İçeriğe atla

Eleutheria (oyun)

Oyunun ABD baskısının kapağı

Eleutheria (bazı baskılarda "Eleuthéria") Samuel Beckett tarafından 1947'de Fransızca yazılmış tiyatro oyunu.

Oyun Beckett'ın Samuel Johnson hakkında yazmaya başladığı ancak yarım kalan denemesinden sonra kaleme aldığı, tamamlanmış ilk dramatik eseridir. Beckett pek çok diğer küçük eserine yaptığı gibi, bu oyunu da uzun süre yayımlamamıştır.

Oyun, Victor Krap isimli genç bir adamın kendini toplumdan ve kendi ailesinden tamamen koparmaya çalışması hakkındadır. Oyunun ismi "özgürlük" anlamına gelen Yunanca eleutheria (ελευθερία) kelimesinden gelir. Beckett "Krap" ismini daha sonra, sonuna bir "p" daha ekleyerek Krapp'ın Son Bandı oyununda da kullanmıştır.

Yayımlanması

1985'te Beckett'ın ABD'deki yayımcısı Barney Rosset, Grove Press'in tasviyesi sonrasında işsiz kalmıştı. Beckett Rosset'a yardım etmek için Eleutheria'yı İngilizceye çevirmeyi önerdi. Ancak bu öneri hiçbir zaman gerçekleşmedi ve Beckett Rosset'a yardımcı olmak için başka eserlerini yayımlamasına izin verdi.

Beckett'ın 1989'daki ölümünün ardından Rosset hâlâ oyunun İngilizce çevirisini yayımlamak istiyordu. Beckett'ın uzun süre yayımlanmasına izin vermeyip, daha sonra fikir değiştirdiği birçok eseri vardı. Rosset, Beckett'ın hayatta olsaydı bu oyunun da yayımlanmasına izin vereceğini öne sürüyordu. Ancak Beckett'ın Fransızca yayımcısı ve edebi vasisi Jérôme Lindon oyunun yayımlanmasına karşı çıktı. Uzun süren tartışmalar ve yasal tehditler sonrasında, Lindon ve yazarın mirasçısı olan Beckett Estate gönülsüzce de olsa Rosset'e yayım iznini verdiler, ayrıca oyunun Fransızca baskısını da kendileri yayımladılar.

Rosset'ın kurduğu yeni yayınevi olan Foxrock'tan çıkan 1995 tarihli ABD baskısının çevirisini roman ve oyun yazarı olan Michael Brodsky yaptı. Bu çeviri fazla "Amerikan" bulundu ve Beckett'a uygun olmadığı yönünde eleştirildi. Bu basımda bazı basit çeviri hataları da mevcuttu. Örneğin Ton canotier avait un couteau cümlesi Your oarsman had a knife (kürekçinin bir bıçağı vardı) şekinde çevrilmişti. Ancak canotier hasır şapka anlamına geliyordu ve couteau burada balık kartalı tüyü anlamında kullanılmıştı. Oyunun İngiliz baskısı 1996'da Barbara Wright'ın çevirisiyle Faber and Faber tarafından yapıldı.

Sahnelenme bilgisi

Roger Blin 1950'lerin başında oyunu sahnelemeyi düşünmüşse de, daha değerli gördüğü Godot'yu Beklerken'i sahnelemek için bu tasarıdan vazgeçti. Beckett'ın tüm eserlerinin haklarına sahip olan Beckett Estate, birkaç özel gösteri haricinde oyunun sahnelenmesine izin vermedi. Oyunun ilk defa 2004 yılında İran'da, Nakşineh Tiyatrosu tarafından Vahid Rahbani'nin yaptığı çeviriyle Tahran Şehir Tiyatrosu'nda sahnelendi.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Jorge Luis Borges</span> Arjantinli yazar (1899-1986)

Jorge Francisco Isidoro Luis Borges Acevedo, Arjantinli öykü, deneme yazarı, şair ve çevirmen. En önemli eserleri arasında 1940'larda yayınlamış Ficciones ve rüya, labirent, indeterminizm, sonsuzluk, ayna ve mitolojik motifleri ihtiva eden Alef yer alır. Eserleri, felsefe literatürünü ve fantezi türünü etkilemiştir, 20. yüzyıl Latin Amerika literatüründe Büyülü gerçekçilik akımını önemli ölçüde etkilemiştir. Büyülü gerçekçilik akımının önde gelen isimlerindendir ve gerçeküstücülük konusunda yazdığı denemeleri ile ünlüdür.

<span class="mw-page-title-main">Samuel Beckett</span> İrlandalı yazar, eleştirmen ve şair (1906–1989)

Samuel Barclay Beckett, İrlandalı yazar, oyun yazarı, eleştirmen ve şair. 20. yüzyıl deneysel edebiyatının önde gelen yazarlarından biridir. James Joyce'un takipçisi olduğu için "son modernistlerden", daha sonraki pek çok yazarı etkilemiş olduğu için de "ilk postmodernistlerden" biri olarak değerlendirilir. Beckett ayrıca, Martin Esslin'in "Absürt Tiyatro" olarak adlandırdığı akımın en önemli yazarı sayılmaktadır. Eserlerinin çoğunu Fransızca ya da İngilizce yazıp, diğer dile kendisi çevirmiştir. En bilinen eseri Godot'yu Beklerken'dir.

<span class="mw-page-title-main">Molière</span> Fransız oyun yazarı ve oyuncu (1622 - 1673)

Jean-Baptiste Poquelin daha bilinen adıyla Molière, Fransız oyun yazarı ve oyuncu.

<i>İnsanın Türeyişi</i>

İnsanın Türeyişi ya da özgün adıyla The Descent of Man, and Selection in Relation to Sex, İngiliz doğa bilimci Charles Darwin'in ilk kez 1871 yılında basılan evrim kuramı hakkındaki kitabıdır. Kitap Darwin'in, 1859'da yayınlanan, Türlerin Kökeni'nden sonra insanın evrimi ve seksüel seçme kuramını konu edinen ikinci kapsamlı eseridir.

Meral Onuktav Kosak Çetinkaya, Türk sinema ve tiyatro sanatçısı.

<i>Oyun Sonu</i> (oyun)

Oyun Sonu, Samuel Beckett tarafından 1954-1956 yılları arasında yazılmış tek perdelik tiyatro oyunudur.

<i>Mercier ile Camier</i> Samuel Beckett tarafından 1946da Fransızca yazılmış roman

Mercier ile Camier Samuel Beckett tarafından 1946'da Fransızca yazılmış olan roman.

<i>Acaba Nasıl?</i> Samuel Beckettın ilk defa 1961de yayımlanmış romanı

Acaba Nasıl?, Samuel Beckett tarafından 1960'ta Fransızca yazılıp Comment c'est başlığıyla 1961'de yayımlanan roman. Roman daha sonra Beckett tarafından How It Is başlığıyla İngilizceye çevrildi ve 1964'te İngiltere'de yayımlandı. Roman, içinde yiyeceklerinin bulunduğu bir çuvalı sürükleyerek sonsuz bir çamur içinde debelenirken bir yandan da hayat hikâyesini anlatan bir anlatıcının monoloğundan oluşur. Çamur, ruhların cennete gitmeden önce acı çekerek arındığı bir tür Araf olan, Hristiyan inancındaki Purgatory'yi temsil eder. Romanın özgün başlığı olan Comment c'est, Fransızcada başlamak anlamına gelen commencer ile yapılmış bir kelime oyunudur.

<span class="mw-page-title-main">Tarık Günersel</span> Türk yazar, libretist, şair

Tarık Günersel, Türk şair, öykücü, aforist, denemeci, librettist, çevirmen, dramaturg, oyuncu ve yönetmen.

<i>Mutlu Günler</i>

Mutlu Günler, Samuel Beckett tarafından İngilizce yazılmış, iki perdelik tiyatro oyunu. Beckett oyunu yazmaya 8 Ekim 1960'ta başladı ve 14 Mayıs 1961'de bitirdi. Daha sonra oyunu Fransızcaya çevirmeye başladı ancak Kasım 1962'de bitirdiği bu çeviride oyunun ismini değiştirdi. Verlaine’in Colloque sentimental şiirinden Oh les beaux jours dizesini bir anlık ilham ile oyunun başlığı olarak kullandı.

Disjecta: Miscellaneous Writings and a Dramatic Fragment Samuel Beckett'in kariyeri boyunca yazdığı, daha önceden toplu hâlde basılmamış yazılarından oluşan bir derlemedir. Derlemenin başlığı genelde yazılı yapıtlar için kullanılan ve dağılmış kalıntılar ve parçalar anlamına gelen Latince "disjecta membra" teriminden gelir. Derleme, James Joyce'un Our Exagmination Round His Factification for Incamination of Work in Progress 'de çıkmış olan Finnegans Wake adlı yapıtının ilk versiyonu hakkında Beckett'in tanınmış denemesini de içerir. Bazı denemeler yazıldığı özgün dille yayımlanmıştır.

Sözsüz Oyun I, Samuel Beckett'ın yazdığı bir kısa oyundur. Beckett'ın birçok eseri gibi önce Fransızca yazılmış, ardından yazarı tarafından Act Without Words I başlığıyla İngilizceye çevrilmiştir. Beckett'ın ilk mim oyunudur. Dansçı Deryk Mendel'in talebi üzerine 1956'da yazılmış ve ilk defa 3 Nisan 1957'de Londra'daki Royal Court Theatre'da, Oyun Sonu'nun bir gösterimini takiben oynanmıştır. Bu performansta kullanılan özgün müzik, Beckett'ın daha sonra radyo oyunu Sözler ve Müzik'te de birlikte çalışacağı kuzeni John Beckett tarafından bestelenmiştir.

Sözsüz Oyun II, Samuel Beckett'ın Sözsüz Oyun I'den sonra yazdığı ikinci mim oyunudur. Özgün olarak Fransızca yazılan oyun daha sonra Beckett tarafından Act Without Words II adıyla İngilizceye çevrildi. 1950'lerin sonunda yazılan oyun ilk defa Oxford'daki Calderon Press Institute'ta John McGrath yönetiminde oynandı. Oyunun Londra prömiyeri 25 Ocak 1960'ta Michael Horovitz yönetiminde Institute of Contemporary Arts'ta yapıldı. Oyun ilk defa New Departures'ın Yaz 1959 sayısında yayınlandı.

<i>Geliş ve Gidiş</i>

Geliş ve Gidiş, Samuel Beckett tarafından yazılmış, yazarın dramaticule olarak tanımladığı kısa bir tiyatro oyunudur. Ocak 1965'te İngilizce yazılan oyun, ilk defa 14 Şubat 1966'da Berlin'deki Schillertheater'de Almanca olarak sahnelenmiştir. Oyun yayıncı John Calder için yazılmış ve ona ithaf edilmiştir.

Tüm Düşenler, Samuel Beckett'in yazdığı tek perdelik bir radyo oyunu. Yazarın, BBC'den gelen öneriler üzerine, İngilizce yazdığı oyun Eylül 1956'da tamamlanmıştır. Otograf metin Lovely Day for the Races başlığını taşımaktaydı.

Cascando, Samuel Beckett'in yazdığı bir radyo oyunu. "Invention radiophonique pour musique et voix" alt başlığıyla Aralık 1961'de Fransızca yazıldı. İlk olarak 13 Ekim 1963'te France Culture'da, 6 Ekim 1964'te ise İngilizce olarak BBC'de yayımlandı.

Hayalet Üçlüsü, Samuel Beckett'ın İngilizce yazdığı bir televizyon oyunudur. 1975'te yazıldı, Ekim 1976'da kaydedildi ve ilk defa BBC2'de 17 Nisan 1977'de Lively Arts programının Beckett'ın Shades adını verdiği bölümünde yayınlandı. Yönetmenliği Beckett'ın denetiminde Ronald Pickup ve Billie Whitelaw'la birlikte Donald McWhinnie üstlendi. Oyunun orijinal adı Tryst olacaktı. "Beckett'ın defterinde bu ismin üzerine kuvvetlice çizilmiş ve yanına yeni başlık olan Hayalet Üçlüsü yazılmıştı. Aynı el yazısıyla başlık değişikliği BBC çekim senaryosunun ilk sayfasında da görülebilir; buna göre değişikliğin son dakikada yapılmış olması gerekir."

Radyo Oyunu Taslağı II, Samuel Beckett'ın yazdığı bir radyo oyunudur. Oyun 1961'de Pochade radiophonique başlığı ile Fransızca yazıldı ve Les Éditions de Minuit tarafından Kasım 1975'te yayınlandı. Beckett oyunu, BBC Radyo 3'te 13 Nisan 1976'daki yayınlanışından kısa bir süre önce İngilizceye çevirdi. Martin Esslin'in yönettiği BBC yapımında Harold Pinter, Billie Whitelaw ve Patrick Magee rol aldı. Oyunun İngilizce versiyonu ilk kez Ends and Odds'da Radio II adıyla yayınlandı.

<i>Pusuda</i>

Pusuda, Cahit Atay'ın 1961 yılında yazdığı komedi tarzında tek perdelik tiyatro oyunudur.

Mine Çerçi, Türk oyuncu, tiyatro yönetmeni ve yazarı, eğitmen.