İçeriğe atla

Dünya Roman Dili Günü

   Dünya Roman Dili Günü
KutlayanlarDünya çapında
TürüUluslararası
Önemi
Roman toplumu ve kültürü
Tarih5 Kasım
SıklıkYıllık
Bağlantılı günlerDünya Romanlar Günü, Roman Soykırımı'nı Anma Günü, İnsan Hakları Günü

Dünya Roman Dili Günü, Roman dilini, kültürünü ve eğitimini teşvik eder. 2009 yılından beri her yıl 5 Kasım'da kutlanır.[1] Hırvatistan Parlamentosu 2012'de resmi olarak tanımış,[2] UNESCO da 2015 yılında 5 Kasım'ı Dünya Roman Dili Günü ilan etmiştir.[3][4] 2018 yılı itibarıyla, Avrupa Konseyi üyesi 16 devlet, Roman dilini Avrupa Bölgesel ve Azınlık Dilleri kapsamında azınlık dili olarak kabul etmektedir.[5]

Köken

5 Kasım 2008'de Hırvatistan'ın Zagreb kentinde, Roman bilgin ve siyasetçi Veljko Kajtazi tarafından yazılan ilk Romanca-Hırvatça ve Hırvatça-Romanca Sözlüğün tanıtımı sırasında, dünyanın dört bir yanından Roman topluluğu temsilcileri ve Hırvat kamuoyunun önde gelen isimleri, 5 Kasım'ı Hırvatistan Cumhuriyeti'nde Roman Dili Günü ilan eden bir bildiriyi imzaladılar. Bildirinin imzalanması Veljko Kajtazi ve Roman Halkının Eğitimi Derneği "Kali Sara" (bugün Hırvat Roman Birliği "KALI SARA" olarak adlandırılıyor) tarafından başlatıldı ve organize edildi. Bildiri yaklaşık 150 kişi tarafından imzalandı.

2009 yılında Hırvatistan'ın Zagreb şehrinde 3-5 Kasım 2009 tarihleri arasında düzenlenen Roman Dili Standardizasyonu ve Kodlaması Dünya Sempozyumu sırasında, Uluslararası Roman Birliği ve Roman Halkının Eğitimi Derneği "Kali Sara" bir bildiri yayınlayarak tüm Romanların yaşadığı ülkelerde 5 Kasım'ın Dünya Roman Dili Günü olarak tanınmasını talep etti. Bu vesile aynı zamanda bu tarihin ilk resmi kutlamasını da teşkil etti.[1]

Uluslararası kabul

Hırvatistan Cumhuriyeti'nde 5 Kasım Roman Dili Günü'nü ilan eden Tüzük (5 Kasım 2008, Zagreb, Hırvatistan)

Hırvat Parlamentosu, 25 Mayıs 2012'de düzenlenen oturumu sırasında, üyelerinin 5 Kasım Dünya Roman Dili Günü'nü uluslararası alanda kutlanma girişimini destekleme talebini oybirliğiyle (122 ret oyla) kabul etti.[2] Bu sayede, bunu yapan dünyadaki ilk parlamento oldu [3] ve diğer ulusal parlamentoları, uluslararası kurum ve kuruluşları ile birlikte tüm iyi niyetli insanları girişime katılmaya davet etti.

Hırvatistan Cumhuriyeti'nin talebi üzerine UNESCO, 2015 yılında 5 Kasım'ı Dünya Roman Dili Günü ilan etti.[3]

Dış bağlantılar

Kaynakça

  1. ^ a b Pollak, Davor; Gulam, Vlatko; Novosel, Tomislav; Avanić, Radovan; Tomljenović, Bruno; Hećej, Nina; Terzić, Josip; Stipčević, Josip; Bačić, Mario; Kurečić, Tomislav; Dolić, Mario (7 Mayıs 2021). "The preliminary inventory of coseismic ground failures related to December 2020 – January 2021 Petrinja earthquake series". Geologia Croatica. 74 (2): 189-208. doi:10.4154/gc.2021.08. ISSN 1330-030X. 
  2. ^ a b Pendrill, L.R.; Allard, A.; Fischer, N.; Harris, P.M.; Nguyen, J.; Smith, I.M. (Ocak 2021). ""Prijedlog zaključka o potpori međunarodnoj inicijativi o ustanovljenju 5. studenoga Svjetskim danom romskoga jezika - predlagatelji svi klubovi zastupnika u Hrvatskom saboru"". NCSL International measure. 13 (1): 58-69. doi:10.51843/measure.13.1.6. 25 Ekim 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2024. 
  3. ^ a b c "Proclamation of 5 November as: World Day of Romani Language". UNESCO. 19 Nisan 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2024. 
  4. ^ Golaco, Christna; Jain, Siddharth; Obaid, Shams; Al Nakeeb, Faisal (9 Aralık 2021). "Generating Value from Mature Gas Fields by Quantifying Well Integrity Assurance with a Critical Analysis of Multiple Logs & Retrieved Tubular Surface Inspection". Day 2 Tue, November 16, 2021. SPE. doi:10.2118/208204-ms. 
  5. ^ "08. World Day of Peace 1970". World Council of Churches Online: Relations with the Roman Catholic Church. 23 Mart 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Mart 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan</span> Balkanlarda bir ülke

Hırvatistan, resmî adıyla Hırvatistan Cumhuriyeti (Hırvatça: Republika Hrvatska

<span class="mw-page-title-main">Hırvatça</span> Hırvatistanın resmi dili

Hırvatça (hrvatski), Slav dillerinin güney grubundan, Hırvatların konuştuğu dildir. Sırpça, Karadağca ve Boşnakça'nın da dahil olduğu Sırp-Hırvat dilinin standart bir formu olarak kabul edilmektedir. Bugün Hırvatistan Cumhuriyeti'nin ve Avrupa Birliği 'nin resmî dili olması dışında Bosna-Hersek'in fiiliyatta üç etnik yapılı bölümlenmesi sebebiyle burada da resmiyete sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan tarihi</span>

Hırvatistan tarihi, bugünkü Hırvatistan topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Luka Modrić</span> Hırvat futbolcu

Luka Modrić, La Liga takımlarından Real Madrid'de orta saha mevkisinde oynayan ve Hırvatistan millî takımının kaptanlığını yapan Hırvat millî futbolcudur. Esas olarak merkezi orta saha oyuncusu olarak oynamaktadır, fakat aynı zamanda ofansif ve defansif orta saha olarak da oynayabilir. Yaygın olarak tüm zamanların en iyi orta saha oyuncularından biri ve gelmiş geçmiş en iyi Hırvat futbolcusu olarak kabul edilir. Ayrıca ülkesinin 2018 FIFA Dünya Kupası finaline çıkmasında büyük rol oynadı. Bu olaydan sonrada Ballon d'Or ödülünü almaya hak kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ante Pavelić</span>

Ante Pavelić, Hırvat faşist siyasetçi. II. Dünya Savaşı'nda Almanya ve İtalya'nın uydusu olan Hırvatistan Bağımsız Devleti'nin başkanlığını yaptı. Savaşın ardından Nazi kaçış yolları sayesinde Arjantin'e kaçabilmiştir, ömrünün kalan günlerini işlediği savaş suçlarından dolayı yargılanmadan sığındığı Franco İspanyası'nda tamamlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan'daki Yahudilerin tarihi</span>

Hırvatistan'daki Yahudilerin tarihi 3. yüzyıla kadar dayanmasına rağmen 10. yüzyıl ve 15. yüzyıla kadar az bilgi bulunur. II. Dünya Savaşı'ndan evvel 20,000 kişilik cemaatin hemen hemen hepsi Holokost'ta yok edildi. Savaştan sonra sağ kalanların yarısı İsrail'e göç ederken 2500 Yahudi Hırvatistan'da yaşamayı tercih etti. Bu rakam tahmini bir rakam olup 1500 kişilik Zagreb Yahudi cemaatinin %80'i karışık evliliklerin çocukları olduğu hesaba katıldığında bu nüfusun daha da fazla olduğu düşünülür. Holokost'tan kurtulanların torunlarının çoğunun dede veya ninelerinden sadece bir tanesi Yahudidir.

Hırvatistan, Almanya'nın Düsseldorf şehrinde düzenlenen 2011 Eurovision Şarkı Yarışması'na katılmıştır. Hırvatistan'ı Eurovision'da temsil eden şarkının belirlenmesi için Hırvatistan yayıncısı ulusal final düzenlemiştir. Yarışmayı "Celebrate" şarkısıyla Daria Kinzer kazanmıştır.

Josip Šimunić, defans mevkiinde oynamış Hırvat eski millî futbolcudur. Kısaca "Joe" (Džo) olarak bilinir.

<span class="mw-page-title-main">Tomislav</span> Hırvatistan kralı

Tomislav, Orta Çağ'da Hırvatistan hükümdarı. 910-925 yılları arası dük olan Tomislav, 925-928 yılları arası kral unvanı almış ve Hırvatistan'ın ilk kralı olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Ivica Račan</span>

Ivica Račan, 2000'den 2003'e kadar Hırvatistan'ın 7. Başbakanı olarak görev yapan ve iki merkez sol koalisyon hükûmetine başkanlık yapan bir Hırvat politikacı.

<span class="mw-page-title-main">Josip Manolić</span>

Josip "Joža" Manolić, 24 Ağustos 1990-17 Temmuz 1991 tarihleri arasında Hırvatistan'ın 2. Başbakanı olan bir Hırvat siyasetçi. Bugüne kadar görevdeki en yaşlı kişiydi ve en uzun ömürlü Hırvat başbakanı seçildi. Daha sonra 1993-1994 yılları arasında İller Birliğinin ilk sözcüsü olarak görev yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan'da İslam</span>

İslam, Hristiyanlıktan sonra Hırvatistan'daki en büyük ikinci inançtır. 2011 nüfus sayımına göre ülke nüfusunun %1.47'si Müslüman iken, %91.06 Hristiyan ve %4.57 dindar olmayan, ateistler, agnostikler ve şüpheciler bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Hırvat milliyetçiliği</span>

Hırvat milliyetçiliği, Hırvatların milliyetini savunan ve Hırvatların kültürel birliğini destekleyen milliyetçiliktir.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan-Sırbistan ilişkileri</span>

Hırvatistan-Sırbistan ilişkileri, Hırvatistan ile Sırbistan arasındaki dış ilişkilerdir. İki ülke, Hırvatistan Kurtuluş Savaşı'nın sona ermesinin ardından 9 Eylül 1996'da diplomatik ilişkiler kurdu.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan-Mısır ilişkileri</span>

Mısır, 16 Nisan 1992'de yeni bağımsızlığını kazanan Hırvatistan'ı tanıdı ve iki ülke 1 Ekim 1992'de diplomatik ilişkiler kurdu. Hırvatistan'ın Kahire'de büyükelçiliği ve İskenderiye'de fahri konsolosluğu bulunmaktadır. Kahire Büyükelçiliği ayrıca Bahreyn, Etiyopya, Yemen, Ürdün, Katar, Kuveyt, Lübnan, Umman, Suudi Arabistan, Suriye, Sudan ve BAE'nin yanı sıra Cibuti, Eritre ve Irak ile bazı konularda resmi olarak ilgileniyor. Mısır'ın Zagreb'de büyükelçiliği var. Her iki ülke de Akdeniz için Birlik üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Poglavnik</span>

Poglavnik, II. Dünya Savaşı Hırvat hareketi Ustaše'nin ve 1941 ile 1945 yılları arasında Hırvatistan Bağımsız Devleti'nin lideri olan Ante Pavelić tarafından kullanılan unvandı.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan'daki azınlık dilleri</span>

Hırvatistan Anayasası, giriş bölümünde Hırvatistan'ı etnik Hırvatların ulus devleti, anayasanın ulusal azınlıklar olarak tanıdığı geleneksel olarak var olan toplulukların ülkesi ve tüm vatandaşlarının ülkesi olarak tanımlamaktadır. Anayasada açıkça sayılan ve tanınan ulusal azınlıklar Sırplar, Çekler, Slovaklar, İtalyanlar, Macarlar, Yahudiler, Almanlar, Avusturyalılar, Ukraynalılar, Ruslar, Boşnaklar, Slovenler, Karadağlılar, Makedonlar, Ruslar, Bulgarlar, Polonyalılar, Rumenler, İstro-Rumenler ("Ulahlar"), Türkler ve Arnavutlardır. Anayasanın 12. Maddesi Hırvatistan'da resmî dilin Hırvatça olduğunu belirtse de bazı yerel yönetimlerde başka bir dilin ve Kiril alfabesinin veya başka bir alfabenin resmi kullanıma sokulabileceğini de belirtir.

Kali Sara Hırvatistan Çingene Birliği Hırvatistan'daki Romanların haklarını savunmak için kurulmuş bir organizasyondur. Merkezi Hırvatistan'ın başkenti Zagreb'de bulunmaktadır. Organizasyon Temmuz 2007'de kurulmuştur ve ilk başkanı Hırvatistan Parlamentosu'nun müstakbel üyesi Veljko Kajtazi'dir. Birlik, 2008 yılında ilk Çingenece-Hırvatça sözlüğün yayınlanması vesilesiyle, 157 kişi tarafından imzalanan Çingene Dili Sözleşmesi'nin imzalanmasına önayak olmuştur. Sözlüğün yayınlandığı 5 Kasım tarihinde, yerel ve uluslararası Çingene toplumu Dünya Çingene Dili Günü'nü kutlamıştır. Hırvatistan Parlamentosu 25 Mayıs 2012 tarihinde Çingene Dili Günü'nü resmen tanıdı. 2015 yılında UNESCO, birliğin Çingeneceyi küresel kültürel mirasın bir parçası olarak tanıma girişimini Dünya Çingene Dili Günü'nü tanıyarak kabul etti. UNESCO'ya resmî teklif Hırvatistan Cumhuriyeti tarafından yapılmıştır. Birlik, 2018 yılında "Kali Sara - İlk On Yıl" adlı monografiyi yayımladı.

Tomislav Rukavina, Hırvat profesyonel teknik direktör ve Hırvatistan 17 yaş altı millî takımının teknik direktörü olan eski futbolcudur.

<span class="mw-page-title-main">Ivana Bodrožić</span>

Ivana Bodrožić Hırvat yazar ve şairdir.