İçeriğe atla

Cape Kolonisi

Cape Kolonisi
1806-1910
Cape Kolonisi bayrağı
Bayrak
{{{arma_açıklaması}}}
Arma
Millî marş
God Save the King (1795-1837; 1901-1910)
God Save the Queen (1837-1901)
Cape Kolonisi haritadaki konumu
Türİngiliz kolonisi
BaşkentCape Town
Resmî dil(ler)İngilizce, Felemenkçe
Resmî din
Hollanda Reform Kilisesi, Anglikanizm, San dini
HükûmetMeşrutiyet
Kral/Kraliçe 
• 1806-1820
III. George
• 1820-1830
IV. George
• 1830-1837
IV. William
• 1837-1901
Victoria
• 1901-1910
VII. Edward
Tarihçe 
• Kuruluşu
1806
• Dağılışı
1910
Yüzölçümü
1822331900 km2
1910569,020 km2
Nüfus
• 1822
110.380
• 1910
2.564.965
Para birimiPound sterling
Cape Kolonisi'nin kurucusu Jan van Riebeeck.
Jan van Riebeeck'in gemisini Cape Town açıklarında gösteren posta pulu, Güney Afrika, 1926.
Cape Kolonisi'nin 1809 yılına ait haritası.

Cape Kolonisi (Hollandaca "Kaapkolonie", İngilizce "Cape Colony", Afrikaanca "Kaapkolonie"), Hollanda'nın Güney Afrika'daki ilk göçmen kolonisi, daha sonra Birleşik Krallık egemenliğine geçmiştir. Merkezi bugünkü Cape Town'du.

Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin kontrolü altında Hollandalı denizci Jan van Riebeeck tarafından 1652 yılında Ümit Burnu yakınlığında elverişli bir koy olan Table Koyu'nda kurulmuştur.

Hollanda'nın tüm göçmen kolonileri içinde ve Avrupalıların Afrika'daki göçmen kolonileri arasında en başarılısıydı.

Hollandalılar; kendilerine katılan Almanlar ve Fransız Huguenotlarla beraber burada Afrika'nın beyaz tenli topluluğu olan ve sayıları 3 milyonu bulan Afrikanerleri oluşturmuşlardır. Bu topluluk Hollandaca temelinde gelişen yeni bir dil olan Afrikaanca konuşmaktadır.

Koloninin 1806 yılında Birleşik Krallık'ın egemenliğine geçmesiyle, burada Britanya Adaları'ndan çıkma insanların sayısı artmaya başlamıştır.

Hollanda egemenliğindeki dönemi

1652 yılında kurulan koloniye ilk büyük göçler 1657 yılında başladı. İlk göçmenler Avrupalı beyaz çiftçiler ve Batı Afrika'dan, Asya'dan, Endonezya'da, Seylan'dan ve Madagaskar'dan getirilen kölelerdi.

1691 yılında Simon van der Stel Cape Kolonisi'nin ilk valisi oldu.

1700 yılında gelindiğinde Hollandalılar kıyıdan 50-70 kilometrelik bir yarıçap alanı içinde kalan bölgeyi kontrol ediyor ve bu topraklar üzerinde tahıl, üzüm ve sebze yetiştiriyorlardı.

1713 yılında çiçek salgını nedeniyle Hottentotlardan binlercesi öldü, geride kalanları ise o bölgeden kaçtı.

1730 yılına gelindiğinde yerliler kıyıdan iç bölgelere doğru daha fazla sıkıştırılmış ve beyazların kontrolündeki alanın yarıçapı 400 kilometreye ulaşmış bulunuyordu.

1779-1781 yılları arasında göçmenlerle yerli Xhosa ulusu arasında ilk savaş yaşandı.

1795-1803 yılları arasında koloni Birleşik Krallık tarafından işgal edildi.

Birleşik Krallık egemenliğindeki dönemi

Fransa'nın Hollanda'yı işgali üzerine, Fransızların Hollanda kolonileri sayesinde güçlenmesine izin vermek istemeyen Birleşik Krallık Cape Colonisi'ni işgal etti.

Hollanda 1803-1806 yılları arasında koloni üzerindeki egemenliğini tekrar sağladı. Çünkü Cape Kolonisi Hollanda'nın deniz ticaretinde ve Endonezya'nın sömürgeleştirilmesinde önemli bir konuma sahipti.

İlk işgalleri sırasında koloninin stratejik önemini daha iyi kavrayan İngilizler, burayı tekrar ele geçirmeleri gerektiğine karar verdiler. Cape Kolonisi 1806 yılında Napolyon'un saldırılarını bahane eden Birleşik Krallık tarafından tekrar işgal edildi.

Viyana Kongresi'nde (1814) koloni "ebedi olarak kullanılmak için" Birleşik Krallık'a verildi.

İngiliz hakimiyetini protesto eden yaklaşık 15 bin Afrikaner 1835-1845 yılları arasında Cape Kolonisi sınırlarını terk ederek Güney Afrika'nın güneydoğu kıyılarına ve merkez bölgelerine (bu merkez bölge daha sonra Büyük Trek adıyla bilinecektir) göç etti.

Koloninin sınırları Afrika halklarından Buşmanlar, Hottentotlar ve Bantuların topraklarının ilhak edilmesiyle sürekli genişledi.

1894 yılına gelindiğinde kolonin doğu sınırları Umtavun'a dayandı.

1895 yılında Tswana'nın güneyi koloniye birleştirildi.

1899-1902 yıllarında yerlilerle sömürgeciler arasındaki savaşlarda Afrikalıların direnişini kırabilmek için İngilizler tarihlerinde ilk kez olarak esir kampları kurmak zorunda kaldılar.

1910 yılında Güney Afrika Birliği dominyonunun (1961 yılından itibaren Güney Afrika Cumhuriyeti) kurulmasıyla Cape Kolonisi bu dominyonun sınırları içinde kaldı.

Cape eyaleti 1910 yılında Kuzey Cape, Batı Cape, Doğu Cape olmak üzere üç yere bölündü.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Güney Afrika Cumhuriyeti</span> Güney Afrikada bir ülke

Güney Afrika Cumhuriyeti ya da daha yaygın kullanımı ile Güney Afrika, Afrika kıtasının güneyinde yer alan bir ülkedir. Ülkenin sınır komşularını Namibya, Botsvana, Zimbabve, Mozambik ve Esvatini oluştururken ülkenin güneydoğusunda Hint Okyanusu, güney ve güneybatısında Atlas Okyanusu bulunmaktadır. Bu ülkelerin haricinde Lesotho'da da tamamen Güney Afrika Cumhuriyeti toprakları içinde yer alan bir ülke olarak Güney Afrika ile tüm sınırlarını paylaşmaktadır. Güney Afrika'da yürütme başkenti Pretoria, yasama başkenti Cape Town, yargı başkenti Bloemfontein olmak üzere üç başkent bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Cakarta</span> Endonezyanın başkenti

Cakarta, Endonezya'nın 17 Ağustos 2024'e kadar başkenti ve en kalabalık şehridir. -17 Ağustos 2024 tarihinde Nusantara resmen başkent ilan edilmiştir.- Cava Adası'nın kuzeybatısında 661,52 km² alana kurulu olup, nüfusu 8.490.000'dir. Cakarta ülkenin ekonomik, kültürel ve siyasi merkezidir. Endonezya ve Güneydoğu Asya'nın en kalabalık şehri olmakla birlikte dünyanın da on ikinci en büyük şehridir. Cakarta ismi Sanskritçe bir kelime olan "Cayakarta"'dan gelmekte olup "muzafferiyet" veya "zafer" anlamlarına gelir.

<span class="mw-page-title-main">Massachusetts</span> Amerika Birleşik Devletlerinde eyalet

Massachusetts, ABD'nin kuzeydoğu kıyısında, New England bölgesinde yer alan bir eyalettir. En büyük şehri ve başkenti Boston şehridir. Eyaletin adı bir Amerikan yerli kabilesi olan Massachusett kabilesinden gelmektedir ve bu kabilenin dilinde massachusett "büyük tepeler bölgesi" anlamına gelmektedir. Tarihsel olarak Massachusetts ülkenin en liberal ve günümüzde sosyo-ekonomik açıdan en gelişmiş eyaletlerindendir. Kişi başı gelir Connecticut, Maryland gibi benzer özellikteki eyaletlerle birlikte devamlı olarak ülke genelinde ilk 5 içerisinde yer alır. 6 milyonun üzerindeki nüfusu ve nispeten küçük yüz ölçümüyle ülkenin en yoğun nüfus bölgelerinden bazılarını barındırır.

<span class="mw-page-title-main">Afrikanerler</span>

Afrikaner, Güney Afrika'da Hollanda kökenli, bir Hollandaca lehçesi olan Afrikaans konuşan halk.

<span class="mw-page-title-main">Britanya İmparatorluğu</span> Birleşik Krallık tarafından yönetilmiş devletler ve dominyonlardan oluşan imparatorluk

Britanya İmparatorluğu, Birleşik Krallık veya öncül devletleri tarafından yönetilen dominyonlar, sömürgeler, himayeler ve mandalar ile diğer bağımlı bölgelerden oluşmuş olan imparatorluktur. 16. ve 17. yüzyıllarda İngiltere Krallığı tarafından kurulan denizaşırı sömürgeler ve ticaret karakolları olarak başlamıştı. En güçlü döneminde tarihteki en geniş topraklara sahip devlet olmasının yanı sıra bir yüzyıldan fazla bir süre boyunca dünyanın en önde gelen küresel gücüydü. 1922'de 458 milyon kişi, yani dünya nüfusunun neredeyse dörtte biri, Britanya İmparatorluğu'nun egemenliği altındaydı ve toprakları 33.000.000 km2'lik alanı kapsıyordu. Bu derece geniş bir coğrafyaya hükmettiği için siyasi, dilsel ve kültürel kalıtı hâlen yaygın olarak devam etmektedir. Gücünün doruklarındayken, dünya geneline yayılmış toprakları nedeniyle her zaman en az bir bölgesinde gün ışığı olmasından ötürü "üzerinde güneş batmayan imparatorluk" olarak da tanımlanmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Güney Afrika Birliği</span> Birlik

Güney Afrika Birliği, Afrika kıtasının güneyinde Britanya İmparatorluğu'na bağlı sömürge bölgeleri olan Cape Kolonisi, Natal Kolonisi, Transvaal Kolonisi ve Oranj Nehri Kolonisi bölgelerinin birleştirilmesi ile meydana gelen ve varlığını 1910–1961 yılları arasında sürdüren ülke. Ülke 1961 yılında ardılı olan ve günümüzde de varlığını sürdüren Güney Afrika Cumhuriyeti'nin kurulması ile varlığını sonlandırmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Hollanda tarihi</span> hollanda tarihi

Hollanda tarihi bugünkü Hollanda Krallığı topraklarının tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Elmina Kalesi</span>

Elmina Kalesi, 1482 yılında Portekizliler tarafından São Jorge da Mina Kalesi olarak yapılmıştır. Bugün Gana sınırları içindeki Elmina kentinde yer alır. Portekiz coğrafi keşifleri kapsamında Gine'de kurulan bu kale bölgede Portekizliler tarafından inşa edilen ilk ticari üstür. Kale daha sonraları Atlantik köle ticaretinde önemli bir durak olacaktır. Kale ve civarı 1637 yılında Hollandalılar tarafından ele geçirilmiştir. Köle ticareti bölgenin 1871 yılında İngiltere denetimine geçinceye kadar sürmüş, 1957 yılında bölgenin İngiltere'den bağımsızlığını kazanmasıyla beraber günümüzdeki Gana sınırları içerisinde yer almıştır. Bugün önemli bir tarihi yer olan kale, çeşitli tarihi filmlerde kullanılmaktadır. Kale UNESCO tarafından Dünya Mirası listesine de dahil edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Roanoke Kolonisi</span>

Roanoke Kolonisi, Roanoke Adası'nda(en:Roanoke Island) kurulan İngiliz kolonisi. Kraliçe I. Elizabeth döneminde Sir Walter Raleigh'in parasıyla İngilizlerin Kuzey Amerika'daki ilk daimi yerleşim yeri olmak üzere kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Natalia Cumhuriyeti</span> Afrika kıtasının güneyinde 1839-1843 arasında var olmuş bir devlet

Natalia Cumhuriyeti, Afrika kıtasının güneyinde, günümüzde Güney Afrika Cumhuriyeti sınırları içerisinde bulunan bölgede kurulan kısa ömürlü devlet.

<span class="mw-page-title-main">Voortrekker</span>

Voortrekker, Afrika kıtasının güneyinde günümüzde Güney Afrika Cumhuriyeti sınırları içerisinde yer alan Burun bölgesinde yeni yerleşim yeri edinebilmek adına Büyük Göç öncesi kuzeydoğuya göç eden öncü Afrikaner (Boerler) grubuna verilen ad.

Boer Cumhuriyetleri, Afrika kıtasının güneyinde günümüzde Güney Afrika Cumhuriyeti sınırları içerisinde kalan bölgelerde 18. yüzyıl sonu ile 19. yüzyılda Afrikanerler (Boerler) tarafından kurulan ülkelerin tamamına verilen ad. Bu cumhuriyetlerin birçoğu kısa ömürlü olmuş, sadece Transvaal Cumhuriyeti ile Özgür Orange Devleti elli yılı aşkın bir süre varlıklarını sürdürebilmişlerdir.

<span class="mw-page-title-main">Jan van Riebeeck</span>

Jan Anthoniszoon van Riebeeck, Hollandalı doktor, tüccar ve Cape Kolonisi'nin kurucusu ve ilk yöneticisi.

<span class="mw-page-title-main">Basutoland</span> Afrika kıtasının güneyinde Büyük Britanyanın 1868 yılından itibaren himaye bölgesi olarak bulunduğu, 1884 yılından itibaren de direkt olarak Kraliyete bağlı koloni bölgesi olarak ilan ettiği ülke

Basutoland, Afrika kıtasının güneyinde Büyük Britanya'nın 1868 yılından itibaren himaye bölgesi olarak bulunduğu, 1884 yılından itibaren de direkt olarak Kraliyete bağlı koloni bölgesi olarak ilan ettiği ülke. Günümüzde aynı sınırlar içerisinde Lesotho bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Göç</span>

Büyük Göç, Afrika kıtasının güneyinde yerleşik olan Boerlerin bölgenin Birleşik Krallık tarafından ilhakı sonucu 1835 ile 1841 yılları arasında Cape Kolonisi'nden göçünü ifade etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Britanya Rodezyası</span> Afrika kıtasının güneyinde bir kısmın 1889 ile 1923 yılları arasında British South Africa Company(BSAC) tarafından kiralanarak işletilen bölgenin adı

Britanya Rodezyası, Afrika kıtasının güneyinde bir kısmın 1889 ile 1923 yılları arasında British South Africa Company(BSAC) tarafından kiralanarak işletilen bölgenin adı.

<span class="mw-page-title-main">Britanya Seylanı</span> günümüzde Asya kıtasına bağlı bir ada konumunda Sri Lankada 1815 ile 1948 yılları arasında kurulu olan Büyük Britanya koloni bölgesi

Britanya Seylanı, günümüzde Asya kıtasına bağlı bir ada konumunda Sri Lanka'da 1815 ile 1948 yılları arasında kurulu olan Büyük Britanya koloni bölgesi.

Güney Afrika Almanları, tam veya kısmi Alman mirasına sahip Güney Afrikalıları ifade eder.

<span class="mw-page-title-main">Sömürge imparatorluğu</span> sömege imparatorlukları 15. yüzyıl itibariyle başka devletlerin kaynaklarını alan imparatorluklardır

Sömürge imparatorluğu, ya emperyal merkeze bitişik ya da denizaşırı ülkelerde bulunan, belirli bir devletin nüfusu tarafından yerleşmiş olan ve o devlet tarafından yönetilen bölgelerden oluşan bir kolektiftir . Erken modern Avrupa güçlerinin genişlemesinden önce, diğer imparatorluklar İberya'daki Romalılar veya şu anda Güney Çin'deki Çinliler gibi toprakları fethedip sömürgeleştirdiler. Modern sömürge imparatorlukları ilk olarak 15. yüzyılda o zamanlar en gelişmiş Avrupa denizcilik güçleri Portekiz ve İspanya arasında bir keşif yarışıyla ortaya çıktı. Bu dağınık deniz imparatorluklarının ve onu izleyenlerin arkasındaki ilk dürtü, Avrupa Rönesansından çıkan yeni fikirler ve kapitalizm tarafından yönlendirilen ticaretti. 1479, 1493 ve 1494'te dünyayı aralarında bölmek için anlaşmalar da yapıldı. Avrupa emperyalizmi, 14. yüzyılda hızla yükselen ve İspanyol ve Portekiz'i zorlayan Avrupa Hristiyanları ve Osmanlı Müslümanları arasındaki rekabetten doğdu. Hindistan'a ve daha az ölçüde Çin'e yeni ticaret yolları aramaya başladı.

<span class="mw-page-title-main">Doğu Hint Adalarında Şirket Yönetimi</span>

Doğu Hint Adalarındaki Şirket Yönetimi, Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin 1610'da Hollanda Doğu Hint Adaları'nın ilk genel valisini atamasıyla kurulan politik ve ticarî yapı. 1800'de şirketin iflas edip feshedilmesiyle son bulmuştur. Şirketin bölgedeki mülkleri de Hollanda Doğu Hint Adaları olarak kamulaştırılmıştır. Var olduğu zaman diliminde takımadaların çoğu üzerinde bilhassa stratejik öneme sahip olan Java'da bölgesel kontrol uyguladı.