bu kent, Boğazköy'ün 25 km kuzey doğusunda, Alaca Höyük'ün 20 km güneydoğusunda yer almaktadır. Kent, Erken Tunç Çağı'ndan günümüze kesintisiz kadar yerleşim görmüştür. M.Ö. 3. bin yıla ait iki definede çeşitli takılar bulunmuştur[5]

Eskiyapar'ın Hitit kenti Ankuwa olduğu iddia edilmiştir.[6] Başka bir görüşe göre ise Eskiyapar Hitit şehri Tawiniya'dır.[7] Ayrıca Hatti'den de bilinen Tahurpa olduğuna ilişkin görüşler ve çalışmalar mevcuttur. 2011 yılında bulunan Hitit tableti, sıralanan bu görüşlerin iki isme düşürülmesini sağlayacaktır Tunç çağı kazılarının yapıldığı yerde Hüseyin Dede adlı bir şahsın bir türbesi bulunmuştur. Kazıların devam edilebilmesi için türbe biraz öteye kaydırılmış, bu arada onun inşasında kullanılan tahtanın 1781 yılına ait olduğu tespit edilmiştir. Hüseyin Dede'nin kim olduğu bilinmemektedir.[8]

Coğrafya

Köy, Çorum il merkezine 56 km, Alaca ilçe merkezine 5 km uzaklıktadır.[9]

Nüfus

Yıllara göre köy nüfus verileri
2021 206[2]
2020 205[2]
2019 203[2]
2018 205[2]
2017 202[2]
2016 211[2]
2015 212[2]
2014 222[2]
2013 225[2]
2012 225[2]
2011 233[2]
2010 242[2]
2009 238[2]
2008 247[2]
2007 251[2]
2000 372[9]
1990 555[9]
1985 658[9]

Kaynakça

  1. ^ "Eskiyapar, Turkey Page" (İngilizce). Fallingrain.com. 7 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2022. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p "Çorum Alaca Eskiyapar Köy Nüfusu". nufusune.com. 18 Kasım 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2022. 
  3. ^ Nişanyan, Sevan. "Index-Anatolicus: Türkiye yerleşim birimleri envanteri". nisanyanmap.com. Erişim tarihi: 17 Mart 2022. 
  4. ^ a b Studia Pontica I Published by H. Lamertin, 1903 [1] sf. 21
  5. ^ Historical Dictionary of the Hittites, by Charles Allen Burney, Published by Scarecrow Press, 2004 sf 83. [2]
  6. ^ Maciej Popko, Zippalanda and Ankuwa once more. Journal of the American Oriental Society 120/3, 2000, 445-448. Journal of the American Oriental Society 120 / 3, 2000, 445-448.
  7. ^ Panthéons locaux de l'Asie Mineure pré-chrétienne: (Institut Catholique de Paris, 26-27 mai 2000) By René Lebrun, Paris Colloque International Panthéons Locaux de l'Asie Mineure Pré-Chrétienne <2000 Published by Peeters Publishers, 2002 sf 186 [3]
  8. ^ A Historical Archaeology of the Ottoman Empire: Breaking New Groundkara By Uzi Baram, Lynda Carroll Published by Springer, 2000. sf 106. [4]
  9. ^ a b c d "Eskiyapar Köyü". YerelNet.org.tr. 5 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2022. 

Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Eskiyapar, Alaca ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Alacahöyük</span> ören yeri

Alacahöyük, Çorum'un Alaca ilçesinin 15 km kuzeybatısındaki Alacahüyük köyündeki bir höyüktür. Bu höyükte dört ayrı kültür evresinden kalma 15 yerleşim ya da yapı katı saptanmıştır.

Alişar Höyüğü, Yozgat'ın 45 km güneydoğusunda, Alişar köyünün kuzeyinde bulunan bir höyüktür.

<span class="mw-page-title-main">Küçükdona, Alaca</span> 8GGQ542Q+8V

Küçükdona, Çorum ilinin Alaca ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Sancı, Alaca</span>

Sancı, Çorum ilinin Alaca ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Büyükhırka, Alaca</span>

Büyükhırka, Çorum ilinin Alaca ilçesine bağlı bir köydür.

<span class="mw-page-title-main">Şarhöyük</span> Eskişehirin kuzeybatısında bir antik kent

Şarhöyük (Dorlion), Eskişehir ilinin kuzeybatısında, şehir merkezinin kuzeydoğusunda kalan antik yerleşimdir.

<span class="mw-page-title-main">Çorum Müzesi</span>

Çorum Müzesi, Çorum il merkezinde bulunan bir arkeoloji ve etnografya müzesidir. Müzede Alacahöyük, Boğazköy, Hattuşaş, Pazarlı ve Kuşsaray gibi arkeolojik kazı merkezlerinden çıkarılan buluntular sergilenmektedir. Çorum Müzesi ilk olarak 13 Ekim 1968 tarihinde, günümüzde kullanılmayan ilk binasında hizmete girmiştir. 1968 yılından itibaren 33 yıl hizmet veren müze binası, arkeolojik kazılardan elde edilen eserlerin yoğunluğu nedeniyle ihtiyaca cevap veremez duruma gelmiştir. Bunun üzerine yapımı 1908 yılında başlayıp 1914 yılında tamamlanan ve yapıldığı günden itibaren hastane, Ziraat Mektebi, Makine Meslek Yüksek Okulu olarak hizmet veren bina, Çorum Müzesi'nin yeni binası olarak kullanılmak üzere 1986 yılında tahsis edilmiştir. 1988 yılında yangın geçiren bina, 1989 yılında müze olarak kullanılmak üzere restore edilmeye başlanmıştır. Restorasyon çalışmalarının tamamlanması ile Çorum Müzesi; 11.03.2003 tarihinde, bu tarihî binada ziyarete açılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ankuva</span>

Ankuva ya da Hanikkuil, antik Hitit kenti. Zippalanda'nın güneyinde yer alan kent ile Zippalanda arasında, tanrı Taha ile ilişkili törensel yürüyüşler yapılmaktaydı.

Zincirli Höyük Gaziantep il merkezinin batısında, İslahiye ilçesinin 10 km. kuzeyinde yer alan bir höyüktür. Amanos Dağları'ndan doğu - batı yönünde geçit veren Beyhan Geçidi'ndeki ovada, küçük bir bataklığın batı kenarındadır. Geç Hitit Dönemi buluntuları ile tanınmıştır. Antik adı Aramice'de Sam'al olup Geç Hitit Dönemi'nin en önde gelen metropollerinden biri ve bir kraliyet merkezi olarak bilinmektedir. Günümüzden 3 bin yıl önce 40 hektarlık bir alana yayılmış bir kentti. Zincirli Höyük kazılarında ele geçen Asur Kralı Esarhaddon'a ait bir kitabe, kentin Sam'al olduğunu doğrulamaktadır. Hitit İmparatorluğu'nun MÖ 1.200'lerden sonra çöküşü ardından Güneydoğu Anadolu Bölgesi - Kuzey Suriye genel yayılımında, tarihçilerin Geç Hitit Devletleri, Kuzey Suriye Krallıkları ya da Suriye - Hitit Devletleri olarak adlandırdıkları devletler kurulmuştu. Bu devletlerin başkentlerinde, kentin merkezini oluşturan yönetsel ve dinsel yapılar bir yükseltide kurulmuş, ayrıca tahkim edilmiş bir kale içinde yer alınmıştır. Kentler, çift sur ile çevrilidir. Zincirli kenti de bu başkentlere bir örnek oluşturmaktadır.

Resuloğlu, Çorum il merkezinin batı-güneybatısında, Uğurludağ ilçesinin batısında yer alan bir Erken Tunç Çağı mezarlığı ve aynı adla bilinen bir höyüktür. Mezarlık alanının güneydoğusunda, kuzeyinde ve kuzeybatısında, yüzey araştırmalarıyla saptanan ve aynı döneme tarihlenen yerleşimler bulunmaktadır. Söz konusu mezarlık, kaçak kazılarla büyük ölçüde tahrip edilmiştir.

Norşuntepe Höyüğü, Elazığ İl merkezinin 26 km. güneydoğusunda Alişam Köyü'nün 3 km. güneyinde yer alan bir höyüktür. Höyük, Keban Barajı su toplama sahasında kalmış olup Baraj'ın tamamlandığı 1975 yılından itibaren yavaş yavaş göl suları etkisiyle erimekte olan bir adacıktır. Tepe baraj suları yükselmeden önce 150 x 130 metre boyutlarında ve 35 metre yükseklikteydi. Höyükteki yerleşme alanı ise 500 x 300 metrelik bir alana yayılmıştı. 2022 yılının Mayıs ayında tapulama harici alanda yer alan Norşuntepe Höyüğü "Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlığı" özelliği gösterdiğinden sit alanı ilan edildi.

<span class="mw-page-title-main">Maşat Höyük</span>

Maşat Höyük, Tokat İl merkezinin güneybatısında, Zile'nin 20 km. güneybatısında, Yalınyazı Köyü'nün 1 km. güney-güneybatısında yer alan bir höyüktür. Höyük 450 x 225 metre boyutlarında olup ova tabanından, kazı yapıldığı yıllarda yaklaşık 29 metre yükseklikteydi.

Tille Höyük, Adıyaman ilinin Kâhta ilçesinin 30 km. doğusunda, Fırat'ın batı tarafında yer alan bir höyüktür. Höyüğün doğu, batı ve güney yamaçlarında eski adı Tille, günümüzde adı Geldibuldu olan küçük bir köy yerleşimi vardır. Fırat'a katılan bir derenin dar vadisindeki yerleşme doğu terasıyla birlikte 200 x 140 metre, 26 metre yüksekliktedir ve üstünde bir düzlük vardır.

Eskiyapar Höyük, Çorum İl merkezinin güneyinde, Alaca İlçesi'nin 6 km. batısında, eski Eskiyapar Köyü altında, Hüseyinabad Ovası'nda yer alan bir höyüktür. Tarım, yapılaşma gibi nedenlerle köyün yol açtığı tahribatı önlemek ve kazı çalışmalarına olanak vermek için 1983-84 yıllarında köy taşınarak höyük açılmıştır. Tepe, 350 metreye varan çapı ile bölgenin büyük höyüklerinden biri olup 13 metre yüksekliktedir. Konum olarak Alacahöyük, Boğazköy ve Şapinuva (Ortaköy) gibi önemli Hitit merkezlerinin neredeyse geometrik ortasındadır.

Boyalı Höyük, Çorum İl merkezinin güneybatısında, Sungurlu İlçesi'nin kuzeybatısında, Yörüklü belde merkezinin 2 km. doğusunda yer alan bir höyüktür. Höyük, Yörüklü'nün genişlemesiyle artık bir mahallesi haline gelen eski Güloluk Köyü'nün 450 metre doğusundaydı. Yerleşmenin bulunduğu vadi, Delice Havzası ile Kaledere dağlık bölgesi arasında uzanmaktadır. Bölge, MÖ III. binyılda Hatti Kültürü'nün çekirdek bölgesi olarak görülmektedir. Bu nedenle Boyalı Höyük kazıları bölgesel bir çalışmanın odak noktasını oluşturmaktadır. Diğer yandan Hüseyindede Höyüğü ve Fatmaören Höyüğü'ne yaklaşık 7 km. mesafededir. Üç höyük de birer Hitit yerleşmesidir.

Fatmaören Höyüğü, Çorum'un Sungurlu İlçe'sinin Yörüklü beldesinin 500 metre batı kuzeybatısında yer alan bir höyüktür. Hüseyindede Höyüğü'ne kuş uçuşu 2,5 km. mesafededir. Höyük üç doğal yükselti üzerinde oluşmuştur. En yüksek noktasında tarla seviyesinden 25 metre yüksekliktedir. Fatmaören Tepesi olarak bilinen bu üç yükselti, çevrenin kurak ve çorak olmasına karşın sulak bir bölgede, adeta bir vaha görünümündedir. Boyalı Höyük, Hüseyindede Höyüğü ve Fatmaören, MÖ III. binyılda Hitit Kültürü'nün çekirdek bölgesi olarak görülmektedir.

Hüseyindede Höyüğü, Çorum İl merkezinin güneybatısında, Sungurlu İlçesi'nin kuzeybatısında Yörüklü beldesinin 2,5 km. güneyinde yer alan bir höyüktür. Tepe, Hüseyindede Tepesi olarak da bilinmektedir. Kazılar sonucunda höyüğün bir Eski Hitit kült merkezi olduğu, kült yapılarının dışında başkaca yapı bulunmadığı ve Hüseyindede'nin geniş bir yerleşim olmadığı anlaşılmıştır.

Gözlükule Höyüğü, Mersin İl merkezinin 30 km. doğusunda Tarsus İlçesi'nin güneybatısında, günümüzde İlçe'nin bir parkı olarak kullanılan bir höyüktür. Tepe, 300 metre çapında olup 25 metre yüksekliktedir. Bir Klasik Çağ kenti olan Tarsu ya da Tarse, hem tepede hem de günümüz Tarsus İlçesi'nin altındadır. Günümüz Tarsus'unu oluşturan ilk yerleşimin, Toroslar'dan gelen bir akarsuyun kıyısında, MÖ 7. binyılda bir köy olarak kurulduğu belirtilmektedir.Höyük, Orta Anadolu'dan Akdeniz kıyılarına doğal bir geçiş olan Gülek Boğazı çıkışında, Antik Kilikya ovasında yer almaktadır. Diğer yandan Gülek Boğazı çıkışından Amik Ovası yoluyla Kuzey Suriye'ye ulaşımın da kavşağındadır.

<span class="mw-page-title-main">Gölpınar Hitit barajı</span>

Gölpınar Barajı, bir diğer adıyla Alacahöyük Barajı, Çorum ilindeki Alaca Höyük'te bulunan MÖ. 2. binyıldan kalma bir Hitit barajıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hüseyindede vazoları</span>

Hüseyindede vazoları, Türkiye'nin Çorum ilinde Yörüklü yakınlarındaki Hüseyindede Tepe'de yapılan kazılarda bulunan, kabartmalarla süslenmiş Erken Hitit vazolarıdır. Toplamda dört adet vazo parçası bulunmaktadır. Bunlardan ikisi neredeyse tamamlandı ve restore edilebildi. Yaklaşık MÖ 1650'ye tarihlenen vazolar Çorum Arkeoloji Müzesi'nde sergilenmektedir.