İçeriğe atla

Cichorieae

Cichorieae
Cichorium intybus
Biyolojik sınıflandırma Bu sınıflandırmayı düzenle
Âlem:Plantae
Şube:Tracheophyta
Sınıf:Magnoliopsida
Klad:Eudicots
Takım:Asterales
Familya:Asteraceae
Alt familya:Cichorioideae
Oymak:Cichorieae
(Lam. & DC. 1806)
Alt oymaklar [1]
Chondrillinae

Cichoriinae
Crepidinae
Hieraciinae
Hyoseridinae
Hypochaeridinae
Lactucinae
Microseridinae
Scolyminae
Scorzonerinae

Warioniinae
Sinonimler
Lactuceae Cassini

Cichorieae (ayrıca Lactuceae olarak da adlandırılır); Papatyagiller bitki familyasının üyesi olan bir oymak olup içerisinde 93 cins, 1.600 eşeyli olarak üreyen tür ve 7.000'den fazla apomiktik (eşeysiz üreyen) tür barındırmaktadır. Chicorieae, başlıca Doğu Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde bulunur.[2] Cichorieae'nın bütün türlerinde sütlü lateks ve tek tip çiçekçik içeren kömeçleri bulunmaktadır. Gundelia ve Warionia cinsleri, yalnızca disk çiçeğine sahip cinsler olup geri kalan bütün cinslerdeki çiçekler ışın çiçeğe sahiptir. En çok tür içeren cinsleri; yaklaşık 1.600 apomiktik türü olan Taraxacum (Crepidinae alt oymağı), eşeyle üreyen yaklaşık 770 tür ile eşeysiz üreyen yaklaşık 5,200 türü olan Hieracium (Şahin otu) ve eşeyle üreyen 110 tür ile eşeysiz üreyen 700 türü olan Pilosella (Tırnakotu) cinsleridir.[3] Tanınmış üyeler arasında marul, hindiba, karahindiba ve yemlik gösterilebilir.

Betimleme

Türlerin çoğu otsu, çok yıllık, kısa ömürlü veya yıllık bitkilerdir, seyrek olarak çalımsılar (kökleri odunsu olan çok yıllık bitkiler), çalılar veya asmalar biçimlerinde de olabilmektedir. Bütün Cichorieae türlerinin hem köklerinde, gövdelerinde hem de yapraklarında lateks kanalları vardır ve Papatyagiller familyasında lateks oldukça yaygın olmasına karşın bu özellik Papatyagiller familyası arasında eşsiz bir özelliktir. Yapraklar bir rozet içindedir veya dönüşümlü olarak gövde boyunca yerleştirilmiştir, ancak Asteraceae'daki baskın durum budur. Cichorieae'daki tek istisna, Shinnersoseris'in zıt alt yapraklarıdır. Geleneksel olarak, Cichorieae, yalnızca çift cinsiyetli ligulat (dilsi) çiçekleri içeren çiçek başlarına (ucunda beş diş bulunan şerit şeklinde bir korolla) sahip taksonlardan oluşmaktaydı ve yalnızca Catamixis, Glossarion, Hyaloseris (Mutisieae) ve Fitchia (Heliantheae cinslerinde daha da var olan nadir bir özelliktir. Ancak, yakın zamanlarda Gundelia ve Warionia cinsleri Cichorieae'ya eklenmiş ve bu iki cins, tek disk çiçeklerin bulunduğu bir başa sahiptir.[3]

Taksonomi

Joseph Pitton de Tournefort, 1694 tarihli Elemens de botanique ou methode pour connoître les plantes adlı eserinde, bu grubu ilk olarak bir taksonomik birim olarak tanımlamış ve bu grubu "bitki aleminin 13. sınıfı" olarak adlandırmıştır. Tournefort, bugün yalnızca hala Cichorieae'nin bir parçası olarak kabul edilen taksonları yerleştirmiştir. Sébastien Vaillant, bu gruba 1723'te "Cichoracées" adını vermiştir. Bu ad, Linnaeus adlandırmasının 1753'teki başlangıcından önce geldiğinden dolayı geçerli değildir, ancak Jean-Baptiste Lamarck ve Augustin Pyramus de Candolle, 1806'da yayınlanan Flora Gallica Descriptarum'daki Synopsis Plantarium'da Cichorieae adını kullanmıştır. 1819'da Henri Cassini tarafından türetilen Lactuceae adı aynı takson grubunu içermekte olup bu nedenden dolayı eşanlamlıdır. Açıkçası, grubun ilk tanımlanmasından bu yana geçen yüzyıllar boyunca, şu anda Cichorieae'ya eklenen çok sayıda yeni takson tanımlanmıştır ve bu grup, Cassini, David Don, Christian Friedrich Lessing, A. P. De Candolle, George Bentham ve Karl August Otto Hoffmann gibi yazarlar tarafından çeşitli morfolojik karakter durumları kullanılarak farklı alt gruplara bölünmüştür.[3]

Filogeni

Genetik analiz, Cichorieae arasındaki filogenetik ilişkilerdeki kavrayışı artırmıştır. Aşağıdaki ağaçlar hep birlikte bu içgörüleri simgelemektedir.[3]

Alt oymaklar

oymak Cichorieae

alt oymak Cichoriinae

alt oymak Microseridinae

alt oymak Hieraciinae

alt oymak Crepidinae

alt oymak Chondrillinae

alt oymak Hypochaeridinae

alt oymak Hyoseridinae

alt oymak Lactucinae

alt oymak Scolyminae

alt oymak Scorzonerinae

alt oymak Warioniinae

Bazal alt oymaklar

oymak Cichorieae

alt oymaklar Cichoriinae, Hieraciinae
ve Microseridinae

alt oymaklar Chondrillinae, Crepidinae,
Hyoseridinae, Hypochaeridinae ve Lactucinae

alt oymak Scolyminae

Gundelia tournefortii

Catananche

Scolymus

Hymenonema

alt oymak Scorzonerinae

Epilasia

Tragopogon

Koelpinia

Pterachaenia stewartii

Geropogon hybridus

Podospermum

Scorzonera

Takhtajaniantha pusilla

Tourneuxia

Lasiospora

alt oymak Warioniinae

Warionia saharae

Chondrillinae, Crepidinae, Hyoseridinae, Hypochaeridinae, Lactucinae

alt oymak Hyoseridinae

Aposeris foetida

Hyoseris

Reichardia

Launaea

Sonchus

alt oymak Crepidinae

Garhadiolus

Lagoseriopsis

Heteracia szovitsii

Heteroderis pusilla

Syncalathium

Hololeion

Nabalus

Soroseris

Acanthocephalus

Ixeris

Taraxacum

Youngia

Crepidiastrum

Askellia

Crepis

Lagoseris

Rhagadiolus

Lapsana

alt oymak Chondrillinae

Chondrilla

Willemetia

Phitosia crocifolia

alt oymak Hypochaeridinae

Urospermum

Prenanthes purpurea

Scorzoneroides

Hypochaeris

Helminthotheca

Picris

Hedypnois

Leontodon

alt oymak Lactucinae

Notoseris

Cicerbita

Lactuca

Cichoriinae, Hieraciinae ve Microseridinae

alt oymak Hieraciinae

Schlagintweitia

Andryala

Hieracium

Hispidella hispanica

Pilosella

alt oymak Cichoriinae

Phalacroseris bolanderi

Erythroseris

Cichorium

Rothmaleria granatensis

Arnoseris minima

Tolpis

alt oymak Microseridinae

Picrosia

Pyrrhopappus

Chaetadelpha wheeleri

Lygodesmia

Shinnersoseris rostrata

Krigia

Marshalljohnstonia gypsophila

Pinaropappus

Agoseris

Nothocalais

Microseris

Uropappus

Atrichoseris platyphylla

Malacothrix

Munzothamnus blairii

Stephanomeria

Rafinesquia

Pleiacanthus spinosus

Prenanthella exigua

Glyptopleura

Cinslerin alfabetik listesi

Kaynakça

  1. ^ ICN (Hand, R., Kilian, N. & Raab-Straube, E. von; general editors) 2009- (continuously updated): International Cichorieae Network: Cichorieae Portal. Published on the Internet at http://wp6-cichorieae.e-taxonomy.eu/portal/ 22 Ekim 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.; accessed 5 Nov 2010
  2. ^ Flora of North America Editorial Committee (from 1993), (Ed.) (2006). "Cichorieae". Flora of North America. 19. New York/Oxford: Oxford University Press. s. 214. 5 Ekim 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Aralık 2020. 
  3. ^ a b c d Susanna, A.; Stuessy, T. E.; Bayer, R.J. ((Ed.)). "24. Cichorieae" (PDF). Systematics, evolution and biogeography of Compositae. Viyana: International Association for Plant Taxonomy. Erişim tarihi: 18 Kasım 2016.  r eksik |soyadı1= (yardım)
  4. ^ Kilian, N.; Gemeinholzer, B. (2007). "Studies in the Compositae of the Arabian Peninsula and Socotra – 7. Erythroseris, a new genus and the previously unknown sister group of Cichorium (Cichorieae subtribe Cichoriinae)". Willdenowia. 37: 283-296. doi:10.3372/wi.37.37117. 15 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Haziran 2008. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Karaağaç</span>

Karaağaç, karaağaçgiller (Ulmaceae) familyasının Ulmus cinsinden ağaç türlerine verilen ad

Biyolojik sınıflandırmada alt tür, bir türün dağılım alanı içinde farklı bölümlenmelerde yaşayan ve birbirlerinden morfolojik özelliklerinin farklılıkları ile ayrılan iki ya da daha fazla popülasyondan her biri için kullanılan terimdir. Tek bir alt tür kendi başına tanınamaz: Bir türün ya hiç alt türü yoktur ya da soyu tükenmiş dahi olsa en az iki alt türü olabilir. Bilimsel literatürde alt tür için subsp. ya da ssp. kısaltması kullanılır.

Biyolojide taksonomi , ortak özelliklere dayalı olarak biyolojik organizma gruplarını adlandırma, tanımlama (sınırlandırma) ve sınıflandırma bilimsel çalışmasıdır. Organizmalar taksonlar halinde gruplandırılır ve bu gruplara taksonomik bir seviye verilir; belirli bir seviyedeki gruplar daha yüksek rütbeli daha kapsayıcı bir grup oluşturmak için toplanabilir, böylece taksonomik bir hiyerarşi oluşturulur. Modern kullanımdaki başlıca sıralamalar üst âlem, âlem, şube, sınıf, takım, familya, cins ve türdür. İsveçli botanikçi Carl Linnaeus, organizmaları kategorize etmek için Linnaean taksonomisi olarak bilinen sıralı bir sistem ve organizmaları adlandırmak için ikili adlandırma geliştirdiği için mevcut taksonomi sisteminin kurucusu olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Carl Linnaeus</span> İsveçli botanikçi, hekim ve zoolog (1707-1778)

Carl Linnaeus, İsveçli biyolog, hekim ve fizikçidir.

<span class="mw-page-title-main">Kapalı tohumlular</span> bitkiler aleminin çoğunluğunu kapsayan bir şube

Kapalı tohumlular, çiçekli bitkiler, anjiyospermler veya bilimsel ismiyle Angiospermae ya da Magnoliophyta; 64 takım, 416 familya ve bilinen yaklaşık 13,000 cins ve 300,000 tür ile kara bitkilerinin en çeşitli grubunu oluştururlar. Açık tohumlu bitkiler gibi kapalı tohumlu bitkiler de tohum üreten bitkilerdir. Çiçeklerinin, tohumlarındaki endospermlerinin ve tohumlarını içeren meyvelerinin özellikleri ile açık tohumlulardan ayrılırlar. Etimolojik olarak anjiyosperm, bir kılıf içinde tohum üreten bir bitki, başka bir deyişle meyve veren bir bitki anlamına gelir. Terim, Yunanca angeion ve sperma ("tohum") kelimelerinden gelir.

<span class="mw-page-title-main">Papatyagiller</span> iki çenekliler sınıfından bir bitki familyası

Papatyagiller, iki çenekliler sınıfından bir bitki familyasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Orman gülü</span> Rhododendron cinsinin 800 kadar türünü içeren çiçekli bitkilerin ortak adı

Orman gülü, fundagiller (Ericaceae) familyasından Rhododendron cinsinin 800 kadar türünü içeren çiçekli bitkilerin ortak adı. Gösterişli çiçekleri nedeniyle bahçelerde ve saksıda yetiştirilir.

<span class="mw-page-title-main">Taraxacum</span>

Taraxacum, papatyagiller (Asteraceae) familyasına ait, sarı, kısa boylu çiçekleri kaplayan geniş bitki cinsi grubu.

<span class="mw-page-title-main">Ballıbabagiller</span> bitki familyası

'Lamiaceae, Labiatae veya Türkçe adıyla 'Ballıbabagiller; 236 cins ve 7,280 tür ile temsil edilir ve dünya çapında özellikle ılıman kuşakta yayılış gösteren bir bitki familyasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Turpgiller</span>

Turpgiller (Brassicaceae) familyası tek yıllık, iki yıllık veya çok yıllık otsu bitkiler, yarı çalılar, çalılar veya nadiren küçük ağaçlardan oluşmuştur. Brassicaceae familyası istilacı bitkilerin önemli bir kısmını barındıran ve aynı zamanda kolza, beyaz hardal, kara hardal, kırmızı hardal, yağ şalgamı, kır lahanası turp, çin marulu, başlahana, kale (karalahana), brüksel lahanası, brokoli, çin brokolisi, karnabahar, yer lahanası, roka, tere, çoban çantası gibi ekonomik önemi olan birçok bitkiyi içermektedir. Brasicaceae familyası, dünyanın hemen her yerinde bulunabilmektedir. Ancak kuzey ılıman kuşak ve özellikle Akdeniz havzası, Orta ve Güneybatı Asya’da daha yoğun yayılış göstermektedir. Tropiklerde ve Güney yarımkürede tür sayısı azdır. Brassicaceae familyası Dünya’da 337 cins ve yaklaşık 3350 tür ile geniş yayılış gösterirken, Türkiye Florası içerisinde 98 cins, 605 tür ve 676 takson içeren 4. büyük familyadır.

<span class="mw-page-title-main">Su mercimeğigiller</span>

Su mercimeğigiller, (Lemnaceae) Alismatales takımına ait bir familyadır.

<span class="mw-page-title-main">Heliantheae</span>

Heliantheae, papatyagiller (Asteraceae) familyasından tanınmış bir bitki oymağı. İsmini Yunanca'da güneş çiçeği anlamına gelen Helianthus cinsinden almıştır. 190 cins ve 2500'e yakın türle temsil edilen Heliantheae, papatyagiller familyası içindeki üçüncü büyük oymaktır. Yalnızca Senecioneae ve Astereae oymakları ondan daha büyüktür. Kuzey Amerika ve Güney Amerika'da, özellikle Meksika'da yaygındırlar. Çoğu ot veya çalı yapısında olmasına karşı bazıları küçük bir ağaç büyüklüğüne ulaşabilir. Yaprakları genellikle tüylü olup karşılıklı çiftler halinde dizilmiştir. Anterler genellikle kararmıştır. (isli)

<span class="mw-page-title-main">Pıtrak</span> bitki türü

Pıtrak, papatyagiller (Asteraceae) familyasından Xanthium cinsini oluşturan Amerika ve Asya'ya özgü dikenli tohumlara sahip otsu bitki türlerinin ortak adı.

Eşeyli üremenin evrimi, şu an güncel olan birkaç farklı bilimsel hipotez tarafından açıklanmaktadır. Eşeyli yolla üreyen tüm organizmalar tek hücreli ökaryot bir türden türemiş olup tek bir ortak atadan gelmektedir. Birçok protist, çok hücreli bitkiler, hayvanlar ve mantarlar gibi eşeyli üreme yoluyla çoğalırlar. Bdelloidea veya herhangi bir döllenme meydana gelmeden meyve oluşturabilme özelliğine sahip bazı partenokarp bitkiler gibi, ikinci derecede bu özelliği kaybetmiş olan bazı türler de bulunmaktadır. Eşeyli üremenin evrimi birbirleriyle ilişkili ama birbirlerinden farklı olan iki değişik konuyu ele alır. Bunlardan birincisi eşeyli üremenin kökeni, diğeri ise eşeyli üremenin korunarak devamlılığın sağlanmasıdır. Ancak eşeyli üremenin kökenine dair hipotezlerin deneysel olarak test edilmeleri zor olduğundan, güncel araştırmalar daha ziyade eşeyli üremenin nasıl korunduğu ve sürdürüldüğüne odaklanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Convolvulaceae</span> Çiçekli bitkilerin Solanales takımına bağlı bir familyası

Convolvulaceae, Tarlasarmaşığıgiller, Çitsarmaşığıgiller, Kahkahaçiçeğigiller veya Gündüzsefasıgiller; Solanales takımına ait, yaklaşık 58 cins ve 1.880 tür ile temsil edilen, tropikler ve ılıman kuşak başta olmak üzere dünya çapında yayılış gösteren; tatlı patates, cinsaçı ve tarla sarmaşığı gibi bitkileri içeren, bir çiçekli bitki familyasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Cichorioideae</span>

Cichorioideae, çiçekli bitkilerin Papatyagiller familyasının bir alt familyasıdır. Cichorioideae'nın bilinen üyeleri arasında marul, karahindiba, hindiba ve Gazania türleri bulunur. Bu alt familya, yaklaşık 240 cins ve yaklaşık 2900 tür içermektedir. Cichorioideae, heterojendir ve moleküler özellikleri dışında ayırt edici özelliğinin belirlenmesi güçtür.

Prenanthes abietina, papatyagiller familyasından çok yıllık bir bitki türüdür. Pierre Edmond Boissier ve Benedict Balansa tarafından tanımlanmış ancak Moisey Elevich Kirpicznikov tarafından 1964'te Prenanthes cinsine dahil edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Crepis paludosa</span>

Su kıskısı veya bilimsel adıyla Crepis paludosa, papatyagiller familyasının cichorieae oymağından çok yıllık bir bitki türüdür. Avrupa, İzlanda, Ural Dağları, Kafkasya ve Türkiye'nin Doğu Karadeniz bölgesine endemik olan su kıskısı, Temmuz ve Ağustos aylarında çiçeklenir.

<span class="mw-page-title-main">Centaurea macrocephala</span>

Sarıbaş veya bilimsel adıyla Centaurea macrocephala, papatyagiller familyasından çok yıllık bir bitki türüdür.

<i>Sonchus</i>

Sonchus, Asteraceae familyasının Cichorieae oymağına ait çiçekli bitki cinsidir ve genellikle yabani deve dikeni olarak bilinir. Yabani deve dikenleri, rizomlu veya rizomsuz, bir veya iki yılda bir biten veya çok yıllık otsu bitkilerdir, bazıları ise odunsu bile olabilir.