İçeriğe atla

Demokratik idealler

Demokratik idealler, demokratik bir siyasetin devamı için gerekli hissedilen kişisel nitelikleri veya hükûmet davranış standartlarını ifade etmek için kullanılan bir terimdir.

20. yüzyılda, T. H. Marshall, vatandaşlık üzerine yazdığı temel makalesinde, üç farklı türde hak belirleyerek, demokratik ideallerin merkezi olduğuna inandığı bir öneride bulundu: bireysel özgürlüğün temel yapı taşları olan sivil haklar; politik haklar, vatandaşların siyasi güç kullanmak için katılım haklarını içeren; ve nihayet sosyal haklar, temel ekonomik refah ve güvenliğe sahip olma hakkını içeren bir idealite.[1]

İnsan haklarının önemi genellikle merkezi bir demokratik ideali oluşturur; ayrıca askeri ve sivil hükûmet personeline, eylemlerinin bu haklara müdahale etmemesi için gerekli olan tutumları ve yöntemleri aşılamak da bu kapsamdadır.[2][3][4] Amerika Birleşik Devletleri Anayasası'ndaki Amerika Birleşik Devletleri Haklar Bildirgesi, bir ülkenin yönetiminin temelinde insan hakları ve özgürlüklerinin demokratik bir ideali olarak uygulanmasının bir örneğidir. Bu bireysel özgürlükler, ifade özgürlüğü, toplantı özgürlüğü, din özgürlüğü ve adil yargı hakkını içerir.[5][6] Seçmen hakları ve siyasi katılım, vatandaşların siyasi sahada aktif bir şekilde yer almalarını sağlayan iki temel demokratik idealdır. Kimin seçme hakkına sahip olduğu zaman içinde değişmiş ve bir ulusun demokrasi olarak kabul edilebilmesi için evrensel oy kullanma hakkı gerekli olmuştur.[7]

Benzerlikleri içeren bu durumlar, İngiliz Parlamento sistemi içinde,[8] geçici bir hiyerarşi bulunsa da Amerikan üst meclisi siyasi sistem içinde daha fazla öneme sahiptir. Britanya siyasi sistemi de, Westminster modeli içerisinde devam eden yürütme, yasama ve yargı kolundan oluşmaktadır. Yürütme kolunu, ülkeyi yöneten ve yasama önerilerini sunan, dış ve iç politikaları geliştiren bakanlardan oluşmaktadır ve Başbakan tarafından yönetilmektedir. Tüm hükûmet bakanları, yasama kolunun bir üyesidir, bu da Amerikan siyasi sistemi ile paralellik göstermektedir. En yüksek mahkeme olan Yüksek Mahkeme, Büyük Britanya siyasi sisteminde yasaların geçirilmesini, uyulmasını ve bir üst düzey bakan tarafından gözden geçirilmesini sağlayan yerdir.[] Britanya Parlamentosu, Avam Kamarası, Lordlar Kamarası ve Hükümdardan oluşmaktadır. Sistem ikimeclislidir, Lordlar üst meclis ve Avam Kamarası alt meclis olarak yer alır. Avam Kamarası, Britanya politikasında en üst otoriteye sahiptir; 650 sandalyeden oluşur ve her biri Birleşik Krallık'ın tüm bölgelerini temsil eder. Bu bölgeler seçim bölgesi olarak adlandırılır.

Terimin diğer kullanımları

Tarihsel metinlerde bu ifade sıklıkla eşitlikçilik, kendi kendini yönetme, kendi kaderini tayin etme ve vicdan özgürlüğü de dahil olmak üzere işleyen bir demokrasiden ayrı olan arzuları veya davranış normlarını belirtmek için kullanılır.[]

Kaynakça

  1. ^ Oser, Jennifer; Hooghe, Marc (August 2018). "Democratic ideals and levels of political participation: The role of political and social conceptualisations of democracy". The British Journal of Politics and International Relations. 20 (3): 711-730. doi:10.1177/1369148118768140. 
  2. ^ Maginnis, Robert L. (12 Eylül 1999). "The Foundations Of Human Rights". Thought You Should Know. 8 Ağustos 2018 tarihinde |arşiv-url= kullanmak için |url= gerekiyor (yardım) arşivlendi.  [[wikt:{{{1}}}|Vikisözlük]]
  3. ^ Powell, Colin L. (17 Mayıs 2004). "New Report Shows U.S. Work for Human Rights, Powell Says". 19 Kasım 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2016. 
  4. ^ Cummings, Briana (May 2004). "A Tame Revolution? Explaining Soldiers' Restraint Toward Civilians in the American War of Independence". Harvard Graduate School of Education. 9 Temmuz 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Temmuz 2016. []
  5. ^ Amar, Akhil Reed (1991). "The Bill of Rights as a Constitution". The Yale Law Journal. 100 (5): 1131-1210. doi:10.2307/796690. JSTOR 796690. 20 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Aralık 2023. 
  6. ^ Burger, Warren E. (1991). "America's Bill of Rights at 200 Years". Presidential Studies Quarterly. 21 (3): 453-457. JSTOR 27550765. 
  7. ^ Warren, Mark E. (2002). "What Can Democratic Participation Mean Today?". Political Theory. 30 (5): 677-701. doi:10.1177/0090591702030005003. JSTOR 3072498. 
  8. ^ "Political Systems & Structure of the U.S. vs. Great Britain". study.com. 7 Ocak 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

Liberalizm, bireysel özgürlük üzerine kurulan bir siyasi felsefe veya dünya görüşüdür. Bireysel özgürlük ve bireysel haklar düşüncesiyle yola çıkan liberalizm, daha sonraki yıllarda farklı türlere bölündü ve bireylerin eşitlik ilkesinin de önemini vurgulamaya başladı. Klasik liberalizm bireysel özgürlüklerin rolünü vurgularken, sosyal liberalizm özgürlüğe vurgu yaptığı kadar; bireylerin eşitlik hakkı ilkesinin önemine vurgu yapar ve özgürlük ile eşitlik arasında denge kurmayı amaçlar. Liberal görüşü savunanlar geniş bir görüş dizisi benimsemekle birlikte genellikle ifade özgürlüğü, inanç özgürlüğü, basın özgürlüğü, sivil haklar ve sivil özgürlükler, seküler devlet, liberal demokrasi, ekonomik ve siyasi özgürlük, hukukun üstünlüğü, özel mülkiyet ve piyasa ekonomisi gibi fikirleri destekler.

<span class="mw-page-title-main">Demokrasi</span> tüm bireylerin eşit haklara sahip olduğu yönetim biçimi

Demokrasi veya el erki, halkın yasaları müzakere etme ve yasal düzenlemelere karar verme yetkisine veya bunu yapmak için yönetim görevlilerini seçme yetkisine sahip olduğu bir yönetim biçimidir. Kimin "halk" kabul edildiği ve yetkinin insanlar arasında nasıl paylaşıldığı veya hangi yetkilerin verildiği konuları zaman içinde ve farklı ülkelerde farklı oranlarda değişiklik göstermiştir. Demokrasinin özellikleri arasında genellikle toplanma özgürlüğü, örgütlenme özgürlüğü, mülkiyet hakları, din özgürlüğü, ifade özgürlüğü, vatandaşlık, yönetilenlerin rızası, genel oy hakkı, özgürlük hakkından ve yaşam hakkından haksız yere mahrum bırakılmamak ve azınlık hakları yer alır. Türkçeye kelimesinden geçmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Avam Kamarası</span> Birleşik Krallık Parlamentosunun alt kanadı

Avam Kamarası, Birleşik Krallık'ta üyeleri beşer yıllık dönemler için seçimle işbaşına gelen milletvekillerinden oluşan alt meclistir. Kamaranın toplanma yeri, Birleşik Krallık'ın üst meclisi olan Lordlar Kamarası ile aynı yer olan Westminster Sarayı'dır. Bu meclisi oluşturan 650 üye, parlamento dağılana kadar, ülkedeki her seçim bölgesinden oy çokluğu sistemi ile seçilip, seçildikleri bölgeyi temsil ederler.

<span class="mw-page-title-main">Montesquieu</span> Fransız politik düşünür (1689–1755)

Charles-Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu, daha çok bilinen adıyla Montesquieu, bir Fransız politik düşünürdür.

<span class="mw-page-title-main">Siyasi parti</span> politik hayatın en önemli ögesi olan ve belli bir siyasi görüşü temsil eden siyasal örgüt

Siyasi parti, belirli bir ülkenin seçimlerinde yarışacak adayları koordine eden bir örgütlenmedir. Bir parti üyelerinin genellikle politika konusunda benzer fikirlere sahip olması yaygındır ve partiler belirli ideolojik veya politika hedeflerini destekleyebilir.

Demokratik sosyalizm, sosyalist piyasa ekonomisi içinde ekonomik demokrasi, işyeri demokrasisi ve işçilerin öz yönetimine veya alternatif bir merkeziyetçi planlı sosyalist ekonomi biçimine özel bir vurgu yaparak, siyasi demokrasiyi ve bir tür sosyal sermayeli ekonomiyi destekleyen solcu bir siyaset felsefesidir. Demokratik sosyalistler, kapitalizmin doğası gereği özgürlük, eşitlik ve dayanışma değerleriyle bağdaşmadığını ve bu ideallerin ancak sosyalist bir toplumun gerçekleştirilmesiyle elde edilebileceğini savunuyorlar. Çoğu demokratik sosyalist, sosyalizme kademeli bir geçiş arayışında olsa da, demokratik sosyalizm, sosyalizmi kurmanın aracı olarak devrimci veya reformist siyaseti destekleyebilir. Demokratik sosyalizm, 20. yüzyılda Sovyetler Birliği'nde ve diğer ülkelerde tek parti devletine doğru gerilemeye karşı çıkan sosyalistler tarafından popülerleştirildi.

Kuvvetler ayrılığı veya güçler ayrılığı, devlet organları olan yasama, yürütme ve yargı güçlerinin birbirinden ayrılmış oldukları bir devlet yönetim modelidir. Devletin her biri birbirinden ayrı ve bağımsız güçlerdeki kol ve sorumluluk alanlarına ayrıldığı ve böylece her bir güç ve kolun bir diğeri ile güç ve sorumluluk alanları bakımından bir çatışma yaşamadıkları bu model ilk olarak antik Yunan ve Roma'da geliştirildi. Kuvvetler ayrılığında güçler normal olarak yasama, yürütme ve yargı olmak üzere üç kola ayrılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Liberal demokrasi</span> Siyasi ideoloji ve hükûmet biçimi

Liberal demokrasi veya Batı demokrasisi, temsilci demokratik bir hükûmet biçimi altında işleyen liberal siyasi bir ideolojinin birleşimidir. Birden fazla ayrı siyasi partinin katıldığı seçimler, hükûmetin farklı kollarına güçler ayrılığı, günlük yaşamda açık bir toplumun bir parçası olarak hukukun üstünlüğü, özel mülkiyetle piyasa ekonomisi, insan haklarının, medeni hakların, medeni özgürlüklerin ve siyasi özgürlüklerin eşit şekilde korunması gibi özelliklere sahiptir. Uygulamada sistemini tanımlamak için liberal demokrasiler genellikle hükûmetin yetkilerini belirleyen ve toplumsal sözleşmeyi güvence altına alan bir anayasaya başvururlar, bu anayasa ya kodifiye edilmiş ya da kodifiye edilmemiş olabilir. 20. yüzyılın ikinci yarısında genişleme döneminden sonra liberal demokrasi, dünyadaki yaygın bir siyasi sistem haline geldi.

Medeni haklar, her ülkede yaşayan insanların yasalara dayanarak sahip olduğu haklar. Genellikle vatandaş olanlara tanınan siyasi haklardan daha kapsamlı olan medeni haklar, doğal hakların aksine hem felsefi, hem de yasal temellere dayanır.

Yasama organı, bir ülke veya şehir gibi siyasi bir birim için yasalar yapma yetkisine sahip bir topluluktur. Genellikle yürütme ve yargı yetkilerinden ayrılırlar.

<span class="mw-page-title-main">Çift meclislilik</span>

Çift meclislilik, iki yasama organı ya da parlamento'nun bulunduğu yönetim şeklidir. Türkiye'de bu yönetim şekli iki askeri darbe arasındaki dönemde (1961-1980) Millet Meclisi ve Cumhuriyet Senatosu olarak uygulanmıştır. Günümüzde ABD ve Birleşik Krallık çift meclisli ülkelere örnektir.

<span class="mw-page-title-main">Parlamenter sistem</span> ülke yönetim sistemi

Parlamenter sistem veya parlamenterizm, yürütme organının, yasama organının denetiminde olduğu demokratik bir yönetim sistemidir. Parlamenter sistemlerde devlet başkanı veya cumhurbaşkanı, ülke yönetiminde etkin olmayan sembolik mevkilerdir ve devleti temsil ederler. Ülke yönetiminde etkin makam başbakandır, yürütme gücü parlamentodan çıkan başbakan ve kabinesi tarafından yürütülür. Parlamenter sistemde, parlamento belirleyici üst organdır ve başbakan yasama organı tarafından denetlenmekle birlikte yönetimde yüksek güce sahiptir. Genel olarak başbakan olarak bilinen hükûmetin başı, ülkelere göre şansölye gibi isimler alabilir.

<span class="mw-page-title-main">Kanada Avam Kamarası</span> Kanada Parlamentosunun alt kanadı

Kanada Avam Kamarası, Genel Vali tarafından temsil edilen Kanada Monarşisi ve Senato ile birlikte Kanada Parlamentosuna bağlı alt meclistir.

<span class="mw-page-title-main">Birleşik Krallık Parlamentosu</span> Birleşik Krallıkın yasama organı

Birleşik Krallık Parlamentosu, Birleşik Krallık'ın en üst anayasal organıdır. Çift meclisli bir sistemi olan ülkede parlamento iki bölümden oluşur: Avam Kamarası ve Lordlar Kamarası. Her iki meclis de Londra'da bulunan Westminster Sarayı'nda toplanır. Bu iki meclise, sınırlı şekilde kanun yapma yetkisi olan ve bu yüzden parlamentonun üçüncü bir parçası sayılabilecek olan monarşinin temsilcisi kral/kraliçeyi de eklemek mümkündür.

<span class="mw-page-title-main">İç Makedon Devrimci Örgütü - Makedonya'nın Ulusal Birliği Demokratik Partisi</span>

İç Makedon Devrimci Örgütü - Makedonya'nın Ulusal Birliği Demokratik Partisi, kısaltılmış VMRO - DPMNE, Makedonya Cumhuriyeti'nin, Makedonya Sosyal Demokrat Birliği ile birlikte önde gelen iki siyasi partisinden biridir. Parti kendisini bazı durumlarda Hristiyan demokrat, bazı durumlarda da muhafazakâr ilan etti. Bazı durumlarda da parti kendini ulusal olarak tarif etmiştir. Parti son yıllarda Avrupa ve NATO yanlısı bir siyaset izlemekle birlikte, ülkenin adını değiştirmeyi kesinlikle kabul etmez. VMRO özellikle etnik bazı istisnalar dışında etnik Makedonlara dayanır, "partinin amaç ve hedefleri olan siyasi mücadele ve kavramların temeli üzerinde Makedon halkının geleneğini ifade eder." iddiasında bulunur. Bu iddiaya rağmen birçok etnik azınlık partiyle ittifak kurmuştur.

Siyasi yelpaze, siyasi pozisyon veya politik spektrum, farklı siyasi pozisyonları birbirine göre tanımlamak ve sınıflandırmak amacıyla kullanılan bir sistemdir. Bu pozisyonlar, bağımsız siyasi boyutları temsil eden bir veya daha fazla geometrik eksende yer alır. "Siyasi pusula" ve "siyasi harita" ifadeleri, özellikle popüler iki boyutlu modellerine atıfta bulunmak üzere, siyasi yelpazeyi ifade etmek için kullanılan terimlerdir.

Toplanma ve gösteri özgürlüğü, bireylerin ve kurumların düşüncelerini açığa vurmak amacıyla toplanabilmelerini ve yürüyüş ya da başka yöntemlerle gösteri yapabilmelerini öngören özgürlüktür. İnsan hakları ve Siyasi özgürlükler kapsamında değerlendirilir.

Etnokratik demokrasi, baskın bir etnik egemenliği herkes için demokratik, siyasi ve medeni haklarla birleştiren siyasi bir sistemdir. Hem baskın etnik grup hem de azınlık etnik grupların vatandaşlığı vardır ve siyasi sürece tam anlamıyla katılabilirler. Etnik demokrasi, daha demokratik olması bakımından Etnokrasiden ayrılır. Baskın olmayan gruplara, Etnokrasinin sözde sağladığı haklardan daha fazla siyasi katılım, etki ve statü sağlar.

<span class="mw-page-title-main">Almanya'da siyaset</span>

Almanya'da siyaset, çok partili bir parlamenter cumhuriyet çerçevesinde yürütülmektedir. Almanya, federal yasama yetkisinin Federal Meclis ve Federal Konsey'e verildiği demokratik ve federal bir parlamenter cumhuriyettir.

<i>Demokratik geçiş</i> siyasi sistemde belirli bir aşama

Demokratik geçiş, bir ülkenin siyasi sisteminde otoriter bir rejimden demokratik bir sisteme doğru devam eden bir değişiklik sürecini tanımlar. Bu süreç, demokratikleşme olarak bilinir, süreç içerisinde politik değişiklikler demokratik bir yönde ilerler. Demokrasi dalgaları, büyük güçler arasındaki güç dağılımında ani değişikliklerle ilişkilendirilmiştir, bu da geniş kapsamlı içsel reformları tanıtmak için açılışlar ve teşvikler yaratmıştır. Hibrit rejimler daha fazla iç huzursuzluk yaşasa da, uzun yıllar boyunca geçiş aşamasında oldukları için istikrarlı olarak kabul edilebilirler. Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana, hibrit rejimler en yaygın hükûmet biçimi haline gelmiştir. Akademisyenler, demokratik kurumların göstermelik olma seviyesini irdeleyerek, demokratik gerilemeyle beraber, otoriterliğe geçiş sürecinde modern hibrit rejimlerin en yaygın hükûmet biçimi sonucuna varmıştır.