İçeriğe atla

Doğu Almanya Devlet Konseyi

Doğu Almanya Devlet Konseyi (Almanca: Staatsrat der DDR), Alman Demokratik Cumhuriyeti'ni (Doğu Almanya) 1960'tan 1990'a kadar yöneten kolektif bir yönetim organıydı.[1]

Köken

Doğu Almanya Ekim 1949'da kurulduğunda Anayasası, devleti Weimar Cumhuriyeti'nin meşru devamı olarak göstermek amacıyla biçimsel olarak federalist, demokratik ve burjuvazi bir sistemi andırıyordu. Anayasanın "burjuva" özelliklerinden birisi madde 66'daki Başkanlık makamı idi. Bu makam ise Almanya Komünist Partisi başkanlığı yapan ve Almanya Sosyalist Birlik Partisinin iki başkanından biri olan Wilhelm Pieck tarafından doldurulmuştu.

Ancak Doğu Almanya hükûmeti başlangıçtan itibaren tamamen SED (Sosyalist Birlik Partisi) tarafından kontrol edildi ve zamanla yapı Stalinist Sovyetler Birliği modeline daha da yakınlaştı. Pieck 7 Eylül 1960'ta öldüğünde SED, Sovyetler tarzı kolektif bir devlet başkanı seçmek yerine yeni bir halef seçmemeyi tercih etti. Anayasa 12 Eylül 1960 tarihinde cumhurbaşkanlığı makamı yerine kolektif bir yapı oluşturan 'Devlet Konseyi'nin kurulmasına ilişkin Kanun' ile değiştirilmiştir. Aynı anayasa değişikliği ile, yakın zamanda kurulmuş olan Ulusal Savunma Konseyi'nin (Nationaler Verteidigungsrat) Doğu Almanya'nın savunma politikasındaki rolü de kabul edildi. Devlet Konseyi 1968 anayasasında da hemen hemen değişmeden kaldı.

Seçim

Devlet Konseyi toplantısı, 25 Haziran 1981

Devlet Konseyi, Doğu Almanya'nın parlamentosu olan Halk Meclisi tarafından seçildi. Süresi başlangıçta dört yıldı, ancak daha sonra beş yıl olarak değiştirildi.

Organ; bir başkan, birkaç başkan yardımcısı (genellikle altı), diğer üyeler (genellikle on altı) ve bir sekreterden oluşuyordu. Üyeler, Ulusal Cephe'ye bağlı siyasi partilerden ve kitle örgütlerinden alındı. Ulusal Cephe SED'in kontrolündeydi. Bazen başka bir şekilde öne çıkan vatandaşlar da dahil edildi. Başkanın görevi Doğu Almanya dışında, cumhurbaşkanınınkine eşdeğer kabul edildi.

Devlet Konseyi Başkanı kağıt üzerinde Doğu Almanya'daki en yüksek rütbeli devlet görevlisiydi ve onu Bakanlar Kurulu Başkanı izliyordu. Ancak uygulamada devlet başkanlığı, birkaç yılı dışında tamamen SED lideri tarafından işgal edildi. İstisnalar, Walter Ulbricht'in liderliğinden Erich Honecker'a geçiş dönemi ve 1989'da SED'in çöküşünün hemen sonrasıdır. Ulusal Cephe'deki küçük partilerin liderleri konseyde başkan yardımcısı olarak görev yaptı.

Anayasal yetkiler

  • Halk Meclisi ve diğer parlamento organlarına seçim çağrısı yapmak
  • Milli Savunma Konseyi'ne üye atamak
  • Af ve muafiyet kararı vermek
  • Uluslararası anlaşmaları onaylamak
  • Diplomatik akreditasyon vermek
  • Nişanlar ve ödüller vermek
  • Çok çocuklu ailelere sponsor olmak

Başlangıçta Devlet Konseyi, kanun hükmünde kararnameler ve anayasa ve kanunlara dair yasal olarak bağlayıcı yorumlar da çıkarabiliyordu. Devlet başkanının diplomatik rolü yalnızca başkana aitti. Hem yasama ve yargı yetkileri hem de başkanın özel diplomatik statüsü 1974'te resmen kaldırıldı.

Kaldırılması

Devlet Konseyi Binası, Doğu Berlin

SED lideri Egon Krenz, Doğu Almanya'daki Komünist yönetimi korumak için gösterdiği çabada başarısız olunca, Devlet Konseyi başkanlığı da dahil olmak üzere parti ile hükûmetteki görevlerinden istifa etti. SED'in iktidarı kaybettiğini göstermek için Liberal Demokrat Partisi lideri Manfred Gerlach başkan seçildi. Ancak, organın siyasi önemi sona erdi ve yalnızca Mart 1990'daki parlamento seçimlerine geçişi denetledi.

Serbest seçimlerden çıkan ilk Halk Meclisi, 5 Nisan 1990'da ilk kez toplandı. İlk önlemleri arasında Devlet Konseyi'ni kaldıran bir anayasa değişikliği yer aldı. Anayasada belirtildiği gibi, Halk Meclisi başkanı Sabine Bergmann-Pohl, 3 Ekim'de Batı Almanya ile yeniden birleşmeye kadar geçici devlet başkanı olarak görev yaptı.

Kaynakça

  1. ^ Europe Since 1945: An Encyclopedia (İngilizce). Taylor & Francis. 2001. s. 1284. ISBN 9780815340584. 9 Temmuz 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 30 Haziran 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de siyaset</span> Türkiye Cumhuriyetinin siyasi yapısı

Türkiye'de siyaset, Türkiye'nin kuvvetler ayrılığı ilkesine dayalı bir yapısı vardır. Yasama, Yürütme ve Yargı erklerinden oluşan üçlü kuvvet ayrılığı ilkesi temel alınmıştır. Buradaki üç erk; Yasama (TBMM), Yürütme (Cumhurbaşkanı) ve Yargı (Mahkemeler) tarafından oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Büyük Millet Meclisi</span> Türkiye Cumhuriyetinin parlamentosu

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti'nin yasama organıdır. 23 Nisan 1920'de Osmanlı Devleti'nin İtilaf Devletleri'nce işgaline direniş göstermek üzere kurulmuştur. Asli görevi yürütmeyi denetlemektir ve yasama erkini kullanır. "Egemenlik, kayıtsız şartsız milletindir" ilkesi, TBMM'nin varoluşunun temel dayanağını oluşturur.

<span class="mw-page-title-main">Erich Honecker</span> Alman politikacı

Erich Honecker, 1971'den 1989'a değin Almanya Sosyalist Birlik Partisi'nin (SED) Birinci Sekreteri olarak eski Alman Demokratik Cumhuriyeti'ni yöneten komünist devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">Walter Ulbricht</span>

Walter Ulbricht, Alman komünist devlet adamı. Almanya Sosyalist Birlik Partisinin 1950-1971 yılları arasındaki ilk başkanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Wilhelm Pieck</span> Alman politikacı

Friedrich Wilhelm Reinhold Pieck, Alman siyaset adamı, Alman Demokratik Cumhuriyeti'nin ilk Devlet Başkanı.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye Cumhuriyeti Anayasası</span> 1982 yılından beri yürürlükte olan Türkiye Anayasası

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası veya resmî olmayan kullanımıyla 1982 Anayasası, Türkiye'nin 9 Kasım 1982'den bu yana geçerli olan anayasasıdır. 12 Eylül Darbesi sonrasında askerî yönetimin emriyle Danışma Meclisi tarafından hazırlanmış, 23 Eylül 1982 tarihinde Danışma Meclisi tarafından ve 18 Ekim 1982 tarihinde Millî Güvenlik Konseyi tarafından kabul edilmiştir. Devlet Başkanı Kenan Evren, Anayasa'nın ilk üç maddesinin "değiştirilemeyeceğini ve değiştirilmesinin teklif edilemeyeceğini" dördüncü madde olarak taslağa ekletmiştir. 7 Kasım 1982 Pazar günü yapılan halk oylaması sonucu yüzde 91,37 oranında kabul oyu ile kabul edilmiştir.

Hükûmet başkanı veya hükûmetin başı, egemen bir devletin, federasyonel bir devletin veya özerk bir bölgenin yürütme organında en yüksek veya ikinci en yüksek yetkili kişidir. Genellikle bir kabineyi, bakanları veya sekreterleri yöneten ve yönetim departmanlarını yönlendiren bir grup olarak da kabine toplantılarına başkanlık eder. Diplomasi alanında, "hükümet başkanı" terimi, "devlet başkanı"ndan ayrılır, ancak bazı ülkelerde, örneğin Amerika Birleşik Devletleri'nde veya Türkiye'de aynı kişi olabilir.

<span class="mw-page-title-main">Almanya Komünist Partisi</span>

Almanya Komünist Partisi, 1918-1933 yılları arasında önde gelen Alman siyasi parti. KPD, 1918'in sonunda Spartakusbund'un daha küçük radikal sol gruplarla birleşmesinden ortaya çıktı. Bu birleşmenin amacı, Almanya'da komünizmin hakim rejim hâline getirilmesiydi. 30 Aralık 1918'den 1 Ocak 1919'a kadar aşırı solcuların hakim olduğu kurucu parti kongresi, partinin Alman Ulusal Meclisi seçimlerine katılmasını reddetti. 1919'daki ocak ayaklanmasının ardından rejim güçleri, önce KPD liderleri Karl Liebknecht ve Rosa Luxemburg'u, kısa bir süre sonra da kurucu üye Leo Jogiches'i öldürdü. Aralık 1920'de KPD, Almanya Bağımsız Sosyal Demokrat Partisi' nin sol çoğunluğuyla birleşti ve geçici olarak Birleşik KPD adını aldı. KPD, kuruluşundan itibaren SPD'nin devrimci alternatifi olarak görüldü. Weimar Cumhuriyeti döneminde sosyalist üretim koşulları ve Sovyetler Birliği'ni model alan bir proletarya diktatörlüğünü savundu. Parlamentarizm ve demokrasi hakkındaki görüşleri, “burjuva demokrasisini” parti liderliğinde bir sosyalist konsey cumhuriyeti ile değiştirmek istedikleri için bölünmüştü, ancak yine de seçimlere katıldılar. 1919'dan itibaren Lenin'in ve daha sonra Stalin'in egemen olduğu Komünist Enternasyonal'in bir üyesiydi. KPD, işçi hareketinde sosyal demokrasiye karşı mücadele etmek için, 1928'den itibaren SPD'yi sosyal faşist ve baş düşman ilan ederek Nasyonal Sosyalizm'e karşı ortak bir mücadeleyi engelledi. 1929'dan itibaren KPD, otoriterleşti. Parti, Stalin ve Ernst Thälmann etrafında giderek bir şahıs kültü hâline geldi.

<span class="mw-page-title-main">Almanya Sosyalist Birlik Partisi</span> Almanyada bir siyasi parti (1946–1989)

Almanya Sosyalist Birlik Partisi, Alman Demokratik Cumhuriyeti'nin kurulduğu 7 Ekim 1949 tarihinden Mart 1990 seçimlerine kadar iktidarda bulunan partidir. SED, geleneksel Marksist-Leninist ideolojiyi benimseyen bir komünist partiydi. 1980'lerde SED, Sovyetler Birliği'nde gerçekleşmekte olan perestroyka ve glasnost açılımlarına cephe almıştır. Sovyetler Birliği ve ABD arasında Alman Demokratik Cumhuriyeti yönetiminin dahil edilmediği Moskova görüşmeleri sonucu Almanya Federal Cumhuriyeti ile Alman Demokratik Cumhuriyeti fiilen birleşince parti iktidardan düşmüştür.

Ermenistan Devlet Başkanı, Ermenistan'daki en yüksek siyasi makamdır. Devletin başıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Kore ebedi lideri</span>

Kuzey Kore Ebedi Lideri, Kuzey Kore'nin ölen liderlerine ölüm sonrası unvanlar verilmesi uygulamasına atıfta bulunmaktadır. "Juche Kore'nin Ebedi Liderleri" ifadesi, 30 Haziran 2016'da değiştirildiği gibi Anayasa'ya giriş satırında ve ardından yapılacak revizyonlarda belirtildi.

<span class="mw-page-title-main">1996 Zambiya genel seçimleri</span>

1996 Zambiya genel seçimleri, Zambiya'da 18 Kasım 1996 tarihinde Ulusal Meclis ve Devlet Başkanlığı için gerçekleştirilen genel seçimlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Ukrayna devlet başkanı</span> Ukraynanın devlet başkanı

Ukrayna devlet başkanı, Ukrayna'nın en üst siyasi makamıdır. Devlet başkanı, uluslararası ilişkilerde milletini temsil eder, devletin dış politik faaliyeti yönetir, müzakereleri yürüten ve uluslararası anlaşmalar yapar.

<span class="mw-page-title-main">Çin devlet başkanı</span> Çinin devlet başkanı

Çin Halk Cumhuriyeti Devlet Başkanı Çin'in en yüksek siyasi makamıdır. 1982 Çin Anayasası'nın 62. maddesinin düzenlediği esaslara göre, Çin Ulusal Halk Kongresi tarafından Çin Ulusal Halk Kongresi Prezidyumunun önerdiği aday seçilir.

<span class="mw-page-title-main">Belarus devlet başkanı</span> Belarusun devlet başkanı

Belarus devlet başkanı, Belarus devletinin başıdır. Makam, 1994 yılında Belarus Anayasasının, Belarus Yüksek Sovyeti yasama organında kabul edilmesiyle kuruldu. Bu makam, devlet başkanı olarak Yüksek Sovyet Başkanı makamının yerini aldı. Başkanın dış ve iç politikayı yürütmek de dahil olmak üzere görevleri; vatandaşların ve ikamet edenlerin haklarını ve genel refahını savunmak ve anayasayı korumaktır. Devlet başkanı, anayasa tarafından ülkenin sosyal işlerinde lider olarak görev yapmak, ülke ve yurt dışında esas temsilci olarak görev yapmakla yetkilendirilmiştir. Başkanlık ile ilgili olan görevler, sorumluluklar ve diğer geçiş maddeleri, Anayasanın 79. ve 89. maddelerinde sıralanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Avusturya cumhurbaşkanı</span> Avusturyanın devlet başkanı

Avusturya cumhurbaşkanı, Avusturya Cumhuriyeti'nin devlet başkanıdır. Teorik olarak anayasa tarafından büyük güç ile emanet edilmiş olmasına rağmen uygulamada, cumhurbaşkanı çoğunlukla törensel ve sembolik bir şahsiyettir.

Bu makale, resmi adı Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti (KDHC) olan Kuzey Kore’nin politik liderlerini listeler.

<span class="mw-page-title-main">Egon Krenz</span>

Egon Rudi Ernst Krenz, 1989'un son aylarında Doğu Almanya'nın son komünist lideri olan eski bir Doğu Alman politikacı. İktidardaki Almanya Sosyalist Birlik Partisi'nin (SED) Genel Sekreteri olarak Erich Honecker'in yerini aldı, ancak Berlin duvarı yıkılınca sadece haftalar sonra istifa etmek zorunda kaldı.

<span class="mw-page-title-main">1973 Suriye Anayasası</span> Suriyenin eski anayasası

1973 Suriye Arap Cumhuriyeti Anayasası 13 Mart 1973'te kabul edildi ve 27 Şubat 2012'ye kadar yürürlükte kaldı. Anayasa, Suriye'nin karakterini Arap, demokratik ve cumhuriyetçi olarak tanımlar. Ayrıca, pan-Arap ideolojisine uygun olarak, ülkeyi daha geniş Arap dünyasının bir bölgesi ve halkını Arap ulusunun ayrılmaz bir parçası olarak konumlandırır. Anayasa, Arap Sosyalist Baas Partisinin gücünü sağlamlaştırdı. Anayasanın 8. maddesi partiyi "toplumda ve devlette önde gelen parti" olarak tanımlar, oysa Suriye - çoğu kez inanıldığı gibi - resmi anlamda tek partili bir sistem değildi.

Irak Devrimci Komuta Konseyi, 1968'deki askeri darbeden sonra kuruldu ve 2003'teki Amerikan işgalinden önce Irak'taki nihai karar alma organıydı. Konsey, konseyin üçte iki çoğunluğu tarafından seçilen başkan ve başkan yardımcısı ile ülkede hem yürütme hem de yasama yetkisini kullandı. Başkan ayrıca daha sonra Irak cumhurbaşkanı ilan edildi ve bir cumhurbaşkanı yardımcısı seçmesine izin verildi. Saddam Hüseyin'in 1979'da Irak cumhurbaşkanı olmasının ardından konseye başkan yardımcısı İzzet İbrahim ed-Duri, başbakan yardımcısı Tarık Aziz ve Saddam'ı 1960'lardan beri tanıyan Taha Yasin Ramazan başkanlık etti. Ülkenin yasama organı; DKK, Ulusal Meclis ve ülkeyi yöneten 50 üyeli bir Kürt Yasama Konseyi'nden oluşuyordu. Başkanlığı sırasında Saddam, DKK başkanı ve cumhurbaşkanıydı. DKK'nin diğer üyeleri arasında, 1968 ve 1970 yılları arasında bu görevde olan Saddam'ın üvey kardeşlerinden Salah Ömer el-Ali, Barzan İbrahim et-Tikriti, Taha Yasin Ramazan, Adnan Hayrullah, Sa'adun Şakir Mahmud, Tarık Aziz, Hasan Ali Nasır en-Namiri, Naim Hamid Haddad ve Taha Muhyeddin Maruf vardı. 2003 yılında, Geçici Koalisyon Yönetiminin 2 No'lu Emri uyarınca Paul Bremer tarafından DKK, resmen feshedildi.