İçeriğe atla

Cezire Kantonu

Cezire Kantonu
Kantona Cizîrê (Kürtçe)
مقاطعة الجزيرة (Arapça)
ܦܠܩܐ ܕܓܙܪܬܐ (Süryanice)
Rojava Kantonlar: Afrin Kantonu (koyu sarı), Kobani Kantonu (kırmızı, mor ve pembe), Cezire Kantonu (yeşil) ve Şahba mıntıkası (açık sarı)
Cezire Kantonu arması
Arma
ÜlkeSuriye Suriye
BaşkentKamışlı (de jure), Amuda (de facto)
Zaman dilimiUTC+ 2.0 (Doğu Avrupa Saati)
 • Yaz (YSU)UTC+ 3.0 (Doğu Avrapa Yaz Zamanı)
Alan kodu+963 52

Cezire Kantonu (Kürtçe: Kantona Cizîrê, Arapçaمقاطعة الجزيرة, Süryaniceܦܠܩܐ ܕܓܙܪܬܐ), Suriye'nin Haseke ili sınırları içerisinde bulunan, Suriye İç Savaşı sırasında PYD tarafından tek taraflı olarak ilan edilen Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi bölgesindeki de facto statüdeki üç kantondan birisi.[1]

Coğrafya

Cezire Kantonu Suriye'nin kuzeydoğu sınırını çizer. Kantonun kuzeydoğu sınırını ise Fırat Nehri çizer. Ayrıca Habur Çayı var.

Tarım ve doğa

Tarihinde Fırat Nehri ile iç içe olması sebebiyle kanton, verimli topraklara,[2] canlı ve kirletilmemiş bir doğaya sahiptir. Ama günümüzde su problemler olabilir.[3]

Tarih

Bereketli Hilal yüzden kantonun tarihi çok eskilere dayanır. 100'den fazla arkeolojik sit alanı vardır.

Kaynakça

  1. ^ Levent, Hediye (31 Temmuz 2015). "Suriye'nin kuzeyinde nasıl bir yönetim kuruluyor?". BBC Türkçe. 14 Ekim 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Haziran 2017. 
  2. ^ "Kasrek Cooperative Begins Harvest". Institute for Solidarity Economics and Corporate Watch. 9 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2017. 
  3. ^ "soil salinization". 9 Temmuz 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2017. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Güneydoğu Anadolu Bölgesi</span> Türkiyenin güneydoğusundaki coğrafi bölgesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden biridir. Güneydoğu Torosların güneyinden Suriye sınırına kadar olan yerleri kaplar. Bölge doğu ve kuzeyden Doğu Anadolu Bölgesi, batıdan Akdeniz Bölgesi, güneyden Suriye ve kısa bir sınırla da Irak ile çevrilidir.

<span class="mw-page-title-main">Fırat</span> Türkiyeden başlayıp Basra Körfezine uzanan ırmak

Fırat, Güneybatı Asya'nın en uzun ırmağıdır.

<span class="mw-page-title-main">Toros Dağları</span>

Toros Dağları ya da kısaca Toroslar, Türkiye'nin Akdeniz kıyılarına paralel olarak, Teke Yarımadası'ndan Suriye'ye, hatta iç kesimlere de uzayarak Irak sınırına varan, içinde birçok sıradağı da barındıran bir dağ zinciridir. Bu zincirin en yüksek noktası 3.767 metrelik Kızılkaya zirvesidir.

<span class="mw-page-title-main">Asi Nehri</span> Nehir

Asi Nehri, Lübnan'daki Bikâ Vadisi'nin doğu kısmından doğar ve Türkiye'nin Hatay ilinden Akdeniz'e dökülür. Asi Nehri'nin toplam uzunluğu 556 km olup, 366 km Suriye'de, 98 km Türkiye'de, 40 km Lübnan'dadır. 52 km'si Türkiye-Suriye sınırını oluşturur. Antakya ile Akdeniz'e doğal su yolu bağlanmış olan Asi Nehri'nin ortalama su debisi 30 m³/sn dir. Kış mevsimi ile ilkbaharda taşkınlar nedeniyle pek çok su baskını yaşanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kamışlı</span> Suriyenin kuzey doğusunda, Hasiçi İlinin merkezi olan şehir

Kamışlı Suriye'nin kuzey doğusunda, Türkiye sınırında bulunan ve Haseke'nin merkezi olan şehir. Haseke'nin en büyük şehridir ve Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'nin kontrolünde bulunmaktadır. 2004 verilerine göre nüfusu 232,258'dir.

<span class="mw-page-title-main">İbikkaya, Çüngüş</span>

İbikkaya (Derdere), Diyarbakır ilinin Çüngüş ilçesine bağlı bir mahalledir. Çüngüş ilçesine 12 km uzaklıktadır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi içinde yer almaktadır. Güneydoğu Toros Dağları silsilesi üzerinde bulunduğundan oldukça dağlık bir bölgede bulunur. Zazaca Derdere ve Türkçe İbikkaya diye adlandırılır. Kuzeyi Çüngüş'e bağlı Geçitköy, Güney Doğu İstikameti Çermik'e bağlı Pınarlı Mahallesi, Batısı Fırat Nehri ve Doğusu Çermik'e bağlı Kuyu Mahallesi ile çevrili Diyarbakır sınırları içerisindeki en batı kısmındaki mahallesidir.

<span class="mw-page-title-main">Ebu Kemal</span>

Ebu Kemal Suriye'nin doğusunda, Fırat Nehri kenarında Irak sınırında bir şehir. El Cezire'nin bir parçasıdır. Suriye'nin kuzeydoğusu ile Irak'ın kuzeybatısı arasındaki ovalık bölgededir. Fırat Ebu Kemal'i iki ayrı bölgeye ayırır: Şamiyye ve Cezire. Ebu Kemal'in en önemli ekonomik geliri tarımdan sağlanır. Hububat ve pamuk tarımı yapılır. Mari Krallığına ait Dura Europos Kilise Evi de buradadır.

<span class="mw-page-title-main">Haseke</span> Suriyenin bir şehri

Haseke, Suriye'nin, Hasiçi ili'nin ve Hasiçi ilçesi'nin merkezi ve 2010 verilerine göre 319,641 nüfusla en kalabalık şehridir. Suriye'nin uzak kuzeydoğu köşesinde bulunur. Şehirde nüfusun çoğunluğunu oluşturan Araplar'ın yaşamasının yanı sıra etnik gruplar arasında Kürtler, Mihellemiler Hristiyan olan Asuriler, Süryaniler, Keldaniler, Nesturiler ve farklı kökenlere sahip milletler de bulunmaktadır. Habur Çayı, kentin içinden de geçer ve tüm valilik sınırları boyuncada devam eder.

<span class="mw-page-title-main">Haseke (il)</span> Suriye ili

Haseke, Türkçe: Hasiçi, Suriye'nin on dört ilinden birisidir. Başkenti Haseke'dir, nüfus ve gelişmişlik bakımından en büyük şehri ise Kamışlı'dır. 2009 Suriye nüfus sayımlarına göre nüfusu 1,443,000 kişi civarındayken, 2010'daki global verilere göre nüfusu 1,272,702 kişi civarındadır ve büyük bir düşüş yaşamıştır. Yüzölçümü ise 23,000 km² ve 8,9 milkaredir. Nüfus ve yüzölçümü bilgilerine göre, nüfus yoğunluğu, kilometrekareye 64,17, milkareye 166,2 kişi yapar.

<span class="mw-page-title-main">Afrin</span> Suriyenin kuzey batısında, Halep iline bağlı ilçe

Afrin, Suriye'nin kuzey batısında, Halep iline bağlı ilçe. İlçenin toplam nüfusu 500.000'dir. İlçenin merkezi olan Afrîn kentinin nüfusu 2004 sayımına göre 36.562 nahiyesinin toplam nüfusu ise 172.095 kişi idi.

<span class="mw-page-title-main">Suriye Kürdistanı</span> Suriyenin kuzeydoğusunda yer alan özerk bölge

Suriye Kürdistanı, Batı Kürdistan veya Rojava, Suriye'nin kuzeyinde ve doğu kesiminde çoğunlukla Kürtler olmak üzere Arap, Çerkes, Süryani ve Türkmenlerin yaşadığı bölge. Orta Doğu coğrafyasında Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı Kürdistan'ın, Suriye sınırları içinde kalan kısmını tanımlar. PYD tarafından bölgede Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi ilan edilmiş; fakat Suriye hükûmeti veya diğer ülkeler tarafından tanınmamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Menbic</span> Halep, Suriyede şehir

Menbic Halep ilinde Fırat nehrinin 30 km batısında bulunan bir şehir. Osmanlı Devletinin son döneminde Halep Vilayetinde bir kaza idi ve 93 Harbinden sonra bölgeye Çerkesler yerleştirilmişti. Halep İli'ndeki önemli Türkmen yerleşim birimleri arasındadır.

Türkiye-SDG çatışması veya Türkiye-YPG çatışması, 2015 yılından bu yana Türkiye ile Suriye Demokratik Güçleri arasında yaşanan çatışmalar bütünü. PYD tarafından Suriye İç Savaşı sırasında Suriye'nin kuzeyinde tek taraflı olarak Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'ni ilan etmesi sonucunda, bu duruma karşı olduğunu belirten Türkiye hükûmetinin gerekli askerî müdahaleleri yapması sonucu iki taraf arasında yaşanan çatışmalardır.

<span class="mw-page-title-main">Fırat Bölgesi</span>

Fırat Bölgesi eski adıyla Kobanî Kantonu, Suriye'nin Halep ve Rakka ili sınırları içerisinde bulunan, Suriye İç Savaşı sırasında PYD tarafından tek taraflı olarak ilan edilen Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi altında de facto statüdeki yedi fiili bölgeden birisidir.

<span class="mw-page-title-main">Anti-Lübnan Dağları</span> Lübnan-Suriye sınırını oluşturan Ortadoğudaki sıradağlar

Anti-Lübnan Dağları, Arapça: جبال لبنان الشرقية‎, Lübnanü'ş Şarki, Cebelü'ş-Şarki), kuzeydoğu-güneybatı yönünde uzanıp Lübnan-Suriye sınırını oluşturan Ortadoğu'daki sıradağlar. Dağın adı Latince Antilibanus Lübnan Dağı'nın karşısında bulunmasından gelir.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi</span> Suriyede de facto özerk bölge

Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi (KDSÖY) Suriye'nin kuzeydoğu kesimindeki Suriye Kürdistanı'nda Arap, Çerkes, Kürt, Süryani ve Türkmenlerin yaşadığı, Ekim 2019 itibarıyla de facto özerk olan yönetim alanı. PYD tarafından bölgede önce özerk kantonlar, sonrasında federasyon ilan edilmiş; fakat hiçbiri Suriye hükûmeti veya diğer ülkeler tarafından tanınmamıştır. İsviçre'de ve birçok Avrupa ülkesinde temsilcilikleri vardır.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey ve Doğu Suriye sembolleri</span>

Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'ni temsil etmek için çeşitli semboller kullanılmıştır. Özerk İdare, resmi bir amblemi Aralık 2018'de kabul etmiştir. Amblem, Arapçadaki “Özerk Yönetim” kelimesinden, Suriye’nin kuzeydoğusundaki bölgeleri temsil eden yedi kırmızı yıldızdan, bölgede yetişen iki ürün olan zeytin ve buğdaydan oluşmaktadır. Tüm sembollerin etrafını saran alanda, bölgede konuşulan diller olan Arapça, Kürtçe, Süryanice ve Türkçe olarak yazılmış olan "Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi" kelimeleri yer almatadır. Bütün amblemin üzerine yerleştirildiği mavi ve sarı yarım daire, Fırat nehrini ve bölgenin "kalıcı baharını" temsil eder. Özerk İdarenin amblemini beyaz bir alanda kullanan bir bayrak da idarenin kendisini temsil etmek için kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Irak-Suriye sınırı</span> Uluslararası sınır

Irak-Suriye sınırı, Suriye ile Irak arasındaki sınırdır ve toplam 599 kilometre (372 mi) uzunluktadır. Yukarı Mezopotamya ve Suriye çölü boyunca, güneybatıda Ürdün ile olan üçlü noktadan kuzeydoğuda Türkiye ile olan üçlü noktaya kadar uzanır.

<span class="mw-page-title-main">Suriye coğrafyası</span> Suriyenin coğrafi özellikleri

Suriye, Batı Asya'da, Arap Yarımadası'nın kuzeyinde, Akdeniz'in doğu ucunda yer almaktadır. Kuzeyde Türkiye, batı ve güneybatıda Lübnan ve İsrail, doğuda Irak ve güneyde Ürdün ile komşudur. Batıda sıradağlardan ve iç kesimlerde sarp bir alandan oluşur. Doğuda Suriye Çölü, güneyde ise Cebel el-Dürzi Sıradağları yer almaktadır. İlk bölge Fırat Vadisi tarafından ikiye bölünür. Fırat üzerinde 1973 yılında inşa edilen bir baraj, Suriye'nin en büyük gölü olan Esad Gölü adında bir rezervuar oluşturur. Suriye'nin en yüksek noktası Lübnan sınırındaki 2,814 metre yüksekliğindeki Hermon Dağı'dır. Nemli Akdeniz kıyısı ile kurak çöl bölgeleri arasında, ülkenin dörtte üçüne yayılan ve çöl boyunca esen sıcak ve kuru rüzgarları alan yarı kurak sarp bir bölge yer alır. Suriye'de toprakların yüzde 28'i ekilebilir, yüzde 4'ü kalıcı ürünlere ayrılmış, yüzde 46'sı çayır ve mera olarak kullanılırken sadece yüzde 3'ü orman ve ağaçlıktır.

<span class="mw-page-title-main">Yukarı Mezopotamya</span> günümüzde Irak, Suriye ve Türkiyenin bir parçası olan Dicle ve Fırat nehirleri arasındaki bölgenin kuzey kısmı

Yukarı Mezopotamya, Orta Doğu'nun kuzeyinde yer alan Kuzeybatı Irak, Kuzeydoğu Suriye ve Güneydoğu Türkiye'nin yaylaları ve büyük düzlükleri için kullanılan isimdir. Bölge, 7. yüzyılın ortalarındaki erken Müslüman fetihlerinden bu yana geleneksel Arapça adı olan el-Cezire ve Süryanice varyantı Gāzartā veya Gozarto (ܓܙܪܬܐ) olarak bilinir. Fırat ve Dicle nehirleri Mezopotamya'yı neredeyse bir adaya dönüştürür, çünkü Irak'ın Basra Vilayeti'ndeki Şattülarap'ta birleşirler ve Türkiye'nin doğusundaki kaynakları birbirine yakındır.