İçeriğe atla

Dilam Muharebesi

Dilam Muharebesi
Suudi Arabistan'ın birleşmesi
Suudi Arabistan üzerinde Dilam
Dilam
Dilam
Dilam (Suudi Arabistan)
Tarih27 Ocak 1903
Bölge
Sonuç İbn Suud 'un Riyad Emirliği'nin zaferi
Taraflar
Cebel Şammar Emirliği
Destekleyen:
 Osmanlı İmparatorluğu
Riyad Emirliği
Komutanlar ve liderler
Abdülaziz bin Mitab el-Reşid İbn Suud
Güçler
4.000 3.500
Kayıplar
250 160


"Dilam Muharebesi" Reşidi ile Suudi isyancılar arasında Birleşme Savaşı sırasında yaşanan önemli bir muharebedir. Günümüz Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'ın güneyindeki Dilam kasabasında 27 Ocak 1903 tarihinde meydana gelmiştir.[1]

Riyad Muharebesi'nden (1902) bir yıl sonra İbn Suud yanlış bilgilendirme yoluyla, yanıltıcı harekâtlarla Reşidileri Riyad'dan uzaklaştırmaya çalıştı. Planı başarıya ulaştığında Suud, Dilam'ı ele geçirmek için 3.500 savaşçıyla birlikte şehirden ayrılmadan önce Riyad'a 1.000 savaşçı yerleştirdi. Reşidiler İbn Suud'un işini bitirmek ve şehrin kontrolünü yeniden ele geçirmek için onu Dilam'a kadar takip ettiler.

Ancak İbn Suud Riyadlı tüccarlardan borç para almış ve bu parayı Kuveyt'ten mühimmat satın almak ve uzman tüfekçiler kiralamak için harcamıştı. İbn Suud'un kuvvetleri Dilam çevresinde sabit mevziler aldı, Reşidiler çok yaklaşana kadar bekledikten sonra üzerlerine ateş açarak onları geri çekilmeye zorladı. Diğer Reşidi saldırıları da aynı şekilde karşılandı. Ertesi sabah Reşidi kuvvetleri geri çekildi. İbn Suud'un mühimmat stokunun neredeyse tükenmek üzere olduğunu ve daha fazla saldırının Suudileri geri çekilmeye zorlayabileceğini bilmiyorlardı.[2]

Savaş sırasında Reşidiler 250 kayıp verdi ve güney Necid'in kontrolünü kaybetti.

Kaynakça

  1. ^ Dhaifallah Alotaibi (2017). İbn Sa'ud and Britain: Early Changing Relationship and Pre-state Formation 1902-1914 (MA Thesis tez). Bangor University. ProQuest 2083742545. 30 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Şubat 2021. 
  2. ^ Lacey, Robert (1982). The Kingdom. Londra: Fontana Paperbacks. ss. 69-70. ISBN 0-00-636509-4. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Suudi Arabistan</span> Orta Doğuda yer alan bir ülke

Suudi Arabistan veya Suudistan ya da resmî adıyla Suudi Arabistan Krallığı, Arap Yarımadası'nda bulunan en büyük ülkedir. Kuzeybatı'da Ürdün, kuzey ve kuzeydoğu'da Irak, doğuda Kuveyt, Katar, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri, güneydoğuda Umman, güneyde Yemen, kuzeydoğusunda Basra Körfezi ve batısında Kızıldeniz ile çevrilidir. Buraya iki kutsal caminin arazisi de denir; çünkü İslam'a göre iki kutsal şehir olan Mekke ve Medine bu ülkededir. Suudi Arabistan, Orta Doğu'daki bütün körfez ülkelerinde olduğu gibi hızla gelişmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Riyad</span> Suudi Arabistanın başkenti

Riyad, Suudi Arabistan'ın başkenti ve en büyük şehridir. Şehir aynı zamanda Riyad Bölgesi'nin merkezi olup Arap Yarımadası'nın ortasında yer almaktadır ve 6 milyon nüfusa sahiptir. Şehir Merkez adı verilen 8 adet belediyeden oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Diriye Emirliği</span>

Diriye Emirliği veya İlk Suûdi Devleti, 1744 yılında kuruldu. Şeyh Muhammed bin Abdülvahhab, Diriye'ye yerleştiğinde Diriye Prensi Muhammed bin Suud Vahhabî'nin dâvâsını desteklemeye ve benimsemeye hazırdı.

<span class="mw-page-title-main">Suudi Arabistan Silahlı Kuvvetleri</span>

Suudi Arabistan Silahlı Kuvvetleri, Suudi Arabistan'ı karadan, havadan ve denizden gelebilecek her türlü saldırıya karşı korumakla görevli olan askerî kuvvet. Suudi Arabistan Kara Kuvvetleri, Suudi Arabistan Hava Kuvvetleri, Suudi Arabistan Deniz Kuvvetleri, Suudi Arabistan Hava Savunma Kuvvetleri, Suudi Arabistan Stratejik Füze Kuvvetleri ve Suudi Arabistan Ulusal Muhafızları'ndan askeri birliklerden oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Necid Emirliği</span>

Necid Emirliği veya İkinci Suudi Devleti 19. yüzyılın başları ile sonlarında, 1818 ve 1891 yılları arasında var olan ikinci Suudi devletidir.

<span class="mw-page-title-main">İbn Suud</span> Suudi Arabistanın kurucusu ve ilk kralı

Abdülaziz bin Abdurrahman bin Faysal Âl-i Suud veya bilinen adıyla İbn Suud, Suudi Arabistan'nın kurucusu ve ilk kralı. Abdurrahman bin Faysal ile Sare bint Ahmed es-Sudeyri'nin oğlu olarak Riyad'ın yüksek taraflarındaki Necid bölgesinde doğan Abdülaziz 1953'te Taif kentinde öldü.

Suudi Arabistan'ın birleşmesi 1902 ve 1932 yılları arasında İbni Suud'un liderliğinde günümüzdeki Suudi Arabistan Krallığının Arap Yarımadasında bulunan çeşitli kabile, emirlik ve krallıklarla birlikte Arap Yarımadasının büyük bir kısmını ele geçirdiği askeri ve politik süreç.

<span class="mw-page-title-main">Cebel-i Şemmer Emirliği</span> 1836-1921 Kuzey Arabistan devleti

Cebel-i Şemmer Emirliği, diğer adlarıyla Ha'il Emirliği yahut Âl-i Reşid Emirliği, Arabistan yarımadasının Necid bölgesinde kurulmuş ve 19. yüzyılın ortalarından 1921'e kadar yaşamış devlettir. Cebel-i Şemmer Türkçeye "Şemmer Dağı" olarak çevrilir. Şemmer'in başkenti Ha'il'dir. Reşidi ailesi ülkeyi monarşi ile yönetmiştir. Günümüzde toprakları Suudi Arabistan, Irak ve Ürdün'ün içindedir.

<span class="mw-page-title-main">Necid ve Ahsa Emirliği</span>

Necid ve Ahsa Emirliği, Riyad Emirliği veya üçüncü Suud devletinin devamı olan 1913-1921 yılları arasında var olmuş bir devletti. 1902 yılında Riyad Muharebesi'nde Suudilerin Riyad'ı ele geçirdiğinde Riyad Emirliği yani üçüncü Suud Devleti kuruldu. Sonrasında Cebel Şammar Emirliği ve Osmanlı İmparatorluğu ile mücadele neticesi sınırlarını emirlik genişletti. 1913'te İbn Suud ani bir baskın ile El-Ahsa'yı Osmanlı İmparatorluğu'ndan alınca da emirlik Necid ve Aksa Emirliği adını aldı, Birinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında topraklarını daha da genişleten emirlik 1921 yılında esas rakibi Cebel Şammar Emirliği'nin başkenti olan Hail şehri ve bölgesini ele geçirip bu emirliği tamamen ortadan kaldırınca Necid Sultanlığı'na dönüşecektir.

<span class="mw-page-title-main">Ravzatu'l-Muhanna Muharebesi</span>

Ravzatu’l-Muhanna Muharebesi Suudi-Reşidi Savaşı'nın önemli bir muharebesidir, Suudi Arabistan'ın birleşmesi sırasında, Reşidi ve Suudi isyancılar arasında savaştı. 12 Nisan 1906'da El-Kasım Bölgesi'ndeki İngilizce: Muhanna's Gardens'da meydana geldi. İbn Suud'un Şinanah Muharebesi zaferinden sonra, Abdülaziz bin Mitab el-Reşid, Kasımi liderlerle yeni bir ittifak kurmayı planladı, İbn Suud bu ittifakı büyümeden yok etmek için İbrahim İbn Akil komutasındaki birliklerini gönderdi. İbn Akil'in birlikleri, düzenledikleri gece baskınıyla yüzlerce Kasımi ve Osmanlı müttefikiyle birlikte İbn Reşid'i savaşta başarıyla öldürdü. İbn Suud'un bu savaştaki zaferi, Ekim 1906'nın sonunda Necid ve Kasım'daki Osmanlı varlığını sona erdirdi, öte yandan İbn Suud en önemli rakibi ve Reşidilerin en güçlü ve deneyimli kişilerinden birinden de kurtulmuş oldu. Osmanlı hakimiyetini arada tanırmış kisvesi altından dolanıp, bu yönde onlarla anlaşmalar dahi yapmış gibi görünen esas amacı Osmanlı'nın kendisine doğrudan müdahalesini geciktirme politikası olan İbn Suud'un, Reşidilerin güçlü ve deneyimli lideri İbn Reşid'in de öldürülmesiyle Osmanlı'nın himayesine artık ihtiyacı kalmamıştır. İbn Suud, bölgedeki Osmanlı garnizonlarını kapattırmak için çalışmalara başlamış, garnizonlara giden kervanları yağmalatmıştır. Neticede kendi birliklerine malzeme gitmeyen Sıtkı Paşa komutasındaki Kasîm mutasarrıflığı kapatılarak, Osmanlı birlikleri Necd'den Basra'ya nakledilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Riyad Muharebesi</span>

Riyad Muharebesi Reşidi ile Suudi güçleri arasında Birleşme Savaşı sırasında yaşanan küçük çaplı ama önemli bir muharebedir. Bu muharebe 13 Ocak 1902'de bugünkü Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'daki Masmak Kalesi'nde meydana geldi.

<span class="mw-page-title-main">Mulayda Muharebesi</span>

Mulayda Muharebesi İkinci Suudi Devleti dönemindeki son büyük savaş olup 21 Ocak 1891 tarihinde meydana gelmiştir. Zekât konusundaki sorunların ve Reşidi lideri İbn Sabhan'ın tutuklanmasının ardından Osmanlı İmparatorluğu'nun da desteklediği onların vasalı olan Reşidiler Suudi Devletine son vermeyi ve hem El-Kasım Bölgesi hem de Riyad'ı fethetmeyi planladı. Reşidiler ve Arap aşiretlerinden oluşan müttefikleri İkinci Suudi Devleti'ni başarıyla sona erdirdi ve Abdurrahman bin Faysal liderliğindeki Suud Hanedanı ile müttefiklerini kaçmaya zorladı.

<span class="mw-page-title-main">Riyad Emirliği</span> Wikimedia anlam ayrımı sayfası

Riyad Emirliği 1902'den 1913'e kadar Üçüncü Suudi Devleti'nin ilk yinelemesiydi. Suud Hanedanı tarafından yönetilen bir monarşi idi. Devlet, Suudi güçlerinin Riyad Muharebesi sırasında Reşidiler tarafından yönetilen Cebel Şammar Emirliği'nin kontrolündeki Riyad'ı ele geçirmesinden sonra kuruldu. Necid ve Ahsa Emirliği'nin doğrudan öncülü ve bugünkü Suudi Arabistan'ın en eski yasal selefiydi. El-Ahsa 1913 yılında Osmanlı İmparatorluğu'na yapılan baskınla ele geçirilmiştir. Emirliğin adı da Necid ve Ahsa Emirliği olarak değişmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tarafiyah Muharebesi</span>

Tarafiye Muharebesi veya Tarafiyah Muharebesi, Suudi Arabistan'ın birleşmesi sırasında Suudi-Reşidi Savaşı'nın önemli bir muharebesiydi, Osmanlı destekli Reşidiler ile Suudi isyancıları arasında El-Kasım Bölgesi'ndeki Tarafiyah kasabasında gerçekleşti. Muharebe 24 Eylül 1907'de gerçekleşti ve Suudilerin zaferiyle sonuçlandı.

<span class="mw-page-title-main">Bekeriyah Muharebesi</span>

Bekeriyah Muharebesi veya Bekeriye Muharebesi' Suudi Arabistan'ın birleşmesi sürecinde Reşidi ve Suudi isyancıları arasındaki Suudi- Reşidi Savaşı'nın önemli bir muharebesidir. Temmuz 1904'te El-Kasım Bölgesi'ndeki Bekeriyah kasabasında meydana geldi. İbn Suud'un Dilam Muharebesi'ndeki zaferinden sonra İbn Suud, Reşidi Cebel Şammar Emirliği ve onları himaye eden Osmanlı müttefiklerini zayıflatarak El Kasım bölgesini ele geçirmek için bir harekâta girişerek gücünü genişletmeye çalıştı. Muharebe her iki tarafın da ağır kayıplar vermesiyle ancak Suudi Riyad Emirliği'nin zaferiyle sonuçlandı. Bu muharebe ve sonrası İbn Suud'a karşı ardı ardına alınan yenilgiler neticesinde Cebel Şammar Emirliği ile Osmanlı İmparatorluğu, El-Kasım bölgesi ve Necid'de kontrolü kaybedecektir.

<span class="mw-page-title-main">Şinanah Muharebesi</span>

Şinane Muharebesi veya Şinanah Muharebesi Suudi Arabistan'ın birleşmesi sürecinde Reşidi ve Suudi isyancıları arasında gerçekleşen Suudi-Reşidi Savaşı'nın önemli muharebelerindendir. 29 Eylül 1904 tarihinde El-Kasım Bölgesi'ndeki Şinanah (Şinane) kasabasında meydana geldi. İbn Suud'un Bekeriye (Bekeriyah) Muharebesi'ndeki zaferinden sonra, İbn Suud tüm Kasım bölgesini ele geçirmeyi planladı. İbn Reşid de bölgenin kontrolünü yeniden sağlamayı planlıyordu ancak bu muharebe de Suudilerin zaferiyle sonuçlandı, İbn Suud şehirde kalan binlerce Osmanlı lojistik malzemesini de ele geçirdi, İbn Reşid ve Osmanlı müttefikleri "Ravzatu'l- Muhanna "ya geri dönmek zorunda kaldı. 2 yıl sonra burada yapılan muharebe ile İbn Reşid öldürülecek ve bütün bölgede hakimiyet El-Suud'un eline geçecektir.

<span class="mw-page-title-main">Suudi-Reşidi Savaşı</span>

Birinci Suudi-Reşidi Savaşı veya Kasım Muharebeleri olarak da anılan 1903-1907 yılları arasındaki Suudi-Reşidi Savaşı, yeni doğan Riyad Emirliği'ne bağlı Suudi güçleri ile Reşidiler tarafından desteklenen Hail Emirliği arasındaki bir çatışmaydı. İbn Suud'un Riyad Muharebesi ile Riyad'ı alıp Riyad Emirliği'ni kurması akabinde Cebel Şammar Emirliği'nin Riyad'ı geri almaya dönük Dilam Muharebesi'de İbn Suud'un zaferiyle bitti. Bu zaferinden sonra İbn Suud, Reşidi Cebel Şammar Emirliği ve onları himaye eden Osmanlı müttefiklerini zayıflatarak El Kasım bölgesini ele geçirmek için kuzeye doğru harekâta girişerek gücünü genişletmeye çalıştı. Osmanlı yanlısı Reşidiler 8 tabur Osmanlı piyadesi tarafından destekleniyordu. Savaşın büyük kısmı bir dizi münferit muharebeyle geçti ve 13 Nisan 1906'da Kasım'da kazandıkları kesin zafer sonrasında Suudilerin El-Kasım Bölgesini ele geçirmesiyle sona erdi, ancak 1907'de Tarafiyah Muharebesi gibi başka çatışmalar da yaşandı, bu çatışmalarda Riyad Emirliği'nin üstünlüğü ile bitti.

<span class="mw-page-title-main">Sarif Muharebesi</span>

El-Sarif Muharebesi, 17 Mart 1901'de Kuveyt Emirliği ile Cebel Şammar Emirliği arasında Bureyde'nin kuzeydoğusundaki El-Sarif'te gerçekleşen muharebedir. Muharebe, Abdulaziz El-Mitab El-Reşid komutasındaki Cebel Şammar'ın zaferiyle sona erdi.

Kuveyt-Reşidi savaşı Kuveyt Şeyhliği ile Cebel Şammar Emirliği arasında 1900'den 1901'e kadar süren bir çatışmaydı. Aralık 1900'ün ortalarında başladı, Muharebeler önce sınır çatışmaları ve Cebel Şammar Emirliği'nin Kuveyt'e girmeye çalışması ile başladı, ancak bu saldırılar püskürtüldü, ardından Kuveyt Emiri Mübarek es-Sabah çeşitli İbn Reşid'e düşman aşiret ve emirleri biraraya getirerek Orta Arabistan'a büyük bir ordu ile harekât başlattı. Kuveytlilerin Şubat 1901'in sonlarına doğru Necid'e girmesi, ve 11 Mart'a kadar Uneyze, Bureyde ve El Zülfi'yi ele geçirmesiyle başlangıçta ılımlı bir başarı elde etti. Riyad'ın büyük bir kısmı da ele geçirildi ve buradan Kuveytliler Hail üzerine yürümeye çalıştı, ve 11 Mart'ta Kuveytliler Hail civarında olduğu düşünülen Cebel Şammar emirini takibe başladı. Ancak Kuveyt'in başarısı 17 Mart 1901'de tersine döndü ve sayıca fazla olmasına karşın Kuveyt ordusu Sarif Muharebesi'nde ağır bir yenilgiye uğradı. Bu yenilgiyi duyan İbn Suud, Riyad'daki Masmak Kalesindeki kuşatmayı kaldırıp hızla Kuveyt'e çekildi, ve Kuveyt emiri de aynı yolu izleyerek 31 Mart'ta Kuveyt'e vardı. Cebel Şammar emiri Abdülaziz bin Mitab el-Reşid, El Cehre'yi kuşatarak bu zaferi takip etmeye çalıştı, ancak 2-3 hafta boyunca El Cehre'yi ele geçiremedikten sonra Kuveyt'in dışına çekildi.

<span class="mw-page-title-main">Abdülaziz bin Mitab el-Reşid</span>

Abdülaziz bin Mitab el-Reşid, bilinen adıyla İbn Reşid, 1897'den 1906'ya kadar Osmanlı İmparatorluğu'nun Arabistan'daki vasalı konumundaki Cebel Şammar Emiri.