İçeriğe atla

Clique NP-Tam'dır.

Giriş

İfadenin ispatına geçmeden önce izleyeceğimiz yoldan kısaca bahsedelim. Clique probleminin NP olduğunu biliyoruz ve ispatımızda bunu böyle kabul etmekteyiz. Geriye NP-Tam probleminin Clique problemine indirgenebildiğini göstermek kalıyor. Bunu da SAT problemini Clique problemine indirgeyerek ifade edeceğiz. SAT problemi nedir önce buna bir göz atalım. Ayrıca aynı şekilde NP-Tam sınıfını da aşağıdaki kısımda açıklamaktayız ve daha sonra Clique ifadesinin NP-Tam olduğunun kanıtına geçeceğiz.

SAT Problemi

SAT (Doğrulanabilirlik) probleminin ne olduğundan bahsedelim. SAT problemi verilen bir boolean ifadenin sonucunun doğru olup olmayacağıyla problemidir. Yani boolean ifadeyi doğru kılacak, boolean ifadenin değişkenlerinin bir “doğru,yanlış” kombinasyonunun oluştup oluşturmayacağıyla ilgilenir. Dolayısıyla SAT problemi aşağıdaki gibi ifade edilebilir:

Örneğin gibi herhangi bir boolean ifadenin sonucunun doğru olmasını inceleyen probleme SAT problemi denir. Bu örnekte x=doğru, y=yanlış, z= doğru için problem doğrulanabilirdir.

NP-Tam Sınıfı

Bir B dili NP-tam ise şu iki şartı sağlamalıdır:

  1. B dili NP sınıfındadır.
  2. NP sınıfındaki her dil B diline polinom zamanda indirgenebilir.

Burada yeni bir kavramla karşılaşıyoruz; “polinom zamanda indirgemek”. Bunu fazla derine inmeden şöyle özetleyebiliriz; eğer bir problemin çözümünü bilmiyorsak ya da çözümü bulmakta çok zorlanıyorsak asıl problemimizi çözmeye yardımcı olacak yeni bir probleme indirgeriz ve çözüme yeni indirgenmiş problem aracılığıyla ulaşırız. Eğer bu indirgememiz polinom zamanda gerçekleştirilirse buna da “polinom zamanda indirgemek” adını veririz. Buna şöyle bir örnek verebiliriz: Bilmediğiniz bir yere gitmek istediğinizi farz edelim ve bu problemin sizin için zor bir problem olduğunu düşünelim. Bu durumda gideceğiniz yere ulaşmak için bir yardımcıya ihtiyacınız olacaktır. Bu yardımcılar taksiye binmek, harita elde etmek ya da bilen birine sormak bunlar arasında sayılabilir. Böylelikle bizim için zor olan problemimiz taksi ya da harita bulmak kadar basit bir probleme indirgenmiş oldu. Kısaca buna da değindikten sonra artık teoremimize dönelim.

İspat

Giriş bölümünde de bahsettiğimiz üzere artık göstermemiz gereken şey SAT probleminin k-Clique problemine indirgenebiliyor olduğudur.

Teorem: SAT, k-Clique problemine indirgenebilir.

Kanıt a :

F ifadesini boolean bir ifade olarak kabul edelim.

k=r ve G=(V,E) olarak tanımlayalım.

V={<xi,fj> (xi fj içinde bir değişken)}

E={<xi,fj> (<ys,ft> | j!=t ve <xi != yş} yş ifadesi ys ifadesinin tersidir.

Öncelikle F ifadesinin karşılanabilir olduğunu ispatlayalım ve sonrasında bir k-Clique elde edeceğiz.

F ifadesinin karşılanabilir olduğunu varsayalım.

Bu, F ifadesini 1'e eşitleyen bir atamanın olduğu anlamına gelmektedir.

Bu da açıklar ki F ifadesini oluşturan tüm alt f fonksiyonarı da 1'e eşitlenmiş olur.

Böylece anlarız ki her fi ifadesinde en az bir değişkenin değeri mutlaka 1'e eşit olur.

Kanıt b :

Eğer G çizgesi bir k-Clique'e sahip ise F ifadesi karşılanabilirdir diyebiliriz.

Şimdi de G çizgesinin k-Clique içerdiğini varsayalım. <u1,F1>,<u2,F2>,.......,<uk,Fk> değerleri birbirine komşudur.

Buna ilaveten <ui> ve <uj> birbirinin tersi olamaz çünkü <ui,Fi> ve <uj,Fj> birbirine komşu iki köşeyi göstermektedir.

Dolayısıyla artık her <ui> değerine artık 1 değeri ataması yapabiliriz.

Bu atama her Fi değerini 1'e eşitler.

Böylece F ifadesini 1'e eşitlemiş olduk.

Sonuç

F=1 karşılamasını gerçekleştirdik. Böylece SAT problemini Click problemine indirgemiş olduk.

Kaynakça

Michael Sipser: "Introduction to the Theory of Computation" Course Technology Press Second Edition, 2005.

İlgili Araştırma Makaleleri

Matematikte cebirin temel teoremi karmaşık değişkenli polinomların köklerinin varlığıyla ilgili temel bir sonuçtur. D'Alembert-Gauss teoremi olarak da anılmaktadır.

P harfi "polynomial", NP harfleri ise "non-deterministic polynomial" ifadelerini temsil eder, Türkçe karşılıkları "polinom" ve "belirleyici olmayan polinom"dur. "P eşittir NP?" ise hesaplama teorisi'nin en temel ve meşhur problemidir.

<span class="mw-page-title-main">Polinom</span> değişkenlerin çarpımlarının toplamı, değişkenlerin gücü ve katsayılar

Matematikte, bir polinom belirli sayıda bağımsız değişken ve sabit sayıdan oluşan bir ifadedir. Polinom kendi içinde toplama, çıkarma, çarpma ve negatif olmayan sayının üssünü alma işlemlerini kullanır. Örnek olarak tek bilinmeyenli bir polinom olan x2 − 4x + 7, ikinci dereceden oluşan bir polinomdur. Diğer bir örnek olarak, x2 − 4/x + 7x3/2 bir polinom değildir, çünkü polinomlarda terimlerin derecelerinin doğal sayı olma zorunluluğu vardır 2. terimde x′i ele alan bir bölme işlemi x'in derecesini negatif yapmaktadır ve 3. terim doğal sayı olmayan bir derece içermektedir (3/2).

Fourier dönüşümü, fizik, mühendislik ve matematikte, bir fonksiyonu, içerdiği frekansların belirtildiği bir biçime dönüştüren bir integral dönüşümüdür. Dönüşümün çıktısı, frekansa bağlı karmaşık değerli bir fonksiyondur. "Fourier dönüşümü" terimi, hem bu karmaşık değerli fonksiyon için hem de buna karşılık gelen matematiksel operasyon için kullanılmaktadır. Bu ayrımın netleştirilmesi gerektiğinde, Fourier dönüşümü bazen orijinal fonksiyonun frekans uzayında temsili olarak adlandırılır. Fourier dönüşümü, bir müzik akorunun sesini, onu oluşturan tonlara ayrıştırmaya benzer.

<span class="mw-page-title-main">Normal dağılım</span> sürekli olasılık dağılım ailesi

Normal dağılım, aynı zamanda Gauss dağılımı veya Gauss tipi dağılım olarak isimlendirilen, birçok alanda pratik uygulaması olan, çok önemli bir sürekli olasılık dağılım ailesidir.

En küçük kareler yöntemi, birbirine bağlı olarak değişen iki fiziksel büyüklük arasındaki matematiksel bağlantıyı, mümkün olduğunca gerçeğe uygun bir denklem olarak yazmak için kullanılan, standart bir regresyon yöntemidir. Bir başka deyişle bu yöntem, ölçüm sonucu elde edilmiş veri noktalarına "mümkün olduğu kadar yakın" geçecek bir fonksiyon eğrisi bulmaya yarar. Gauss-Markov Teoremi'ne göre en küçük kareler yöntemi, regresyon için optimal yöntemdir.

<span class="mw-page-title-main">Binom dağılımı</span>

Olasılık kuramı ve istatistik bilim kollarında, binom dağılımı n sayıda iki kategori (yani başarı/başarısızlık, evet / hayır, 1/0 vb) sonucu veren denemelere uygulanır. Araştırıcının ilgi gösterdiği kategori başarı olarak adlandırılır. Bu türlü her bir deneyde, bağımsız olarak, başarı (=evet=1) olasılığının p olduğu (ve yalnızca iki kategori sonuç mümkün olduğu için başarısızlık olasılığının 1 - p olduğu) bilinir. Bu türlü bağımsız n sayıda denemeler serisi içinde elde edilen başarı sayısının ayrık olasılık dağılımı binom dağılım olarak tanımlanır. Bir binom dağılım sadece iki parametre ile, yani n ve p ile tam olarak tanımlanır. Matematik notasyon olarak bir rassal değişken X binom dağılım gösterirse şöyle ifade edilir:

X ~ B(n,p)

Olasılık kuramında ve istatistikte, hipergeometrik dağılım sonlu bir ana kütle içinden tekrar geri koymadan birbiri arkasına n tane nesnenin çekilmesi işlemi için başarı sayısının dağılımını bir ayrık olasılık dağılımı şekilde betimler.

<span class="mw-page-title-main">Poisson dağılımı</span>

Poisson dağılımı, olasılık kuramı ve istatistik bilim kollarında bir ayrık olasılık dağılımı olup belli bir sabit zaman birim aralığında meydana gelme sayısının olasılığını ifade eder. Bu zaman aralığında ortalama olay meydana gelme sayısının bilindiği ve herhangi bir olayla onu hemen takip eden olay arasındaki zaman farkının, önceki zaman farklarından bağımsız oluştuğu kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Laplace denklemi</span>

Matematikte Laplace denklemi, özellikleri ilk defa Pierre-Simon Laplace tarafından çalışılmış bir kısmi diferansiyel denklemdir. Laplace denkleminin çözümleri, elektromanyetizma, astronomi ve akışkanlar dinamiği gibi birçok bilim alanında önemlidir çünkü çözümler bilhassa elektrik ve yerçekim potansiyeli ile akışkan potansiyelinin davranışını açıklar. Laplace denkleminin çözümlerinin genel teorisi aynı zamanda potansiyel teorisi olarak da bilinmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Karnaugh haritası</span>

Karnaugh haritası (İngilizce) Boolean cebri'ndeki ifadeleri sadeleştirmek için kullanılan bir yöntemdir. Maurice Karnaugh 1953'te Edward Veitch'in 1952'te keşfettiği Veitch tablosunun geliştirilmiş ve elektrik devrelerine odaklanmış versiyonu olarak tanıtıldı. Veitch tablosu ve Karnaugh haritası bu yüzden Marquand-Veitch diyagramı ve Karnaugh Veitch haritası olarak da bilinir.Karnaugh haritası insanların örüntü tanıyabilme kabiliyetini kullanarak karışık hesaplamaları sadeleştirir. Aynı zamanda potansiyel hata durumlarının hızlıca fark edilmesini ve ortadan kaldırılmasını kolaylaştırır.

SAT problemi bir NP-tam sınıfı problemidir.

Hamilton Yolu, yönlü veya yönsüz bir grafta Hamilton yolu veya Hamilton devresinin olup olmadığının kararının verilmesinin problemidir.

3SAT ve KLIK problemleri, Turing makinasından polinom zamanda kararlaştırılabilen NP problemleri arasında yer alır. Bu problemlerin birbirinin cinsine çevrilmesine indirgeme denilir.

Köşe Örtme, bir çizge (graf) içerisindeki tüm kenarların en az sayıda seçilebilecek düğüm ile kapsanabilir olup olmadığının bulunması problemidir. Bu problemin NP sınıfı içerisinde olduğu bilinmektedir. Amaç, bu problemin NP-Tam sınıfında olup olmadığının ispatıdır.

Boolean Formülü içerisinde; boolean değişkenleri, sabitler {0,1} ve işlemler {, , } içeren formüllerdir. Bu formüller, (bütün hepsi) ve belirleyicilerinin eklenmesiyle daha genel bir yapıya sokulabilir. ifadesi bütün x değişkenleri için Q formülü doğrudur anlamı taşımaktadır. Benzer bir şekilde; ifadesi ise bazı x değişkenleri için Q formülü doğrudur anlamı taşımaktadır.

Bilgisayar bilimlerinde, alt küme toplamı problemi karmaşıklık kuramında ve kriptografide önemli yeri olan bir problemdir.

Sayı teorisinde, asal çarpanlara ayırma bir bileşik sayının, çarpıldıklarında yine aynı sayıyı verecek şekilde, bir ve kendisi dışındaki bölenlerine ayrılmasıdır.

Matematikte, özellikle soyut cebir ve uygulamalarında, ayrık logaritma, genel logaritmanın grup kuramındaki karşılığıdır. Genel olarak bakıldığında, loga(b) ifadesi, ax = b ifadesinin gerçel sayılar kümesi içindeki çözümlerine karşılık gelir. Benzer olarak, g ve h sonlu devirli grup G'nin elemanları olduğunda, gx = h ifadesinin çözümü olan x sonuçlarına h'nin g tabanındaki ayrık logaritması denir.

<span class="mw-page-title-main">Ölçü (matematik)</span> uzunluk, alan, hacim ve integralin bir genellemesi olarak görülebilecek bir kümenin bazı alt kümelerine sayılar atayan işlev

Matematiksel analizde, küme üzerindeki bir ölçü, bu kümenin her bir uygun alt kümesine bir sayı atamanın sistematik bir yoludur ve sezgisel olarak kümenin boyutu olarak yorumlanır. Bu anlamda ölçü, uzunluk, alan ve hacim kavramlarının bir genellemesidir. Özellikle önemli bir örnek, Öklid geometrisinin geleneksel uzunluğunu, alanını ve hacmini n-boyutlu Öklid uzayının Rn uygun alt kümelerine atayan bir Öklid uzayındaki Lebesgue ölçüsüdür. Örneğin, gerçek sayılardaki [0, 1] aralığının Lebesgue ölçüsü, kelimenin günlük anlamındaki uzunluğudur ve tam olarak 1'dir.