İçeriğe atla

Dünya Ticaret Örgütü'ne yönelik eleştiriler

Protestocular, 2005 Dünya Ticaret Örgütü Konferansı boyunca Hong Kong polisiyle mücadele ediyorlar.

Dünya Ticaret Örgütü'ne yönelik eleştiriler, çeşitli bakış açılarından Dünya Ticaret Örgütü'ne yönelen eleştirileri kapsar.

Eleştiri alanları

Genel olarak eleştiriler, Dünya Ticaret Örgütü'nün ülke sınırlarını göz ardı ederek küresel ticareti dünyanın büyük çoğunluğunda yaygınlaştırmasının, çok sayıda yerel ve küresel soruna yol açtığı esasına dayanır. Bu sorunların arasında yerel çiftçilerin iflasından, çevre sorunlarına, hayvan haklarından gelişmekte olan ülkeler aleyhine olan işleyişlere, ilaçların ulaşılamamasından sağlıksız gıda sorunlarına kadar çok farklı alanlar olduğu savunulur. Bu nedenle de sermaye ve malların serbest dolaşımına karşı çıkılır.

Ayrıca, temel olarak serbest dolaşıma karşı olmayan, DTÖ kurum, kural ve işleyişlerindeki bozukluklara yönelik olan, daha düşük seviyeli eleştiriler de bulunmaktadır.

Tarihçe

Seattle Konferansı

Dünya Ticaret Örgütü'nün 1999 yılındaki Seattle Konferansı'nda 50 bin aktivistin katılımıyla etkili sokak gösterileri gerçekleştirildi. Başlangıçta ılımlı davranan yerel yönetim ve emniyet kuvvetleri, DTÖ'nün çalışmalarına devam edememesi ve üst yönetimden gelen baskılar sonucunda müdahaleleri son derece sertleşti. Önce polis şiddetini göz ardı eden medya, ertesi gün yayınlarına dahil etmeye başlayınca dünyanın ilgisi gösterilere çekildi. Bu olay, eleştirilerin dünya çapında bilinirliğini arttıran bir dönüm noktası oldu.

Doha Kalkınma Turu ve sonrası

2001 yılında başlatılan Doha Kalkınma Turu ile, Ticaret ve Çevre Komitesi kuruldu ve çevresel ürünlerde pazara giriş, çok taraflı çevre anlaşmaları ile Dünya Ticaret Örgütü'nün ilişkisi ve çevreye duyarlı ticaret pratiklerinin geliştirilmesi gibi konularda görevlendirilmesi karara bağlandı. Fakat umulan olmadı ve alınan yetersiz kararlar bile uygulanamadı.

  • 2001 Doha: DTÖ, zaruri ilaçların ticari çıkarların önünde tutulması gerektiğini kabul etti. Yine Doha'da DTÖ, yoksul ülkelerin gereksinimlerini karşılamayı kabul etti.
  • 2003 Cancún, Meksika: Toplantının gerçek gündeminin, başarısız DTÖ modelini yaymak olduğu anlaşılınca gelişmekte olan ülkeler toplantıyı terk etti.
  • 2003: Gelişmiş Çiftçiler Birliği'nin Kore federasyonunun başkanı Lee Hyung Kae, protesto amacıyla intihar etti.
  • 2003: DTÖ yerel pazarları ithalata boğunca, 40 bin Hint çiftçi borçlarından dolayı intihar etti.
  • 2003: Dünyanın dört bir yanındaki 36 milyondan fazla insan, Irak'ın işgaline karşı tarihin en büyük protestosunu gerçekleştirdi.

Sonuçlar

Zaruri ilaçlar ve yoksul ülkelere yardım konusundaki DTÖ kararlarının uygulanmasında çok az ilerleme kaydedildi.

Milyonlarca ABD ve benzer ülkelerdeki iş, denizaşırı ülkelere taşındı, maaşlar düştü ve sağlıksız gıda ithalatı arttı.

Tüm bu süreç içinde Washington, Cenova, Ekvator, Miami, Hindistan, Güney Kore, Filipinler, Honduras, Hong Kong toplantılarında yoğun protestolar ve sokak gösterileri devam etti.

Sinema

Çok sayıda ana teması veya yan teması DTÖ'yü eleştiren drama ve belgesel filmler gerçekleştirilmiştir. Bunların içinde 2000 tarihli 30 Frames a Second: The WTO in Seattle 2000 ve 1999 tarihli Breaking the Spell adlı belgesel filmler ile 2007 yapımı drama türündeki Battle in Seattle filmi örnek olarak gösterilebilir.

Ayrıca bakınız

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Tarım</span> bitki ve hayvan evcilleştirme bilimi.

Tarım veya ziraat, bitkisel ve hayvansal ürünlerin üretilmesi, bunların kalite ve verimlerinin yükseltilmesi, bu ürünlerin uygun koşullarda muhafazası, işlenip değerlendirilmesi ve pazarlanmasını ele alan bilim dalıdır. Diğer bir ifade ile insan besini olabilecek ve ekonomik değeri olan her türlü bitkisel-Hayvansal ürünün bakım, besleme, yetiştirme, koruma ve mekanizasyon faaliyetlerinin tamamı ile durgun sularda veya özel alanlarda yapılan balıkçılık faaliyetlerinin tümüdür.

<span class="mw-page-title-main">İslam İşbirliği Teşkilatı</span> 57 üye devleti bulunan uluslararası kuruluş

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT), Eylül 1969 tarihinde Fas'ın başkenti Rabat'ta toplanıp İslam ülkelerini çatısı altında toplamak üzere İslam Konferansı Teşkilatı adıyla kurulan 57 üyeye sahip, uluslararası hukuk tüzel kişiliğini haiz bir uluslararası teşkilattır.

<span class="mw-page-title-main">Birleşmiş Milletler</span> toplumsal, ekonomik ve kültürel bir iş birliği oluşturmak amacıyla kurulan bir örgüt

Birleşmiş Milletler (BM), 24 Ekim 1945'te kurulmuş; dünya barışını, güvenliğini korumak ve uluslararasında ekonomik, toplumsal ve kültürel bir iş birliği oluşturmak için kurulan uluslararası bir örgüttür. Birleşmiş Milletler kendini "adalet ve güvenliği, ekonomik kalkınma ve sosyal eşitliği uluslararasında tüm ülkelere sağlamayı amaç edinmiş küresel bir kuruluş" olarak tanımlamaktadır. Uluslararası ilişkilerde kuvvet kullanılmasını evrensel düzeyde yasaklayan ilk antlaşma 26 Haziran 1945'te 50 ülke tarafından imzalanan Birleşmiş Milletler Antlaşması'dır.

<span class="mw-page-title-main">Bağımsız Devletler Topluluğu</span> bölgesel hükümetler arası organizasyon

Bağımsız Devletler Topluluğu, 8 Aralık 1991 tarihinde Rusya, Ukrayna ve Belarus arasında imzalanan anlaşma ile kurulmuş devletler topluluğudur. Anlaşma ile Sovyetler Birliği resmen yıkılmış oldu. 21 Aralık 1991 tarihinde de Estonya, Letonya, Litvanya, Ukrayna ve Gürcistan hariç tüm eski Sovyet Cumhuriyetleri bu anlaşmayı imzaladı.

Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması, uluslararası ticareti, haklar ve sorumluluklar açısından düzenleyen çok taraflı bir anlaşmadır.

<span class="mw-page-title-main">Dünya Ticaret Örgütü</span> DTOnun 100 Grupu 10 oyun Botu ve herkesin rahatlikla kullana bilecegi Userbotu var

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), çok taraflı ticaret sisteminin yasal ve kurumsal organıdır. WTO, hükûmetlerin iç ticaret yasalarını ve düzenlemelerini nasıl yapacakları hususunda yasal bir çerçeve ortaya koymakta olup toplu görüşmeler ve müzakereler yoluyla ülkeler arasında ticari ilişkilerin geliştirildiği bir platformdur.

<span class="mw-page-title-main">D-8 Ekonomik İşbirliği Teşkilatı</span> sekiz üye ülkeden oluşan bir uluslararası kuruluş

D-8 Ekonomik İşbirliği Teşkilatı ya da D-8, sekiz üye ülkeden oluşan bir uluslararası kuruluştur. Bu ülkeler Bangladeş, Endonezya, İran, Malezya, Mısır, Nijerya, Pakistan ve Türkiye olup 54. Türkiye Hükûmeti Başbakanı Necmettin Erbakan önderliğinde bir araya gelerek oluşturmuş oldukları bir organizasyondur. D-8 içinde yer alan ülkeler, aynı zamanda İslam İşbirliği Örgütü'nün de üyeleridir. D-8 üyeleri tabii kaynakları, kalabalık nüfusları ve potansiyel pazarlarından ötürü kendi bölgelerinde önemli konum arz etmektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Karadeniz Ekonomik İşbirliği</span> uluslararası bir kuruluş

Karadeniz Ekonomik İşbirliği Örgütü (KEİÖ), 25 Haziran 1992 tarihinde İstanbul'da düzenlenen zirvede imzalanan anlaşma ile kurulan ve Karadeniz havzasındaki ülkelerin ekonomik iş birliğini amaçlayan uluslararası kuruluştur.

<span class="mw-page-title-main">1989 Tiananmen Meydanı protestoları</span>

1989 Tiananmen Meydanı Olayları, Çin'de (ÇHC) 15 Nisan - 4 Haziran 1989 arasında meydana gelen; öğrencilerin, aydınların ve işçilerin önderliğinde gerçekleşen gösterileri ve ardından yaşananları ifade eder. Gösterilerin odak noktası Pekin'de Tiananmen Meydanı idi, bununla birlikte göreceli olarak daha yumuşak gösterilerin gerçekleştiği Şangay gibi, Çin'in diğer şehirlerinde de kitlesel protestolar oldu.

<span class="mw-page-title-main">Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği</span> Asya-Pasifik ülkeleri ekonomik forumu

Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği ya da APEC Büyük Okyanus kıyısındaki 21 ülkenin katıldığı, dünya ekonomisinin %60'ını temsil eden ve bölgesel ekonomik, iş birliği, ticaret ve yatırım konularının paylaşıldığı uluslararası bir örgüttür. Üye ülkelerin bakanlarının yıllık toplantıları da dahil olmak üzere örgütün tüm eylemleri APEC Sekreterliği tarafından yürütülür.

2007-2008 Dünya Gıda Krizi. 2007 ve 2008 yıllarında dünya çapında gıda fiyatlarındaki yüksek artışlar bir küresel krize dönüşmüş, siyasi ve ekonomik istikrarsızlıklara, gelişmemiş ve gelişmekte olan ülkelerde sosyal huzursuzluklara neden olmuştur. Bu krizin nedeni tarım ürünleri üreten ülkelerdeki kuraklıklar ve petrol fiyatlarındaki artışlar gösterilmektedir. Petrol fiyatları gıdaların nakliye ve gıda endüstrisinde maliyet artışlarına neden olmuştur. Diğer faktörler ise gelişmiş ülkelerdeki bioyakıt kullanımının artmasıyla beraber tarıma ayrılan arazilerin azalması ve özellikle Asya'da toplumun orta-sınıftaki bireylerinin gıda ürünlerine olan taleplerinin artmasıdır. Bu ortam dünyadaki gıda stoklarının azalmasına ve gıda fiyatlarında yükselişlere neden oldu. Ayrıca finansal krizin etkisiyle yatırımcılar gıda ürünlerini yatırım aracı olarak görmüşlerdir. Bu durumda artışların hızlanmasına neden olmuştur. Birçok ülkede bu kriz ciddi sorunlar yaratmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Şubat Devrimi</span>

Şubat Devrimi, I. Dünya Savaşı sırasında 1917'de ortaya çıkan devrimci harekettir. Devrim, 1917'de Rusya'da gerçekleşen iki devrimden ilkiydi.

<span class="mw-page-title-main">Protesto</span> itiraz biçimi

Protesto, göreceli olarak bir olaya ve duruma karşı aksi yönde tepki göstermektir. Genellikle bu tepki gösterme biçimi, muhalif görüşü sözle ifade etme yanında o görüşü toplumsallaştırma ve bir grupla birlikte ifade etme karakteri de taşıyabilir. Bundaki amaç kamuoyu nezdinde sesini daha çok duyurabilmek ve yönetime karşı daha etkili bir duruş sergileyebilmektir. Bu, doğrudan ifade ve etkilemenin ve aktivizmin bir yoludur.

<span class="mw-page-title-main">Irak Savaşına karşı protestolar</span>

Irak Savaşına karşı protestolar, 2002 yılında başlayarak 2003 yılındaki Irak’ın işgali sırasında ve sonrasında dünya çapında eş zamanlı olarak düzenlenen kitlesel eylemlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Sahtecilik Karşıtı Ticaret Anlaşması</span>

Sahtecilik Karşıtı Ticaret Anlaşması (ACTA) fikri mülkiyet haklarının uygulanmasına ilişkin uluslararası standartlar oluşturmak amacıyla yürürlüğe girmemiş çok taraflı bir anlaşmadır. Bu anlaşma, sahte malları, jenerik ilaçları ve İnternet üzerindeki telif hakkı ihlallerini hedefleyen bir uluslararası yasal çerçeve ortaya koymayı amaçlar ve Dünya Ticaret Örgütü, Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü ve Birleşmiş Milletler gibi mevcut forumlar dışında yeni bir yönetim birimi oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Küreselleşme karşıtlığı</span>

Küreselleşme karşıtlığı, kurumsal kapitalizmin küreselleşmesine karşı eleştirel ve toplumsal bir harekettir.Bu hareket aynı zamanda küresel adalet hareketi, alternatif küreselleşme, anti kurumsal küreselleşme hareketi ve neoliberal küreselleşme karşıtı hareket olarak da bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları</span> 2030 için Birleşmiş Milletlerin 17 küresel hedefi

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA), Birleşmiş Milletler üyesi ülkeler tarafından 2030 sonuna kadar ulaşılması amaçlanan hedefleri içeren bir evrensel eylem çağrısıdır.

<span class="mw-page-title-main">Çin'de tarım</span>

Çin'de tarım, 300 milyondan fazla çiftçiye iş veren oldukça önemli bir sektör. Özellikle tahılların üretimiyle Çin, çiftlik üretiminde dünya çapında birinci sırada yer almaktadır. Çin'deki tarım sektörü kapsamında üretilen başlıca ürünler pirinç, buğday, patates, sorgum, yer fıstığı, çay, darı, arpa, pamuk, yağlı tohum, domuz eti ve balık. Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü tahminlerine göre tarım sektörü, ülkenin gayri safi yurt içi hasılasının %15'ini oluşturur ve toplam iş gücünün %40'ını temsil eder.

<span class="mw-page-title-main">Kentsel tarım</span>

Kentsel tarım, kent içinde ve çeperindeki tarımsal faaliyetleri kapsayan tarımdır. Endüstriyel tarıma karşı bir alternatif üretim modelidir. Kentsel tarım, sürdürülebilir kentsel gelişmenin zorunlu bir parçası olup, kendine yetebilen kentler için bir gerekliliktir. Kentsel tarım, gıda üretimini belirli sayıdaki tarım işletmesinden, fazla sayıdaki kent sakinlerine devretmeyi hedefler.

Gavi İttifakı, yoksul ülkelerin aşılamaya erişimini artırmak amacıyla 2000 yılında kurulmuş uluslararası bir kamu-özel ortaklığıdır.