İçeriğe atla

Deniz iletişim hatları

Çin'in Kritik Deniz İletişim Hatları. 2004 yılında, Çin'in ham petrol ithalatının yüzde 80'inden fazlası Malakka Boğazı'ndan, yüzde 2'den azı ise Lombok Boğazı'ndan geçti.

Deniz iletişim hatları, ticaret, lojistik ve deniz kuvvetleri için kullanılan, limanlar arasındaki birincil deniz yollarını tanımlayan bir terimdir.[1] Terim genellikle deniz iletişim hatlarının açık olmasını sağlamak veya savaş zamanlarında bunları kapatmak için gerçekleştirilen deniz operasyonlarına atıfta bulunur.

Denizde karada olduğu gibi sabit bir geçit yoktur. Ancak navigasyon yaygınlaştıkça, neredeyse karadaki gibi sabit rotalar doğal olarak oluşmaya başladı. Buna ek olarak, deniz şeridi savunmasındaki kilit noktalara darboğaz denir. Ekonomik kalkınma için gerekli olan ülkelerarası ticaretin ve modern dönemde denizin altından geçen ve finans siteminde bel kemiğini oluşturan kablo ağının her durumda korunması deniz kuvvetleri için önceliktir.

Tarihsel örnekler

Amerikan Bağımsızlık Savaşı ve Napolyon Savaşlarında, deniz iletişim hatları çoğunlukla İngiliz Donanmasının kontrolündeydi. İngilizler Amerikan Bağımsızlık Savaşı sırasında deniz iletişim hatlarının kontrolünü kaybetmesi Yorktown Kuşatmasında İngiliz ordusunun teslim olmasına neden olmuştu. Napolyon Savaşları sırasında, savaş boyunca İngilizler, Fransa'yı ve Fransa ile ilişkili ülkeleri ablukaya aldı ve bu abluka, Fransa halkının Napolyon'a olan inancını yitirmesinde rol oynayan büyük ekonomik zorluklar yarattı.

Birinci Dünya Savaşı ve ]]İkinci Dünya Savaşı}}'nda, İngilizler ve Almanlar karşılıklı abluka ilan ettiler ve Kriegsmarine, denizaltıları kullanarak Kuzey Amerika'dan Britanya Adaları'na kadar olan deniz iletişim hatlarını kapatmaya çalıştıysa da İtilaf Devletleri deniz yollarını açık tutmayı başardılar. Ancak Almanlar İngiliz deniz ablukasını aşamadı.

Soğuk Savaş sıcak savaşa evrilmiş olsaydı, Avrupa, Kuzey Amerika'dan ikmal ve takviyeye ihtiyaç duyacaktı. Bu nedenle Sovyet Deniz Kuvvetleri stratejisi, Avrupa'daki sayısal üstünlüklerini en üst düzeye çıkararak deniz iletişim hatlarını kapatmaktı.

Japonya

İkinci Dünya Savaşı'nda Amerika Birleşik Devletleri Donanması, deniz iletişim hatlarını Doğal kaynaklar açısından son derece fakir olan Japonya'ya kapattı ve kaynakları fakir ada ulusunu boğdu. Japonya, İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşadığı abluka ve İran İslam Devrimi ile başlayan ve 1973 Petrol Krizi ile devam eden petrol krizi sonucunda nedeniyle petrol üreten ülkelerle diplomatik ilişkilerin ve deniz yollarının dengelenmesinin şart olduğunu hissetti. Bu kapsamda Japonya 1982'de itibaren açık okyanusa uzanan bir deniz iletişim hatlarını savunma planı formüle etti.

Böylece Japon Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'nin taktik felsefesinin ana unsuru, eski Japon İmparatorluk Donanması tarafından göz ardı edilme eğiliminde olan "deniz yolu savunması" ve bunun bağlamında denizaltı ve mayın karşıtı savaş olmuştur. Yasuhiro Nakasone başbakanlığında deniz iletişim hatlarının savunulması için oluşturulan planın dört temel unsur bulunmaktadır;

  • 1) Sovyet Tu-22M bombardıman uçaklarının deniz iletişim hatlarının girişine karşı Japon anakarasını ve takımadalarını batmaz uçak gemisi konseptine göre jeopolitik konumlandırılması,
  • 2) Japon takımadalarını çevreleyen La Pérouse Boğazı, Tsugaru Boğazı ve Tsushima Boğazıları üzerinde Sovyet denizaltılarının veya diğer deniz gemilerinin geçmesine izin vermeyecek şekilde tam kontrol sağlamak ve
  • 3) Pasifik savunma bölgesini yüzlerce deniz mili genişletmek ve Guam-Tokyo, Tayvan Boğazı-Osaka'yı birbirine bağlayan bir deniz şeridi kurmak.

Plan Yasuhiro Nakasone başbakanlığında ilan edildiği için planda güvenli bölgeler olarak adlandırılan yerler zaman içerisinde Nakasone geçiş kuşağı olarak isimlendirilmiştir.

Kaynak

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya". 27 Ocak 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Ocak 2022. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Montrö Boğazlar Sözleşmesi</span> Türkiyeye Boğazlar üzerinde tam kontrol hakkı veren uluslararası sözleşme

Montrö Boğazlar Sözleşmesi, 1936'da imzalanan ve Türkiye'ye İstanbul Boğazı, Çanakkale Boğazı ve Marmara Denizi üzerinde kontrol ve savaş gemilerinin geçişini düzenleme hakkı veren uluslararası sözleşmedir. Sözleşme, Türkiye'ye Boğazlar üzerinde tam kontrol hakkı verir ve barış zamanı sivil gemilerin özgürce geçişini garantiler. Sözleşme, Karadeniz'e kıyısı olmayan ülkelere ait savaş gemilerinin geçişini sınırlar. Sözleşmenin şartları, özellikle Sovyetler Birliği Donanması'na Akdeniz'e erişim hakkı sağlaması yıllar boyunca tartışma konusu olmuştur. 1923'te Lozan Antlaşması ile birlikte imzalanan Boğazlar Sözleşmesi'nin yerine geçmiştir. Bu sözleşmeyle birlikte Uluslararası Boğazlar Komisyonu'nun da görevi sonlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Mavi Durum</span>

Mavi Durum Mihver kuvvetlerin II. Dünya Savaşı sırasında Doğu Cephesi'nde 1942 genel taarruzunun esas kısmıdır. Bu genel taarruz, cephenin güney kesiminde 28 Haziran - 19 Ağustos 1942 tarihleri arasında yer almıştır. Wehrmacht'ın harekâta verdiği kapalı ad olan Mavi Durum, taarruzun bu şekilde adlandırılmasının nedeni Alman askeri planlarının, "durumlar" ya da sorunlara getirilen çözümler olarak görülmesidir. Esasen "Mavi Durum" 48 saat geçmeden yeni bir kapalı ad almıştır, Braunschweig Harekâtı Mihver kuvvetlerin 1942 genel taarruzunun daha dar kapsamlı bölümü kuzeyde Leningrad'ın düşürülmesini hedef almaktadır.

<i>Blitzkrieg</i> piyade ve hava desteğinin hızlı, ezici bir kuvvet yoğunluğunu kullanarak düşmanı kırmak, yerinden oynatmak ve dengesini bozmak için sürpriz saldırısı

Blitzkrieg ya da yıldırım harbi, II. Dünya Savaşı sırasında Almanların temel savaş doktrinidir. Doktrinin amacı hızlı ve ani saldırılarla, düşmanın düzenli bir savunma kurmasını engelleyip sonra da hızlı bir şekilde yok etmektir. I. Dünya Savaşı'nda uygulanan siper savaşı yöntemine karşı geliştirilmiştir. Tankların, uçakların ve zehirli gazların gelişmesiyle siper savaşları terk edilmeye başlanmış, daha çok hareketli savunmaya geçilmiştir. Almanların bütün savaş araçları bu doktrin üzerine üretilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Çanakkale Savaşı deniz harekâtları</span> Çanakkale Savaşındaki deniz harekâtları

Çanakkale Savaşı deniz harekâtları, I. Dünya Savaşı'nda İtilaf Devletleri'nin Birleşik Filo ile savunmada kalan Osmanlı İmparatorluğu kara topçusu arasında 19 Şubat 1915'ten 18 Mart 1915'e kadar Çanakkale Boğazı'nda yapılan bir dizi deniz operasyonudur. Birleşik Filo'nun Çanakkale Boğazı'na karşı yaptığı 18 Mart tarihli en geniş kapsamlı saldırı, harekâtın son operasyonudur ve birçok kaynakta 18 Mart Deniz Savaşı olarak geçmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Çin Halk Kurtuluş Ordusu</span> Çin Halk Cumhuriyetinin askeri gücü

Çin Halk Kurtuluş Ordusu, Halk Kurtuluş Ordusu (PLA), Çin Komünist Partisi'nin (ÇKP) silahlı kanadı ve Çin Halk Cumhuriyeti'nin başlıca askeri gücüdür. PLA beş hizmet kolundan oluşur: Kara Kuvvetleri, Deniz Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Roket Kuvvetleri ve Stratejik Destek Kuvvetleri. Merkezi Askeri Komisyon'un (CMC) liderliği altındadır ve başkanı başkomutan olarak görev yapmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Kruvazör</span> ağır savaş gemisi

Kruvazör büyük savaş gemilerinin sınıfıdır. Muhrip sınıfı gibi dışarıda destek ihtiyacı olan bir sınıftı fakat modern zamanda bu fark ortadan kalkmıştır. Geçmişte bağımsız operasyonlar için en küçük gemi olarak düşünülürdü. Modern savaşta kruvazörün eski işlevi ortadan kalkmış, yerlerini muhriplere terk etmiştir. Askeri işlev nedeniyle kruvazör adı en büyük gemiler için kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Torpido</span> sualtı saldırı silahı

Torpido, dümeni ve pervanesi bulunan suyun altından veya üstünden suya atılan, dümenini ve pervanesini kullanarak hedefine ilerleyen, patlayıcı bir sualtı silahıdır. Genel olarak denizaltılarda, savaş gemilerinde kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Fransa-Prusya Savaşı</span> Avrupa merkezli savaş

Fransa Prusya Savaşı, 19 Temmuz 1870 - 10 Mayıs 1871 tarihleri arasında Fransız İkinci İmparatorluğu ile Prusya Krallığı arasında yapılan savaş. Fransa'da genellikle 1870 Savaşı olarak adlandırılır.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Cephesi (II. Dünya Savaşı)</span>

II. Dünya Savaşı'nda Doğu Cephesi (Almanca: Die Ostfront 1941-1945, der Rußlandfeldzug 1941-1945 veya der Ostfeldzug 1941-1945 Rusça: Великая Отечественная война Avrupalı Mihver Devletleri ve Finlandiya'nın Sovyetler Birliği, Polonya ve diğer Müttefik Devletlere karşı verdikleri savaşı anlatır. Nazi propagandası savaşa Bolşevizme karşı haçlı seferi anlamı yüklemiş, Sovyetlere karşı savaşmak üzere Avrupa'nın neredeyse tamamından gönüllüleri Waffen SS birliklerine dahil etmiştir. Savaş 22 Haziran 1941 - 9 Mayıs 1945 tarihleri arasında orta, doğu, kuzeydoğu ve güneydoğu Avrupa topraklarında gerçekleşmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Japon İmparatorluğu</span> 1868-1947 yılları arasında Asya-Pasifik bölgesindeki imparatorluk

Japon İmparatorluğu, Doğu Asya'da, en geniş sınırlarında bugünkü Japonya, Kuzey Kore, Güney Kore, Tayland, Endonezya, Filipinler, Vietnam, Tayvan ile Çin'in Mançurya bölgesine buyruğu altına almış yıkılmış bir imparatorluktur. 1868'deki Meiji Restorasyonu'ndan II. Dünya Savaşı sonrası Amerika Birleşik Devletleri tarafından ele geçirilmesi ve 1947 anayasasının yürürlüğe girmesine kadar varlığını sürdüren bu imparatorluk, Avrupa devletlerinden sonra dünyadaki en büyük sömürge devletiydi. II. Dünya Savaşı'nda Nagazaki ve Hiroşima'ya atılan atom bombaları ile büyük bir sarsıntıya uğramıştır.

<span class="mw-page-title-main">30. U-bot Filotillası</span>

30. denizaltı filotillası, II. Dünya Savaşı sırasında Alman donanmasının Barbarossa Harekâtı kapsamında Sovyet kıyılarını Karadeniz'de abluka altına almak amacıyla kurulmuş denizaltı filotillası.

<span class="mw-page-title-main">Madagaskar Muharebesi</span>

Madagaskar Muharebesi, II. Dünya Savaşı sırasında müttefiklerin Vichy Fransası'nı Madagaskarı kontrol eden Vichy Fransası'nı zaptetmek için yapılmıştır. 5 Mayıs 1942'de başladı. Çatışmalar 6 Kasım'a kadar sürdü.

<span class="mw-page-title-main">Deniz kuvvetleri</span> esas olarak deniz savaşı ve amfibik savaşlar için seçilmiş bir devletin askeri kuvvetlerinin bir bölümüdür

Donanma, deniz kuvvetleri, askeri deniz filosu, savaş donanması, gölde, nehirde, kıyıda veya okyanusta yapılan muharebe operasyonları ve ilgili işlevler için bir ülkenin silahlı kuvvetlerinin esasen deniz ve amfibi savaş için belirlenmiş koludur. Donanma, Yüzey gemileri, amfibi gemileri, denizaltıları ve deniz havacılığının yanı sıra yardımcı destek, iletişim, eğitim ve diğer alanlar tarafından yürütülen her şeyi içerir.

<span class="mw-page-title-main">Meşale Harekâtı</span>

Meşale Harekâtı, Britanyalı-Amerikan birliklerin Vichy Fransası kontrolündeki Cezayir ve Fas'ı işgalidir.

<span class="mw-page-title-main">Fransa Muharebesi</span> 1940ta Alman ordularının Fransayı istilasıyla sonuçlanan askeri harekat

Fransa Savaşı, II. Dünya Savaşı sırasında Alman ordusunun Fransa'yı istilasıyla sonuçlanan askerî harekâttır. Fransa Seferi, Alman ordusunun Belçika topraklarına saldırdığı tarih olan 10 Mayıs 1940 tarihinde başlamış, daha önce Polonya seferlerinde kullanılan yıldırım savaşı taktiği ile çok kısa bir sürede, 22 Haziran 1940 tarihinde Fransa – Almanya arasında imzalanan ateşkes sözleşmesiyle kesin Alman zaferiyle sonuçlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Yasuhiro Nakasone</span> Japon siyasetçi (1918 – 2019)

Yasuhiro Nakasone 27 Kasım 1982 ve 6 Kasım 1987 tarihleri arasında Japonya Başbakanlığı görevinde bulunmuş Japon siyaset adamı. Brian Mulroney, Ronald Reagan, Helmut Kohl, François Mitterrand, Margaret Thatcher ve Mikhail Gorbachev gibi önemli Dünya liderleriyle eşzamanlı olarak başbakanlık görevini sürdüren Nakasone, ülkesinde özelleştirme konusunda attığı adımlarla ve gerek başbakanlığı döneminde, gerekse de sonrasında Japon milliyetçiliğini canlandırma konusundaki faaliyetleriyle tanınmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Japon Öz Savunma Kuvvetleri</span> Japonyanın askerî gücü

Japon Öz Savunma Kuvvetleri (JSDF), Japonya'nın de facto silahlı kuvvetlerdir. Öz Savunma Kuvvetleri, II. Dünya Savaşı sonrasında 1 Temmuz 1954 tarihinde kurulmuş olup Kara, Hava ve Deniz Öz Savunma Kuvvetleri'nden oluşmaktadır ve başbakanın başkomutan olduğu Savunma Bakanlığı tarafından kontrol edilmektedir.

İstila, bir jeopolitik varlığın çok sayıda savaşçısının, bu tür başka bir varlığın sahip olduğu topraklara agresif bir şekilde girdiği ve genellikle aşağıdakilerden biri amacıyla düzenlediği askeri bir saldırıdır: fetih; bir bölge üzerinde kontrolü veya otoriteyi özgürleştirmek veya yeniden kurmak; bir ülkenin bölünmesini zorlamak; kurulu hükümeti değiştirmek veya söz konusu hükûmetten tavizler almak; veya bunların bir kombinasyonu. Bir istila, bir savaşın nedeni olabilir, bir savaşı sona erdirmek için daha büyük bir stratejinin parçası olabilir veya kendi içinde bütün bir savaşı oluşturabilir. İstilalarla ilgili operasyonların büyük ölçekli olması nedeniyle, genellikle planlama ve yürütmede stratejiktirler.

<span class="mw-page-title-main">II. Dünya Savaşı'nda Azerbaycan</span>

Azerbaycan, resmi olarak tam adıyla - Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti, 22 Haziran 1941'de Almanya'nın savaş ilanından sonra Sovyetler Birliği ile birlikte II.Dünya Savaşı'na girdi. Azerbaycan'ın petrol sahaları, SSCB'nin Kafkasya petrolüne aşırı bağımlılığı nedeniyle Almanları cezbediyordu - bu, Kafkasya Savaşı sırasında Bakü'deki petrol yataklarını ele geçirmeye çalışan Alman seferlerine zemin hazırladı. Azerbaycan'ın petrolü Sovyet zaferi açısından etkili bir şekilde belirleyiciydi. Azerbaycan vatandaşı 600.000'den fazla kişi, II. Dünya Savaşı sırasında 1941'den 1945'e kadar İşçi ve Köylü Kızıl Ordusu tarafından askere alındı.

<span class="mw-page-title-main">I. Dünya Savaşı sırasında Akdeniz'deki deniz muharebeleri</span>

I. Dünya Savaşı sırasında Avusturya-Macaristan, Almanya ve Osmanlı donanmasından oluşan İttifak Devletleri donanmalarıyla, İtalya, Fransa, Yunanistan, Japonya, ABD ve Britanya İmparatorluğu donanmalarından oluşan İtilaf Devletleri donanmaları arasında Akdeniz'de düzensiz şekilde yer yer deniz muharebeleri meydana gelmiştir.