İçeriğe atla

Doğu Algonkin dilleri

Doğu Algonkin dilleri
Coğrafi dağılımKuzey Amerika'nın Atlantik kıyıları
SınıflandırmaAlgonkin
  • Doğu Algonkin dilleri
Alt bölümler
  • Doğu Abenakicesi
  • Batı Abenakicesi
  • Etchemin
  • Lenapece
  • Nipmuck
  • Mahikanca
  • Malecite-Passamaquoddy
  • Wampanoag
  • Mikmakça
  • Narragansett
  • Mohegan-Pequot
  • Nanticoke
  • Karolina Algonkincesi
  • Powhatan
  • Quiripi-Naugatuck
  • Piscataway

Doğu Algonkin dilleri (İngilizceEastern Algonquian languages), Kuzey Amerika'nın doğusunda Kanada'nın Maritime eyaletlerinden Amerika Birleşik Devletlerinde Kuzey Karoline'ya kadar olan Atlantik kısmında konuşulan Algonkin dilleri ailesinden Kızılderili dilleri alt grubu.

Sınıflandırma

Goddard (1996) sınıflandırmasına göre:

1. Míkmakça
I. ABENAKIAN

2. Doğu Abenakicesi
  • Penobscot
  • Caniba
  • Aroosagunticook
  • Pigwacket
3. Batı Abenakicesi
4. Malecite-Passamaquoddy
  • Maliseet (also known as Malecite)
  • Passamaquoddy

5. Etchemin (uncertain – See Note 1)
II. SOUTHERN NEW ENGLAND

6. Massachusett
  • North Shore
  • Natick
  • Wampanoag
  • Nauset
  • Cowesit
7. Narragansett
8. Loup A (probably Nipmuck)
9. Loup B
10. Mohegan-Pequot-Montauk
  • Mohegan
  • Pequot
  • Niantic
  • Montauk
  • Shinnecock
11. Quiripi-Naugatuck-Unquachog
  • Quiripi
  • Naugatuck
  • Unquachog

III. DELAWARAN

12. Mahikanca
  • Stockbridge
  • Moravian
DELAWARE
13. Munsee
14. Unami (also known as Lenape)
  • Northern Unami
  • Southern Unami
  • Unalachtigo

15. Nanticoke

  • Nanticoke
  • Piscataway (also known as Conoy)
  • Choptank

16. Powhatan (Virginia Algonquian)
17. Carolina Algonquian

Kaynakça

Bibliyografya

  • Campbell, Lyle. 2004. Historical linguistics: An introduction. Second edition. Cambridge, MA: The MIT Press.
  • Costa, David. J. 2007. “The dialectology of Southern New England Algonquian. H.C. Wolfart, ed. Papers of the 38th Algonquian Conference, ss. 81-127. Winnipeg: University of Manitoba.
  • Eastern Algonquian languages, entry in Ethnologue. http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=91162 11 Ekim 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  • Goddard, Ives. 1972. “Three new Algonquian languages.” Algonquian Linguistics 1(2/3): 5-6.
  • Goddard, Ives. 1978. "Eastern Algonquian Languages." Bruce Trigger, ed., Handbook of North American Indians, Volume 15, Northeast, ss. 70-77. Washington: Smithsonian Institution.
  • Goddard, Ives. 1979a. “Comparative Algonquian.” Lyle Campbell and Marianne Mithun, eds, The languages of Native America, pp. 70–132. Austin: University of Texas Press.
  • Goddard, Ives. 1979b. “The evidence for Eastern Algonquian as a genetic subgroup.” Algonquian Linguistics 5(2): 19-22.
  • Goddard, Ives. 1980. “Eastern Algonquian as a genetic subgroup.” William Cowan, ed., Papers of the eleventh Algonquian Conference,” pp. 143-158. Ottawa: Carleton University.
  • Goddard, Ives. 1982. “Munsee historical phonology.” International Journal of American Linguistics' 48: 16-48.
  • Goddard, Ives. 1994. "The West-to-East Cline in Algonquian Dialectology." William Cowan, ed., Papers of the 25th Algonquian Conference, pp. 187–211. Ottawa: Carleton University.
  • Goddard, Ives. 1996. "Introduction." Ives Goddard, ed., The Handbook of North American Indians, Volume 17. Languages, pp. 1–16. Washington, D.C.: The Smithsonian Institution.
  • Grimes, Barbara F., ed. 2000. Ethnologue: Languages of the world, (14th ed.). Dallas, TX: SIL International. ISBN 1-55671-106-9. Online edition: http://www.ethnologue.com/ 13 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., accessed on Mar. 3, 2005.
  • Proulx, Paul. 1984. “Two models of Algonquian linguistic prehistory.” International Journal of American Linguistics 50: 165-207
  • Rudes, Blair. 1997. 1997. “Resurrecting Wampano (Quiripi) from the dead: Phonological preliminaries.” Anthropological Linguistics 39: 1-59
  • Siebert, Frank. 1975. “Resurrecting Virginia Algonquian from the dead: The reconstituted and historical phonology of Powhatan.” James M. Crawford, ed. Studies in Southeastern Indian Languages, pp. 285–453. Athens: University of Georgia Press.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Peştuca</span> dil

Peştuca ya da Afganca, Afganistan’da ve Pakistan’ın batı kesiminde yaşayan Peştunların konuştuğu dil. Hint-Avrupa dillerinin Hint-İran dilleri öbeğine bağlıdır. Kırk beş harfli bir alfabesi vardır. Bazı sesler Sanskritçede de bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Algonkin dilleri</span> Algonkin–Yurok dil ailesinden Amerika yerli dillerine air alt grubu.

Algonkin dilleri, Kuzey Amerika'da çoğu Kanada'da, birazı da Amerika Birleşik Devletleri'nde konuşulan Algonkin–Yurok dil ailesinden Amerika yerli dilleri alt grubu. Kanada'da konuşanı en fazla yerli dil olan Krice bu ailedendir ve 117.400 kişi tarafından konuşulmaktadır.

Kuzeydoğu Kızılderilileri, Kuzey Amerika'da Kuzey Amerika yerlileri kültür bölgesinden Subarktik'in güneydoğusunda kalan Büyük Göller Bölgesinde yerli kültürü oluşturan Kızılderililer. Büyük bir kısmını Algonkin halkları (kısmen) ile İrokualar oluşturur. Kuzeyde Subarktik Kızılderilileri, batıda Ova Kızılderilileri, güneyde ise Güneydoğu Kızılderilileri kültür gruplarıyla çevrilidir. En üst reis yapılanması olarak büyük reislere sakima denir.

<span class="mw-page-title-main">Amerind dilleri</span>

Kızılderili dilleri ya da Amerind dilleri, Sibirya kökenli Na-Dene dilleri dışındaki bütün Kızılderili halklarının konuştuğu dilleri toplayan ve Joseph Greenberg tarafından 1960 yılında ortaya atılan tartışmalı makro-dil ailesi. Greenberg, Yeni Dünya yerli dillerini üç ana aile olarak düzenler: Eskimo-Aleut dilleri, Na-Dene dilleri ve Amerind dilleri. 1987 yılında yayımladığı Language in the Americas adlı kitap, çok sayıda metodolojik kusura sahiptir ve önerdiği benzerlikler tarihî dilbilimcilerin çoğu tarafından reddedilir.

Mandanca ya da Mandan dili, ABD'nin Kuzey Dakota eyaletinde Mandanlar (Rų́ʔeta) tarafından konuşulan Siyu dilleri ailesinin Batı Siyu dilleri grubundan tek başına bir grup oluşturan bir Kızılderili dilidir. Son konuşanı olan Edwin Benson 9 Aralık 2016'da ölmüştür.

Anişininice, Kanada'da Ontario eyaletinin kuzeyi ile Manitoba eyaletindeki Island Lake'de yaşayan Anişininiler tarafından konuşulan Algonkin dilleri ailesinin Anişinabe dilleri grubundan bir Kızılderili dilidir. 2016 sayımına göre konuşanı 13.630 kişidir. Yaklaşık 8.480 kişi evlerinde de konuşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Anişinabe dilleri</span>

Anişinabe dilleri ya da Ojibva-Potavatomi dilleri, Kanada ile Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşayan yaşayan Anişinabeler tarafından konuşulan Algonkin dilleri ailesinin Merkezî Algonkin dilleri grubundan Kızılderili dil grubudur.

Ova Algonkin dilleri, Büyük Ovalar yöresinde Amerika Birleşik Devletlerinde ve Kanada'da konuşulan Algonkin dilleri ailesinden Amerika yerli dilleri alt grubu.

Arapaho dilleri, Amerika Birleşik Devletlerinde Büyük Ovalar yöresinde konuşulan Algonkin dilleri ailesinin Ova Algonkin dilleri grubundan Kızılderili dilleri alt grubu. Üçünün soyu tükenmiş, Arapahoca ile Atsinaca ise tehlike altındadır

Merkezî Algonkin dilleri, Amerika Birleşik Devletleri'nde ve Kanada'da konuşulan Algonkin dilleri ailesinden Amerika yerli dilleri alt grubu.

<span class="mw-page-title-main">Sakima</span>

Sakima, Algonkin halkları ya da Kuzeydoğu Kızılderili kabilelerinde büyük reis.

<span class="mw-page-title-main">Numi dilleri</span>

Numi dilleri ya da Numik dilleri, ABD'nin batısında Kızılderililer tarafından konuşulan Uto-Aztek dilleri ailesinden dil grubu.

<span class="mw-page-title-main">Tano dilleri</span>

Tano dilleri, Amerika Birleşik Devletlerinib New Mexico, Kansas, Oklahoma ve Teksas eyaletleri ile Meksika'da konuşulan Amerind Kızılderili dil ailesi.

<span class="mw-page-title-main">Keres dilleri</span>

Keres dilleri, Amerika Birleşik Devletlerinde New Mexico eyaletinde Keresler tarafından konuşulan Amerind Kızılderili dil ailesi ve lehçe birliği.

Viyotça ya da Viyot dili, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinin kuzeybatısında Viyotlar tarafından konuşulmuş olan Algonkin–Yurok dilleri ailesinden bir Amerind Kızılderili dilidir. Son konuşanı Della Prince 1962 yılında ölünce dil de tükenmiş oldu. Bazı Viyotlar anadillerini canlandırmak için çalışmaktadırlar. En yakın akrabası birlikte Ritwan adıyla da ele alınan Yurokça en uzak akrabaları ise Algonkin dilleridir. Hem Viyotça hem de Yurokça Algonkin dillerinin coğrafyasından oldukça uzakta izole bir alandadır.

Yurokça ya da Yurok dili, Amerika Birleşik Devletleri'nin Kaliforniya eyaletinin kuzeybatısında Yuroklar tarafından konuşulmuş olan Algonkin–Yurok dilleri ailesinden bir Amerind Kızılderili dilidir. Bir düzine konuşanı olan dil yok olma sürecine girmiştir. En yakın akrabası birlikte Ritwan adıyla da ele alınan Viyotça en uzak akrabaları ise Algonkin dilleridir. Hem Viyotça hem de Yurokça Algonkin dillerinin coğrafyasından oldukça uzakta izole bir alandadır.

<span class="mw-page-title-main">Yuki-Vapo dilleri</span>

Yuki-Vapo dilleri ya da Yuki dilleri, Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeybatı Kaliforniya eyaletinde yaşayan Yukiler ve Vapolar tarafından konuşulmuş Amerind Kızılderili dil ailesi. Her ikisi de 20. yüzyılda tükenen iki dilden oluşur: Yukice ile Vapoca.

<span class="mw-page-title-main">Vintu dilleri</span>

Vintu dilleri, Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Kaliforniya eyaletinin kuzey merkezinde yaşayan Vintu halkları tarafından konuşulan Amerind Kızılderili dil ailesi. Biri tükenmiş olan diğerleri de tükenmekte olan dört dilden oluşur.

Yanaca ya da Yana dili, Amerika Birleşik Devletleri'nin kuzeymerkezî Kaliforniya eyaletinde yaşamış olan Yanalar tarafından konuşulmuş Hoka ailesinden Amerind Kızılderili dili. Halkının son temsilcisi olan İşi'nin 1916'da ölümü üzerine dil de tükenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Amerika'nın yerel dilleri</span>

Amerika'nın yerel dilleri, Amerika'yı oluşturan Alaska ve Grönland'dan Güney Amerika'nın ucuna kadar yayılan topraklarda yaşayan Kızılderililer tarafından konuşulmaktadır. Bu yerel diller içlerinde izole ve Sınıflandırılmamış diller de dahil olmak üzere birbirinden farklı çok sayıda dil ailelerinden meydana gelmektedir. Bunları daha yüksek seviyede aileler halinde gruplandırmak için üç makrofamilya; Eskimo - Aleut dilleri, Na-Dene dilleri ve Amerind dilleri gibi öneriler yapılmıştır. Bu öneri neredeyse bütün uzmanlar tarafından kabul edilmemiştir.