İçeriğe atla

Bıryuçıy Adası

Bıryuçıy Adası'nın tipik peyzaj

Bıryuçıy Adası (UkraynacaБирючий Острів), Azak Denizi'nin kuzeybatı kesiminde, Fedotova Dili'nin geniş güney kesiminde yer alan bir kıyı okudur (eski ada). Fedotova Dili'nin dar kuzey kısmı ile birlikte Bıryuçıy Adası, onu doğudan denizden ayıran Utluk Limanı'nı oluşturur. Günümüzdeki kıyı oku, 1929 yılına kadar, Fedotova Dili'nin kuzey kısmından dar bir boğazla ayrılmış bir adaydı.

Ukrayna'nın Herson Oblastı'nda yer almaktadır. Oblastın ana bölgesi ile doğrudan arazi bağlantısı yoktur - Utljuk Limanı ile birbirinden ayrılırlar.

Uzunluğu yaklaşık 11 deniz mili, genişliği yaklaşık 3 deniz mili ve alanı 27,92 mil karedir. Kıyı okunun kuzeybatı ve batı kıyılarında birkaç sığ koy ve haliç vardır. Küçük gemiler en genellikle kıyı okunun güneybatı kenarındaki koylara (Rıbatska ve Mayaçna koyları) girer. Kıyı okunun batı ve kuzeybatı kıyısı boyunca, 5 metreden daha derin olan bölümlerde büyük balık sürüleri görülür.

Doğa

Dişi alageyik, Bıryuçıy Adası

Kıyı oku, alüvyal tiptedir, kum ve coquinadan (kabuklulardan oluşan kumlu sahil ovası) oluşur. Kıyı boyunca çok sayıda göl bulunur. Birkaç küçük tuzlu göl ve büyük bir göl olan Olen Gölü kıyı ounun kuzey kıyısı boyunca uzanır.[1]

Çayır, kıyı suyu ve kum-bozkır manzaraları görülür. Flora yaklaşık 700 bitki türü içerir. 1970'ler-80'lerde, 232 hektarlık alanda, elaeagnus angustifolia, ulmus laevis, robinia pseudoacacia, fraxinus excelsior'dan oluşan dikili ormanları vardı. Bölgeye uyum sağlamış memelilerden yaklaşık bin kızıl geyik, 2.500 alageyik, 90 Asya yaban eşeği ve birkaç düzine yerli at ve kunduzun yaşam alanıdır; bölgeye uyum sağlamış kuşlar sülünlerdir.

Tarihi

MÖ ilk bin yılda, Bıryuçıy Adası çevresinde Kraliyet İskitleri yaşadı. Muhtemelen, bu kıyı oku, bazı İskit sikkelerinde tasvir edilen kıyı oku idi.

17 Eylül 2003'te Ukrayna Cumhurbaşkanı Leonid Kuçma ile Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin arasında bir toplantı gerçekleşti. Görüşmede Azak Denizi ve Kerç Boğazı sularında deniz sınırı konusunu ele aldılar.

Bıryuçıy Çağdaş Sanat Projesinde Sanatçı Eserleri

Bıryuçıy Çağdaş Sanat Projesi 2006 yılında Bıryuçıy Adası'nda başlatıldı. Her yıl yeni bir proje gerçekleştirilmektedir. Etkinlik yılda iki kez (Mayıs ve Eylül aylarında) yapılır.

2015 yılında uluslararası bir "1000 km görüş" projesi gerçekleştirildi. Katamaranlardaki katılımcılar Stryi Nehri'nden Bıryuçıy Adası'na 1.000 km'lik bir mesafe kat ettiler.

2015 sonbaharında İtalyan film yönetmeni Gianluca e Massimiliano De Serio filmlerini burada çekti.[2] 2016'da İtalyan film yönetmeni Giorgio Cugno, aktör Ostap Stupka'nın başrol oynadığı “XAU” filminin dördüncü bölümünü burada çekti.[3]

Kıyı okunun adı - Bıryuçıy Adası - "kurt adası" ("byriuk" - yalnız kurt) olarak çevrilir.

Biruchiy Çağdaş Sanat Projesi adındaki "Bıryuçıy" kelimesi, bir yenilikçiliktir, Bıryuçıy adının değiştirilmiş bir versiyonudur. Bu ad, 2000'li yıllarda projenin kurucuları tarafından tasarlandı.

Turizm

Bıryuçıy Adası bölgesinde bir devlet koruma alanı bulunmaktadır (şimdi Azov-Syvash Ulusal Doğa Parkı'nın bir parçası). Koruma alanı 1927'de kuruldu.

Kıyı okunun güneybatı kenarında Byriuchyi Feneri bulunmaktadır (ilk olarak 1878'de inşa edildi).

Kaynakça

  1. ^ Кривошей М. Ф., Огульчанский А. Я., Иванченко А. В. Северное Приазовье. Путеводитель. Днепропетровск : Промінь, 1982. Изд. 2-е, доп. С. 44. (Rusça)
  2. ^ A total installation was made on Byriuchyi Island 14 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Art Ukraine. 2015. (Rusça)
  3. ^ Weekly review of the Ukrainian press, 20-25 September 2016 14 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Ukraine Crisis Media Center. 2 September 2016. (İtalyanca)

Edebiyat

  1. Utluk Liman // The Black Sea Encyclopedia / Sergei R. Grinevetsky, Igor S. Zonn, Sergei S. Zhiltsov, Aleksey N. Kosarev, Andrey G. Kostianoy. [ Berlin ] : Springer, [ 2015 ] . S. 787.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Durugöl</span> İstanbulda bir göl

Durugöl, İstanbul'da bir göldür.

<span class="mw-page-title-main">Akdeniz</span> Avrupa, Asya ve Afrika arasında yer alan iç deniz

Akdeniz, Atlas Okyanusu'na bağlı, kuzeyinde Avrupa, güneyinde Afrika, doğusunda Asya kıtaları bulunan deniz. 2,5 milyon km² civarında alanı kaplayan deniz, Cebelitarık Boğazı ile Atlas Okyanusu'ndan, Çanakkale Boğazı ile Marmara Denizi'nden ve Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz'den ayrılır. Akdeniz'in tuzluluk oranı ‰ 38 olup tuz oranı fazla olan denizler grubunda değerlendirilir.

<span class="mw-page-title-main">Marmara Denizi</span> Karadeniz ve Ege Denizi arasındaki iç deniz

Marmara Denizi ya da Klasik Antik Çağ'ında Propontis, Karadeniz'i, Ege Denizi ve Akdeniz'e bağlayan bir iç denizdir. Karadeniz'e İstanbul Boğazı, Ege Denizi'ne Çanakkale Boğazı ile bağlanır. Türkiye'nin Asya ve Avrupa kısımlarını da birbirinden ayırır. Marmara Adasında bol miktarda mermer bulunması yüzünden adaya ve denize, Yunanca mermer anlamına gelen "Marmaros" denmiştir. Denizin bir diğer eski adı da '"Propontis"'tir. Türkiye'nin en büyük şehirlerinden İstanbul ve Kocaeli bu denizin kıyısında, diğer bir büyük şehri Bursa ise hızla deniz kıyısına doğru genişlemektedir.

<span class="mw-page-title-main">Cibuti</span> Doğu Afrika ülkesi

Cibuti, resmî adı ile Cibuti Cumhuriyeti, Doğu Afrika'da yer alan bir ülkedir. Komşuları; kuzeyde Eritre, batıda ve güneyde Etiyopya, güneydoğusunda ise Somali'dir. Kızıldeniz'e ve Umman Denizi'nin Aden Körfezi'ne kıyısı vardır. Arap Yarımadası'nda bulunan Yemen'e 20 kilometre uzaklıktadır. Başkenti, ülke ile aynı ismi taşıyan Cibuti şehridir. Halkın %95'i Müslüman'dır.

<span class="mw-page-title-main">Koy</span>

Koy, göl, deniz veya okyanusların karaların içine doğru yaptığı görece sığ girintidir.

<span class="mw-page-title-main">Hazar Denizi</span> Dünyanın en büyük gölü

Hazar Denizi dünyanın en büyük gölü veya eksiksiz bir deniz olarak sınıflandırılan dünyanın en büyük iç su kütlesidir. Adını Hazar Kağanlığı'ndan almıştır. Güneydoğu Avrupa ve güneybatı Asya'dadır ve dünyanın en büyük tuzlu su gölüdür. Hem deniz, hem de göl özelliklerini taşımaktadır. Petrol yataklarınca zengindir. Tektonik göllere örnektir. Endoreik bir havza olarak, Avrupa ile Asya arasında, Kafkasya'nın doğusunda, Orta Asya'nın geniş bozkırlarının batısında ve Batı Asya'daki İran platosunun kuzeyinde yer almaktadır. Denizin yüzey alanı 371.000 km2 ve hacmi 78.200 km3'tür. Tuzluluk oranı yaklaşık %1,2 olup, bu oran çoğu deniz suyunun tuzluluğunun yaklaşık üçte biri kadardır. Kuzeydoğuda Kazakistan, kuzeybatıda Rusya, batıda Azerbaycan, güneyde İran ve güneydoğuda Türkmenistan ile sınırlanmıştır. Hazar Denizi çok çeşitli canlı türlerine ev sahipliği yapmaktadır ve en çok havyar ve petrol endüstrileriyle tanınmaktadır. Petrol endüstrisinden kaynaklanan kirlilik ve Hazar Denizi'ne akan nehirler üzerine inşa edilmiş barajlar, denizde yaşayan organizmaları olumsuz etkilemiştir.

<span class="mw-page-title-main">Azak Denizi</span> Karadenizin Kuzeydoğusunda bulunan bir içdeniz

Azak Denizi, Karadeniz'in kuzeydoğusunda yer alan ve Kerç Boğazı ile Karadeniz'e bağlanan Rusya ve Ukrayna arasındaki bir iç denizdir. Yüzölçümü 37.700 km² olan Azak Denizinin uzunluğu 240 km genişliği ise 135 km olup kıyıları alçaktır. Don ve Kuban nehirleri bu denize dökülür. Bu büyük nehirlerin ilave etkisiyle tuzluluk derecesi düşük olan Azak Denizi, Aralık ayından Mart ayına kadar donar. Bol miktarda balık bulunan bu denizde kışın buzlar delinerek balık avlanır.

<span class="mw-page-title-main">Marmara Bölgesi</span> Türkiyenin Marmara Denizi çevresindeki coğrafi bölgesi

Marmara Bölgesi, Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Büyükçekmece Gölü</span> İstanbul da doğal göl

Büyükçekmece Gölü, Marmara Bölgesi'nde, Çatalca yöresinin güney kesiminde deniz kulağı gölü. Göl, İstanbul'un içme suyu kaynağı olarak kullanılmaktadır. Göl, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılan yapılarla derinleştirilmiştir. Gölün deniz ayağına bir baraj yapılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Küçükçekmece Gölü</span> İstanbulda göl

Küçükçekmece Gölü, Marmara Bölgesi'nde, İstanbul'da Küçükçekmece, Avcılar, Bakırköy ve Başakşehir ilçeleri arasında yer alan göl.

<span class="mw-page-title-main">Limantepe</span> Urla Belediyesi sınırları içinde, kasabanın deniz kıyısındaki İskele Mahallesinde yer alan ve Tunç Çağı boyunca yerleşime konu olmuş arkeolojik alan

Limantepe, İzmir ili Urla belediyesi sınırları içinde, kasabanın deniz kıyısındaki İskele Mahallesi'nde yer alan ve Tunç Çağı boyunca yerleşime konu olmuş tarih öncesi dönem (prehistorya) arkeolojisi siti.

Kıyı oku, girintili çıkıntılı kıyılarda, enkaz göçü ve kıyı akıntıları ile taşınan malzeme, koy ve körfezlerin açıklarında birikerek zamanla su yüzüne çıkarlar. Bu şekilde koyların önünde bir ok biçiminde yer alırlar. Bu şekillere “kıyı oku” denir. Kıyı oku, kıyılardan ya da göl kıyılarından oluşan bir kıyı barı ya da plaj arazisidir. Bir koyun burun bölgelerinde olduğu gibi yeniden girişin gerçekleştiği yerlerde, kıyı şeridi akımları ile kıyı şeridi sürüklenme süreci ile gelişir. Sürüklenme, dalgaların sahile eğik bir açıyla gelmesi ve tortuları zikzak desenle sahile taşıması nedeniyle oluşur.

<span class="mw-page-title-main">Bariyer ada</span>

Bariyer adalar, kıyı morfolojik ve bariyer sisteminin bir türüdür. Anakaradan kıyıya paralel olan kum, düz ve pütürlü alanlarda genellikle birkaç adadan meydana gelen zincirden oluşur. Bu adalar gel-git girişleri hariç, bariyer zincirler kesintisiz bir şekilde 100 kilometreden fazla uzayabilir. Bariyer adanın genel morfolojisi uzunluk, genişliği ve gelgit aralığına bağlıdır. Ayrıca dalga enerjisi sedimantolojisi, deniz seviyesi eğilimleri ve taban kontrolleri de dâhil parametreleri ile ilgilidir. Bariyer ada zinciri, dünya sahillerinde %13 oranında bulunabilir. Bazıları farklı özellik gösterir. Meksika Körfezi'ndeki Padre Adası, dünyadaki en uzun ve en geniş bariyer adadır. Bariyer ada oluşumunu açıklamak için çeşitli teoriler vardır.

Kızılırmak Deltası, diğer adıyla Bafra Ovası, Kızılırmak'ın Karadeniz'e döküldüğü yerde, taşıdığı alüvyonlarla oluşturduğu, delta ovası ve sulak alanlar kompleksidir. Samsun ilinde Ondokuzmayıs, Bafra ve Alaçam ilçeleri sınırlarındadır. 56.000 hektarlık alanıyla Türkiye'nin en büyük deltalarındandır.

<span class="mw-page-title-main">Dış kuvvetler</span>

Dış kuvvetler; akarsular, rüzgârlar, yer altı suları, buzullar, dalgalar ve akıntılar gibi çeşitli etmenlerin Dünya'yı şekillendirmesidir. Bu etmenler atmosfer kökenli olup enerjilerini güneşten alırlar. Dış kuvvetler, iç kuvvetlerin etkisiyle oluşan yüksek yerleri aşındırarak deniz seviyesine indirmeye çalışır. Dünyanın şekillenmesinde iç ve dış kuvvetler değişim halindedir, bu değişim uzun bir zaman aralığını kapsadığından insanlar tarafından gözlenme şansı yoktur.

Plaj gelişimi; deniz, göl veya nehir suyunun toprağı aşındırdığı kıyı şeridinde meydana gelir. Kumlar, kayalık ve tortul malzemeleri kum birikintilerine aşındıran, asırlık, tekrarlayan işlemlerle kumun biriktiği yerlerdir. Nehir deltaları, göl veya okyanus kıyılarını genişletmek için nehrin çıkışında birikerek yukarıdan silt bırakır. Tsunamiler, kasırgalar ve fırtına dalgalanmaları gibi felaketler plaj erozyonunu hızlandırır.

<span class="mw-page-title-main">Arabat Dili</span>

Arabat Dili veya Arabat Oku, Sivaş adlı büyük, sığ ve çok tuzlu bir lagün sistemini Azak Denizi'nden ayıran bir dildir. Dil, kuzeyde Henichesk Boğazı ile güneyde Kırım'ın kuzeydoğu kıyıları arasında yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Azak-Sivaş Ulusal Doğa Parkı</span>

Azak-Sivaş Ulusal Doğa Parkı, Azak Denizi'nin kuzeybatısındaki Byriuchyi Adası'nda yer alan Ukrayna'nın bir milli parkıdır. Park, Kuzeybatı Azak'ın eşsiz kıyı tabiatını korumak için kuruldu. Her yıl bir milyondan fazla kuşun ziyaret ettiği alan göçmen kuşlar için bir konaklama alanı olarak özellikle önemlidir. Herson Oblastı'nın Henichesk Rayonu'nda yer almaktadır. 25 Şubat 1993 tarihinde kurulan parkın alanı 525.827 hektar (2.030,23 sq mi)'dır.

<span class="mw-page-title-main">Aramoana</span> Yeni Zelandanın Otago bölgesinde yerleşim birimi

Aramoana, Yeni Zelanda'nın Güney Adası'nda, Dunedin'in 27 kilometre kuzeyinde küçük bir kıyı yerleşimidir. Yerleşimin 2001 nüfus sayımındaki nüfusu 261'dir. Buna ek olarak şehrin mevsimlik ziyaretçileri de vardır. Aramoana, Māori dilinde "deniz yolu" demektir. Otago Harbour Board tarafından 1880'lerde Otago Limanı ağzı çevresinde pilot istasyon olarak kurulmuştur. Bu alan zaman geçtikçe küçük bir çiftçi köyüne dönüşmüştür. 1950'lerde, Otago Limanı ağzında gelgit kumlarının yayılmasını engellemek için bir dalgakıran inşa edilmiştir. Bir süre sonra bölge Port Chalmers ilçesi ile birleştirilmiştir. 13 ve 14 Kasım 1990'da Aramoana katliamının gerçekleştiği yer burasıdır.

Eğriboz Körfezi Ege Denizi'nin Eğriboz ile Yunan anakarası arasındaki bir koludur. Çapraz kuzeybatı-güneydoğu yönünde uzanan körfez, Halkida kasabasında dar Euripus Boğazı ile bölünmüştür. Kuzey Eğriboz Körfezi yaklaşık 50 mil (80 km) uzunluğunda ve 15 mil (24 km) genişliğe kadardır ve Güney Eğriboz Körfezi yaklaşık 30 mil (48 km) uzunluğunda ve maksimum 9 mil (14 km) genişliğindedir.