İçeriğe atla

El yazısı (Doğu Asya)

Mi Fu'nun Kaligrafi Üzerine başlıklı el yazısı stili hakkında yazılı bir söylemi

El yazısı (Çince: 草書; pinyin: cǎoshū; Japonca草書体, romanize: sōshotai; Korece초서, romanize: choseo; Vietnamcathảo thư), Çin ve Doğu Asya kaligrafisinde kullanılan bir yazı stilidir. Bu terim, dini yazının ve normal yazının el yazısı varyantlarını kapsayan bir şemsiye terimdir.[1]

El yazısı yazısı öncelikle bir tür kısa el yazısı veya kaligrafi stili olarak işlev görür ve yazılması diğer stillere göre daha hızlıdır, ancak soyutlaması ve karakter yapılarını değiştirmesi nedeniyle ona aşina olmayanlar için okunması zor olabilir. Çince veya ilgili yazıların yalnızca düzenli veya basılı biçimlerini okuyabilen kişiler, el yazısını okumakta zorluk yaşayabilirler.

Kaynakça

  1. ^ "caoshu | Chinese calligraphy | Britannica". www.britannica.com (İngilizce). 4 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mart 2024. 

Ek okuma

  • The Art of Japanese Calligraphy, 1973, author Yujiro Nakata, publisher Weatherhill/Heibonsha, 0-8348-1013-1.
  • Qiu Xigui Chinese Writing (2000). Translation of 文字學概要 by Gilbert L. Mattos and Jerry Norman. Early China Special Monograph Series No. 4. Berkeley: The Society for the Study of Early China and the Institute of East Asian Studies, University of California, Berkeley. 1-55729-071-7.

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Çince</span> Çin ve çevresinde konuşulan bir dil

Çince, Çin anakarası ve çevresinde yaşayan bir milyardan fazla kişi tarafından konuşulan Eski Çinceden türemiş dillerin oluşturduğu diller grubudur. Dünyadaki her beş kişiden birinin anadili olarak konuştuğu Çince, lehçeleriyle birlikte dünyada en çok konuşulan dildir. Çince ve lehçeleri Büyük Çin olarak adlandırılan Çin anakarası, Hong Kong, Makao, Tayvan ve Malezya, Endonezya, Tayland, Singapur, Myanmar, Vietnam, Güney Kore gibi Doğu ve Güneydoğu Asya ülkelerinde konuşulmaktadır. Çince, dünyanın en çok konuşulan dil olmasına bağlı olarak Birleşmiş Milletler'in altı resmî dilinden biridir. Aynı zamanda Çin, Tayvan, Singapur, Hong Kong ve Makao'nun resmî dilidir.

<span class="mw-page-title-main">Laozi</span>

Lao Zi kimi pinyin kullanılmayan eski kaynaklarda adı Lao Tzu, Lao Tse, Laotze diye geçer. Lao Çince 'yaşlı', Zi ise 'üstad', 'bilge' anlamına gelir. Tao Düşüncesi'nin kurucusu kabul edilen önemli bir Çin düşünürüdür. Dao De Çing kitabının yazarıdır.

Soğdca, Soğutça veya Soğdakça, Orta Asya'da yer alan Soğdiana'da ve Çin'deki Soğd göçmen gruplarının yaşadığı bazı bölgelerde kullanılmış bir Doğu İran dili.

<span class="mw-page-title-main">Çin karakterleri</span>

Çin karakterleri veya Çin harfleri, günümüzde Çince, Japonca ve nadiren Korecenin yazılmasında kullanılan simgesel grafikler ya da logogramlardır. Bunlara Mandarin Çincesinde hànzì, Japoncada kanji, Korecede hanja ya da hanmun, Vietnamcada ise hán tự ya da chữ nho adı verilir.

<span class="mw-page-title-main">Uygurlar</span> Doğu Türkistanda yaşayan Türk soylu halk ve bu halktan olan kimse

Uygurlar veya Uygur Türkleri, Orta ile Doğu Asya'dan kaynaklanan ve kültürel olarak bu bölgelerle bağlı bir Türk azınlık etnik grubudur. Uygurlar Çin'in resmî olarak tanıdığı 55 etnik azınlıktan biridir. Çin'in kuzeybatısındaki Sincan Uygur Özerk Bölgesi, Uygurların memleketi olarak tanınır. Bununla birlikte, Çin Hükûmeti, Uygurları yalnızca çok kültürlü bir ulusa ait olan bölgesel bir azınlık olarak tanır ve Uygurların yerli bir halk olduğu yönündeki kavramı reddetmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Tang Hanedanı</span> 618-907 yılları arasında Çinde hüküm sürmüş bir hanedanlık

Tang Hanedanı, Sui Hanedanı'nın ardından Çin'e hüküm sürmüş hanedandır. 618'de Li Shimin, Sui Hanedanı'nı devirerek Tang Hanedanı'nı kurdu. Li Shimin daha çok Tang Hanedanı'nın kurucusu İmparator Taizong olarak bilinir. Çin imparatorlarının en ünlülerinden biridir. Tang Hanedanı döneminde Çin'in komşularının üzerinde çok büyük etkisi vardı ve birçok komşu krallıkları vergiye bağlamıştı. Bununla birlikte Göktürk Kağanlığı 659 yılında, İkinci Doğu Göktürk Kağanlığı ise 744 yılında Tang Hanedanı'nın egemenliği altına girmiştir. Yaklaşık 300 yıl yönetimde kalan Tang Hanedanı zamanında Han Hanedanı'ndan bile daha parlak bir dönem yaşandı. Bu dönemde imparatorluk toprakları genişletildi; değişik ırk, kültür ve dinlerden halklarla ilişkiler kuruldu ve sonradan Batılı toplumları şaşkınlığa uğratacak bir yönetim sistemi kuruldu. Bazı kaynaklarda Tang Hanedanı'nın Çinleşmiş Türk-Tabgaç kökenli olduğu geçmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Tibet</span> Asyada bir yayla bölgesi

Tibet Orta Asya'da Tibet halkının anavatanı olan bölge. Ortalama 4.900 metrelik yükseltisiyle "Dünyanın Çatısı" diye tanınır. Kuzeyinde Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi ve Qinghai, doğusunda Sichuan, güneyinde Hindistan, Nepal ve Bhutan vardır. Başkenti Lhasa'dır.

Çinliler ; çoğunlukla soy, etnisite, uyrukluk, vatandaşlık veya diğer bağlılık vasıtasıyla Çin ile ilişkili çeşitli kişiler veya gruplardır.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Türkistan</span> Orta Asyada tarihî bir bölge

Doğu Türkistan veya Uyguristan, bağlam ve kullanıma bağlı olarak birden çok anlamı olan bir terimdir. Doğu Türkistan, Orta Asya'nın orta bölümünde yer alan Büyük Türkistan'ın doğu kesimidir. "Doğu Türkistan" kavramının coğrafî kapsamı, farklı zamanlarda ve farklı belgelerde hep farklılık göstermiştir; kimi kaynaklara göre Tarım Havzası bölgesini – yani günümüz Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi'nin güney ve batı kesimlerini – kimi kaynaklara göre Xinjiang'ın tümünü kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Çin dilleri</span> Doğu Asyada ki Sinitik diller

Çin dilleri ya da Çin dil ailesi, Çin'de yaşayan Hanların konuştuğu dillerin tümüne verilen addır. Çin-Tibet dil ailesine dahil kollardan birini oluşturmaktadır. Bu diller ayrıca Sinitik diller olarak da adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Çin Yüzyılı</span>

Amerikan Yüzyılı'nın 20. yüzyıla ve "Pax Britannica"'nın 19. yüzyıla değinmesine benzer şekilde "Çin Yüzyılı" terimi, 21. yüzyıl jeopolitiğin Çin tarafından hakim olacağını ileri süren bir ihtira. Bu terim, özellikle Çin ekonomisinin Amerika Birleşik Devletleri ekonomisini geçip dünyanın en büyük ulusal ekonomisini oluşturacağı iddiasına ilişkin kullanılır. BM Dünya Bankası'na göre Çin, son iki binyılın büyük kısmı boyunca bu statüyü zaten tutmuştur.

Göksel Gövdeler, Shang Hanedanı döneminde haftanın on gününün isimleri olarak ortaya çıkan Çin onlu sistemidir. Ayrıca Shang dönemi ritüelinde, Shang haftasının karşılık gelen gününde fedakarlık teklif edilen ölü aile üyelerinin isimleri olarak kullanıldılar. Göksel Gövdeler, altmış günlük bir bileşik döngü oluşturmak için benzer bir on iki günlük döngü olan Dünyevi Dallar ile kombinasyon halinde kullanıldı. Daha sonra Göksel Gövdeler, haftanın günleri ve ölü akrabalar için ad olarak orijinal işlevlerini yitirdi ve 60 yıllık takvim döngüsü olarak Dünya Dalları ile birlikte en belirgin ve uzun ömürlü olan birçok başka kullanım alanı elde etti. Sistem Doğu Asya'da kullanılmaktadır.

<i>Zuo Zhuan</i>

Zuo Zhuan, geleneksel olarak eski Çin kroniği olan Bahar ve Güz Yıllıkları üzerine bir yorum olarak kabul edilen eski bir Çin anlatı tarihi metnidir. MÖ 722'den MS 468'e kadar olan bir dönemi kapsayan 30 bölümden oluşur ve esas olarak o dönemin siyasi, diplomatik ve askeri meselelerine odaklanır.

<span class="mw-page-title-main">Mühür yazısı</span>

Mühür yazısı, 1. binyılın ikinci yarısında yaygın olan eski bir Çince karakterleri yazma tarzıydı. Zhou Hanedanı bronz yazıtlarından organik olarak gelişti. Mühür yazısının Çin çeşidi sonunda standart haline geldi ve Çin Hanedanı sırasında tüm Çin için resmi yazı olarak kabul edildi. Han Hanedanı'nda dekoratif gravür ve mühürler için hala yaygın olarak kullanılıyordu. Mühür yazısının Çince gerçek çevirisi dekoratif gravür yazısı anlamına gelmekte olup Han Hanedanı sırasında türetilmiş bir isimdir ve tören yazıtlarının yazılması için o zamanlar azalan rolünü yansıtmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Büro yazısı</span> yazı stili

Büro yazısı, Savaşan Devletler Çağı'nda Çin Hanedanı'na kadar gelişen, Han Hanedanı'nda baskın olan ve Wei-Jin dönemleri boyunca kullanımda kalan arkaik bir Çin kaligrafi stilidir. Modern okuyucular için yüksek okunabilirliği nedeniyle, başlıklar, tabelalar ve reklamlar gibi çeşitli işlevsel uygulamalarda hala sanatsal lezzet için kullanılmaktadır. Bu okunaklılık, modern düzenli yazı (kaishu) ile paylaşılan bir özellik olan oldukça doğrusal yapıdan kaynaklanmaktadır. Yapı ve doğrusallık açısından genellikle modern yazıya benzemekle birlikte, uzundan kareye modern yazının aksine, kareden genişe olma eğilimindedir ve genellikle belirgin, dalgalı, izole edilmiş ana vuruşların, özellikle de sağa veya aşağı doğru çapraz bir vuruşun belirgin, dalga benzeri bir genişlemesine sahiptir. Bazı yapılar da arkaiktir.

<span class="mw-page-title-main">Bronz yazıtlar</span>

Bronz yazıtlar, Shang Hanedanı'ndan Zhou Hanedanı'na ve hatta daha sonrasına kadar zhōng çanları ve dǐng tripodal kazanlar gibi ritüel bronzlar üzerinde kullanılan çeşitli Çin yazılarıdır. Erken bronz yazıtlar, hemen hemen her zaman tuncun döküldüğü parça kalıbın ıslak kilinde bir kalemle yazılırken daha sonraki yazıtlar ise genellikle bronz döküldükten sonra oyulmuştur. Bronz yazıtlar, Çin yazı ailesindeki en eski yazılardan biridir ve ondan önce fal yazıtları gelir.

<span class="mw-page-title-main">Düzenli yazı</span>

Düzenli yazı, Wei Hanedanı döneminde MS 200 dolaylarında ortaya çıkmış ve 7. yüzyılda stilistik olarak olgunlaşmış bir Çin yazısıdır. Yalnızca baskıda kullanılan Ming ve gotik stillerden sonra modern yazılarda en yaygın ve yayınlarda en yaygın üçüncü stildir.

<span class="mw-page-title-main">Çin kaligrafisi</span>

Çin kaligrafisi, Çince karakterlerin tamamen görsel sanatı ve edebi anlamın yorumunu birleştiren bir sanat formu olarak yazılmasıdır. Çin kaligrafisi, Çin'de yaygın olarak uygulandı ve genellikle Doğu Asya'da yüksek itibar gördü. Kaligrafi, eski Çin edebiyatçılarının en çok aranan dört beceri ve hobisinden biri olarak kabul edilir. Bu gelenekte çeşitli hat üsluplarının bazı genel standartlaştırmaları vardır. Çin kaligrafisi ile lavi birbiriyle yakından ilişkili olup benzer araçlar ve teknikler kullanılarak gerçekleştirilirler ve uzun bir ortak sanat geçmişine sahiptirler. Çin ressamlığı ve kaligrafisinin ayırt edici özellikleri arasında dinamik yaşamla yüklü harekete yapılan vurgu yer almaktadır. Stanley-Baker'a göre, "Kaligrafi, ipek veya kağıt üzerinde izler olarak kaydedilen, hareket halindeki enerjiyle deneyimlenen, ana bileşenlerini değiştiren uzayda zaman ve ritimle deneyimlenen saf yaşamdır." Kaligrafi ayrıca Çin'de mühür oymacılığı, süslü kağıt ağırlıkları ve mürekkep taşları da dahil olmak üzere birçok sanat türünün gelişmesine yol açmıştır.

Zhan Guo Ce, MÖ 3. yüzyılda Han Hanedanı döneminde tarih yazımı şeklinde yayınlanan Çin tarihçiliğinde öncü bir referans eserdir. Savaşan Devletler Çağı'ndaki siyasi manipülasyon ve savaş anekdotlarını içerir. Diplomasi Okulu'nun stratejilerini ve siyasi görüşlerini anlattığı, dönemin tarihi ve sosyal özelliklerini ortaya koyduğu için Savaşan Devletler Çağı'nın önemli bir metnidir.

<span class="mw-page-title-main">Wang Xizhi</span>

Wang Xizhi, Doğu Jin Hanedanı döneminde yaşamış Çinli bir hattat, siyasetçi, general ve yazardı. Özellikle Çin kaligrafisindeki ustalığıyla tanınırdı. Wang, bazen Çin tarihindeki en büyük Çinli hattat olarak kabul edilir ve Çin kaligrafisinin her türünün, özellikle de yazının ustasıydı. Çin kaligrafisinde Dört Yetenekli Hattat'tan biri olarak bilinir. Tang imparatoru Taizong, eserlerine o kadar hayran kaldı ki Wang'ın Orkide Köşkü'nde Bestelenen Şiirlerin Önsözü eserinin imparatorla birlikte mozolesine gömüldüğü söylenmektedir.