İçeriğe atla

Coğrafya Mahkumları

Coğrafya Mahkumları
Coğrafya Mahkumları: Dünyanın Kaderini Değiştiren On Harita
YazarTim Marshall
Dilİngilizce
KonuJeopolitik
TürKurgu olmayan
Yayım2015
ISBN978-1-78396-243-3

Coğrafya Mahkûmları: Dünyanın Kaderini Değiştiren On Harita, İngiliz yazar ve gazeteci Tim Marshall'ın 2015 yılında jeopolitik hakkında yazdığı kurgu dışı bir kitaptır.

Yazar ayrıca 2019 yılında bu kitabın resimli bir çocuk versiyonu olan Coğrafya Mahkumları: Dünyamızı Açıklayan 12 Basit Harita adlı eserini yayımladı[1] ve Waterstones’da Yılın Kitabı olarak aday gösterildi.[2] Devam kitabı olan Jeopolitiğin Gücü ise 2021 yılında yayınlandı.

Özet

Coğrafya Mahkûmları, dünyanın çeşitli hayati bölgelerindeki jeopolitik bağlamları ve durumları ele alıyor. Bunlar arasında Rusya, Çin, ABD, Avrupa, Arap Dünyası, Güney Asya (özellikle Hindistan ve Pakistan’ın jeopolitik anomalilerine odaklanarak), Afrika, Japonya ve Kore, Latin Amerika ve Arktik Okyanusu (özellikle Arktik kaynak yarışının jeopolitiğini kapsayacak şekilde).

Coğrafya Mahkûmları, coğrafyanın uluslararası ilişkiler üzerindeki etkisini anlatırken Rusya'nın sıcak su limanlarına erişimini sürdürme ihtiyacına dayanarak Kırım’ı ilhak etmesi ve Çin'in Hindistan ile sınırını güçlendirmek için Tibet’teki eylemleri gibi jeopolitik olaylara bir açıklama getiriyor.[3]

Karşılanma

Kitap, The New York Times Çok Satanlar listesinde yer aldı[4] ve The Sunday Times'ın 1 numaralı en çok satan kitabı oldu.[5]

American Association of Geographers's Rewiev of Books'ta yazan Douglas Webster, “Kitabın jeopolitik bir perspektiften çağdaş coğrafi dinamikler üzerine okunması kolay, bilgilendirici bir başlangıç kitabı olarak bugüne kadarki başarısı ile desteklenen bariz bir çekiciliği var” şeklinde yazarken coğrafi faktörlerden çok sosyolojik faktörlerin etkisini gören küresel çalışmaların temsilcileri tarafından eleştirileceğini belirtti.[6]

Berlinli coğrafyacı Hans-Dietrich Schultz, Coğrafyanın Mahkumları’nı 19. yüzyıl bölgesel coğrafyasının eski coğrafi mekânsal argümanlarına dayandığını ve bu argümanların coğrafi araştırmalarının mevcut durumuyla tamamen çeliştiğini söyleyip eleştiriyor. Marshall'ın Rusya'nın Ukrayna ile jeopolitik ilişkisine dair açıklamalarını da “Mevcut Rus siyasetinin Rusya’nın sosyal koşulları, vahşi kapitalizmi ve kleptokratik elitiyle de bir ilgisi olduğu gerçeği, ‘insanlık tarihinin gidişatında belirleyici bir faktör’ olarak kabul edilmesi gereken, nüfuz edici bir şekilde başvurulan mekânsal determinizmin arkasında gizli kalmaktadır. Buna karşın şunu da belirtmek gerekir: Marshall'ın ebedi dağları, ovaları ve nehirleri gibi fiziksel nesneler kendi başlarına hiçbir şey irade etmezler. Hiçbir şey yapmazlar, hiçbir şey dikte etmezler, hiçbir şeyi zorlamazlar, hiçbir şeyi baştan çıkarmazlar ve kendi rızalarıyla hiçbir taraf tutmazlar” şeklinde eleştirdi.[7]

Kaynakça

  1. ^ Donovan, Sophie. "Prisoners of Geography: An Interview with Tim Marshall". Geographical. 3 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Mayıs 2020. 
  2. ^ "Waterstones Book of the Year 2020". 5 Aralık 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. 
  3. ^ Dombey, Daniel (9 Ağustos 2015). "'Prisoners of Geography', by Tim Marshall". Financial Times. 11 Şubat 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2018. 
  4. ^ "Travel Books - Best Sellers - December 13, 2015 - The New York Times". The New York Times. 24 Mart 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2018. 
  5. ^ "Prisoners of Geography: Waterstones Nonfiction Book of the Month and a Sunday Times Bestseller! | Elliott & Thompson". Elliott & Thompson. 30 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2018. 
  6. ^ Webster, Douglas (3 Temmuz 2017). "Prisoners of Geography: Ten Maps That Explain Everything About the World". The AAG Review of Books. 5 (3). ss. 192-194. doi:10.1080/2325548X.2017.1315255. 9 Nisan 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Nisan 2022. 
  7. ^ Hans-Dietrich Schultz (2018): Der Realraum als Problem. Frankfurt am Main: Wochenschauverlag, S. 41.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Coğrafya</span> karasal yüzeyi, bu yüzeyler içerisinde yaşayan toplulukları ve birbirleriyle etkileşim halinde olan bölgeleri, yerleri ve konumları inceleyen bilim

Coğrafya; beşerî (insanî) sistemleri ve yeryüzünü araştıran, bunlar arasındaki ilişkiyi neden-sonuç ve dağılış ilkesine bağlı olarak inceleyen ve sorgulayan bir bilim dalıdır. Yer ve insanlar arasındaki ilişkiler coğrafyanın konusunu oluşturur. Coğrafya sözcüğü Yunanca “γεωγραφία” gaia (yer) ve gráphein sözcüklerinden türemiştir. Türkçesi yerçizim sözcüğüdür. Zamanımızdan 2200 yıl önce coğrafya terimini ilk kullanan kişi Eratosthenes olmuştur. Gregg ve Leinhardt (1994), coğrafyayı 4 özellikle karakterize edilen bir disiplin olarak tanımlamaktadırlar:

<span class="mw-page-title-main">Batlamyus</span> Yunan matematikçi, astronom ve coğrafyacı (100–170)

Klaudyos Batlamyus, İskenderiyeli Yunan matematikçi, coğrafyacı, astronom ve müzik teorisyeniydi ve üçü daha sonra Bizans, İslam ve Batı Avrupa bilimi için önemli olan yaklaşık bir düzine bilimsel tez yazmıştır. MS 100–170 yılları arasında yaşadığı tahmin edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Pyotr Kropotkin</span> Rus sosyalist filozof (1842-1921)

Pyotr Alekseyeviç Kropotkin Rus anarşist, sosyalist, devrimci, ekonomist, sosyolog, tarihçi, jeolog, zoolog, siyaset bilimci, insan coğrafyacısı, anarşist komünist yazar, anarşizm kuramcısı.

<span class="mw-page-title-main">Uluslararası Af Örgütü</span> insan hakları üzerine çalışmalar yürüten bir sivil toplum örgütü

Uluslararası Af Örgütü, dünya çapında 10 milyondan fazla üyesi ve destekçisi olan insan hakları üzerine çalışmalar yürüten bir sivil toplum örgütüdür. Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi ve diğer uluslararası standartlarca belirlenmiş her türlü insan haklarını savunma ve teşvik etmeyi amaç edinmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Fiziki coğrafya</span> coğrafyanın iki önemli alt alanından biri

Fiziki coğrafya coğrafyanın büyük alanlarından biridir. Fiziki coğrafya; insan coğrafyasının alanı olan kültürel çevre aksine, atmosfer, hidrosfer, biyosfer ve jeosfer gibi doğal çevrelerin süreç ve değişimlerini inceleyen doğa bilimi dalıdır.

Jeostrateji, jeopolitiğin bir alt dalı, siyasi ve askeri planlamayı bilgi açısından destekleyen, tutarlı hale gelmesini sağlayan veya etkileyen coğrafik etkenler tarafından ilkesel olarak rehberliği yapılan bir dış politika çeşididir.

<span class="mw-page-title-main">Josef Dietrich</span> Alman Waffen-SS generali, Oberstgruppenführer

Josef Dietrich, Alman Waffen-SS generali, Oberstgruppenführer. 1929 yılı öncesinde Adolf Hitler'in şoförü ve korumasıydı. Nazi döneminde SS komutanı olarak Uzun Bıçaklar Gecesinde SA'nın temizlemesinde etkin rol oynadı. II. Dünya Savaşı'nda 1. SS Panzer Tümeni "Leibstandarte SS Adolf Hitler"in komutanı olarak tanındı. Askerler tarafından ona "Papa Sepp" diye hitap edildi.

<span class="mw-page-title-main">Batı Asya</span> Orta Doğu ve Kafkasların bir bölümünü kapsayan bölge

Batı Asya, Asya'nın en batıdaki bölgesidir. Anadolu, Arap Yarımadası, İran, Mezopotamya, Levant bölgesi, Kıbrıs adası, Sina Yarımadası ve Transkafkasya'yı (kısmen) kapsamaktadır. Bölgenin Mısır'da bulunan Süveyş Kanalı ile Afrika'dan, Türk Boğazları'nın su yolları ve Büyük Kafkas Dağları ile Avrupa'dan ayrıldığı düşünülmektedir. Doğusunda Güney Asya, kuzeydoğusunda Orta Asya bulunmaktadır. Bölgeyi sekiz deniz çevrelemekte : Ege Denizi, Karadeniz, Hazar Denizi, Basra Körfezi, Umman Denizi, Aden Körfezi, Kızıldeniz ve Akdeniz.

<span class="mw-page-title-main">David Harvey</span> İngiliz coğrafya ve antropoloji profesörü

David Harvey, Graduate Center of the City University of New York'ta (CUNY) Coğrafya ve Antropoloji profesörüdür. Dünyanın önde gelen sosyal kuramcılarından olan Harvey, doktora derecesini coğrafya alanında 1961 yılında Cambridge Üniversitesi'den almıştır. Beşeri Bilimler alanında en çok atıf yapılan 20 yazar arasında yer almaktadır. Dünyada en çok atıf yapılan coğrafyacı olmasının yanı sıra ve modern coğrafyanın akademik bir disiplin olarak gelişiminde önemli olan birçok kitap ve makalenin yazarıdır. Çalışmaları sosyal ve politik tartışmalara büyük katkıda bulunmuştur. Küresel kapitalizmin, özellikle de neoliberal biçiminin, eleştirisine sosyal sınıfın ve Marksist metotların ciddi metodolojik araçlar olarak geri getirilmesine yardımcı olması ile anılmaktadır.

<i>Zincirsiz</i> 2012 yapımı Quentin Tarantino filmi

Zincirsiz, Quentin Tarantino'nun yazdığı ve yönettiği 2012 yapımı western film. Başrollerinde Jamie Foxx, Christoph Waltz, Leonardo DiCaprio, Kerry Washington ve Samuel L. Jackson olan film 25 Aralık 2012'de Amerika Birleşik Devletleri'nde, 1 Şubat 2013'te ise Türkiye'de gösterime girdi.

<span class="mw-page-title-main">Tarihî coğrafya</span>

Tarihî coğrafya, modern coğrafya ilke ve yöntemlerini kullanarak bir sahayı geçmiş bir zaman diliminde araştıran disiplinler arası coğrafya bilim koluna verilen isimdir.

<span class="mw-page-title-main">Alfred Marshall</span> İngiliz ekonomist (1842-1924)

Alfred Marshall,, döneminin en etkili iktisatçısı. Neoklasik iktisadın ve Cambridge Okulu'nun kurucusu. 1890 yılında yayımlanan İktisadın İlkeleri adlı kitabı uzun bir dönem İngiltere'de iktisat ders kitabı olarak okutuldu. Aynı zamanda John Maynard Keynes'in hocası olarak da bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Askerî coğrafya</span>

Askerî coğrafya, askeriye, akademisyenler ve politikacılar tarafından askeri bakış açısıyla inceleme için kullanılan bir coğrafya alt dalıdır. Askerî coğrafyacılar, jeopolitik konulardan askerî harekâtlar ve askerî varlığın kültürel ve ekonomik etkileri üzerine fiziksel yerlerin etkilerini değerlendirirler.

<span class="mw-page-title-main">Banal milliyetçilik</span>

Banal milliyetçilik, insanlar arasında ulusal aidiyet duygusunu paylaşan milletin günlük tasvirlerini ifade eder. Terim, Michael Billig'in 1995'te yayımlanan aynı adlı kitabından türetilmiştir ve eleştirel olarak anlaşılması amaçlanmıştır. Konsept, özellikle siyasi coğrafya disiplini içerisinde, 1990'larda yayınlanmasından bu yana akademik görüşlerin sürmesi ile son derece etkili olmuştur. Günümüzde bu terim öncelikle kimlik oluşumu ve jeopolitik akademik tartışmalarda kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Tim Conway</span> Amerikalı komedyen ve sinema oyuncusu (1933 – 2019)

Thomas Daniel "Tim" Conway Amerikalı komedyen ve oyuncu. Yer aldığı yapımlar arasında sinema filmleri; The Private Eyes (1980) ve Dear God (1996) ile televizyon dizileri; The Carol Burnett Show (1967) ve 30 Rock (2006) vb. sayılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Brezilya'nın bölgeleri</span>

Brezilya'nın bölgeleri, Brezilya'nın jeopolitik amaçlarla kullanılan bölgeleridir. Bölgeler, Brezilya Coğrafya ve İstatistik Enstitüsü (IBGE) tarafından tanımlanmış olup coğrafi, sosyal ve ekonomik faktörleri göz önünde bulundurarak yalnızca akademik olarak faaliyet göstermektedirler ve federal düzeydeki hükûmet programlarının yönlendirilmesinden başka siyasi etkileri bulunmamaktadır.

Jeopolitik teoriler arasında Fransız okulu olarak bilinen çevresel akımın temsilcileri, Lucien Febvre ve Vidal de la Blache, Anglo Amerikan ve Alman jeopolitik kuramların "deterministlik" yaklaşımını reddederek "Posibilist" (olasılıkçı) düşüncenin jeopolitik alanda temsilcileri olmuştur. Çevresel kuramda Fransız okulu olarak bilinen temel akımın ve “Posibilist” düşüncelerinin temsilcisi olan başta Lucien Febvre ve Vidal de la Blache, Angelo Amerikan ve Alman jeopolitik kuramcıların “deterministik” yaklaşımını kabul etmeyip reddetmektedirler. Fransız coğrafya okulunun düşüncesine göre, insan kendi doğal çevresini değiştirilebilen ve kendisine yönelik seçenekleri en sonunda kendisi belirleyebilen bir karaktere sahiptir. XX. Yüzyıl'ın jeopolitiklerinin hemen hemen hepsi, bu iki uç yaklaşım arasında düşüncelerini sergilemekte ve fikirlerini bu çizgide belirtmekte ve yer almaktadırlar. Bu üçüncü gruba göreyse çevre, insan davranışlarının Sınırlarını tek başına belirleyemez, fakat, eylemler üzerinde sınırlı da olsa, “koşullu” bir etkiye sahip olduğunu kabul etmek gerekir. Posibilist (olasılıklı) düşünceyi savunan ve jeopolitik teorinin önde gelen yazarlarından Harold Hance Sprout ve Margaret Sprout’a göre, coğrafya bize ne yapmamızı emredici bir öge olmayıp, tercihlerimizi oluşturmada yol göstericidir. Coğrafya ve çevresel faktörler bu anlamda insan davranışlarını koşullandırma yerine, diğer politika davranışlarının oluşmasında karar vericinin önündeki seçeneklere işaret etmektedir. Lucien Febvre ve Vidal de la Blache’dan etkilenmişle olan Amerikalı siyaset bilimcilerden, Sprout’lar’n jeopolitiğe getirdikleri bu farklı bakış açısı, 1930’lar ile 1970’ler arası dönemde uluslararası ilişkileri önemli ölçüde etkilenilir. Dolayısıyla olasılık teori, sadece “devlet çevre” ilişkisi üzerinde duran deterministi teoriden göstermektedir. Bu bağlamda, çevresel olasılıkçılar coğrafyanın karar vericinin kararlarını belirlediği ya da kontrol ettiği biçimindeki determinist bir anlayışla karşı çıkarlar. Olasılıklı doktrine göre; çevre ve değil ortam, karar vericiyi bir davranışla zorlayan bir unsuru olmayıp, karar vericinin önündeki imkânlara, seçeneklere ve sınırlamalara dikkat çekmektedir. Çevresel sınırlamalarını, genel ya da dar olabildiği gibi, algıya göre de denilebilir. Star'a göre, varlık çevre iliklisinde, çevrenin varlık tarafından nasıl algılandığının önemli olduğunun kabul edilmesi, determinist modeli sayımına karşı ciddi bir argümandır. Gerçek dünyanın algıladığına bağlı olarak çevrenin birim üzerindeki etkisi de denilebilir. Osterud'a göre; jeopolitik genişlik topoğrafya, konum ve iklimi de içermektedir. Harold South’a göreyse jeopolitik varsayım, güç konfigürasyonu, kara ve denizlerin oranı, doğal kaynakların dağılımı ve iklimin yanı sıra, nüfus, toplumsal ve siyasal kurumlar ve davranış biçimleri gibi çok sayıda toplumsal ögeyi de kapsamaktadır. jeopolitik faktörler, kısıtlamalar ve imkânlara işaret eden çevresel faktörlerdir. Coğrafik yapıyı da içeren jeopolitik yapı, karar vericilerin karşı karşıya oldukları politikaya ilişkin olanak ve sınırlamalar anlamına gelmektedir. Bu çerçevede bazı genellemeler de yapılmıştır; mesela coğrafyanın birinci yasası da denen, “mesafe uzadıkça devletin etkisinin azalacak ya da “devlet ülkesel (alansal) olarak büyüdükçe etkileyeceği mesafenin artacağı gibi yaklaşımlar sayılabilir. Ancak bu düşünceler elbette teknolojinin özellikle de bilgi, iletişim ve ulaştırma teknolojilerinin yüzyılımızda büyük hızla gelişmesi sonucunda denilmektedir. Siyasal coğrafyanın uluslararası› ilişkilere en önemli katkısı, aktörlerin eylemlerini ve hareket alanlarını doğru bir şekilde belirlemede anlamlı çerçeveler sunmasıdır. Uluslararası ilişkilerin boşlukta cereyan etmediğine göre, mekan (yer) unsuru, analizin çerçevesini meydana getirmektedir. Uluslararası ilişkilere yönelik ikinci bir katkısıysa model kurmaya ilişkindir. Coğrafya, dışı politika analizlerinde bir perspektif sağlayarak, araştırmaları daha da kolaylaştırmaktadır. Özellikle ittifak (bloklar) ve komşuluk ilişkilerine yönelik olarak devletlerin davranışlarını analiz etmeyi amaçlayan araştırmalarda, jeopolitik modeller sıkça kullanılmaya başlanmıştır. Jeopolitikçilerin üzerinde durduğu bir diğer nokta da mekânsal heterojenle ve mekânsal bağımlılıktır.

Jeopolitik düşünce okulu altı grupta değerlendirilebilir. Georfrey Parker'ın sınıflandırmasına göre bu altı grup şunlardan oluşmaktadır.

Tarihi coğrafi bilgi sistemleri, geçmişe ait verileri depolayan, görüntüleyen, analiz edebilen ve zaman içerisindeki değişiklikleri ortaya koyabilen bilgi sisteminin adıdır.

<i>Aşharhatsuyts</i> Anania Shirakatsi tarafından yazılmış Ermenice bir kitap

Aşharatsuyus ya da Ašxarhac′oyc′ ), başka dillere Coğrafya ismiyle tercüme edilen bir Orta Çağ Ermeni eseridir. Eser Anania Şirakatsi tarafından kaleme alınmıştır ve Ermenistan, Gürcistan, İran, Irak vb. ülkelerin coğrafi yapılarından bahseder. Matenadaran müzesindeki en eski coğrafya kitabıdır.