İçeriğe atla

Britanya Seylanı

Ceylon
Britanya Seylanı
1815
-1948
bayrağı
Bayrak
{{{arma_açıklaması}}}
Arma
BaşkentColombo
Yaygın dil(ler)Seylanca, Tamilce, İngilizce
HükûmetMonarşi
Tarihçe 
• Kuruluşu
1815
• Koloni
1815
• Dominyon
1947
• Bağımsızlık
1948
• Dağılışı
1948
Öncüller
Ardıllar
Kandi Krallığı
Hollanda Seylanı
Seylan Dominyonu

Britanya Seylanı (Seylanca: බ්‍රිතාන්‍ය ලංකාව, Tamilce: பிரித்தானிய இலங்கை), günümüzde Asya kıtasına bağlı bir ada konumunda Sri Lanka'da 1815 ile 1948 yılları arasında kurulu olan Büyük Britanya koloni bölgesi.

1640 yılında itibaren Hollanda Doğu Hindistan Şirketi'nin bir kolonisi haline gelen Seylan adası, 1792 ile 1797 yılları arasında Birinci Koalisyon Savaşı neticesinde Fransız Devrimi orduları tarafından işgal edilerek kontrol altına alınmıştır. Bu işgalin ardından mevcutta var olan Birleşik Hollanda Cumhuriyeti'ne bağlı Batavya Cumhuriyeti yerine Fransa'nın Kardeş Cumhuriyetler'inden biri kurulmuştur.

Fransa ile savaş durumunda olan Büyük Britanya Krallığı, Fransa'nın tüm Hollanda kolonilerini işgal etmesinden endişe ederek, Hollanda Doğu Hint Adalarıi Cape Kolonisi ve Seylan adalarını işgal ederek kontrolü altına almıştır. Kamperduin Deniz Savaşı'nda Hollanda deniz birliklerine karşı da üstünlük elde eden Britanya, adaların hakimi olmuştur. Fransızlarından kaçarak Britanya'ya sığınan Hollanda valisi V. Wilhelm adalar üzerindeki tüm hakları Britanya kralı emrine verdiğini beyan etmiştir. Bu beyanın ardından 1803 yılında Britanya kraliyet kolonisi haline gelmiştir. 1810 yılında ortaya çıkan Britanya-Fransa koloni çatışması neticesinde 1812 yılına kadar kısa bir süre yeniden Fransa hakimiyeti altına giren ada, 1813 yılında Kandi Krallığı hariç yeniden Britanya hakimiyeti altına girmiştir. 1815 yılında gerçekleştirilen Viyana Kongresi neticesinde ada fiilen Britanya'ya verilmiştir. Napolyon Bonapart'ın 1814/15 yılındaki mağlubiyeti sonrasında Hollanda her ne kadar Hollanda Doğu Hindistan Adaları'nı geri alsa da Seylan dahil diğer tüm kolonileri kesin olarak Britanya hakimiyetinde kalmıştır.

1815 yılında Kandi Krallığı'nın da ortadan kaldırılması ile tüm ada Britanya hakimiyetine girmiştir. Sri Lanka'nın son kralı Vikrama Rajasinha'da yakalanarak Hindistan'a sürgün edilmiştir. 1840 yılından itibaren kahve plantasyonlarında çalışmak üzere Hindistan'dan Tamil kökenliler adaya getirilmiştir. 1860 yılından itibaren kahve plantasyonları yerine çay plantasyonları oluşturulmuştur.

1911 yılında kısmen de olsa halkın temsil edildiği bir yapı oluşturulmuş, I. Dünya Savaşı sürdüğü bir süreçte ilk ulusal akımlar meydana gelmiştir. Bu süreçte başlayan ve Sinhalalar ile Tamiller arasında yaşanan sorunlar nedeniyle ulusal bir bilinç konusunda ilerleme sağlanamamıştır.

Haziran 1947'de Don Stephan Senanayake önderliğinde Britanya dominyonu olan ada, 4 Şubat 1948 tarihinde İngiliz Milletler Topluluğu içerisinde bağımsızlığını elde etmiştir.

Dış bağlantılar

  • Mills, Lennox A. (1933). Ceylon Under British Rule, 1795–1932. Oxford U.P.
  • Peebles, Patrick (2006). The History of Sri Lanka. Greenwood.
  • Peebles, Patrick (2001). The Plantation Tamils of Ceylon. Continuum International.
  • Wenzlhuemer, Roland (2008). From Coffee to Tea Cultivation in Ceylon, 1880–1900: An Economic and Social History. Leiden: Brill.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Surinam</span> Güney Amerika ülkesi

Surinam veya resmî adıyla Surinam Cumhuriyeti, Güney Amerika kıtasının Atlantik kıyısında yer alan egemen bir devlettir. Güneyde Brezilya, batıda Guyana ve doğuda Fransız Guyanası ile sınırı vardır. 165.000 km²'lik yüzölçümü ile Güney Amerika'nın en küçük ülkesidir. Surinam'ın nüfusu yaklaşık 575.990'dır ve çoğunluğu ülkenin kuzey kıyısında yaşamaktadır. Paramaribo ülkenin başkenti olup, en yüksek nüfusa sahip kentidir.

<span class="mw-page-title-main">Sri Lanka</span> Hint Okyanusunda bir ada ülkesi

Sri Lanka veya resmî adıyla Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti Güney Asya'da, Hindistan'ın 31 kilometre güneyinde ve Hint Okyanusu'nda bulunan bir ada ülkesidir. 1972 yılından önce Seylan olarak bilinirdi. Hint Okyanusu'nun İncisi olarak da adlandırılan ülkede yaklaşık 21 milyon kişi yaşamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Britanya İmparatorluğu</span> Birleşik Krallık tarafından yönetilmiş devletler ve dominyonlardan oluşan imparatorluk

Britanya İmparatorluğu, Birleşik Krallık veya öncül devletleri tarafından yönetilen dominyonlar, sömürgeler, himayeler ve mandalar ile diğer bağımlı bölgelerden oluşmuş olan imparatorluktur. 16. ve 17. yüzyıllarda İngiltere Krallığı tarafından kurulan denizaşırı sömürgeler ve ticaret karakolları olarak başlamıştı. En güçlü döneminde tarihteki en geniş topraklara sahip devlet olmasının yanı sıra bir yüzyıldan fazla bir süre boyunca dünyanın en önde gelen küresel gücüydü. 1922'de 458 milyon kişi, yani dünya nüfusunun neredeyse dörtte biri, Britanya İmparatorluğu'nun egemenliği altındaydı ve toprakları 33.000.000 km2'lik alanı kapsıyordu. Bu derece geniş bir coğrafyaya hükmettiği için siyasi, dilsel ve kültürel kalıtı hâlen yaygın olarak devam etmektedir. Gücünün doruklarındayken, dünya geneline yayılmış toprakları nedeniyle her zaman en az bir bölgesinde gün ışığı olmasından ötürü "üzerinde güneş batmayan imparatorluk" olarak da tanımlanmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Amerika'nın Courland kolonileştirmesi</span>

Courland Düklüğü 1654–1659 ve sonra 1660–1689 yılları arasında Tobago'da kurduğu kısa süreli kolonisi ile Amerika'yı kolonileştiren en küçük ulus olmuştur. Courland, modern Letonya'da Polonya-Litvanya Milletler Topluluğu'nun feodal sistemi altında 1561'de düklük olarak kurulmuştur ve nüfusu 200.000'di. Baltık Alman azınlık eğitimli, yöneten ve ticaretle uğraşan sınıfı oluşturuyordu. Letonyalı çoğunluk ise köylü sınıfını oluşturmaktaydı. Dük Jacob Kettler'in yönetimi altında, düklük refah seviyesinde zirveye ulaşmıştır. Batı Avrupa'ya olan seyahatleri boyunca, Jacob ticari fikirler konusunda istekli bir hale gelmiştir ve düklük metal işçiliği ve gemi yapımı konusu daha çok gelişmeye başlamıştır. Ticaret ilişkileri sadece yakın ülkelerle değil Büyük Britanya, Fransa, Hollanda, Portekiz ve diğer ülkelerle de gelişmişti. Kettler, Windau ve Libau ana limanlarıyla Avrupa'nın en büyük ticaret filolarından birini kurmuştu.

<span class="mw-page-title-main">Britanya Denizaşırı Toprakları</span> Birleşik Krallıkın hâkimiyetindeki on dört bölge

Britanya Denizaşırı Toprakları ya da Birleşik Krallık Denizaşırı Toprakları, Birleşik Krallık'ın bir parçasını oluşturmamakla birlikte Birleşik Krallık hâkimiyeti altında bulunan on dört bölgedir.

<span class="mw-page-title-main">Cape Kolonisi</span> Hollandanın Güney Afrikadaki ilk göçmen kolonisi

Cape Kolonisi, Hollanda'nın Güney Afrika'daki ilk göçmen kolonisi, daha sonra Birleşik Krallık egemenliğine geçmiştir. Merkezi bugünkü Cape Town'du.

<span class="mw-page-title-main">Natal Kolonisi</span> Afrika kıtasının güneyinde 1843 ile 1910 yılları arasında Büyük Britanya idaresinde kurulan sömürge bölgesi

Natal Kolonisi, Afrika kıtasının güneyinde 1843 ile 1910 yılları arasında Büyük Britanya idaresinde kurulan sömürge bölgesi.

<span class="mw-page-title-main">Basutoland</span> Afrika kıtasının güneyinde Büyük Britanyanın 1868 yılından itibaren himaye bölgesi olarak bulunduğu, 1884 yılından itibaren de direkt olarak Kraliyete bağlı koloni bölgesi olarak ilan ettiği ülke

Basutoland, Afrika kıtasının güneyinde Büyük Britanya'nın 1868 yılından itibaren himaye bölgesi olarak bulunduğu, 1884 yılından itibaren de direkt olarak Kraliyete bağlı koloni bölgesi olarak ilan ettiği ülke. Günümüzde aynı sınırlar içerisinde Lesotho bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Portekiz Hindistanı</span> Portekizin Hint Yarımadasında yer alan eski bir sömürgesi

Portekiz Hindistanı, Portekiz'in Hint Yarımadası'nda yer alan bir sömürgesi idi.

Yeni Zelanda Kolonisi, 1841'den 1907'ye kadar var olmuş bir Britanya kolonisidir. 1853 e kadar koloni valilerini Birleşik Krallık atamış, 1853 yılında ise koloni kendi kendini yönetmeye başlamıştır. 1907'de koloni, Yeni Zelanda Dominyonu olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Fransız Madagaskarı</span> Güneydoğu Afrikadaki eski Fransız kolonisi

Fransız Madagaskarı ya da resmi kullanımı ile Madagaskar ve Bağlı Bölgeler Kolonisi, Afrika kıtasının doğu kıyılarında başta Madagaskar adası olmak üzere yer alan adalar üzerinde kurulu olan Fransa koloni bölgesiydi. Fransa bölge üzerindeki hakimiyetini 1897 yılından 1958 yılına kadar sürdürmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Gambiya Kolonisi ve Protektorası</span> Afrika kıtasının batısında Büyük Britanyanın 1821 ile 1965 yılları arasında idari olarak yönetiminde bulundurduğu koloni ve himaye bölgesi

Gambiya Kolonisi ve Protektorası, Afrika kıtasının batısında Büyük Britanya'nın 1821 ile 1965 yılları arasında idari olarak yönetiminde bulundurduğu koloni ve himaye bölgesi. Bölge günümüzde Gambiya devletini oluşturmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Britanya Mauritiusu</span> 1810 ile 1968 yılları arasında Büyük Britanya Kraliyet kolonisi olarak Büyük Britanya tarafından yönetilen koloni bölgesi

Britanya Mauritiusu, 1810 ile 1968 yılları arasında Büyük Britanya Kraliyet kolonisi olarak Büyük Britanya tarafından yönetilen koloni bölgesi.

<span class="mw-page-title-main">Nijerya Kolonisi ve Protektorası</span> Afrika kıtasının batısında 1914 ile 1960 yılları arasında Büyük Britanya tarafından koloni bölgesi olarak yönetilen bölge

Nijerya Kolonisi ve Protektorası, Afrika kıtasının batısında 1914 ile 1960 yılları arasında Büyük Britanya tarafından koloni bölgesi olarak yönetilen bölge.

<span class="mw-page-title-main">Junius Richard Jayewardene</span> Sri Lanka başbakanı

Junius Richard Jayewardene, Sri Lanka'da yaygın olarak JR olarak da bahsedilir, 1977'den 1989'a kadar Sri Lanka'nın lideriydi. 1977'den 1978'e kadar Başbakan olarak ve 1978'den 1989'a kadar Sri Lanka'nın Başkanı olarak görev yaptı. Bağımsızlığı takip eden yıllarda çeşitli kabine pozisyonlarında görev yapan Seylan'daki milliyetçi hareketin lideriydi. Birleşik Ulusal Parti'nin uzun süredir bir üyesi olarak 1977'de ezici bir zafere öncülük etti ve anayasanın değiştirilmesinden ülkenin ilk başkanı olana dek altı ay boyunca Başbakan olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Endonezya-Sri Lanka İlişkileri</span>

Endonezya ve Sri Lanka, 1952'de diplomatik ilişkiler kurdu. Her iki ulus da bazı kültürel benzerlikleri paylaşıyor. Endonezya ve Sri Lanka, Dünya Ticaret Örgütü üyesidir. Bağlantısızlar Hareketi'nin kurucu üyeleridirler. Endonezya'nın Kolombo'da bir büyükelçiliği, Sri Lanka'nında Jakarta'da bir büyükelçiliği var.

<span class="mw-page-title-main">Sri Lanka arması</span>

Sri Lanka arması, Sri Lanka'nın resmî devlet armasıdır.

Sömürge Hindistanı, Keşifler Çağı sırasında Hint alt kıtasının Avrupalı sömürgeci güçler tarafından işgal edilen kısmıdır. Keşifler Çağı boyunca Portekiz, Hollanda Cumhuriyeti, İngiltere, Fransa ve Danimarka-Norveç gibi Avrupalı güçler Hindistan alt kıtasının Sömürge Hindistan'ı olarak bilinen bölümlerini işgal edip sömürgeleştirmiştir. Bu ülkeler, özellikle baharat ticareti yoluyla zenginlik ve refah elde etmeye çalıştılar. Amerika kıtasının kolonileştirilmesi, Hindistan'da zenginlik arayışıyla motive edildi. Vasco da Gama, 15. yüzyılın sonlarında Afrika'yı dolaşarak Hindistan ile doğrudan ticareti yeniden kuran ilk Avrupalı oldu. Seylan'da bir üsse sahip olan Hollandalılar da Hindistan'a doğru genişleme girişiminde bulundular ancak Colachel Savaşı'nda Travancore Krallığı tarafından yenilgiye uğratıldılar. Avrupalı güçler 17. yüzyılın başlarında Hindistan'da ticaret merkezleri kurdular ve Babür ve Maratha İmparatorlukları zayıfladıkça birçok istikrarsız Hint devletini manipüle edip kontrol altına almayı başardılar. 18. yüzyılın sonları ve 19. yüzyılın başlarında İngiltere ve Fransa, hem vekil yöneticiler hem de doğrudan askeri müdahale yoluyla Hindistan'da hakimiyet mücadelesi verdi. Nihayetinde İngiltere Hindistan'ın büyük bir bölümünün kontrolünü ele geçirdi ve Hindistan "İngiliz tacının mücevheri" olarak anılmaya başlandı. Hindistan 1947 yılında bağımsızlığını kazanmış ve Hindistan Dominyonu ile Pakistan Dominyonu olarak ikiye bölünmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Jaffna Bölgesi</span> Sri Lanka’nın Kuzeyin’de Coğrafi Bölge

Jaffna Bölgesi, Sri Lanka'nın 25 bölgesinden biri olup ikinci düzey idari bölümüdür.

<span class="mw-page-title-main">R. Sampanthan</span>

Rajavarothiam Sampanthan, Sri Lankalı siyasetçi ve hukukçu.