İçeriğe atla

Carpentaria Körfezi

Carpentaria Körfezi
Havza
Ülke(ler)Avustralya
KonumOkyanusya
Koordinatlar13°45′G 139°0′D / 13.750°G 139.000°D / -13.750; 139.000
Ayırdığı topraklarAvustralya← →Yeni Gine
Genel bilgiler
Aktığı yerMercan Denizi
TürDeniz
Akarsu (gelen)Arafura Denizi
Akarsu (giden)Torres Boğazı
Wikimedia Commons
Harita

Carpentaria Körfezi, Avustralya'nın kuzeyinde yer alan, kuzeyinde Arafura Denizi'nin doğrusu ile sınırlanmış körfezdir. Kuzey sınırı genellikle kuzeydoğuda Queensland, Slade Point'ten batıdaki Kuzey Bölgesi Cape Arnhem'e doğru bir çizgi olarak tanımlanır.

Körfez ağzı 590 km genişliğindedir, ancak güneye doğru 675 km'dir. Kuzey-Güney uzunluğu 700 km'yi aşmaktadır. Yaklaşık 300.000 km²'lik bir su alanını kaplamaktadır. Genel derinlik 55 ile 66 metre arasındadır ve 82 metreyi geçmemektedir.[1] Carpentaria Körfezi'ndeki gelgit aralığı iki ile üç metre arasındadır.[2] Körfez ve bitişiğindeki Sahul kaya tabakası, 18,000 yıl önce küresel deniz seviyesinin şu anki konumunun yaklaşık 120 metre altında olduğu son buzul çağının zirvesindeki kuru araziler olarak bilinmektedir.[3] Körfez günümüzde, 2004 yılında fark edilen batık bir mercan kayalığının parçasıdır.[4]

Galeri

Tarihi

Körfezde geçmişte yaşayan insanlar arasında konuşulan birçok dil mevcuttur. Yullana dili (Yalarnga, Yalarrnga, Jalanga, Jalannga, Wonganja, Gunggalida, Jokula olarak da bilinir) Avustralya Aborjin dillerinden birisidir ve Cloncurry Shire bölgesinde konuşulmaktadır.[5]

Kayardild dili (Kaiadilt ve Gayadilta olarak da bilinir) Carpentaria Körfezi'nde konuşulan dillerden bir başkası olarak bilinir.[6][7]

Körfez'in MS 536'da büyük bir asteroit etkisi olayı yaşadığı varsayılmaktadır.[8]

Coğrafyası

Bentinck Adası, Carpentaria Körfezi ve Avustralya kıtası

Körfezi çevreleyen arazi genellikle düz ve alçaktır. Batı Kuzey Topraklarında en üst ucu olan Arnhem Land ve körfezin en büyük adası olan Groote Eylandt yer almaktadır. Doğusunda Cape York Yarımadası ve körfezi Mercan Denizi'ne bağlayan Torres Boğazı vardır. Güneydeki bölgesi (Cape York Yarımadası, Queensland'ın bir parçası olarak) Körfez Ülkesi olarak bilinmektedir.[9][10]

Ticari

Deniz çayırı yataklarının geniş alanlarına sahip olmasından dolayı Körfez'de karides ticareti yaygındır.[11] Carpentaria Körfezi Ticari Balıkçılar Örgütü Başkanı Gary Ward'a göre, körfezin sularında yasa dışı olarak avlanan Endonezya gemilerinin görülme sayısı 2005 yıllarının başlarında artmıştır.[12][13] 2012 yılında Karumba'nın batısında yeni bir liman kurulması önerildi. Karumba'da ki bir limanın Townsville'e kıyasla avantajları, nakliye güzergahları ile Asya'ya üç veya dört gün daha yakın olmasıydı.[14][14]

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  1. ^ "Arşivlenmiş kopya" (PDF). 9 Şubat 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 15 Nisan 2020. 
  2. ^ David Hopley; Scott Smithers (2010). "Queensland". Eric C.F. Bird (Ed.). Encyclopedia of World's Coastal Landforms. Springer. s. 1255. ISBN 978-1-4020-8638-0. 
  3. ^ Torgersen, T., Hutchinson, M.F., Searle, D.E., Nix, H.A., 1983. General bathymetry of the Gulf of Carpentaria and the Quaternary physiography of Lake Carpentaria. Palaeogeogr., Palaeoclimatol., Palaeoecol. 41, 207-225
  4. ^ Harris, P.T., Heap, A.D., Marshall, J.F., McCulloch, M.T., 2008. A new coral reef province in the Gulf of Carpentaria, Australia: colonisation, growth and submergence during the early Holocene. Marine Geology 251, 85-97.
  5. ^ "Yulluna". Queensland Aboriginal and Torres Strait Islander languages map. 28 Ocak 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ocak 2020. 
  6. ^ "Indigenous languages map of Queensland". State Library of Queensland. 5 Şubat 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Şubat 2020. 
  7. ^ Harris, P.T., Heap, A.D., Wassenberg, T., Passlow, V., 2004. Submerged coral reefs in the Gulf of Carpentaria, Australia. Marine Geology 207, 185-191.
  8. ^ Richard A. Lovett (3 February 2010). Giant Meteorites Slammed Earth Around A.D. 500? 7 Kasım 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. National Geographic News. National Geographic Society. Retrieved 3 March 2013.
  9. ^ Harris, P.T., Heap, A., 2009. Cyclone-induced net sediment transport pathway on the continental shelf of tropical Australia inferred from reef talus deposits. Continental Shelf Research 29, 2011-2019.
  10. ^ Veron, J.E.N., 2000. Corals of the World. Australian Institute of Marine Science, Townsville.
  11. ^ Tomascik, Tomas; Anmarie Janice Mah; Anugerah Nontji; Mohammad Kasin Moosa (1997). The Ecology of the Indonesian Seas: Part Two. Periplus Editions. s. 829. ISBN 962-593-163-5. 10 Haziran 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Kasım 2011. 
  12. ^ Ian Townsend (18 Nisan 2005). "Govt to step up Gulf of Carpentaria patrols". PM (radio program). Australian Broadcasting Corporation. 12 Mayıs 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2012. 
  13. ^ Paul Sutherland (10 Kasım 2011). "Less illegal fishing in the Gulf of Carpentaria". ABC News. Australian Broadcasting Corporation. 11 Mayıs 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Eylül 2012. 
  14. ^ a b Nick Dalton (28 Haziran 2013). "Port plan could see hundreds of jobs and build strong export links". The Cairns Post. News Limited. Erişim tarihi: 11 Temmuz 2013. []

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Avustralya</span> Güney Yarımkürede yer alan kıta ülkesi

Avustralya, resmî adıyla Avustralya Milletler Topluluğu, Güney Yarımkürede yer alan bir kıta ülkesidir. Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında uzanır. Okyanusya kıtasında bulunur ve kıtanın çok büyük bir bölümünü kaplar. Komşuları Endonezya, Doğu Timor, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu, Yeni Kaledonya ve Yeni Zelanda'dır. Başkenti Canberra, en büyük şehri ise Sidney'dir.

<span class="mw-page-title-main">Florida</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Florida, Amerika Birleşik Devletleri'nin Güneydoğu bölgesinde yer alan bir eyalettir. Batıda Meksika Körfezi, kuzeybatıda Alabama, kuzeyde Georgia, doğuda Bahamalar ve Atlantik Okyanusu; güneyde ise Küba ve Florida Boğazı ile komşudur. Hem Meksika Körfezi'ne hem de Atlantik Okyanusu'na sınırı olan tek eyalettir. Nüfusu 21 milyonu aşan eyalet, Amerika Birleşik Devletleri'nin en kalabalık üçüncü eyaleti, doğudaki eyaletler arasında en kalabalık olanı ve 2020 itibarıyla nüfus yoğunluğu bakımından sekizinci sırada yer almaktadır. Yüzölçümü 65.758 milkare (170.310 km2) olup, 50 eyalet arasında 22. sırada yer almaktadır. Miami, Fort Lauderdale ve West Palm Beach şehirlerinin yer aldığı Miami metropolitan alanı 6,138 milyonluk nüfusuyla eyaletin en büyük metropolitan alanıdır ve eyaletin en kalabalık şehri 949.611 kişilik nüfusuyla Jacksonville'dir. Florida'nın diğer büyük nüfus merkezleri arasında Tampa Körfezi, Orlando, Cape Coral ve eyalet başkenti Tallahassee yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Deniz</span> büyük ve genellikle tuzlu su

Deniz, bir okyanus ile bağı olan ve büyük bir alanı kaplayan ve genellikle tuzlu olan su kütlesi. Terim genellikle okyanus terimi yerine de kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Mercan Denizi Adaları</span>

Mercan Denizi Adaları Bölgesi, Avustralya'da, Queensland eyaletinin kuzeydoğusundaki Mercan Denizi'ndeki bir grup küçük ve çoğunlukla ıssız tropik ada ve resiflerden oluşan Avustralya'nın dış bölgesidir. Yaşanılan tek ada Willis Adası'dır. Bölge, çoğu okyanus olan, Büyük Set Resifi'nin dış kenarından doğuya ve güneye uzanan ve Heralds Beacon Adası, Osprey Resifi, Willis Grubu ve on beş diğer resif/ada grubunu içeren 780.000 km²'yi kapsar. Cato Adası, bölgedeki en yüksek noktadır.

<span class="mw-page-title-main">Queensland</span> Avustralyanın eyaleti

Queensland, Avustralya'nın eyaletlerinden biri. Başkenti güneydoğudaki Brisbane. Avustralya'nın Batı Avustralya eyaletinden sonra en büyük eyaleti. Avustralya bir ada devleti olduğundan komşusu yoktur. Komşu eyaletler ve denizler ise batıda Kuzey Toprakları, güneybatıda Güney Avustralya, güneyde Yeni Güney Galler eyaletleri, doğusunda Büyük Okyanus ve Mercan Denizi vardır.

<span class="mw-page-title-main">Botni Körfezi</span> İsveç ve Finlandiya arasında yer alan bir körfez

Botni Körfezi, Baltık Denizi'nin kuzeyinde, İsveç ve Finlandiya arasında yer alan körfezin adıdır.

<span class="mw-page-title-main">Basra Körfezi</span> Arabistan Yarımadasının kuzeyi ile İranın güneybatısı arasında kalan Hint Okyanusuna bağlı koy

Basra Körfezi,, Arap Yarımadası'nın kuzeyi ile İran'ın güneybatısı arasında kalan Hint Okyanusu'na bağlı körfez. Dünyanın en önemli petrol ve doğalgaz yatakları bu bölgede bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Mercan resifi</span> Denizde taşlı mercan iskeletlerinin büyümesi ve birikmesiyle oluşan kaya çıkıntısı

Mercan resifleri canlı organizmaların ürettiği aragonit yapılardır. Az miktar besin içeren deniz sularında bulunur. Çoğu resifte, baskın organizmalar kalsiyum karbonattan oluşan bir dış iskelete sahip taş mercanları, kolonyal sölenterlerdir. İskeletsel materyaller, dalga hareketleri ve biyoerozyon ile parçalanıp yığılarak yaşayan mercanlar ve çok çeşitli hayvanlar ve bitkilerden oluşan yaşamı destekleyen kalsiyumlu bir oluşum meydana getirirler.

<span class="mw-page-title-main">Willem Janszoon</span>

Willem Janszoon, Hollandalı denizci ve sömürge valisi, Avustralya kıyılarını 1606 yılında gören ilk Avrupalıdır. Adı zaman zaman Willem Jansz. şekillerde kısaltılarak kullanılmıştır. Janszoon, 1631 - 1611 ve 1612 - 1616 tarihlerinde Fort Henry Valisi olarak ve çeşitli dönemlerde Hollanda Doğu Hint Adalarında görev yaptı.

<i>Macropus agilis</i>

Macropus agilis Kangurugiller familyasından, Avustralya'nın kuzeyi ve Yeni Gine'de bulunan bir wallaby türüdür.

<i>Orcaella heinsohni</i>

Orcaella heinsohni, Avustralya'nın kuzey kıyılarında bulunan bir yunus türüdür.Orcaella cinsinin diğer üyesi olan Irrawaddy yunusuna çok benzer ve 2005 yılına kadar da ayrı bir tür olarak tanımlanmamıştır. Irrawaddy yunusu iki renge sahip iken O. heinsohni üç renge sahiptir. Ayrıca kafatası ve yüzgeç yapıları da iki tür arasında küçük farklılıklar gösterir.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Bölgesi (Avustralya)</span>

Kuzey Toprakları, Avustralya'nın ortakuzey kesiminde bir federal bölgedir. Batısında Batı Avustralya, güneyinde Güney Avustralya, doğusunda Queensland ve Carpentaria Körfezi bulunur. Kuzeyinde ise Timor ve Arafura denizleri bulunmaktadır. Eyaletin nüfusu 2020 yılı istatistiklerine göre 246.561'dir.

Jarrod Bannister, Avustralyalı cirit atma sporcusu. Ülkesini 2008 Yaz Olimpiyatları dahil birçok organizasyonda temsil etmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Cape Ann</span>

Cape Ann, Amerika Birleşik Devletleri'nin Massachusetts eyaletinin kuzeydoğusunda Atlas Okyanusu üzerinde bulunan kayalık bir burundur. Boston'ın yaklaşık 48 km kuzeydoğusunda yer almakta olup Massachusetts Körfezi'nin kuzey sınırını oluşturmaktadır. Cape Ann, Gloucester şehri ile Essex, Manchester-by-the-Sea ve Rockport kasabalarını içermektedir.

Büyük Avustralya Körfezi Anakara Avustralya'nın güney kıyısında bulunan bir körfezdir.

<span class="mw-page-title-main">Bass Boğazı</span> Avustralya ana karasını, Tasmanya Adasından ayıran boğaz

Bass Boğazı, Avustralya'nın Victoria eyaletini, güneydeki Tasmanya Adası'ndan ayıran boğaz.

<span class="mw-page-title-main">Bradshaw kaya resimleri</span>

Bradshaw kaya resimleri, Batı Avustralya'nın kuzey-batı Kimberley bölgesinde bulunan iki büyük bölgesel kaya sanatı geleneğinden biridir. Sanatçıların kimliği ve sanatın yaşı, arkeoloji ve Avustralyalı kaya resmi araştırmacıları arasında tartışılmaktadır. 2020'de yapılan bir araştırma, boyanmış eşekarısı yuvalarının analizine dayanarak, antropomorfik figürlerin çoğunun 12.000 yıl önce yaratıldığını tahmin etmektedir. Bu özellikler, 1891'de pastoralist Joseph Bradshaw tarafından görülüp kaydedildiğinden ve isimlerinin verildiğinden beri tartışılmaktadır. Kaya resmi yerel dillerde birçok farklı isimle anılır ve bilinir; bunların en yaygın olanları Gwion Gwion veya Kiro Kiro/Giro Giro'dur. Resimler öncelikle çanta, püskül ve başlık gibi aksesuarlarla süslenmiş insan figürlerinden oluşmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Burdekin Nehri</span>

Burdekin Nehri, Avustralya'nın Queensland eyaletinde bulunan bir nehirdir. Nehir, Seaview Dağları'nda Valley of Lagoons'tan başlayarak Mercan Denizi'ne dökülmektedir. Debi bakımından Avustralya'nın en büyük nehridir.

<span class="mw-page-title-main">Ipswich, Queensland</span>

Ipswich, Avustralya'nın Queensland eyaletinde bulunan bir şehirdir. Şehir, eyalet başkenti Brisbane'nin 42,7 km güneybatısında Bremer Nehri'nin yer almaktadır. Yüzölçümü 1.094 km² olan kentin nüfusu 2018 yılı itibarı ile 213.638'dir.

Jan Carstenszoon veya daha yaygın olarak Jan Carstensz, 17. yüzyılda Hollandalı bir kaşifti. Carstenszoon, 1623'te Hollanda Doğu Hindistan Şirketi tarafından, Willem Janszoon'un Duyfken gemisiyle yaptığı 1606 seferlerinde daha güneyde görülen kara parçasının raporlarını takip etmek üzere Yeni Gine'nin güney kıyılarına ve ötesine bir keşif gezisine liderlik etmesi için görevlendirildi.