İçeriğe atla

Davit Lortkipanidze

Davit O. Lortkipanidze

Davit Otaris dze Lortkipanidze (Gürcüceდავით ლორთქიფანიძე; d. 5 Ağustos 1964, Tiflis), Gürcü antropolog, arkeolog ve 2009 itibarıyla Gürcistan Ulusal Bilimler Akademisi'nin muhabir üyesi. 2004'ten beri Gürcistan Ulusal Müzesi (GNM) genel müdürlüğünü yapmaktadır. Arkeolog Otar Lortkipanidze'nin oğludur.

Davit Lortkipanidze en çok keşfettiği hominini fosiliyle tanınmaktadır. İlk önce Homo georgicus olarak adlandırılan fosilin daha sonra Homo erectus olduğu anlaşılmıştır. Gürcistan'daki Dmanisi Tarihi Sit Alanı'nda kazı yaparken, Homo erectus'un öncüsü olduğu düşünülen homininini kafatasları bulmuştur. Daha sonra, kafatasında ve üst gövdesinde hâlâ ilkel özelliklere sahip olan ancak hareketliliği kolaylaştıracak nispeten gelişmiş alt uzuvlara sahip dört fosilin iskeleti bulunmuştur. Homo habilis'ten Homo erectus'a geçişten bir sonraki aşamayı temsil eden fosiller, günümüzden 1,8 milyon yıl öncesine tarihlenmektedir.[1]

Lortkipanidze, Gürcistan Onur Nişanı (2000), Monako Prensi Ödülü (2001), Fransız "Palmes Academiques" Nişanı (2002), Rolex Girişimcilik Ödülü (2004), Fransız Onur Madalyası (2006) ve Goethe Madalyası (2016) da dahil olmak üzere birçok ödül almıştır.

2004 yılında Gürcistan Ulusal Müzesi (GNM) Genel Müdürü olarak atanmıştır. 2007'de hem Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi'ne, hem de Dünya Sanat ve Bilim Akademisi'ne (ABD) üye seçilmiştir.[2]

Kaynakça

  1. ^ Wilford (19 Eylül 2007). "New Fossils Offer Glimpse of Human Ancestors". The New York Times. 21 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2009. 
  2. ^ "National Academy of Sciences". Nas.nasonline.org. 4 Ekim 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2012. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İnsanın evrimi</span> anatomik olarak modern insanların ortaya çıkmasına yol açan evrimsel süreç

İnsanın evrimi, modern insanın evrimsel kökenini ve ne tür evrimsel süreçlerle ortaya çıktığını incelediği gibi insanın en eski atalarını ve atasal kökenlerini de konu edinir. Bunun yanında insanla ortak ataları paylaşan ve insan ile yakın akraba olan türlerin evrimini ve kökenini de araştırır. İnsan evrimi, konu olarak 1863 yılında T. H. Huxley tarafından oluşturulan bilim dalı primatolojiyi ve günümüz maymunlarının tüm canlılar ile onların eski atalarının fosillerini de dikkate almaktadır. Bunun yanında insanın evrimsel tarihi üzerindeki çalışma ve araştırmalar fiziksel antropoloji, paleoantropoloji, primatoloji, arkeoloji, dilbilim, genetik ve embriyoloji dâhil olmak üzere birçok bilimsel alanı de içerir.

<span class="mw-page-title-main">Dmanisi</span> Gürcistanda kasaba

Dmanisi, Gürcistan'da, başkent Tiflis'e yaklaşık 85 kilometre uzaklıkta bulunan bir kasaba ve sit alanıdır. Kvemo Kartli bölgesinde, Maşavera Irmağı vadisinde yer alır. Dmanisi, Orta Çağ'da Bizans, Ermenistan ve İran'a açılan ticaret yolu üzerinde kurulmuştur.

<i>Homo erectus</i> tarih öncesi insan türü

Homo erectus, en eski kalıntıları 2 milyon yıl öncesine tarihlendirilen, Pleistosen'de yaşamış soyu tükenmiş bir arkaik insan türüdür. Örnekleri Homo (insan) cinsinin ilk tanınabilen üyeleri arasındadır.

<i>Homo floresiensis</i> Floresli cüce insan

Homo floresiensis ya da Flores insanı Pleyistosen'de Flores Adası'nda yaşamış bir arkaik insan türüdür. Bu türe ait ilk fosillerin 2003 yılında keşfedilmesi ve çok az olması nedeniyle bu insanlar hakkındaki bilgiler oldukça azdır. İlk aşamada bu insanların kretenizm hastalığına sahip olan bir Homo sapiens alt türü olduğu düşünülse de Homo erectus'un küçülmüş bir versiyonu olduğu da ortaya atılmıştır. Yeni incelemeler ışığında Homo floresiensis fosillerinin, Homo sapiens'lere ait olmadığı kesinleşmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Tsung-Dao Lee</span>

Tsung-Dao Lee Temel parçacıklarla ilgili önemli keşiflere yol açan parite yasalarıyla ilgili araştırmalarından ötürü C. N. Yang ile birlikte 1957 Nobel Fizik Ödülü'nü kazanan Çin kökenli Amerikan fizikçidir. Lee ve Yang Nobel Ödülü alan ilk Çinli olmuştur.

<i>Homo</i> i̇nsan ve yakın akrabalarını içeren insansı cinsi

Homo, modern insanı ve yakın akrabalarını içeren insansı cinsine verilen ad. Cinsin üyeleri genelde "insan" adıyla birlikte anılır. En erken üyesi, en eski kalıntıları 2.3 milyon yıl öncesine tarihlenen Homo habilis olup modern insan dışındaki yaşayan son türü olan Homo neanderthalensis'in (Neandertal) yaklaşık 40.000 yıl öncesine kadar yaşadığı düşünülmektedir. Homo floresiensis türünün ise 50.000 yıl öncesine kadar var olduğu düşünülüyor. Homo, Paranthropus cinsi ile birlikte, muhtemelen Australopithecus africanus ile kardeştir ve kendisi de Pan soyundan, şempanzelerden ayrılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Jack Szostak</span> Amerikalı biyolog

Jack Szostak Amerikalı biyolog, Harvard Tıp Fakültesi Genetik Profesörü ve Boston'daki Massachusetts Genel Hastanesi'nde araştırmacı. 2009 yılında Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülünü, Elizabeth Blackburn ve Carol W. Greider ile birlikte Telomerler tarafından kromozomların nasıl korunduğunu keşfetmeleri sebebiyle almaya hak kazanmıştır.

<i>Homo heidelbergensis</i> soyu tükenmiş insan türü

Homo heidelbergensis, Pleyistosen'de yaşamış, soyu tükenmiş insan (Homo) türü. Kalıntıları ilk kez 1907 yılında Heidelberg yakınlarında bir taş ocağındaki çene kemikleri ile keşfedilmiştir. Bulunan çene, modern insanlar gibi küçük dişli olsa da modern insanın aksine çene kemikleri fazlasıysa geniş ve ağırdır.

<span class="mw-page-title-main">Gürcistan Ulusal Müzesi</span>

Gürcistan Ulusal Müzesi, Gürcistan'daki birçok başlıca müzeyi birleştiren bir ağdır. Bu ağ, birleşmiş kurumların yönetimini modernize etmeyi ve yapısal, kurumsal ve yasal reformlar çerçevesinde araştırma ve eğitim faaliyetlerini koordine etmeyi amaçlamıştır. Müze, 30 Aralık 2004 tarihindeki kuruluşundan bu yana, Profesör Davit Lortkipanidze tarafından yönetilmektedir. Gürcistan'ın ulusal hazinelerinin çoğu, Ulusal Müze koleksiyonlarında korunmaktadır. Ulusal Müze'deki müzelerin en eskisi, Simon Canaşia Müzesidir. Müze, 1852'de Rus İmparatorluğu Coğrafya Birliği tarafından Kafkasya Müzesi adıyla kurulmuştur. Müze, Gürcistan, Kafkasya ve Orta Doğu arkeolojisinin ve etnografisinin yüz binlerce eserini barındırmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Krzysztof Matyjaszewski</span> Polonyalı-Amerikan kimyager

Krzysztof "Kris" Matyjaszewski Polonya doğumlu, ABD vatandaşı kimyager. Carnegie Mellon Üniversitesi'nde Doğa Bilimleri Profesörü.

Gürcistan onurları, nişanları ve madalyaları, Gürcistan ulusal hükûmeti tarafından ulusal savunma, devletin iyileştirilmesi ve demokrasi ve insan haklarının geliştirilmesinde başarı gösteren insanlara verilmektedir.

Dmanisi 3 kafatası olarak da bilinen D2700, 2001 yılında Gürcistan'ın Dmanisi kentinde bulunan ve erken Homo erectus olarak sınıflandırılan beş kafatasından biridir. Neredeyse bütün bir kafatasıdır ve son derece iyi durumdadır. Stratigrafik olarak yaklaşık 1.8 milyon yıl olarak tarihlendirildi.

<i>Australopithecus sediba</i> soyu tükenmiş hominid türü

Australopithecus sediba, İnsanlığın beşiği olan Güney Afrika'daki Malapa Mağarası'nda bulunmuş, soyu tükenmiş bir australopitesin türüdür. Bu mağarada bulunan çocuk iskeleti, Holotip MH1 olarak, yetişkin dişi iskeleti ise paratip MH2 olarak bilinmektedir. Kalıntılar 1.98 milyon yıl öncesine tarihlenirler ve Paranthropus robustus, Homo habilis/H. rudolfensis ve Homo ergaster/H. erectus ile aynı dönemde yaşamışlardır.

İvane Besarioni Kaçarava, Gürcü jeolog. Gürcistan Ulusal Bilimler Akademisi üyesi olan Kaçarava, 100'den fazla bilimsel makalenin yazarıdır.

<i>Homo bodoensis</i> soyu tükenmiş insansı türü

Homo bodoensis, önerilmiş bir arkaik insan türüdür. 2021 yılında, eskiden H. heidelbergensis/H. rhodesiensis'e veya H. erectus'a atanan Bodo Kafatası'nın yeniden analizi ile tanımlanmıştır. Tanımlayanlar H. bodoensis'in, H. sapiens için atasal olabilecek özelliklere sahip olması ve türün diğer olası örneklerinin coğrafik dağılımı nedeniyle H. sapiens'e yol açmış olabileceğini önerdiler.

<i>Lantiyen insanı</i> Asyada bulunmuş hominid fosili

Lantiyen insanı, 1963'te Lantian County, Loess Platosu'ndaki Chenchiawo Köyü'nden neredeyse tam bir çene kemiğinden ve 1964'te keşfedilen Gongwangling Köyü'nden kısmi bir kafatasından bilinen, bir Homo erectus alt türüdür. Kalıntıların ilki yaklaşık 710-684 bin yıl öncesine, ikincisi ise 1.65-1.59 milyon yıl öncesine dayanıyor. Bu, Lantiyen insanını Afrika'nın ötesinde keşfedilmiş ikinci en yaşlı H. erectus ve Doğu Asya'nın en yaşısı yapar. Fosilleri ilk olarak 1964 yılında Woo Ju-Kan tarafından tanımlandı ve bir diğer H. erectus olan Pekin insanının atası olarak kabul edildi.

<i>Nankin insanı</i> Homo erectus alt türü

Nankin insanı, Çin'de bulunmuş bir Homo erectus alt türüdür. Bir erkek ve bir dişi kafatasının büyük parçaları ve H. e. nankinensis, 1993 yılında Nankin yakınlarında, Tangshan (汤山) tepelerindeki Hulu mağarasında keşfedildi. Nanjing/Nankin insanı terimi, Homo erectus'un bir alt türünü tanımlamak için kullanılır, ancak aynı zamanda üç fosile atıfta bulunulurken de kullanılır. Örnekler yerel bir işçi olan Liu Luhong tarafından, Hulu kireçtaşı mağarasında 60–97 cm derinlikte bulundu. Fosillerin tarihlendirmesi, 580.000 ila 620.000 yıllık tahmini bir yaş verdi.

<span class="mw-page-title-main">KNM ER 3733</span> Kenyadan 1.6 milyon yıllık hominid kafatası

KNM ER 3733, soyu tükenmiş hominid türü Homo ergaster'in, fosilleşmiş bir kafatasıdır, alternatif olarak Afrikalı Homo erectus olarak da adlandırılır. 1975 yılında Kenya, Koobi Fora'da, Turkana Gölü'nün hemen yanında, Richard Leakey liderliğindeki bir saha çalışanı Bernard Ngeneo tarafından yapılan bir araştırmada keşfedildi.

<span class="mw-page-title-main">Samu (fosil)</span> İnsan fosili

Samu, Vértesszőlős, Orta Transdanubia, Macaristan'da bulunan parçalı bir insan oksipital kemiğine verilen takma addır. Keşif, 21 Ağustos 1965'te László Vértes liderliğindeki bir kazı sırasında yapıldı ve 21 Ağustos Macar geleneğinde Tanah'ta peygamber olarak geçen Samuel'in isim günü olduğu için fosile Sámuel adı verildi. O zamandan beri, adın Macarca kısa bir şekli olan Samu olarak bilinir hale geldi.

<span class="mw-page-title-main">Brenda Milner</span>

Brenda Milner, klinik nöropsikoloji alanındaki çeşitli konularda araştırma literatürüne önemli katkılarda bulunan İngiliz-Kanadalı bir nöropsikologdur. Milner, McGill Üniversitesi Nöroloji ve Nöroşirürji Bölümü'nde profesör ve Montreal Nöroloji Enstitüsü'nde Psikoloji profesörüdür., 25'ten fazla fahri dereceye sahip ve doksanlı yaşlarında olmasına rağmen çalışmalarına devam etmiştir. Şu anki çalışması epizodik bellekte temporal lobların rolü dahil olmak üzere nöropsikolojinin birçok yönünü kapsamaktadır. Kimilerince nöropsikolojinin kurucusu olarak anılmaktadır. 2009'da Balzan Bilişsel Sinirbilim Ödülü'nü ve 2014'te John O'Keefe ve Marcus E. Raichle ile birlikte Nörobilimde Kavli Ödülü'nü aldı. Temmuz 2018'de 100 yaşına girdi ve o sırada halen araştırmacıların çalışmalarını denetlemekteydi.