İçeriğe atla

Compton's Cafeteria Ayaklanması

Koordinatlar: 37°47′00″K 122°24′39″B / 37.78333°K 122.41083°B / 37.78333; -122.41083
Gene Compton's Cafeteria ayaklanmasının 40. yıldönümünü kutlamak için San Francisco'daki Taylor ve Turk caddelerinin köşesine konulan plaka.

Compton's Cafeteria ayaklanması, Ağustos 1966'da San Francisco'nun Tenderloin mahallesinde yer aldı. Bu olay ABD tarihinin ilk kaydedilen transgender isyanlarından idi ve 1969 yılında New York şehrindeki Stonewall Inn'de yer alan Stonewall ayaklanmalarından önce yer aldı.[DN 1]

Arka plan

Compton's Cafeteria, 1940'lardan 1970'lere kadar San Francisco'da Gene Compton'ın sahip olduğu bir kafeterya zinciri idi. Compton's'ın 101 Taylor Street (Turk Street köşesinde)'teki Tenderloin branşı 1954'ten 1972'e kadar açık idi ve gay barlarda istenmedikleri için kentte transgender kişilerin açık bir şekilde toplanabildikleri tek mekânlardan idi. Ek olarak ayaklanmanın yer almasına kadar her saat açık idi. Bu dönemde transgender kişilere "Hair Fairies" ("saç perileri") ismi verilir idi. Dönemde karşı cinsin giydiği kıyafetleri giymenin yasak olmasından dolayı polisler, bir barda transgender kişilerin bulunmalarını bara baskın yapıp barı kapatmak için bahane olarak kullanabilirler idi.

Ayaklanmaya katılan erkek fahişelerin ve sokak drag queenlerin birçoğu "Vanguard" isimli ABD'nin ilk bilinen gey gençlik örgütünün üyeleri idi. Vanguard, o sene içerisinde daha önce, birçok sene boyunca Tenderloin'da ilerici sosyal eylemciliğinin merkezi olmuş Glide Memorial Church ile çalışan radikal papazların yardımı ile kuruldu. Street Orphans isimli bir lezbiyen sokak insanı grubu da oluşmuş idi.

Ayaklanma

Ayaklanmanın ilk gecesinde bazı transgender müşteriler gürültülü davranınca Compton's menajerliği polisi aradı. Compton's müşterilerini iteklemeye alışmış bir polis memuru bir trans kadını tutuklamaya çalışır iken kadın kahvesini onun yüzüne attı. O noktada ayaklanma başladı; tabaklar ve mobilyalar fırlatıldı ve restoranların düz cam pencereleri parçalandı. Çatışmalar sokağa dökülünce polisler destek kuvvetler için aradılar. Sokakta bir polis arabasının bütün camları kırıldı ve bir trotuvar gazete bayii yakılıp kül edildi.

Ertesi gece daha çok transgender kişi, erkek fahişe, Tenderloin sokak insanları ve LGBT topluluğundan diğer kişiler transgender kişilerin girmelerine artık izin vermeyen kafeteryayı protesto ettiler. Gösteri, daha yeni takılan düz cam pencerelerinin tekrar paramparça edilmeleri ile sona erdi.

Etkileri

Ayaklanma, yerel LGBT hareketi için bir dönüm noktası idi. Online ansiklopedi glbtq.com'a göre:[1]

Compton's'taki ayaklanma sonrasında transgender kişilere yönelik sosyal, psikolojik ve tıbbi destek hizmetlerinden oluşan bir ağ kuruldu ve bu, 1968'da National Transsexual Counseling Unit ("Ulusal Transseksüel Danışmanlık Hattı; NTCU)'in kuruluşu ile doruğuna ulaştı. Bu dünyadaki akranlar tarafından işlenen ilk kendine benzer destek ve savunma örgütü idi.

Astsubay Elliott Blackstone, NTCU'nun gözetmeni olarak çalıştı.

Ayrıca bakınız

Dipnot

  1. ^ 1959'da Los Angeles'ta daha küçük bir ayaklanma yer aldı; John Rechy dahil olmak üzere üç kişi polisler tarafından tutuklanınca Cooper's Donuts'ı sıkça uğrayan ve LAPD tarafından sürekli rahatsız edilen drag queenler ile erkek sokak fahişeleri karşı koydular. Müşteriler polislere donat ve kahve fincanları fırlatmaya başladılar.

Kaynakça

  1. ^ "social sciences >> San Francisco" (İngilizce). glbtq.com. 23 Mayıs 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2011.  Özgün İngilizcesi: "In the aftermath of the riot at Compton's, a network of transgender social, psychological, and medical support services was established, which culminated in 1968 with the creation of the National Transsexual Counseling Unit [NTCU], the first such peer-run support and advocacy organization in the world."

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gökkuşağı bayrağı</span> gökkuşağı renklerinden oluşan bayrak

Gökkuşağı bayrağı, bir gökkuşağının renklerinde olan şeritler içeren rengârenk bir bayraktır. Birçok gökkuşağı bayrağının tasarımı "geleneksel" renk düzenini takip etmektedir.

Transfobi, transgender veya transseksüel kişilere ya da direkt olarak transseksüelliğe karşı duyulan hoşnutsuzluğu ve olumsuz tutumu kapsamaktadır. Transfobi, toplumun cinsiyet normlarına uymayan insanlara karşı duyulan korkuyu, tiksintiyi, nefreti veya rahatsızlığı ve bunlara bağlı olarak şiddeti kapsayabilir. Genellikle homofobik görüşlerle birlikte ifade edilir ve bu nedenle sıklıkla homofobinin bir türü olarak kabul edilir. Transfobinin mağdurlarından olan çocuklar tacize, okulda zorbalığa ve/veya okul içinde şiddete, koruyucu aileleri tarafından şiddete maruz kalmaktadırlar. Yetişkin mağdurlarsa kamuoyunda alaya, tacize, sataşılmaya, şiddet ile tehdide, soyguna uğramaya ve yanlış tutuklamaya maruz kalmaktadır ve bu yüzden birçoğu toplumda güvensiz hissetmektedir. Bazıları; trans olduğu için kovulacağından veya muhafazakâr politikaların, onları korumak için yasalara karşı çıkan dindar grupların etraflarını kuşatmasının baskısından dolayı sağlık hizmetini reddediyor veya işyeri ayrımcılığıyla mücadele ediyor. Kurbanların yüksek bir oranının cinsel şiddete maruz kaldığı rapor edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">LGBT</span> Lezbiyen, gey, biseksüel ve trans bireyler için kullanılan kısaltma

LGBT veya GLBT ya da LGBTQ+, 1990'larda LGB kısaltmasından sonra ortaya çıktı ve 1980'lerin ortaları ile sonlarından bu yana gey sözcüğü yerine kullanılarak LGBT topluluğunu temsil etmeye başladı. Birçok etkinci, gey topluluğu kullanımının eksik bir tanımlama olduğunu düşünerek LGBT topluluğu kullanımına geçti.

<span class="mw-page-title-main">Onur Yürüyüşü</span> Haziran ayında gerçekleştirilen LGBTQ+ ve LGBTQ+ destekçileri tarafından yapılan yürüyüş

Onur Yürüyüşü, her yıl Haziran ayının sonlarında Dünya genelinde kutlanan ve Stonewall ayaklanmasının yıl dönümünde gerçekleştirilen, LGBT bireyler ve LGBT bireylere destek veren kişilerin katılımıyla gerçekleşen bir dizi etkinlikler ve törenler bütünüdür. LGBT topluluğunda onur yürüyüşü veya gey onur yürüyüşü gibi isimlerle de bilinir. Bir dizi etkinliklerin ve geçiş törenlerinin gerçekleştirildiği etkinlikler Stonewall ayaklanmaları anısına gerçekleştirilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Stonewall ayaklanmaları</span> 1969da eşcinsel hakları adına New Yorkta kendiliğinden ortaya çıkmış olan isyanlar

Stonewall ayaklanmaları, ABD'nin New York şehrinin Greenwich Village semtinde yer alan Stonewall Inn adındaki bir bara 28 Haziran 1969'da yapılan bir polis baskınından sonra başlayan bir dizi gösteri ve direniş eylemleridir. Bu gösteriler ABD tarihinde eşcinsellere ve cinsel azınlıklara baskı uygulayan bir sisteme karşı ilk açık direniş olarak tanımlanmaktadır. Başta Amerika Birleşik Devletleri olmak üzere tüm dünyadaki eşcinsel hakları hareketini tetikleyen olay olarak da kabul edilir.

Sylvia Rivera, Amerikalı transgender eylemci idi. 1969'daki Stonewall ayaklanmalarına katılan Rivera, LGBT hakları hareketinin önde gelen ikonlarından biri olmuştur.

Black Cat Tavern, Los Angeles'in Silverlake mahallesindeki 3909 West Sunset Boulevard adresinde bulunan bir LGBT barı idi.

Gay Liberation Front, Stonewall ayaklanmalarına karşılık olarak Haziran 1969 ayında New York'ta kurulan bir lezbiyen ve gey siyasi örgütü idi. İsmi Vietnam Ulusal Kurtuluş Cephesi ismine benzerliğinden dolayı seçilmiştir.

Craig L. Rodwell, Amerikalı gey hakları eylemcisi idi. 24 Kasım 1967 tarihinde kurulan ve gey ile lezbiyen yazarların eserlerinden oluşan ilk kitapçı dükkânı olan Oscar Wilde Memorial Bookshop'ın kurucusu ve New York şehrindeki onur gösterisinin ana düzenleyicisi olarak tanınır.

Zap, 1970'ler boyunca ABD'de kullanıma giren bir tür doğrudan eylemdir. Gey kurtuluş grubu Gay Activists Alliance'ın popüler ettiği zap, hem eşcinseller hem de heteroseksüellerin dikkatlerini LGBT haklarına çevirmek amacı ile bir kamu şahsiyeti utandırmak için tasarlanan gürültülü bir kamu gösteri idi.

Annual Reminder 'lar, homofil örgütleri tarafından düzenlenen bir dizi pankartlı protesto idi. 1965'ten itibaren her yıl 4 Temmuz tarihinde Philadelphia'daki Independence Hall'ın önünde yer alırdı ve ABD'deki ilk LGBT gösterilerinden idi. Bu etkinlikler, LGBT kişilerin temel sivil haklar korumalarına sahip olmamalarına dair ABD vatandaşlarına bildirmek ve onları hatırlatmak için tasarlandılar.

Marsha P. Johnson, Afroamerikan drag queen ve 1960'lardan 1990'lara kadar New York şehrindeki sanat ve gey dünyalarında popüler bir şahsiyet idi.

Julius, New York şehrinin Greenwich Village mahallesinde bir meyhane. New York'taki hâlâ hizmete hazır en eski gey barıdır ve Stonewall ayaklanmalarına yol açan hadiselerde önemli bir rol oynadı.

<span class="mw-page-title-main">Butch ve femme</span> lezbiyen ilişkilerdeki rol veya kimlikler

Butch ve femme, lezbiyen ilişkilerinde bir rol dağıtımını tanımlayan LGBT terimlerdir. Kimlik olarak geleneksel heteroseksüel ilişki dinamiğine benzer bir dinamiği tanımlamak için kullanılır; butch olan biri geleneksel, egemen erkek rolünü, femme ise geleneksel kadın rolünü temsil eder. Bu kimlikler giyim tarzı, saç tarzı ve davranış biçimi yolları ile ifade edilir. Örnek olarak bir basmakalıp butch kısa saçlıdır ve "erkeksi" sayılan bir şekilde giyinir ve davranır ; bir basmakalıp femme ise geleneksel kadınsılığın kalitelerini benimser. Her lezbiyen ilişki böyle bir dinamik ile çalışmaz.

Bu liste siyasi değişim, hukuki eylem ve yayın organlarını kullanarak gey hakları için çalışan önemli LGBT hakları aktivistlerinin listesidir. Ülkelerine göre alfabetik olarak sıralanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Almanya'da LGBT hakları</span>

Almanya'da eşcinsellik, açıklık ve tolerans ile baskı ve toplu katliâm arasında değişen olay, durum ve tavırlara şahit olmuş çalkantılı bir tarihe sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Gey bar</span>

Gey bar veya Gay bar, lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender müşterilere yönelik bir eğlenme, içme tesisidir. LGBT bireylerin bir araya gelme, eğlenme noktalarından biri olarak kabul edilir. Bilinmesi açısından "erkek barı, kız barı, gey kulübü, gey barı, eşcinsel barı, lezbiyen barı" gibi isimlerle de tanımlanabilmektedir. eşcinsel turizminin önemli bir parçasını oluşturur.

LGBT topluluğu veya LGBT toplumu, lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireylerin ortak çıkarları, sorunları ve hedefleri doğrultusunda birleşmesi, bir bütün haline gelmesi. LGBT olup farklı sorunları olan gruplar, topluluklar, altkültürel hareketler, gey mahalleleri ve LGBT örgütlerinden oluşmaktadır. Bu amaçla oluşturulan LGBT topluluğu eşcinsel bireylerin insan hakları hareketinin temelini attı.

<span class="mw-page-title-main">Amerika Birleşik Devletleri'nde LGBT tarihi</span>

Amerika Birleşik Devletleri'nde LGBT tarihi, 20. yüzyıla kadar cezai takibat, toplumsal kınama ve ayrımcılığın karşısında kendi cinsel yönelimlerini çoğunlukla ancak gizlice ifade edebilen kişilerin tarihidir. İngilizcede "in the closet" ifadesine sebep olan bu gizlilik nedeniyle tarih araştırmacıları çoğunlukla yetersiz kaynaklarla çalışmaya zorundalar. Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısına kadar eşcinsel kadınların hayatları yeterince belgelenmemiştir. Eşcinsel topluluğu, eşcinsellerin kendilerini ifade edebildikleri altkültürel ortamlardan oluştu ve bunun daha 20. yüzyılın ilk yıllarında var olduğu tespit edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Bayan Major Griffin-Gracy</span>

Bayan Major Griffin-Gracy veya Bayan Major, trans kadın hakları ve transseksüel hakları aktivisti ve topluluk lideri. Major, cezaevi-sanayi kompleksi bünyesinde orantısız bir şekilde hapsedilen transseksüel bireylere yardımcı olmayı amaçlayan Transeksüel, Toplumsal Cinsiyet Değiştirme ve İntersekslere Adalet Projesi'nin (TGIJP) icra direktörü olarak görev yapmaktadır. Griffin-Gracy, 1969 yılındaki New York'taki Stonewall ayaklanmaları da dahil olmak üzere birçok eylemde aktivistlik yaptı.