İçeriğe atla

Dil ayrılıkçılığı

Dil ayrılıkçılığı veya dilsel ayrılıkçılık, bir dilin bir dilden ayrı olarak incelenebilmesi için o dilden ayrılmasını destekleyen tutumdur. Bu olgu ilk kez Katalan toplumdilbiliminde gözlemlenmiştir.[1] Dünyada buna benzer çeşitli örnekler vardır.

Katalanca örnekleri

Katalancada üç durum söz konusudur:

  • Valensiyaca: Franco İspanyasının sona ermesinden sonraki demokratik dönemde ortaya çıkmıştır. Valensiya'daki muhafazakar kesim tarafından desteklenmektedir. Kimileri Valensiyacanın ayrı bir dil olduğunu savunurken kimileri Katalancanın bölgedeki adı olduğunu düşünmektedir.
  • Balear Adaları dili: Marjinaldir ve çok küçük bir kesim tarafından desteklenir.
  • Aragonca: 2000'de ortaya çıkan marjinal bir hareketin sonucudur. Aragon soyunu ve kültürünü abartan bir kesim tarafından desteklenir.

Sırp-Hırvatça örnekleri

Sırp-Hırvatça, Slav dilleri üzerinde uzmanlaşmış dilbilimcilerin büyük çoğunluğuna göre, güçlü bir yapısal birliğe sahiptir.[2][3] Ancak, dili konuşan uluslar Sırp-Hırvatçayı kendi kimliğiyle Boşnakça, Hırvatça, Karadağca veya Sırpça olarak adlandırmaktadır.

1991'de Yugoslavya'nın dağılmasından sonra kendi ülkelerini kuran ulusların konuştuğu diller de dörde ayrılmış oldu. Ancak hâlâ bunları tek bir dil halinde inceleyen akademisyenler de vardır.[4]

Kaynakça

  1. ^ For example:
  2. ^ Comrie, Bernard; Corbett, Greville G., (Ed.) (2002) [1st. Pub. 1993]. The Slavonic Languages. London & New York: Routledge. OCLC 49550401. 
  3. ^ Bailyn, John Frederick (2010). "To what degree are Croatian and Serbian the same language? Evidence from a Translation Study" (PDF). Journal of Slavic Linguistics. 18 (2): 181-219. ISSN 1068-2090. 9 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 9 Ekim 2019. 
  4. ^ Kordić, Snježana (2004). "Pro und kontra: "Serbokroatisch" heute" [Pro and contra: "Serbo-Croatian" nowadays] (PDF). Krause, Marion; Sappok, Christian (Ed.). Slavistische Linguistik 2002: Referate des XXVIII. Konstanzer Slavistischen Arbeitstreffens, Bochum 10.-12. September 2002. Slavistishe Beiträge ; vol. 434 (Almanca). Munich: Otto Sagner. ss. 97-148. ISBN 3-87690-885-X. OCLC 56198470. SSRN 3434516 $2. Şablon:CROSBI. 4 Ağustos 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 13 Nisan 2019.  (ÖNB)

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İspanya</span> Afrikada toprakları bulunan güneybatı Avrupada bir ülke

İspanya (İspanyolca:

<span class="mw-page-title-main">Hırvatistan</span> Balkanlarda bir ülke

Hırvatistan, resmî adıyla Hırvatistan Cumhuriyeti (Hırvatça: Republika Hrvatska

<span class="mw-page-title-main">Balear Adaları</span>

Balear Adaları Özerk Topluluğu, İspanya'ya bağlı beş büyük ve onları çevreleyen birkaç küçük adadan oluşan bir özerk bölgedir. Tüm İspanya'nın resmî dili olan İspanyolca ile birlikte Katalanca da bu bölgede resmî dildir. Bölgeyi oluşturan adalardan büyük olan beş tanesi Mallorca, Minorka, İbiza, Cabrera ve Formentera'dır.

<span class="mw-page-title-main">Hırvatça</span> Hırvatistanın resmi dili

Hırvatça (hrvatski), Slav dillerinin güney grubundan, Hırvatların konuştuğu dildir. Sırpça, Karadağca ve Boşnakça'nın da dahil olduğu Sırp-Hırvat dilinin standart bir formu olarak kabul edilmektedir. Bugün Hırvatistan Cumhuriyeti'nin ve Avrupa Birliği 'nin resmî dili olması dışında Bosna-Hersek'in fiiliyatta üç etnik yapılı bölümlenmesi sebebiyle burada da resmiyete sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Sırpça</span> Sırbistanın resmi dili

Sırpça, Slav dillerinin güney grubuna ait, çoğunlukla Sırplar tarafından konuşulan dil. Hırvatça, Karadağca ve Boşnakçanın da dahil olduğu Sırp-Hırvat dili'nin standart bir formu olarak kabul edilmektedir. Sırpça, Sırbistan'ın ve Kosova'nın resmî dilidir. Ayrıca Bosna-Hersek'in 3 resmî dilinden biridir. Dil aynı zamanda Karadağ, Hırvatistan, Makedonya, Romanya, Slovakya ve Çekya'da azınlık dili olarak tanınmaktadır. Yaklaşık 10 milyon Sırp tarafından konuşulmaktadır. Dil, Türkçeden kelimeler almıştır.

<span class="mw-page-title-main">Boşnakça</span>

Boşnakça, Boşnaklar tarafından kullanılan Sırp-Hırvatçanın standartlaştırılmış bir çeşidi. Boşnakça, resmiyette Bosna Hersek'in ana dili kabul edilen üç dilden birisidir, diğer iki dil ise Hırvatça ve Sırpçadır. Ayrıca Sırbistan, Karadağ, Kuzey Makedonya ve Kosova'da da azınlıkça bilinen bir dildir.

<span class="mw-page-title-main">Boşnaklar</span> Güney Slav halkı

Boşnaklar, Güney Slav halkı. Çoğunluğu Bosna-Hersek ile Sırbistan'da yaşar. Ayrıca Hırvatistan, Karadağ, Slovenya, Kosova, Kuzey Makedonya ve Türkiye’de mühim sayıda Boşnak yaşamaktadır. Türkiye'de 500.000 Boşnak bulunmaktadır. Boşnaklar eski dönemlerde "Bosnjanin" olarak adlandırılırlardı, Orta Çağ Bosna devletinin sakinleri anlamına gelmekteydi.

<span class="mw-page-title-main">Sırbistan</span> Güneydoğu Avrupa ve kısmen Orta Avrupada yer alan ülke

Sırbistan, resmî adıyla Sırbistan Cumhuriyeti (

<span class="mw-page-title-main">Sırp-Hırvatça</span>

Sırp-Hırvatça, Sırbistan, Hırvatistan, Bosna Hersek ve Karadağ'da konuşulan bir bir Güney Slav dilidir. Sırp-Hırvatça karşılıklı anlaşabilir dört standart çeşite sahip bir çok merkezli dildir.

Karadağlılar, Güney Slavları'ndan bir halk. Sırplardan ayrı bir halk olmalarına rağmen uzun bir süre devam eden zaman ortaklığı nedeniyle çoğunlukla Sırplarla karıştırılırlar ve Sırpları gittikçe özümsemişlerdir. Fakat Karadağ hükûmetinin ülke dilini Sırpçadan ayrıştırma çabası ve ülkelerin ayrılmasıyla (Sırbistan-Karadağ) Sırplardan ayrışma yönünde bir politika izlenmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Karlofça</span>

Karlofça, Sırbistan'ın kuzeyinde, Voyvodina'nın içinde yer alan tarihî bir kasaba ve belediye merkezidir. İdari olarak Voyvodina içinde, Güney Baçka İlçesi sınırlarındadır. 26 Ocak 1699'da burada imzalanan Karlofça Antlaşması'yla tarihî önem taşır.

<span class="mw-page-title-main">Luka Modrić</span> Hırvat futbolcu

Luka Modrić, La Liga takımlarından Real Madrid'de orta saha mevkisinde oynayan ve Hırvatistan millî takımının kaptanlığını yapan Hırvat millî futbolcudur. Esas olarak merkezi orta saha oyuncusu olarak oynamaktadır, fakat aynı zamanda ofansif ve defansif orta saha olarak da oynayabilir. Yaygın olarak tüm zamanların en iyi orta saha oyuncularından biri ve gelmiş geçmiş en iyi Hırvat futbolcusu olarak kabul edilir. Ayrıca ülkesinin 2018 FIFA Dünya Kupası finaline çıkmasında büyük rol oynadı. Bu olaydan sonrada Ballon d'Or ödülünü almaya hak kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">İspanya'nın özerk toplulukları</span>

İspanya'nın özerk toplulukları, İspanya'nın birinci düzey idari bölümleridir. Özerk topluluklar, İspanya'yı oluşturan ulusların ve bölgelerin sınırlı özerkliğini garanti altına almak amacıyla 1978 İspanya Anayasası'na uygun olarak kurulmuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">Sırp-Hırvatça Vikipedi</span> Vikipedinin Sırp-Hırvatça sürümü

Sırp-Hırvatça Vikipedi, Vikipedi'nin Sırp-Hırvatça versiyonudur. 2012 itibarıyla 65.000 madde sayısını aşmıştır. 2005 başında bu Vikipedi dili kilitlensede daha sonra yeniden açılmıştır. 15 Ekim 2024 tarihi itibarıyla, Sırp-Hırvatça Vikipedi'nin 460.023 maddesi, 223.988 kullanıcısı ve 8 hizmetlisi bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Ayrılıkçılık</span> bir topluluğu bölme, birliği parçalama amacı, bölücülük

Ayrılıkçılık veya separasyonizm veya sesesyonizm ; herhangi bir kültürel, etnik, aşiretsel, dinî, ırksal grubun genel ülkeden sınırlarından ayrı bir otonom ya da özerklik talebini içeren terim. Günümüzde bazı devletlerin anayasaları bu ayrımların devletin ve toplumun temel esaslarını sarstığını iddia ederek ülkenin ulusal güvenliğine ciddi tehlike kaynağı kabul etmektedirler.

Dil biliminde karşılıklı anlaşılabilirlik, farklı fakat birbiriyle ilgili dil türleri konuşanların kasıtlı bir çalışma yapmadan ya da özel çaba harcamadan birbirlerini kolayca anlayabilecekleri diller ya da lehçeler arasında bir ilişkidir. Bu, dilleri lehçelerden ayırt etmekte genellikle en önemli kriter olarak kullanılır, fakat sosyodilbilimsel faktörler de göz önüne alınır.

Müslümanlar ya da Müslimani, Yugoslavya'da devleti oluşturan altı halktan biri olarak sınıflandırılmış bir etnik gruptur. Bu terim 1971'de Yugoslavya vatandaşı Slav Müslümanlar için resmi bir tanımı olarak kabul edildi, bu nedenle başta Bosna Hersek’in modern Boşnakları olmak üzere, Goralılar ve Torbeşler gibi farklı etnik kökenlere sahip Güney Slav kökenli İslami halkları tek bir topluluk olarak bir araya getirdi. Bu tanım, Arnavutlar, Türkler ve Romanlar gibi Slav olmayan Müslümanları içermiyordu.

Hajdučka Republika Mijata Tomića, Vran ve Čvrsnica dağları arasında yedi hektarlık bir alana yayılan özel mülk ve Bosna-Hersek'te kendi kendini ilan eden kurgusal bir mikro ulus olarak bir turizm destinasyonudur.

<span class="mw-page-title-main">Karadağ milliyetçiliği</span>

Karadağ milliyetçiliği, Karadağlıların bir millet olduğunu iddia eden ve Karadağlıların kültürel birliğini teşvik eden milliyetçiliktir.

Çok merkezli dil, genellikle farklı ülkelere karşılık gelen, etkileşimli birkaç kodlanmış standart biçime sahip bir dildir. Bu tür dillerin pek çok örneği, Çin anakarası, Tayvan ve Singapur'da Çince ile birlikte Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve başka yerlerde İngilizce ile Fransa, Kanada (Québec) ve başka yerlerde Fransızca gibi en çok konuşulan diller arasında dünya çapında bulunabilir.