İçeriğe atla

Edward Snowden

Edward Joseph Snowden
Doğum21 Haziran 1983 (41 yaşında)
Elizabeth City, Kuzey Carolina, ABD
MilliyetAmerikalı
Vatandaşlık ABD (1983–günümüz)
 Rusya (2022–günümüz)
MeslekSistem yöneticiliği
İşverenBooz Allen Hamilton

Kunia, Hawaii, ABD

(10 Haziran 2013'e kadar)
Tanınma nedeniABD hükûmetinin gizli izleme programlarının detaylarını ifşa etmesi
Çocuk(lar)2[1]
ÖdüllerSam Adams Ödülü, 2014 Sivil Cesaret Berlin Ödülü
İmza

Edward Joseph Snowden (d. 21 Haziran 1983), Amerikalı bilgisayar uzmanı, eski Merkezi İstihbarat Teşkilatı (CIA) ve eski Ulusal Güvenlik Dairesi (NSA) çalışanı. Gizli NSA belgelerini medyaya ifşa ederek NSA tarafından yürütülen küresel izleme aletlerinin işletme detaylarını, Beş Göz ortaklarını ve birçok ticari ve uluslararası ortağı ortaya çıkaran NSA sızıntılarını başlatmıştır.

Snowden'in gizli belgeleri ifşa etmesi Pentagon evraklarını sızdıran Daniel Ellsberg tarafından ABD tarihindeki en önemli sızıntı olarak nitelendirilmiştir. 5 Haziran 2013'te başlayan bir süreç PRISM, XKeyscore ve Tempora gibi internet izleme programlarının yanında ABD ve Avrupa'nın telefon metadatalarının alıkonulmasını ortaya çıkardı. Raporlar, Snowden'in NSA çalışanı Booz Allen Hamilton için çalışırken The Guardian ve The Washington Post'a sızdırdığı belgelere dayanmaktadır. Gazetelere yapılan siyasi baskılar sebebiyle Kasım 2013'e kadar The Guardian belgelerin yüzde birini yayımlayabildi.

Adil yargılanmayacağını düşünüp ülkeyi terk eden Snowden, başta Latin Amerika'ya kaçmayı düşünüyorken Julian Assange'ın tavsiyesiyle Rusya'ya gitti. Rusya'da havalimanında bir süre kaldıktan sonra Temmuz 2013'te 1 yıllık geçici siyasi sığınma hakkı aldı. Sürenin dolmasından sonra 1 Ağustos 2014'te 3 yıllık geçici oturum hakkı elde etti.[2][3] 22 Ekim 2020'de avukatının yaptığı açıklamaya göre Rusya, Snowden'a kalıcı oturma izni verdi.[4]

Bir tartışma konusu olarak Snowden çeşitli çevreler tarafından kahraman, ihbarcı, muhalif, hain ve vatansever olarak nitelendirildi. Snowden'e göre onu belgeleri sızdırmaya iten tek neden "halkı onlar adına ne yapıldığı ve onlara karşı neler yapıldığı konusunda bilgilendirmek"ti. İfşa edilen belgeler toplu gözetleme, hükûmet gizliliği ve ulusal gizlilikle bilgi mahremiyeti arasındaki denge hakkındaki tartışmaları alevlendirdi. NSA ifşalarının basılmasından yedi ay sonra Snowden görevinin tamamlandığını belirtti.

Bir federal yargıç Aralık 2013'te hükûmetin, "neredeyse kesinlikle" devlet içinde veya devlete gelen neredeyse tüm telefon konuşmalarından metadata toplayarak ABD anayasasına karşı hareket ettiğini dile getirdi. On gün sonra, başka bir federal yargıç gözetleme programının yasal olduğunu dile getirdi ve sonuç olarak programın anayasaya uygunluğunun en sonunda Yüce Divan'da tartışılması olasılığını yükseltti.

Snowden, onu devlet mallarının casusluğu ve hırsızlığıyla suçlayan Amerikalı yetkililer tarafından bir kaçak olarak görülüyor. Snowden şu an Rusya'da yaşıyor ve kalıcı oturma izni aldı.

Ünlü yönetmen Oliver Stone Snowden'ın yaşamı hakkında Snowden adlı filmi 2016 yılında yayımlamıştır. 2014 yılında Laura Poitras tarafından Citizenfour adlı belgeseli hazırlanmış, 24 Ekim 2014'ten itibaren halk gösterimine açılmıştır.

26 Eylül 2022'de Rusya başkanı Vladimir Putin, Snowden'e Rus vatandaşlığı veren bir kararnameyi imzaladı.[5]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ Snowden, Edward [@Snowden] (18 Mayıs 2022). "With two kids under two, it feels like [...] for them" (X gönderisi). Erişim tarihi: 6 Haziran 2022X vasıtasıyla. 
  2. ^ Snowden, Rusya’dan ayrılmayı düşünmüyor 1 Ekim 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Haberrus.com
  3. ^ Julian Assange 'told Edward Snowden not to seek asylum in Latin America' 6 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - The Guardian
  4. ^ "Rusya, eski CIA çalışanı Snowden'a kalıcı oturma izni verdi". Sözcü. 30 Ekim 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ekim 2020. 
  5. ^ "Arşivlenmiş kopya". 27 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Eylül 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">CIA</span> Amerika Birleşik Devletlerinin ulusal istihbarat teşkilatı

CIA, Birleşik Devletler federal hükûmetinin sivil bir dış istihbarat servisidir ve resmî olarak dünyanın dört bir yanındaki ulusal güvenlik bilgilerini, öncelikle insan istihbaratını (HUMINT) kullanarak toplamak, işlemek ve analiz etmekle görevlendirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">KGB</span> Sovyetler Birliğinin istihbarat ve gizli servisi

KGB, Devlet Güvenlik Komitesi, Sovyetler Birliği'nin istihbarat ve gizli servisidir. İlk olarak 1918 yılında Çeka adıyla kurulan teşkilat pek çok kez isim değişikliğine maruz kalmış ve son olarak 13 Mart 1954'te KGB adını almıştır.

<span class="mw-page-title-main">WikiLeaks</span> Sivil toplum kuruluşu

Wikileaks, anonim kaynaklara dayanarak hassas belgeler yayınlayan ve kâr amacı gütmeyen uluslararası bir sivil toplum kuruluşudur. 2006-2016 arasındaki 10 yıllık süreçte 10 milyon belge yayınladığı belirtilen organizasyonun kurucusu ve yöneticisi Avustralyalı internet aktivisti Julian Assange’dır. Kristinn Hrafnsson, 2018 yılından beri sorumlu editörlüğünü yürütmektedir

<span class="mw-page-title-main">Julian Assange</span> Avustralyalı editör, yayıncı ve aktivist

Julian Paul Assange, Avustralyalı bilgisayar programcısı, internet aktivisti, Wikileaks adlı internet sitesinin editörü ve basın sözcüsüdür.

<span class="mw-page-title-main">Condor Planı</span> 1970li yıllarda Latin Amerikadaki sağ diktatörlüklerin CIA desteğiyle uygulamaya koyduğu operasyon

Condor Planı veya Condor Operasyonu, 1970'li yıllarda Latin Amerika'daki sağ diktatörlüklerin CIA desteğiyle uygulamaya koyduğu operasyon. Bill Clinton döneminde (2000) açıklanan belgeler sonucunda CIA desteği daha açık biçimde ortaya konmuştur.

Julian Assange önderliğindeki WikiLeaks organizasyonu, ABD Dışişleri Bakanlığı ve dünya genelindeki ABD büyükelçilikleri arasındaki ayrıntılı yazışmalardan oluşan 251.287 gizli belgenin bir önbelleğini elde etti ve belgeleri yayınladı. Belgeleri beş büyük gazetenin desteği altında dağıttı ve ilk 220 diplomatik belge 28 Kasım 2010 tarihinde yayımlandı. Belgelerin yaklaşık 100 bini "hizmete özel" (confidential), 15 bini "gizli" (secret) olarak sınıflandırılırken, "çok gizli" sıfatını taşıyan hiçbir belge yayınlanmadı. ABD Dışişleri Bakanlığı'nın toplam 270 büyükelçilik ve konsolosluklarla günlük yazışmalarına dayanan belgeler içinde Washington'dan sonra 7918 belge ile en fazla belge ABD Ankara büyükelçiliği tarafından hazırlananlardan oluşmaktadır. Belgelerin çoğu, ABD ile Orta Doğu ülkeleri arasındaki diplomatik ilişkilere dayanmaktadır. WikiLeaks, birkaç ay içinde aşamalı olarak belgelerin tamamını yayımlamayı planlamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Tor (anonim ağ)</span> Tor Browser (anonim ağ)

Tor, “The Onion Router" sözcüklerinin baş harflerinden oluşturulmuş, kullanıcılarına anonim iletişim imkânı sağlayan bir ağ ve yazılım projesinin adıdır. Proje dünya üzerinde konuşlanmış 6000'den fazla gönüllü Tor unsurunun oluşturduğu ağ üzerinden kullanılarak kullanıcıların gerçek kimliklerini gizleyerek şifreli bir şekilde internete erişmelerine imkân sağlamakta ve takip edilme riskini azaltmaktadır. Her ne kadar hakkında takip edilemediğine dair söylentiler olsa da, bu doğru bilinen bir yanlıştır.

<span class="mw-page-title-main">2010'lar</span> onyıl

2010'lar, 1 Ocak 2010'dan 31 Aralık 2019'a kadar olan 10 yıllık zaman dilimini kapsamaktadır. "Onlu Yıllar" olarak da bilinen 2010'lu yıllar, 1 Ocak 2010'dan 31 Aralık 2019'a kadar süren on yıllık bir dönemdir. On yıl, istikrarlı ekonomik büyüme, düşük enflasyon ve faiz oranları ve güçlü tüketici harcamaları ile karakterize edilen 2000'lerin sonundaki mali krizden iyimser bir toparlanma ile başladı. Arap dünyasındaki bir dizi sosyal ve siyasi ayaklanma olan Arap Baharı ve Avrupa borç krizi on yılın önemli olaylarıydı. On yıl aynı zamanda özellikle gelişmiş ülkelerde LGBT hakları konusunda önemli ilerlemelere sahne oldu.

Dropbox, bir dosya barındırma hizmeti ve paylaşım ağı programıdır. Bulut depolama, dosya barındırma hizmeti, dosya senkronizasyonu, istemci hizmetleri verir. Her kullanıcıya ücretsiz 2 GB'a kadar veri saklama alanı veren bir servistir.. Bunun haricinde kullanıcı çevrimiçi olduğu süre içerisinde arkadaş ağı listesindekiler ile sınırsız boyutta dosyayı paylaşabilir. Haziran 2007 tarihinde Massachusetts Teknoloji Enstitüsü öğrencileri İran asıllı Arash Ferdowsi ve Drew Houston tarafından kurulmuştur. Bir girişim şirketi olarak, girişim hızlandırıcı Y Combinator'dan ilk fon ile kuruldu.

<span class="mw-page-title-main">Küresel izleme ifşası (2013-günümüz)</span>

Uluslararası medya ABD Ulusal Güvenlik Dairesi (NSA) ve onun uluslararası ortaklarının, yabancı ulusları ve ABD vatandaşlarını küresel izlemeye tabii tuttuğunun operasyonel detaylarını ortaya çıkardı. Raporların çoğu eski bir NSA çalışanı Edward Snowden'ın sızdırdığı çok gizli devlet sırlarından oluşmakta. Edward Snowden'ın da bu gizli belgeleri bir dönem birlikte çalıştığı ABD'nin en büyük savunma ve istihbarat üstlenici firmasının sahibi Booz Allen Hamilton'dan aldığı iddia edilir. Snowden'ın sızdırdığı belgeler ABD istihbaratının yanı sıra, Avustralya, İngiltere ve Kanada istihbaratına ait belgeleri de içermektedir. Bu belgeler "Five Eyes" özel ağı sayesinde elde edilmiştir. Haziran 2013'te Snowden'ın sızdırdığı ilk dokümanlar eşzamanlı olarak The Washington Post ve The Guardian gazetelerinde yayınlanarak büyük ilgi topladı. İfşa 2013 yılı boyunca devam etti ve yaklaşık 1.7 milyon doküman da daha sonra medyaya sızdırıldı ve küresel ölçekte The New York Times, Canadian Broadcasting Corporation, Australian Broadcasting Corporation, Der Spiegel (Almanya), O Globo (Brezilya), Le Monde (Fransa), L'espresso (İtalya), NRC Handelsblad (Hollanda), Dagbladet (Norveç), El País (İspanya) ve Sveriges Television (İsveç) gibi medya kuruluşları tarafından yayınlanarak ifşa edildi.

<span class="mw-page-title-main">Vault 7</span>

Vault 7, WikiLeaks'in 7 Mart 2017'de yayınladığı, Amerika Birleşik Devletleri Merkezi Haberalma Teşkilatı'nın elektronik gözetimi ve siber harekâtı gerçekleştirme etkinlik ve yeteneklerini açıklayan bir dizi belgedir. 2013-2016 tarihli dosyalar, teşkilatın yazılım yetenekleri hakkındaki ayrıntıları, örneğin otomobillerden, akıllı TV'lerden, internet tarayıcılarından ve çoğu akıllı telefon işletim sistemi yanı sıra Microsoft Windows, MacOS ve Linux gibi diğer işletim sistemlerinden veri ve bilgi çekmesi olayını anlatmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mike Pompeo</span> Amerikalı siyasetçi

Michael Richard Pompeo, Amerikan politikacı ve eski Amerika Birleşik Devletleri dışişleri bakanı.

Gizli anahtar ifşa yasası,, bireylerin kolluk kuvvetlerine şifreleme anahtarlarını teslim etmelerini gerektiren yasadır. Amaç, el koyma veya dijital adli tıp amaçları için şifreli veri erişimine izin vermek ve onu mahkemede kanıt olarak kullanmak veya ulusal güvenlik prosedürlerini uygulamaktır. Benzer şekilde, zorunlu şifre çözme yasaları, şifrelenmiş verilerin sahiplerini, gizli anahtar yerine, kolluk kuvvetlerine sadece şifresi çözülmüş verileri vermeye zorlar.

<span class="mw-page-title-main">NSA ANT Kataloğu</span>

NSA ANT kataloğu, Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Güvenlik Ajansı (NSA) Özel Erişim Operasyonları (TAO) tarafından siber izleme için Gelişmiş Ağ Teknolojisi (ANT) Bölümü tarafından kullanılabilen 50 sayfalık sınıflandırılmış bir doküman listeleme teknolojisidir. Çoğu cihaz halihazırda operasyonel olarak tanımlanmıştır ve ABD ile Five Eyes ittifakı üyeleri tarafından kullanılabilir durumdadır. 30 Aralık 2013'te kataloğu halka yayınlayan Der Spiegel'e göre, "Liste, NSA çalışanlarının hedeflerinin verilerine erişmek için ANT bölümünden teknoloji sipariş edebileceği bir posta siparişi kataloğu gibi görünmektedir." Belge 2008 yılında oluşturulmuştur.

Amerika Birleşik Devletleri'nde sansür, konuşma veya kamuya açık iletişimin bastırılmasını içermektedir ve Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'nın Birinci Değişikliği ile korunan ifade özgürlüğü meselelerini gündeme getirir. Bu temel özgürlüğün yorumu, kutsandığından bu yana değişiklik göstermiştir. Örneğin, Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi'nin duruşmalarında örneklendiği üzere, 1950'lerin yaygın anti-komünist duyarlılık döneminde kısıtlamalar arttı. Miller - California (1973) davasında, ABD Yüksek Mahkemesi, Birinci Değişikliğin, ifade özgürlüğünün müstehcenlik için geçerli olmadığını ve dolayısıyla sansürlenebileceğini söyledi. Bazı nefret söylemi biçimleri eyleme geçmedikleri veya başkalarını yasadışı eylemlerde bulunmaya teşvik etmedikleri sürece yasal olsa da, daha şiddetli eylemler insanların veya grupların yürüyüş izinlerinin veya Westboro Baptist'in reddedilmesine yol açtı. Kilise hakkında dava açıldı, ancak ikincisi aleyhindeki ilk olumsuz karar, daha sonra ABD Yüksek Mahkemesi'nin Snyder - Phelps davasına temyiz edildiğinde bozuldu.

<span class="mw-page-title-main">PRISM (gözetleme programı)</span> Uluslararası gözetleme programı

PRISM (açılımı: Planning Tool for Resource Integration, Synchronization, and Management, Türkçesi: Kaynak Entegrasyonu, Senkronizasyon ve Yönetim için Planlama Aracı), Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Güvenlik Ajansı'nın (NSA) çeşitli internet şirketlerinden internet iletişimlerini topladığı bir programın kod adıdır. PRISM, mahkeme tarafından onaylanan arama terimleriyle eşleşen tüm verileri teslim etmek için 2008 FISA Değişiklik Yasası'nın 702 Bölümü uyarınca Google LLC gibi internet şirketlerinden yapılan taleplere göre depolanan internet iletişimlerini toplar. NSA, bu PRISM taleplerini internet omurgasındaki şifrelenmiş iletişimleri toplamak, telekomünikasyon filtreleme sistemlerinin daha önce ayrıştırıp attığı depolanan verilere odaklanmak, ve daha kolay ele alınabilen verileri elde etmek için kullanabilir.

<span class="mw-page-title-main">Küresel gözetleme</span>

Küresel kitle gözetimi, ulusal sınırlar boyunca tüm nüfusun kitlesel gözetimini ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Saklayacak bir şey yok</span>

Saklanacak hiçbir şey yok argümanı, bireylerin kendi yasa dışı faaliyetlerini ortaya çıkaracağından korkmadıkça, gözetim programlarından korkmak veya bunlara karşı çıkmak için hiçbir nedenleri olmadığını belirtir. Bu argümanı kullanan bir kişi, ortalama bir insanın "saklayacak hiçbir şeyi olmayacağı" için devlet gözetimi konusunda endişelenmemesi gerektiğini iddia edebilir.

<span class="mw-page-title-main">Carnivore (yazılım)</span>

DCS1000 olarak yeniden adlandırılan Carnivore, e-posta ve elektronik iletişimleri izlemek için tasarlanmış Federal Soruşturma Bürosu (FBI) tarafından uygulanan bir sistemdir. Hedef kullanıcının tüm İnternet trafiğini izleyebilen özelleştirilebilir bir paket dinleyicisi kullanmıştır. Carnivore, Ekim 1997'de uygulamaya konmuştur. 2005 yılına kadar yerini geliştirilmiş ticari yazılımlara bırakmıştır.

Steven Aftergood, ABD hükûmetinin gizlilik politikasını eleştiren bir isimdir. Amerikan Bilim Adamları Federasyonu'nun Hükûmet Gizliliği projesini yönetmekte ve Federasyon yayını Secrecy News'in yazarıdır.