İçeriğe atla

Dünya Uyku Günü

Dünya Uyku Günü (kuzey yarımküre bahar gündönümünden önceki Cuma günü), 2008 yılından beri Dünya Uyku Topluluğu'nun (daha önce Dünya Uyku Tıp Birliği - WASM) Dünya Uyku Günü Komitesi tarafından düzenlenen yıllık bir etkinliktir.[1] Amacı, sağlıklı uykunun faydalarını kutlamak ve toplumun dikkatini uyku sorunlarının tıbbi, eğitimsel ve sosyal yönlerine çekmek, uyku bozukluklarının önlenmesini ve tedavisini teşvik etmektir.

Uykusuzluk

2019 yılında yapılan bir araştırmaya göre uyku yoksunluğu ABD'ye yılda 400 milyar dolardan fazla, Japonya'ya 138 milyar dolar, Almanya'ya 60 milyar dolar, İngiltere'ye 50 milyar dolar ve Kanada'ya 21 milyar dolar kaybettiriyor.[2]

2019 yılında The Guardian gazetesinde yayımlanan bir makalede, Dünya Uyku Günü'nün uykuyu bir metaya dönüştürmeye katkıda bulunduğu ve tarihçiler tarafından yakın zamanda icat edilmiş bir fikir olarak nitelendirilen, herkesin kesintisiz tek bir blok halinde uyumayı hedeflemesi gerektiği düşüncesini teşvik ettiği için eleştirildi.[3]

Yıllık kutlama

Dünya Uyku Günü, her yıl Mart Ekinoksundan önceki Cuma günü kutlanır.[4] İlk Dünya Uyku Günü 14 Mart 2008'de düzenlenmiştir. Dünya genelinde ve çevrimiçi olarak, bu günde tartışmalar, eğitim materyalleri sunumları ve sergiler içeren etkinlikler gerçekleştirilir.

Yıl Tarih Slogan
2008 14 Mart 'İyi uyuyun, tamamen uyanık yaşayın'[5]
2009 20 Mart 'Sürüş uyarısı, güvenli varın'[6]
2010 19 Mart 'İyi uyu, sağlıklı kal'[7]
2011 18 Mart 'İyi uyu, Sağlıklı Büyü'
2012 16 Mart 'Rahat Nefes Al, İyi Uyu'[8]
2013 15 Mart 'İyi Uyu, Sağlıklı yaşlan'[8]
2014 14 Mart 'Dinlendirici Uyku, Kolay Nefes Alma, Sağlıklı Vücut'[8]
2015 13 Mart 'Uyku sağlıklı olduğunda sağlık ve mutluluk bol olur'
2016 18 Mart 'İyi Uyku Ulaşılabilir Bir Rüyadır'
2017 17 Mart 'İyi Uyu, Hayatı Besle'
2018 16 Mart 'Uyku Dünyasına Katılın, Hayatın Keyfini Çıkarmak için Ritimlerinizi Koruyun'
2019 15 Mart 'Sağlıklı Uyku, Sağlıklı Yaşlanma'
2020 13 Mart 'Daha İyi Uyku, Daha İyi Yaşam, Daha İyi Gezegen'[9]
2021 19 Mart 'Düzenli Uyku, Sağlıklı Gelecek'[10]
2022 18 Mart 'Kaliteli Uyku, Sağlıklı Zihin, Mutlu Dünya'[2]
2023 17 Mart 'Uyku Sağlık İçin Şarttır'[11]
2024 15 Mart 'Küresel Sağlık için Uyku Eşitliği'[1]

Kaynakça

  1. ^ a b Slocum, Douglas (18 Mart 2011). "An Investigation into the Efficiency of Gybing Daggerboards". Day 2 Sat, March 19, 2011. SNAME. doi:10.5957/csys-2011-011. 
  2. ^ a b "Figure 1: Minimum-Spanning-Tree of 462 hemagglutinin gene sequences of "Old-World"-orthopoxviruses retrieved from NCBI (March 2018)". dx.doi.org. 15 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2024. 
  3. ^ Atassi, Sam (2019). "Are Your Medications Keeping You Awake?". Journal of Sleep Disorders & Therapy. 08 (01). doi:10.35248/2167-0277.19.8.301. 
  4. ^ Pérusse, Alexandra D.; De Koninck, Joseph; Pedneault-Drolet, Maude; Ellis, Jason G.; Bastien, Célyne H. (Nisan 2016). "REM dream activity of insomnia sufferers: a systematic comparison with good sleepers". Sleep Medicine. 20: 147-154. doi:10.1016/j.sleep.2015.08.007. ISSN 1389-9457. 
  5. ^ Daly, Michael; Jones, Andrew; Robinson, Eric (15 Haziran 2021). "Public Trust and Willingness to Vaccinate Against COVID-19 in the US From October 14, 2020, to March 29, 2021". JAMA. 325 (23): 2397. doi:10.1001/jama.2021.8246. ISSN 0098-7484. 
  6. ^ "Reuters". 22 Şubat 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Mart 2024. 
  7. ^ "Third annual Mediclinic Middle East Research Day". Medicine. 99 (24): e19846. 12 Haziran 2020. doi:10.1097/md.0000000000019846. ISSN 0025-7974. 
  8. ^ a b c Rybachok, O. A. (31 Ocak 2023). "March 17 — World Sleep Day". Spravočnik vrača obŝej praktiki (Journal of Family Medicine) (2): 60-62. doi:10.33920/med-10-2302-08. ISSN 2074-9600. 
  9. ^ Skadsem, Hans Joakim; Gardner, Dave; Beltrán-Jiménez, Katherine; Kragset, Steinar; Delabroy, Laurent; Ruckert, Frank (25 Şubat 2020). "Fluid Migration Characterization of Cemented Sections Retrieved from a North Sea Production Well". Day 1 Tue, March 03, 2020. SPE. doi:10.2118/199662-ms. 
  10. ^ Polenakovic, Momir H.; Dohcev, Saso; Rambabova-Bushljetik, Irena; Gjorgjievski, Dusko; Spasovski, Goce (1 Nisan 2021). "The Importance of the World Kidney Day World Kidney Day – 11 March 2021 – Living Well with Kidney Disease". PRILOZI. 42 (1): 19-40. doi:10.2478/prilozi-2021-0002. ISSN 1857-8985. 
  11. ^ Proceedings of one day national level Conference on Innovations in Pharmaceutical Sciences for a Healthier World, 18 March 2023. World Journal of Current Medical and Pharmaceutical Research. 5 Nisan 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Yaygın kullanımda ve tıpta sağlık, Dünya Sağlık Örgütüne göre, "yalnızca hastalık ve sakatlığın olmaması değil, fiziksel, zihinsel ve sosyal açıdan tam bir iyilik halidir". Zaman içinde farklı amaçlar için çeşitli tanımlar kullanılmıştır. Sağlık, düzenli fiziksel egzersiz ve yeterli uyku gibi sağlıklı faaliyetlerin teşvik edilmesi ve sigara veya aşırı stres gibi sağlıksız faaliyetlerin veya durumların azaltılması veya bunlardan kaçınılması yoluyla teşvik edilebilir. Sağlığı etkileyen bazı faktörler, yüksek riskli bir davranışta bulunup bulunmama gibi bireysel seçimlerden kaynaklanırken diğerleri toplumun insanların gerekli sağlık hizmetlerini almasını kolaylaştıracak veya zorlaştıracak şekilde düzenlenmiş olması gibi yapısal nedenlerden kaynaklanmaktadır. Genetik bozukluklar gibi diğer faktörler ise hem bireysel hem de grup seçimlerinin ötesindedir.

<span class="mw-page-title-main">İnsomnia</span> rahat uyuyamama

İnsomnia ya da uyuyamama hastalığı, bir uyku sorunudur. Uykuya dalamama ya da gece boyunca sürekli uyuyamama sorunlarını barındırır. Hastalar genel olarak, gözlerini birkaç dakikadan fazla kapalı tutamamaktan ya da yatakta bir o yana bir bu yana dönerek uyuyamamaktan yakınırlar.

<span class="mw-page-title-main">Uyku</span> doğal dinlenme biçimi

Uyku, bilincin değiştiği ve duyusal etkinliğin belirli bir dereceye kadar azaldığı, bilinçli zihinsel etkinliğin durduğu bir haldir. Uykuda kas ve çevre ile etkileşim azalır. Uyku, uyaranlara tepki verme yeteneği açısından uyanıklıktan farklı olsa da aktif beyin kalıplarını içerir ve bu da onu koma veya bilinç bozukluklarından daha duyarlı yapar.

<span class="mw-page-title-main">Aspirin</span> ağrı, ateş ve iltihaplanmayı azaltmak için kullanılan bir ilaç

Asetilsalisilik asit (ASA) olarak da bilinen aspirin, ağrı, ateş ve/veya inflamasyonu azaltmak için ve antitrombotik olarak kullanılan nonsteroid antiinflamatuar bir ilaçtır (NSAID). Aspirinin tedavi etmek için kullanıldığı spesifik inflamatuar durumlar arasında Kawasaki hastalığı, perikardit ve romatizmal ateş yer alır.

<span class="mw-page-title-main">Huzursuz bacak sendromu</span> Hastanın bacaklarını hareket ettirme dürtüsüne neden olan bozukluk

Huzursuz bacak sendromu (HBS), uyku ya da istirahat esnasında bacaklarda hissedilen rahatsızlık, huzursuzluk, hareket ettirme ihtiyacı, uyuşma, karıncalanma bazen de tam olarak tanımlanamayan bir histir.

<span class="mw-page-title-main">Uyku felci</span> Uyku felci ölümle sonuçlanmaz (verilen bilgilere göre)

Uyku felci, uyandıktan hemen sonra veya seyrek olarak, uykuya dalmadan hemen önce, bedenin geçici olarak hareket edememesi ile karakterize edilen bir durumdur.

Uyku hijyeni, kişinin uyku kalitesini artırmak amacıyla önerilen davranışlar ve çevresel etmenlerin tümüdür. Hafif ve orta düzey insomnia bozukluğu yaşayan insanlara yardım etmek için 1970'li yılların sonunda ortaya çıkmış bir yöntemdir ancak 2014'ten beri araştırmalar, verilen önerilerin etkili olup olmadığı konusunda yeterli kanıt olmadığı ve daha çok çalışma yapılmaya ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Klinisyenler insomnia ve depresyon gibi uyku problemi belirtisi gösteren bozukluklarda kişinin uyku hijyenini değerlendirir ve bu değerlendirmeye göre kişiye uyku kalitesini artırmak için öneriler vermektedir. Uyku hijyeninin arttırılmasına yönelik uygulamalar şunları içerir: Düzenli bir uyku vakti belirleme, gündüz uykularının vakti ve süresi konusunda dikkatli olma, uyku saatine yakın fiziksel ve zihinsel yorucu faaliyetlerden kaçınma, kaygıyı azaltma, uykudan önceki saatlerde ışığa daha az maruz kalma, uyuyamadığında yataktan kalkma, yatakta yalnızca uyku ve seks için bulunma, yatma vaktine yakın bir zamanda alkol, nikotin, kafein ve diğer uyarıcıları tüketmeme ve uyku için güvenli, rahat ve karanlık bir çevre oluşturmaktır.

<span class="mw-page-title-main">Kronik böbrek hastalığı</span>

Kronik böbrek hastalığı, böbrek yapısında veya işlevinde 3 aydan uzun süreli anormalliklerin görüldüğü bir rahatsızlıktır.

<span class="mw-page-title-main">Tıp felsefesi</span> felsefe dalı

Tıp felsefesi, sağlık bilimleri alanındaki uygulamalar, kuramlar ve araştırmalarla ilgilenen bir felsefe dalıdır. Daha çok bilgi kuramı, metafizik ve bioetikle uyuştuğu kimi noktalarda tıp etiği alanlarına eğilir. Felsefe ve tıp ilişkisi Antik Yunanistan'da ortaya konmuş ve yüzyıllar boyunca devam edegelmiştir. Ancak tıp felsefesi, 19. yüzyıla kadar akademik bir disiplin olarak kabul görmemiştir. 20. yüzyılın sonunda tıp ve felsefe alanında çalışan akademisyenler arasında tartışmalar cereyan etmiş ve bu alanın ayrı bir akademik disiplin olduğu konusunda fikir birliğine varılmıştır. Son yıllarda ise tıp felsefesi üzerine eğilen dersler açılmış, dergiler ve kitaplar yayımlanmış ve konferanslar verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tetanurae</span> ana teropod kladı

Tetanurae, günümüz kuşlarına Ceratosaurus'tan daha yakın akraba olan tüm teropod dinozorları içeren, geniş bir dinozor grubudur. Tetanurae, Triyas'ın sonlarında muhtemelen kardeş grubu Ceratosauria'dan ayrıldı. Tetanuranlar fosil kayıtlarında ilk olarak Erken Jura devri'nde, yaklaşık 190 myö, ortaya çıktı ve Orta Jura döneminde küresel olarak dağıldı.

1977-1979 Rus gribi, Sovyetler Birliği tarafından ilk kez 1977'de bildirilen ve 1979'a kadar süren bir grip salgınıydı. Salgın Kuzey Çin'de Mayıs 1977'de başladı.Sovyetler Birliği'nden daha önce başladı. Salgın 25 yaş altında daha etkili oldu. Dünya çapında yaklaşık 700 bin ölümle sonuçlandı. 1946'dan 1957'ye kadar dünya çapında dolaşan bir virüs suşuna çok benzeyen bir H1N1 grip suşundan 1977-1979 Rus gribinin genetik analizi ve bazı olağandışı özellikleri, birçok araştırmacıyı virüsün bir laboratuvar kazası yoluyla halka yayıldığı veya canlılarda aşı denemesi sonucunda kazara yayıldığı yönünde spekülasyonlara neden oldu.

1957-1958 Asya gribi pandemisi, güney Çin'deki Guizhou'da ortaya çıkan küresel bir influenza A virüsü alt tipi H2N2 salgınıydı. 1957-1958 pandemisinin neden olduğu ölüm sayısının dünya çapında 1 ila 4 milyon arasında olduğu tahmin ediliyor ve bu da salgını tarihin en ölümcül pandemilerinden biri yapıyor. On yıl sonrasında, yeniden sınıflandırılan H3N2 virali, Hong Kong grip pandemisine (1968–1969) neden oldu.

<span class="mw-page-title-main">Zopiklon</span>

Imovane markası altında satılan Zopiklon, uyku güçlüğünü tedavi etmek için kullanılan bir nonbenzodiazepindir. Zopiklon, benzodiazepin ilaçlarından moleküler olarak farklıdır ve bir siklopirrolon olarak sınıflandırılır. Bununla birlikte, zopiklon, benzodiazepin ilaçlarının yaptığı gibi, benzodiazepin reseptörlerini modüle ederek, merkezi sinir sisteminde nörotransmitter gama-aminobütirik asidin (GABA) normal iletimini arttırır.

Zolpidem, öncelikle uyku sorunlarının kısa süreli tedavisi için kullanılan bir ilaçtır. Rehberler, uykusuzluk ve uyku hijyeni gibi davranış değişiklikleri için yalnızca bilişsel davranışçı terapi denendikten sonra kullanılmasını önermektedir. Uykuya başlama süresini yaklaşık on beş dakika azaltır ve daha yüksek dozlarda insanların daha uzun süre uykuda kalmasına yardımcı olur. Ağız yoluyla alınır ve tabletler, dil altı tabletleri veya ağızdan sprey şeklinde mevcuttur.

Uyku tıbbı, uyku bozuklukları ve bozukluklarının tanı ve tedavisine ayrılmış tıbbi bir uzmanlık veya alt uzmanlık alanıdır. 20. yüzyılın ortalarından itibaren, araştırmalar uyku-uyanıklık işleyişi hakkında artan bilgi sağlamış ve birçok soruyu yanıtlamıştır. Hızla gelişen alan, bazı ülkelerde tanınan bir tıbbi alt uzmanlık alanı haline gelmiştir. Dental uyku tıbbı ayrıca bazı ülkelerde kurul sertifikası almaya hak kazanır. Uygun şekilde organize edilmiş, minimum 12 aylık, lisansüstü eğitim programları Amerika Birleşik Devletleri'nde hala tanımlanmaktadır. Bazı ülkelerde uyku araştırmacıları ve hastaları tedavi eden doktorlar aynı kişiler olabilir.

<span class="mw-page-title-main">Davranışsal uyku tıbbı</span>

Davranışsal uyku tıbbı (BSM), uyku tıbbı içinde, uykuyu etkileyen psikolojik, fizyolojik, davranışsal, bilişsel, sosyal ve kültürel faktörlere odaklanan, uyku ile ilgili bozuklukların bilimsel araştırmasını ve klinik tedavisini kapsayan bir alandır. BSM'nin klinik uygulaması, öncelikle farmakolojik olmayan tedavileri kullanan kanıta dayalı bir davranışsal sağlık disiplinidir. BSM müdahalelerinde kullanılan birincil teknikler, uyku ile ilgili zorlukları başlatan ve sürdüren davranış, düşünce ve çevresel faktörlerde sistematik değişiklikleri içerir.

<span class="mw-page-title-main">Diyabetik nefropati</span>

Diyabetik böbrek hastalığı olarak da bilinen diyabetik nefropati, diabetes mellituslu kişilerde meydana gelen kronik böbrek fonksiyonu kaybıdır. Diyabetik nefropati, küresel olarak kronik böbrek hastalığının (KBH) ve son evre böbrek hastalığının önde gelen nedenleridir. İdrara sızan protein üçlüsü, hipertansiyonla birlikte kan basıncının yükselmesi ve ardından böbrek fonksiyonlarının düşmesi, birçok KBH formunda ortak olarak görülür. Glomerüllerin hasar görmesi nedeniyle idrardaki protein kaybı büyük olabilir ve nefrotik sendrom olarak adlandırılan genel vücut şişmesi (ödem) ile sonuçlanan düşük serum albüminine neden olabilir. Diyabetik nefropati genellikle yıllar içinde yavaş ilerler.

Parasomniler uykuya dalarken, uyurken, uyku aşamaları arasında veya uykudan uyanma sırasında ortaya çıkan anormal hareketler, davranışlar, duygular, algılar ve rüyaları içeren bir uyku bozuklukları kategorisidir. Parasomniler uyanıklık, NREM uykusu ve REM uykusu arasındaki geçişler ve bunların kombinasyonları sırasında kısmi uyarılmalar olan uyku durumlarıdır.

Dünya Roman Dili Günü, Roman dilini, kültürünü ve eğitimini teşvik eder. 2009 yılından beri her yıl 5 Kasım'da kutlanır. Hırvatistan Parlamentosu 2012'de resmi olarak tanımış, UNESCO da 2015 yılında 5 Kasım'ı Dünya Roman Dili Günü ilan etmiştir. 2018 yılı itibarıyla, Avrupa Konseyi üyesi 16 devlet, Roman dilini Avrupa Bölgesel ve Azınlık Dilleri kapsamında azınlık dili olarak kabul etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Yatma vaktini erteleme</span>

Yatma vaktini erteleme, durumun daha kötü olacağını bilmesine rağmen gereksiz ve gönüllü olarak yatmayı geciktirenleri içeren psikolojik bir olgudur. Yatmayı erteleme, zamanın nasıl geçtiğini anlamamaktan kaynaklanabileceği gibi, gündüz yaşanan olaylar üzerinde kontrol eksikliği algısı nedeniyle geceyi kontrol altına alma çabası olarak da ortaya çıkabilmektedir. Bu olgu, 2014 yılında Çin sosyal medya platformu Weibo'da ortaya çıkan bir terim olan "intikam amaçlı yatmayı erteleme" olarak adlandırılmıştır.