İçeriğe atla

Efesli İoannes

Efesli İoannes
Efes'teki Monofizit piskoposu
KiliseErken Hristiyanlık
TakdisYakup Barade tarafından
Doğum01 Ocak 507 (1517 yaşında)
Amida, Bizans İmparatorluğu
Ölüm01 Ocak 586 (79 yaşında)
Konstantinopolis
Uzmanlık alanıPiskopos ve tarihçi

Efesli (ya da Asyalı) İoannes (c. 507 – c. 586) Altıncı yüzyılda Kalkedon olmayan Süryanice konuşan Kilise'nin monofizit piskoposu ve Süryanice yazan tarihçidir.

Hayatı

Amida (Mezopotamya) (modern Diyarbakır, Türkiye'nin güneydoğusu) şehrinde yaklaşık 507 yılında doğmuştur, 529 yılında Tella'lı İoannes tarafından orada Zuknin Manastırı'nda diyakoz yapılmıştır,[1] fakat 534 yılında Filistin'de görülür ve 535 yılında Konstantinopolis'e geçmiştir. Amida'dan ayrılma sebebi 542 yılında patlak veren büyük pandemi olabilir. Bununla birlikte, azizlerin yaşadığı topraklarda hikâyeler toplamak için bölgede daha önce seyahat etmişti. Antakya Patriği Efrem ve Abraham (Amida piskoposu 520-541) tarafından Monofizitlere karşı öfkeli zulmün başlangıcında Amida'ya geri döndü. 540 civarında Konstantinopolis'e döndü ve oraya yerleşti.

Konstantinopolis'te ilk olarak, imparatorluğun kalan tüm paganlara zulüm yoluyla Pers Zerdüşt gücüne karşı siper olarak Doğu Hristiyanlığının konsolide edilmesi politikasının başlıca nesnelerinden biri olan I. Justinianus tarafından fark edildiği görünür. İoannes, Barhebraeus (Chron. eccl. i. 195) tarafından Konstantinopolis'in Monofizit piskoposu Anthimus'un yerine atanmasında zikredilir, ancak bu muhtemelen bir hatadır. Her durumda, öldüğü 565'e kadar İmparatorun lütfundan memnun kaldı ve (kendisinin de söylediği gibi) Monofizit Kilisesinin tüm gelirlerinin idaresi kendisine verildi.

542'de Küçük Asya'da kalan paganların dönüşümüyle ilgili bir görevle Justinianus tarafından gönderildi ve vaftiz ettiği kişilerin sayısının 70.000 kişi olduğunu kendisi bildirir. Ayrıca Tralles'in Menderes vadisini süpüren tepelerinde büyük bir manastır ve çoğunlukla yıkılmış pagan tapınaklarının üzerine 90'dan fazla manastır yaptırdı. Terfi edip Nubilere misyonerlik görevi aldığında, kendi memleketini ziyaret etmemiş olsa da, Tarihinin 3. bölümünün 4. kitabında ilginç bir açıklama yer alır. 558'de Kalkedon karşıtları için Efes piskoposu (Asya) olarak Jacob Baradaeus tarafından atandı.

546'da İmparator, kendisine Konstantinopolis ve çevresindeki gizli puta tapma uygulamalarının kökünü kazıma görevini verdi. Bu görevi sadakatle yürüttü ve İoannes'in kendisinin de dediği gibi "günahkâr putperest hata" yaptığından şüphelendiklerine işkence yaptı ve imparatorluk aristokrasisinde atalarının tanrılarına tapınan birçok kişi buldu. II. Justinus'un tahta geçmesinden kısa süre sonra talihi değişti. Yaklaşık 571 yılında Ortodoks ya da Kalkedon Patrik İoannis Skolastikos, Monofizit Kilise liderlerine (imparatorun yaptırımı ile) şiddetli bir zulüm başlattı ve ironik olarak en çok acı çekenler arasında İoannes vardı. Tarih adlı çalışmasının üçüncü bölümünde hapishanedeki acıları, sivil haklarını kaybetme vb. konularında bize ayrıntılı bilgiler verir[2]. En son kaydedilen olaylar 588 tarihlidir ve yazar çok daha uzun yaşayamaz; ancak ölüm koşulları hakkında hiçbir şey bilinmemektedir.

Yazıları

İoannes'in kendisi Seleukos dönemi kullanıyor olsa da, başlıca çalışması, Julius Caesar zamanından 588 yılına kadar, altı yüzyılın üzerinde dönemini kapsayan Kilise Tarihi'dir.[3] Her biri altı kitaptan oluşan üç bölümden oluşur. İlk bölüm tamamen yok olmuş gibi görünüyor. II. Theodosius'dan II. Justinus'un 6. ya da 7. yılına uzanan ikincisi -F. Nau'ya göre- tamamı ya da tamamına yakını İoannes'in kendi kelimeleriyle yeniden üretildi. Patrik Dionysius Telmaharensis'e atfedilen Vakainamenin üçüncü bölümü, gerçekte bilinmeyen bir derleyicinin eseridir. Modern araştırma, büyük parçaların eksik olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. İoannes'in Tarih'inin ikinci bölümünde önemi bir bölümü British Museum el yazmaları Add. 14647 and 14650'de bulunmuş sözde Stilit Yeşu'nun Vakainamesini kapsamış olabilir ve bunlar J. P. N. Land'in Anecdota Syriaca'sının ikinci cildinde yayınlandı. Ancak İoannes'in kronolojisinin çoğunluğunu, sekizinci yüzyıla tarihlenen bir otografda yer alan daha bütünüyle Vatikan el yazması (Codex Zuquenensis, rafişareti Vatikan Süryanice 162) ile sunulmuştur. (Amir Harrak, The Chronicle of Zuqnin, Parts III and IV (Toronto, 1999) ve Witold Witakowski, Pseudo-Dionysius of Tel-Mahre: Chronicle, Part III (Liverpool, 1997) tarafından İngilizceye notlar ile tercüme edilmiştir.)

İoannes'in tarihinin üçüncü bölümü 571-586'de meydana gelen dini olayların ayrıntılı bir anlatımı yanında daha önceki olayların bazıları, oldukça eksiksiz bir durumda British Museum el yazmaları Add. 14640'da yaşar.

Kaynakça

Özel
  1. ^ Uhlig, Siegbert (2007). Encyclopaedia Aethiopica: He-N. Otto Harrassowitz Verlag. s. 296. ISBN 978-3-447-05607-6. 27 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Temmuz 2012. 
  2. ^ Anadolu'nun Azizleri. Hanspeter Tiefenbach. Arkeoloji ve Sanat Yayınları Tur. San. Tic. Ltd. Şti. 2012. s. 301. ISBN 9786053962052. 
  3. ^ Peter Charanis, "On the Question of the Hellenization of Sicily and Southern Italy During the Middle Ages", American Historical Review, 52:1 (1946), p. 82.
Genel
Atıf

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">I. Justinianus</span> 527–565 yılları arasındaki Bizans imparatoru

I. Justinianus, ayrıca Büyük Jüstinyen olarak da bilinir, 527 ile 565 yılları arasında Bizans imparatorudur.

Magister militum, Roma İmparatorluğu'nda ve cumhuriyet döneminde bugünün genelkurmay başkanına denk gelen askerî rütbeydi. İmparatordan veya konsülden sonra askeri alanda en yetkili rütbe magister militumdur. Roma İmparatorluğu'nun ikiye bölünmesinden sonra her iki imparatorlukta da bu rütbe sistemi devam etmiştir. Doğu Roma İmparatorluğu'nun son dönemlerinde imparatorların bu rütbeyi bizzat kendilerine verdikleri görülmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Kalkedon Konsili</span>

Kalkedon Konsili veya Kadıköy Konsili, 451 yılında 8 Ekim'de başlayıp 1 Kasım'da sonlanmış ekümenik konsildir. Kalkedon bugün İstanbul şehri içerisinde kalan Kadıköy ilçesinin merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">I. Justinus</span>

I. Justinus veya Jüstin, 518'den ölümüne kadar Bizans imparatoru idi. Jüstinyen Hanedanı'nın kurucusudur. I. Justinus bir Bizans eyaleti olan İlirya'da doğmuş bir köylü çocuğu olup genç yaşta Konstantinopolis'e gelip Bizans ordusuna girmiştir. Yeteneği dolayısıyla orduda rütbe rütbe ilerlemiş ve 65 yaşından sonra I. Anastasius'un çocuksuz ölümü sonunda Bizans İmparatoru olmuştur. I. Justinus'un okuryazarlığı bulunmayıp imparator olduktan sonra bile imzasını delikli bir kalıp üstünden geçerek atardı. Karısı ve sonunda imparatoriçe olan Euphemia'dır. Saltanatının en önemli başarıları arasında eski Bizans soylularının etkilerini azaltmak için bir kanun çıkartılması ve hem varisi hem de 1000 yıllık Bizans tarihinin en büyük imparatoru olduğu kabul edilen yeğeni I. Justinianus'un Bizans idaresine katkısıdır.

<span class="mw-page-title-main">II. Tiberius</span>

II. Tiberius Konstantin. 574 ile 582 arasında Jüstinyen Hanedanı üyesi olarak, 574-578 döneminde II. Justinus ile ve 582'de ise damadı olan Mauricius ile ortak imparator olarak Doğu Roma/Bizans İmparatorluğu imparatoru olarak saltanat sürdü. II. Justinus'un 4 Ekim 578 ölmesi ile 582'de Mauricius ortak imparator olması arasında II. Tiberius Konstantin tam yetkilerle imparatorluk yaptı. Bu dönemde içişlerinde yaptığı büyük devlet harcamaları ve dışişlerinde ise Bizans ordusunun Doğu Anadolu'da Pers Sasani'leri yenilgiye uğratması; İspanya ve Kuzey Afrika'da Doğu Roma idaresinde bulunan bölgelerin korunmasının sağlanması ama Balkanlarda İslav kavimlerinin devamlı göçmelerini, hücumlarını ve talanlarını önlemekte başarısız kalması ile bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">II. Justinus</span>

II. Justinus veya Yustinos 565 ile 578 yılları arasında Jüstinyen Hanedanı üyesi olarak, 574-578 döneminde II. Tiberius ile ortak imparator olarak, Bizans İmparatorluğu imparatoru olarak saltanat sürmüştür.

<span class="mw-page-title-main">I. İgnatius</span>

Aziz İgnatius ya da İgnatios, 4 Temmuz 858'den 23 Ekim 867'ye ve 23 Kasım 867'den öldüğü 23 Ekim 877'ye kadar Konstantinopolis Patriği. Yortusu 23 Ekimdir.

<span class="mw-page-title-main">Jüstinyen Hanedanı</span> hanedan

Jüstinyen Hanedanı 518 ile 602 yılları arasında Bizans İmparatorluğu'nu yönetmiş aile. I. Justinus ile başlayıp Mauricius ile bitmiştir. 715 ile 730 yılları arası Konstantinopolis Patriği olan I. Germanus'un baba ismi Justinianos olup, bu Hanedandan gelme ihtimali vardır. Justinianos ve Germanus bu Hanedanda yaygın kullanılan isimlerdir.

Theodora, Bizans İmparatoru II. Justinianos'un ikinci eşidir. Hazar Hanı Busir'in kızkardeşidir. Ancak geleceğin Bizans İmparatoriçesi Çiçek'in babası olan bir başka Hazar hükümdarı Bihar ile bağı bilinmemektedir.

<span class="mw-page-title-main">Oryantal Ortodoksluk</span> Doğu Hristiyanlık dalı

Oryantal Ortodoksluk Birinci İznik Konsili, Birinci Konstantinopolis Konsili ve Birinci Efes Konsili'nden oluşan ilk üç ekümenik konsili tanıyan Ortodoks Doğu Hristiyan inancı. Dünya çapında yaklaşık 84 milyon inananı vardır.

<span class="mw-page-title-main">Justinus (525 doğumlu general)</span> Bizanslı aristokrat ve general

Flavius Mar. Petrus Theodorus Valentinus Rusticius Boraides Germanus Iustinus ya da kısaca Justinus, Bizanslı bir general ve aristokrattır. Jüstinyen Hanedanı'nın üyesi ve Bizans İmparatoru I. Justinianus'un yeğenidir. 540 yılında son Roma konsüllerinden biri olarak atanan Justinus, Lazika ve Balkanlardaki savaşlarda üst düzey komutan olarak görev yaptı. Bizans'ın Slav ve Sasanilere karşı giriştiği mücadelelerin yanı sıra, Avarlarla yapılan ilk temasları yönetti. İmparator I. Justinianus öldüğünde tahta aday olan Justinus, kuzeni II. Justinus tarafından saf dışı bırakıldı ve sürüldüğü Mısır'da düzenlenen suikast sonucu öldürüldü.

Ortodoks Hristiyanlık, Doğu Ortodoks Kilisesi ve Oryantal Ortodoksluk için kullanılan ortak adlandırma. Hristiyanlığın bu iki mezhebi de antik Hristiyan Kilisesi'nin inancı, doktrini ve uygulamalarına olan bozulmaz bağı vurgulamak için ortodoks kavramını kullanır. Bu iki mezhebin üyeleri kendilerine sadece "Ortodoks Hristiyan" dese de "Doğu" ve "Oryantal" sıfatları bu grupların dışındakiler tarafından bu iki grubu ayırmak için kullanılır. Bu iki grup 451 yılındaki Kalkedon Konsili'nin ortodoksisi hakkında görüş ayrılığı yaşamışlardır ve hala aralarında bir komünyon yoktur; ancak hala birçok aynı doktrine, benzer kilise yapılanmasına ve benzer ibadetlere sahiptirler. İki inancın birleşmesi için yakın zamanda birçok görüşme yapılmış, birçok konuda uzlaşı sağlanmışsa da resmi bir birlik için henüz somut adımlar atılmamıştır.

Ino, Aelia Anastasia ismini almıştır,, Bizans imparatorluğu'nun imparatoru II. Tiberius'un eşi ve 578 yılından ölümüne kadar augustadır.

<span class="mw-page-title-main">Epifanyalı İoannes</span> Bizanslı tarihçi

Epifanyalı İoannes, geç altıncı yüzyıl Bizanslı tarihçi.

<span class="mw-page-title-main">Mitileneli Zaharias</span> 5.ve 6. yüzyıl Midilli piskoposu

Mytilene'li Zacharias, Zacharias Scholasticus ya da Zacharias Rhetor olarak da bilinir, piskopos ve kilise tarihçisi.

İoannis Skolastikos 12 Nisan 565 ile öldüğü 577 yılına kadar 57. Konstantinopolis Ekümenik Patriği olarak görev yapmıştır. Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından aziz kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">I. Agapetus</span> papa

Papa Aziz I. Agapetus 13 Mayıs 535 ile 22 Nisan 536 tarihleri arasında görev yapan bir papadır.

Zoora Amida da (Diyarbakır) doğan Roma İmparatorluğu'nda yaşayan bir Miafizit keşiş ve stilit idi. 530'ların başında Konstantinopolis'e taşındı ve 536'da Konstantinopolis Konsili'nde mahkûm edildi. Birkaç yıl sonra öldü.

<span class="mw-page-title-main">IV. İoannis (patrik)</span> Konstantinopolis patriği

İoannis Nisteftis olarak da bilinen IV. İoannis, 11 Nisan 582 – 595 arasında Konstantinopolis'in 33. piskoposu veya Patriğiydi. Ekümenik Patrik unvanını alan ilk kişi odur. Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından bir aziz olarak kabul edilir, yortusu 2 Eylül'dür.

Konstantinopolis Konsili, Mayıs-Haziran 536 yılında Doğu Roma İmparatorluğu'nun başkenti Konstantinopolis'te toplanan endemik bir konsildi. Konsil, Konstantinopolis Patriği I. Anthimos'u görevden almakla kalmadı, Konstantinopolis'te yaşayan üç tanınmış Kalkedon karşıtını da kınadı. Bütün bu olaylar İmparator I. Justinianus'un bu dört kişiyi birden başkent dışına sürmesi ile sonuçlandı. Aynı yıl Eylül ayında toplanan Kudüs Konsili de aynı dört kişiyi kafirlikle kınamak için toplanmıştır. Mahkûm edilenler arasında, görevden alınan Antakya Patriği Severus, Apamea Piskoposu Peter ve keşiş Zoora bulunmaktaydı.