İçeriğe atla

El-Muntafik

El Muntafik Emirliği (Al Muntafiq)
Arapçaالمنتفق
1530-1918
BaşkentBasra
Resmî din
İslam
HükûmetMonarşi
Emir 
• -1918
Sadun Hanedanı
Tarihî dönem1530-1918
• Basra Eyaleti
1530
13 Kasım 1918
Para birimiOsmanlı lirası
Öncüller
Ardıllar
Osmanlı İmparatorluğu
Irak Mandası
Kuveyt Şeyhliği
Necid Sultanlığı
Kaçar Devleti

El-Muntafik ya da Arapçasıyla Al-Muntafiq (Arapçaالمنتفق), güney Irak ve Kuveyt'in büyük bir Arap aşiret konfederasyonuydu. Osmanlı'ya bağlı yarı egemen konumdaydı. Konfederasyonun aşiretleri ağırlıklı olarak Irak'ın güney vilayetlerine ve Kuveyt'in kuzeyine yerleşmiştir. Konfederasyon mezhep/din açısından homojen değildir.[1] Yüzyıllar boyunca süren evlilikler ve iç içe geçmeler Sünni ve Şii aşiretlerin bir karışımını oluşturmuştur. Bu nedenle, konfederasyon içindeki bireysel kabilelerin azınlığı Sünni'dir. Genel olarak, kimin Muntafık'ın bir parçası olduğunu ve kimin olmadığını belirlemek neredeyse imkansızdır.

Aşiret üç ana kola ayrılmıştır: Beni Malik, el-Ecved ve Beni Sa'id. Kabilenin çoğu soyağacını Necid'in büyük ve eski Banu 'Amir konfederasyonunun Banu 'Uqayl kabilesine dayandırır. Ancak kabilenin geleneksel liderleri, Mekke kökenli Şerif oldukları söylenen Al-Saadun (El-Sadun) ("Saadun Hanedanı") iken, Al-Ajwad kolunun kısmen eski Arap kabilesi Beni Tay kökenli olduğu söylenmektedir. 19.yy sonlarında ve 20.yy başlarında Muntafık aşiret konfederasyonu, Saadun aşiretinden Yusuf Bey tarafından yönetiliyordu.[2] Yusuf bazen İbn Suud ile işbirliği yapsa da esasında Dhufir aşireti ve İbn Suud'un geleneksel rakipleriydiler.

Aşiret İslam fetihleri sırasında Irak'a göç etmiştir. Aşiret, Osmanlı döneminde Osmanlı egemenliği altındaki Basra bölgesinin kontrolünü elinde tutmuştur. 1521'de Beni Halid tarafından kovulmadan önce Osmanlılar adına El-Ahsa ve Katif'i (bugün doğu Suudi Arabistan) başarıyla zapt ettiler.

Alt
Osmanlı İmparatorluğu haritası ve Sadun Aşireti'nin doğrudan yönetimi altında olan Kırmızıyla işaretlenmiş Basra Vilayeti

Osmanlı döneminde aşiretin çoğu yerleşik hayata geçerek güney ve batı Irak'ta tarımla uğraşmıştır. Osmanlı döneminde, on sekizinci yüzyılın sonlarından itibaren el-Muntafık Şii İslam'a geçmiştir.[3][4]

Alt
20.yy başlarında Osmanlı tasvirlerinde Basra Vilayeti

Irak'ın güneyindeki Nasiriye şehrine aşiretin şeyhlerinden birinin adı verilmiştir ve çevresindeki vilayet 1976 yılına kadar "Al-Muntafiq Eyaleti" olarak bilinmekteydi.

Deve yerine koyun ve keçi gibi küçük hayvanların çobanlığını yapıyorlardı ve bu da onları Arabistan'ın iç kesimlerindeki deve çobanı kabilelere kıyasla daha az hareketli ve savaş gücü olarak daha az yetkin kılıyordu.

Aşiretin sözde liderleri Al Saadun Sünni olmasına rağmen, aşiret üyelerinin çoğu İslam'ın Şii mezhebini takip etmektedir. Onlarca yıllık yerleşik hayattan sonra aşiret bağı zayıflamıştır ve Al Saadun'un liderliği büyük ölçüde nominaldir.

Kuveyt'teki Bedoon olarak adlandırılan birçok vatansız ve yurtsuz kişi, esasen Muntafik aşiret konfederasyonuna mensuptur.[5][6]

Kolları

  • Beni Malik (Bani Malik):
  1. Al Ibrahim
  2. Al Wadai
  3. Al Majid
  4. Al Diwan
  5. Al Taughiyah
  • el-Ecved (Al Ajwad):
  1. Al Bdour
  2. Al Juwarin
  3. Al Ghazzi
  • Al Shuraifat
  • Bani Huchaim:
  1. Al Zayyad
  2. Al Ghazalat
  • Banu Salamah
  • Albu Salah:
  1. Al Shamlah
  2. Al Safaa
  3. Al Abada
  4. Al Araithib
  • Albu Salah:
  1. Al Aunan
  2. Al Rufiat
  3. Al Zuaba

Kaynakça

Atıflar

  1. ^ Thompson, Christiane. "Iranian Tentacles into Iraq". School of Advanced Military Studies (SAMS). 19 Haziran 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2012. 
  2. ^ "Muntafiq". King Abdul Aziz Ibn Saud Information Resource. 2 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Aralık 2012. 
  3. ^ "The Shi'is of Iraq By Yitzhak Nakash, pg.27". 6 Ekim 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2023. 
  4. ^ Lorimer, Gazetteer, 2B:1273; Great Britain, naval intelligence division, geographical handbook series, Iraq and the Persian Gulf, September 1944, 379-80; Great Britain, office of the civil commissioner, The Arab of Mesopotamia, Basra, 1917,6.
  5. ^ html "بدون الكويت: كرة ثلج تتدحرج منذ 40 عاماً" |url= değerini kontrol edin (yardım). Elaph (Arapça). 2007. []
  6. ^ Fayez Alfayez (26 Şubat 2021). "أزمة الهوية الوطنية - د. فايز الفايز". Platform Post (Arapça). 27 Şubat 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Aralık 2023. 

Kaynaklar

  • Levi Della Vida, G.; Sluglett, P. "al- Muntafiḳ ." Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill Online. [1][]
  • Christiane Thompson, Iranian Tentacles into Iraq, 2009 [2]

19 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Suudi Arabistan</span> Orta Doğuda yer alan bir ülke

Suudi Arabistan veya Suudistan ya da resmî adıyla Suudi Arabistan Krallığı, Arap Yarımadası'nda bulunan en büyük ülkedir. Kuzeybatı'da Ürdün, kuzey ve kuzeydoğu'da Irak, doğuda Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, güneydoğuda Umman, güneyde Yemen, kuzeydoğusunda Basra Körfezi ve batısında Kızıldeniz ile çevrilidir. Buraya iki kutsal caminin arazisi de denir; çünkü İslam'a göre iki kutsal şehir olan Mekke ve Medine bu ülkededir. Suudi Arabistan, Orta Doğu'daki bütün körfez ülkelerinde olduğu gibi hızla gelişmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kuveyt</span> Arap Yarımadasının kuzeydoğusundaki bir ülke

Kuveyt, resmî adıyla Kuveyt Devleti, Arap Yarımadası'nın kuzeydoğusunda, Basra Körfezi kıyısında yer alan ülkedir. Kuzeyde Irak ve güneyde Suudi Arabistan ile komşudur. Ülkenin ismi, Arapçada "su kenarındaki kale" anlamına gelen akwat kelimesinden gelmektedir. Yüzölçümü 17.818 km² olan ülkenin nüfusu 2020 tahminiyle yaklaşık 2,9 milyondur.

<span class="mw-page-title-main">Basra</span>

Basra, Irak'ın güneyinde bir kent; Irak'ın ikinci büyük şehri ve en önemli limanı. Hamar Gölünün güneydoğu ucunda, Şattül Arap su yolunun batı kıyısında, Basra Körfezi'ne 55, Bağdat'a ise 545 kilometre uzaklıktadır.

<span class="mw-page-title-main">İslami Davet Partisi</span> Irakta bir siyasi parti

İslami Davet Partisi veya İslami Çağrı Partisi, Irak'taki siyasi partilerden biridir. Irak Yüksek İslam Konseyi ile birlikte Şii Birleşik Irak İttifakı'nın iki ana partisidir. Ocak 2005 Irak seçimlerinde ve daha uzun vadeli Aralık 2005 seçimlerinde mecliste çok sayıda sandalye kazandı. Parti, İran-Irak Savaşı sırasında ve İran Devrimi'nde Ayetullah Ruhullah Humeyni'yi destekledi. Hala İran ile olan ideolojik farklılıklara rağmen Tahran'dan mali destek almaktadır.

Ebu Abdullah Sabah bin Cabir el-Sabah Kuveyt'in Es-Sabah ailesinden ilk Şeyhiydi. Kuveyt'in resmi tarihine göre, Abu Abdullah müttefik oy birliği yöntemiyle Şeyh olarak seçilmişti.

<span class="mw-page-title-main">Diriye Emirliği</span>

Diriye Emirliği veya İlk Suûdi Devleti, 1744 yılında kuruldu. Şeyh Muhammed bin Abdülvahhab, Diriye'ye yerleştiğinde Diriye Prensi Muhammed bin Suud Vahhabî'nin dâvâsını desteklemeye ve benimsemeye hazırdı.

<span class="mw-page-title-main">Irak Krallığı</span> Birleşik Krallık Mezopotamya Mandasından sonra kurulan monarşik krallık

Irak Krallığı, Birleşik Krallık Mezopotamya Mandası'ndan sonra kurulan monarşik krallık. Ağustos 1921'de Faysal bin Hüseyin ilk kral olmuş ve 1958 tarihinde Abdülkerim Kasım'ın başbakan olması ile sonlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kuveyt'in İşgali</span> İşgal

Kuveyt'in İşgali veya diğer adıyla Irak-Kuveyt Savaşı, Irak ile Kuveyt arasında, 1990'ın Ağustos ayında gerçekleşen ve Körfez Savaşı'nın başlangıcı olarak kabul edilen çatışmalardır. Irak'ın, yedi ay boyunca Kuveyt'i işgaliyle sonuçlanmış ve Amerika Birleşik Devletleri'nin önderliğindeki koalisyon güçleri tarafından Irak'a karşı mücadele başlatılmıştır.

Irakta din, çeşitli dini inançlardan oluşur. Ülkedeki en yaygın din ise İslam'dır.

<span class="mw-page-title-main">Katif</span>

Katif, Suudi Arabistan'ın Doğu Bölgesi'nde bulunan bir şehirdir. Şehir, Basra Körfezi'nin kıyısında yer almaktadır. Şehrin nüfusu 2010 itibarı ile 524,182'dir.

Suudi Arabistan'ın birleşmesi 1902 ve 1932 yılları arasında İbni Suud'un liderliğinde günümüzdeki Suudi Arabistan Krallığının Arap Yarımadasında bulunan çeşitli kabile, emirlik ve krallıklarla birlikte Arap Yarımadasının büyük bir kısmını ele geçirdiği askeri ve politik süreç.

Haşdi Şabi Türkçe adıyla Halk Seferberlik Güçleri çoğunlukla Şiilerden oluşan, Sünni, Hristiyan ve Yezîdîleri de içeren yaklaşık 40 farklı gruptan oluşan, Irak hükûmetinin de desteklediği ortak politik cepheyi barındıran örgüt.

<span class="mw-page-title-main">Irak'ta turizm</span>

Irak'taki turizm, Batı Asya ülkesi Irak'taki turizmi ifade eder. Başkent Bağdat, Kahire'den sonra Arap dünyasının en büyük ikinci şehridir. Irak'ın Şii İslamı ile ilgili birçok İslami hac yeri bulunmaktadır. Irak, ekoturizm için potansiyel bir yer olarak görülüyor. Erbil, 2014 yılında Arap Turizm Komitesi tarafından "Arap Turizm Sermayesi" seçildi. Oysa Kerbela ve Necef kentleri, ülkedeki dini alanların konumu nedeniyle Irak'taki en popüler turistik yerlerdir.

Felluce Muharebesi veya Felluce'nin düşüşü, 30 Aralık 2013'te başlayıp 4 Ocak 2014'te sona eren, IŞİD'e bağlı militanların ve bölgedeki isyancı sünnilerin Felluce'yi ele geçirmesiyle sonuçlanan muharebedir. Muharebenin başladığı 30 Aralık 2013, Felluce şehrinin Anbar iline bağlı olması sebebiyle IŞİD ile Irak ordusu arasında uzun süre sürecek Anbar çatışmalarının başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Tarık el-Haşimi</span>

Tarık el-Haşimi Irak İslam Partisi'nin (IIP) Mayıs 2009'a kadar genel sekreteri olarak görev yapan Iraklı bir siyasetçi. 2006'dan 2012'ye kadar Irak cumhurbaşkanı yardımcısı olarak görev yaptı. Bir sünni olarak, sünni siyasetçi arkadaşı Gazi Meşal Acil el-Yaver'in yerine göreve geldi. Haşimi, Aralık 2011'de cinayet suçlamasıyla tutuklanmamak için Irak Kürdistanı'na kaçtı. Irak Merkez Ceza Mahkemesi 9 Eylül 2012 tarihinde onu gıyaben idama mahkûm etti. Haşimi, Nisan 2012 itibarıyla iade edilmeyeceğine dair güvence alarak Ankara'da yaşamaktadır.

Halidoğulları veya Benî Halid bir Arap kabile konfederasyonudur. Kabile, Irak'ın güney bölgesini ve Doğu Arabistan'ı ve el-Kasım'ı 15.yüzyıldan 18.yüzyıla kadar ve yine 19. yüzyılın başlarında Osmanlı İmparatorluğu'nun himayesinde yönetti. Büyük ölçüde, kabilenin etki alanı kuzeyde Irak'tan güneyde Umman sınırlarına kadar uzanıyordu ve Orta Arabistan'da Necid bölgesini yöneterek siyasi nüfuz sahibi oldu. Kabilenin üyelerinin çoğu şu anda doğu ve orta Arabistan'da ikamet ederken diğerleri Kuveyt, Katar, Bahreyn, Filistin, Suriye ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde yaşamaktadır. Benî Halid, hem Şii hem de Sünnidir. Kabilenin kökeni, Halid bin Velid'in mensup olduğu Beni Mahzum kabilesine dayanır.

<span class="mw-page-title-main">Seyyid Talip Bey</span> Iraklı siyasetçi

Seyyid Talip Bey ya da Talib bin Recep bin Muhammed Seyyid bin Talip el-Nakib el-Refa'i Arap siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Sarif Muharebesi</span>

El-Sarif Muharebesi, 17 Mart 1901'de Kuveyt Emirliği ile Cebel Şammar Emirliği arasında Bureyde'nin kuzeydoğusundaki El-Sarif'te gerçekleşen muharebedir. Muharebe, Abdulaziz El-Mitab El-Reşid komutasındaki Cebel Şammar'ın zaferiyle sona erdi.

<span class="mw-page-title-main">Dulaim Kabilesi</span>

Dulaim, yedi milyondan fazla üyesi olan bir Arap kraliyet kabilesidir. Kabilenin tarihi İslam öncesi zamanlara kadar uzanır ve kabile mensupları bugün Irak, Suriye, Kuveyt ve Ürdün gibi ülkelerde yaşamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Irak Halk Hareketi</span>

Irak Halk Hareketi veya Sünni Halk Hareketi ya da sadece Halk Hareketi veya Hirak, Irak'ta Sünni bir siyasi harekettir. Hareketin sözcüsü Şeyh Muhammed Taha el-Hamdun'dur.