İçeriğe atla

Britanya Somalisi

British Somaliland
Britanya Somalisi
1884-1960
Doğu Afrika haritası üzerinde Britanya Somalisi.
Doğu Afrika haritası üzerinde Britanya Somalisi.
BaşkentHargeisa
Yaygın dil(ler)İngilizce
Somalice
Arapça
HükûmetKoloni
Kral 
Tarihçe 
• Kuruluşu
1884
• Somaliland Eyaleti'nin bağımsızlığını kazanması
26 Haziran 1960
• Birinci Somali Cumhuriyeti'nin kuruluşu
1 Temmuz 1960
• Dağılışı
1960
Para birimiDoğu Afrika Şilini
İngiltere Sterlini
Öncüller
Ardıllar
[[Ajura İmparatorluğu]]
[[İlkel Kabileler]]
[[Somaliland Eyaleti]]

Britanya Somalisi ya da Britanya Somalilandı (İngilizce: British Somaliland, İtalyanca: Somalia Britannica) 1884 yılından 1960 yılına kadar Birleşik Krallık'ın Doğu Afrika'da, Somali'nin kuzey bölgesindeki sömürgesidir ve Birleşik Krallık'ın Doğu Afrika'daki tek sömürgesidir. Bugünkü, Somaliland adındaki özerk bölgede kurulmuştur. Fransız Somalisi ve İtalyan Somalisi arasında kurulmuştur.

1940'ta İtalyan Somalisi'nin büyüyüp adını İtalyan Doğu Afrikası olarak tarihe kazıttığı zamanlarda, İtalyan egemenliğine girmiştir.[1] 1941'de tekrar bağımsızlığını kazanmış, ancak 1942'de tekrar İtalyan kontrolüne girmiştir ve 6 ay sonra özerkleşmiştir. 1960'ta bu özerk topraklardaki İngilizlerin sömürgeciliği bitmiştir ve Somaliland kurulmuştur. 1961'de ise bugünkü Federal Somali Cumhuriyeti kurulmuştur.[1]

Somali-İngiliz Antlaşmaları

1888 yılında, Somali sultanlarından sadece Warsangali Sultanı, Mohamoud Ali Shire ve birkaç ilkel kabileyle anlaşabilen İngilizler, bu sebeple küçük bir alanda koloni kurabilmişlerdir. Bu onları, Somali'deki büyük düşmanları olacak İtalya Krallığı karşısında 1 sayı geri düşürmüştür.

Halkla İlişkiler ve Coğrafya

İngilizler yerleştikleri bölgenin coğrafyası ve ikliminden dolayı fazla besin ve hammadde olmamasından dolayı hammaddeleri Britanya Hindistanı'ndan alıyordu.

Ayrıca, elde edilen köleler trafik düzenlemesinde ve önemli binaları koruma amacıyla kullanılıyordu.Somalililer İngiliz yönetiminden memnundular.

İtalyan Akını

Ağustos 1940'ta, II. Dünya Savaşı'nın Doğu Afrika Bölümü'nde, Britanya Somalisi'nin büyük bir bölümü İtalya Krallığı tarafından zaptedildi ve Etiyopya tarafındaki savaşlarda başarılı olunca, İtalyan Doğu Afrika'sı kuruldu. İtalya'nın Britanya Somalisi'ni ele geçirmesi, dost ülke Almanya'nın yardımı olmadan başarılan sayılı savaştan birisiydi.

İtalya'nın, Somaliland'a yaptığı ilk saldırının rotası.

Mart 1941'de, Britanya Somalisi'nin, ele geçirilen bölgesi, Britanya ve diğer İngiliz ülkeleri tarafından "Görüntü Operasyonu" içerisinde tekrar alındı. Ve son olarak, İtalyan Gerilla Harekâtı'nın son parçaları, 1942 yazında, Britanya Somalisi'ndeki tüm gücü ortadan kaldırıldı ve Britanya Somalisi, İtalya Krallığı topraklarına katıldı.

Bağımsızlık ve Somali Cumhuriyeti

Britanya Somalisi'nin ve İtalya Krallığı tarafından yönetilen Somali Güven Bölgesi'nin birleşmesi konusunda destek alan bir referandum sayesinde 26 Haziran 1960 yılında Britanya Somalisi tekrar bağımsızlık kazandı ve adı Somaliland Eyaleti olarak değişti (Hâlâ İngiliz Kontrolünde) Günler sonra, 1 Temmuz 1960'ta bu birleşme gerçekleşti ve Somali Cumhuriyeti kuruldu.

Kaynakça

  1. ^ a b Nijman, Jan (2020). Geography: Realms, Regions, and Concepts (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Somali</span> Doğu Afrikada bir ülke

Somali, resmî olarak Somali Federal Cumhuriyeti ve komünist yönetimde önceki bilinen adıyla Somali Demokratik Cumhuriyeti olarak anılan, Doğu Afrika'da Afrika Boynuzu denilen coğrafî bölgede bulunan bir ülkedir. 1991’de Somali İç Savaşı'nın başlamasından beri devletin çoğu bölgesinde merkezî bir hükûmet kontrolü yoktur. Uluslararası olarak tanınmış Federal Geçiş Hükûmeti, ülkenin sadece küçük bir parçasını yönetmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Mihver Devletleri</span> II. Dünya Savaşı sırasında Almanya, İtalya ve Japonya arasında ittifak

Mihver Devletleri, II. Dünya Savaşı'nda Müttefik Devletler bloğuna karşı temel olarak Almanya, İtalya ve Japonya'nın, bunun dışında Macaristan, Romanya, Bulgaristan, Finlandiya, Bağımsız Hırvatistan Devleti, Vichy Fransası, Arnavutluk, Habeşistan, Mançukuo, Tayland, Burmanya ve Irak'ın oluşturduğu blok. Ayrıca İran Şahı Rıza Pehlevi Almanya'dan yana tavır almış, İspanya ise Mihver güçlerin bir taraftarı olarak kalmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Somaliland</span> Somaliden tek taraflı bağımsızlık ilan eden ancak bağımsızlığı hiçbir ülke tarafından tanınmayan ülke

Somaliland, resmî olarak Somaliland Cumhuriyeti, Afrika Boynuzu'nda tanınmayan fiili bir egemen devlettir. Kuzeybatıda Cibuti, güneyde ve batıda Etiyopya ve doğuda Somali ile sınır komşusudur. İddia edilen bölgesi, 2021 itibarıyla yaklaşık 5,7 milyon sakinle 176.120 kilometrekarelik bir alana sahiptir. Başkent ve en büyük şehir Hargeisa'dır. Somaliland hükûmeti, kısa bir süre bağımsız olan Somaliland Devleti olarak 1960'tan 1991'e kadar Somali Vesayet Bölgesi ile birleşerek Somali Cumhuriyeti'ni oluşturan İngiliz Somaliland'ın halefi devlettir.

Aşağıdaki listede daha önce geçmişte kendi yönetimini devralmayan bölgeler yer almaktadır.

Afrika Cephesi, I. Dünya Savaşı sırasındaki Afrika'ya dağılmış Alman sömürgeleri ile İtilaf Devletleri arasındaki savaşları kapsar. Savaşlar, Afrika'nın genelini etkilemekten çok, sadece Alman sömürgeleri etrafında gerçekleşmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Afrika Cephesi (II. Dünya Savaşı)</span>

Kuzey Afrika Cephesi, Libya, Mısır, Cezayir, Tunus ve Fas'ta Müttefik Devletler ve Mihver Devletler arasında geçen savaşlar dizisidir. Cephedeki savaşlar daha çok Almanya ve Birleşik Krallık arasında geçmiştir. Kuzey Afrika çöllerinde yapılan tank savaşları II. Dünya Savaşı'nın kaderini değiştirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Ogaden Savaşı</span>

Ogaden Savaşı (1977-1978), Etiyopya ile Somali arasında Etiyopya'nın Ogaden denilen bölgesinde meydana gelen savaş.

<span class="mw-page-title-main">Somaliland'ın dış ilişkileri</span>

Somaliland Afrika Boynuzu'nda de jure olarak Somali'ye bağlı özerk bölge, de facto olarak bağımsızlığını ilan etmiş yönetim. Somaliland Cumhuriyeti kendisini eski Britanya Somalilandı himayesinde ve ardılı devlet olarak tanımlar. Somali 1991 yılında bölgeyi kendi yerel yönetimi ilan etti, Somaliland günümüzde herhangi bir ülke veya uluslararası kuruluş tarafından tanınmamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Somali tarihi</span>

Somali Tarihi, Antik Çağlara kadar dayanan uzun bir tarih şerididir. Antik Çağ'da, Somali'deki siyasal varlıklar;

<span class="mw-page-title-main">İtalyan Somalisi</span>

İtalyan Somalisi, İtalya Krallığı'nın, 1889'dan, 1936'ya kadar bugünün Kuzeydoğu Afrika'da kurduğu ilk kolonidir. Ayrıca bu koloni, İtalyan Doğu Afrika kontrolünün ve İtalya'nın bu bölgede elde ettiği birçok sömürge ve bu bölgede kurduğu sömürge krallığının ilk adımıdır. Ve 1936'da İtalyan Doğu Afrika'sı kurulduğunda, yıkılış tarihi 1941'e kadar onun bir bölgesi olarak kalmıştır, 1941'de Britanya Somalisi bölgeyi ele geçirip 1949'a kadar kontrol altında tutmuştur. Ancak İtalya Birleşmiş Milletler sayesinde 1949'da Somali İtalyan Vesayet Bölgesi'ni oluşturmuştur ve Britanya Somalisi ilk sınırlarına dönmüştür. 1960 yılında ikisi bir referandum sayesinde birleşerek bugünkü Somali Federal Cumhuriyeti'ni oluşturmuşlardır.

<span class="mw-page-title-main">İtalyan Doğu Afrikası</span> İtalya Krallığının, Doğu Afrika ve Orta Afrikadaki sömürgelerini arttırmasıyla kurulan büyük koloninin adıdır

İtalyan Doğu Afrikası, İtalya Krallığı'nın, Doğu Afrika ve Orta Afrika'daki sömürgelerini arttırmasıyla kurulan büyük koloninin adıdır. İtalyan Somalisi'nin devamı niteliğindedir. 1936'da, bugünkü Etiyopya, Eritre, Kenya'nın bir kısmı ve Somali'yi kapsayan bir bölgede General Pietro Badoglio tarafından kurulmuştur. Pietro Badoglio ayrıca ilk genel vali olmuştur, ancak İtalyan Doğu Afrika'sını kuruluşundan 3 ay sonra hastalıktan öldüğü için yerine Rodolfo Graziani geçmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Somali bayrağı</span> Ulusal Bayrak

Somali bayrağı, Afrika ülkesi Somali'nin resmî bayrağıdır. Mohammed Awale Liban tarafından tasarlanan bayrak 12 Ekim 1954'te kabul edilmiştir. İtalyan Somalisi ve Britanya Somalisi'nin birleşmesinin ardından bayrak Somali Cumhuriyeti tarafından kullanılmaya başlandı.

<span class="mw-page-title-main">Somali İtalyan Vesayet Bölgesi</span>

Somali İtalyan Vesayet Bölgesi ya da Somali İtalyan Mutemetliği (Mütevelliliği) Britanya Somalisi ve destekleyen kuvvetler tarafınca yıkılan İtalyan Doğu Afrikası'nın, İtalyan Somalisi Bölgesi'nin, 8 yıl boyunca (1941-1949), Büyük Britanya kontrolünde kaldıktan sonra, Birleşmiş Milletler'in toplu kararıyla Birleşmiş Milletler Vesayet Bölgesi haline getirilen ve yönetimi bizzat İtalya'ya verilen; bir referandum kararı sonucu, bağımsızlığını 5 gün yaşayabilmiş Somaliland Eyaleti ile birleşerek, ilk Somali Federal Cumhuriyeti'ni oluşturana kadar 1949-1960 yılları arasında var olmuş yönetimsel bölge.

<span class="mw-page-title-main">Ahmed Mahmud Silanyo</span>

Ahmed Muhammed Mahmud Silanyo, Somalili siyasetçi. Silanyo, Afrika kıtasında 1991 yılında tek taraflı bağımsızlığını ilan ederek kurulan ancak bu bağımsızlığı uluslararası alanda kabul görülmeyerek halen Somali'nin bir bölgesi olarak değerlendirilen Somaliland'da 2010 ile 2017 yılları arasında devlet başkanlığı makamında bulunmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Afrika Yılı</span> 1960, 18 Afrika ülkesinin bağımsızlık yılı

Afrika Yılı olarak, Afrika kıtasında 1960 yılında 18 sömürge kolonisinin sömürgesi oldukları ülkelerden bağımsızlığını kazanması sonucu ortaya çıkmıştır. Bir yıl içerisinde birçok ülkenin bağımsızlığını kazanması neticesinde 1960 yılı Afrika Yılı olarak nitelendirilmiştir. Bu bağlamda 14 Fransa, 2 Birleşik Krallık, 1 Belçika ve 1 İtalya sömürgesi bağımsız olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Somali arması</span> Ulusal arma

Somali arması, Afrika ülkesi Somali tarafından kullanılan resmî devlet armasıdır.

<span class="mw-page-title-main">Khaatumo</span> Somalide bulunan özerk bir bölge

Khatumo, Somali Federal Cumhuriyeti'ni oluşturan özerk bölgelerden biri. Ülke topraklarının kuzeyini oluşturan eyaletin sınırları kesin olarak tespit edilemediğinden yüzölçümünün yaklaşık olarak 100.000 ile 150.000 km² arasında olduğu tahmin edilmektedir. Khatumo Özerk Bölgesi'nde yine kesin olmamakla birlikte 1.000.000 ile 1.500.000 arasında insan yaşadığı sanılmaktadır. Bölgenin başkenti aynı zamanda Sool idari biriminin de başkenti olan Taleh'dir.

<span class="mw-page-title-main">Natal Kolonisi</span> Afrika kıtasının güneyinde 1843 ile 1910 yılları arasında Büyük Britanya idaresinde kurulan sömürge bölgesi

Natal Kolonisi, Afrika kıtasının güneyinde 1843 ile 1910 yılları arasında Büyük Britanya idaresinde kurulan sömürge bölgesi.

<span class="mw-page-title-main">Somaliland bayrağı</span>

Somaliland bayrağı, Afrika'da bulunan, bağımsızlığını ilan etmesine karşın uluslararası alanda Somali'nin bir parçası olarak görülen Somaliland tarafından 14 Ekim 1996 tarihinde kabul edilen ve 1997 yılından itibaren kullanılan resmî bayrağıdır.

Jubaland, modern tarihinde, İngiliz Doğu Afrika Eyaleti Jubaland döneminden, Jubaland'ın geçici Trans-Juba döneminden ve mevcut Jubaland'ın federal devlet bayrağına kadar geniş bir bayrak yelpazesine sahipti.