İçeriğe atla

Brest-Litovsk Antlaşması

Brest-Litovsk Antlaşması
Antlaşmanın ilk sayfası (soldan sağa) Almanca, Macarca, Bulgarca, Osmanlı Türkçesi ve Rusça
TürBarış antlaşması
İmzalanma3 Mart 1918
YerBrest-Litovsk
İmzacılarRusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti
Alman İmparatorluğu Alman İmparatorluğu
Avusturya-Macaristan İmparatorluğu Avusturya-Macaristan İmparatorluğu
Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu
Bulgaristan Krallığı Bulgaristan Krallığı
DilAlmanca, Macarca, Bulgarca, Osmanlı Türkçesi, Rusça
Vikikaynak'ta https://en.wikisource.org/wiki/Treaty_of_Brest-Litovsk

Brest-Litovsk Antlaşması, 3 Mart 1918 tarihinde Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti ile Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan Krallığı arasında imzalanmış, İttifak Devletleri'nin yenilmesi üzerine geçersiz kalmış bir barış antlaşmasıdır. Osmanlı Devleti'nin toprak kazandığı en son antlaşmadır.

Antlaşmaya zemin hazırlayan ortam

"Polonya ve yeni Baltık Devletleri": 1920 yılına ait bir Britanya haritasında Brest-Litovsk, Versay Barış Antlaşması ve Riga Barış Antlaşması arasında belirsiz bırakılan sınırlar.

Çanakkale Savaşları'ndan sonra yardım bulamayan Rus İmparatorluğu, ekonomik alanda son büyük darbeyi yemiş oldu ve iç savaşlar yaşadı. Şubat 1917 ve Ekim 1917'de gerçekleşen bu iki devrim sonucunda başa gelen komünist hükûmet (Lenin'in hükûmeti, Sovyet Rusya), savaşa karşıydı. O yüzden hükûmet Avrupalı devletlerle (Alman İmparatorluğu, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu, Osmanlı Devleti ve Bulgaristan Krallığı ile) hemen barış antlaşması imzalamaya girişti. Bu devletler büyük miktarda toprak istedi. Ama toprak kaybına Rusya komünistleri karşıydı. Yeni Sovyet Hükûmeti, barış antlaşmalarını kendi içinde görüştükten sonra toprak kaybını savaşa tercih etti.

Antlaşma sonucunda:

  1. Alman İmparatorluğu'na Baltık ülkeleri (Estonya, Litvanya ve Letonya), Polonya, Belarus, Ukrayna ve Finlandiya verildi.
  2. Osmanlı Devleti'ne Kars, Ardahan, Artvin ve Batum (Batum sonradan Sovyetlere devredildi) verildi.

Sovyet Rusya, nüfusunun yüzde 34'ünü, sanayi alanlarının yüzde 54'ünü, kömür yataklarının yüzde 89'unu ve demiryollarının yüzde 26'sını kaybetti ve ayrıca Rusya'ya da 6 milyar mark para cezası verildi.[1]

Antlaşma Rusya'nın Brest-Litovsk Kenti'nde imzalandığından dolayı, antlaşmaya bu isim verilmiştir.

Troçki liderliğindeki Sovyet heyeti, Alman subay heyetini karşılarken. (8 Ocak 1918)
Rusya'nın antlaşmada bıraktığı topraklar

Ayrıca bakınız

Kaynakça

  • Georges Lestien, Roger Cere. İki Dünya Savaşı: I. 1914—1918, II. 1939—1945 / Çeviren: Nihal Önal. — İstanbul: Varlık Yayınları, 1966. — 246 S. — (Varlık yayınları, 1215; Varlık yayınları, Faydalı kitaplar, 56).
  • Akdes Nimet Kurat: Brest-Litovsk Müzakereleri ve Barışı 9 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. // Belleten. — Ankara, 1967. — Temmuz (c. XXXI, num. 123). — S. 375—415.
  • A. Halûk Ülman. Birinci Dünya Savaşına Giden Yol ve Savaş. — Ankara, 1973. — xii, 275 S. — (Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi yayınları, no. 355; Basın ve Yayın Yüksek Okulu yayınları, no. 2; Cumhuriyetin 50. yılı yayınları, sayı 7).
    • A. Halûk Ülman. Birinci Dünya Savaşına giden yol ve savaş. — 3. baskı. — Ankara: İmge Kitabevi, 2002. — 389 S. — ISBN 9789755333687. — ISBN 9755333681.
  • Renouvin P. Birinci Dünya Savaşı ve Türkiye (1914—1918) / dilimize çeviren Adnan Cemgil; Türkiye ile ilgili bölümleri inceleyen ve genişleten Niyazi Akşit. — İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi, 1969.
    • Renouvin P. Birinci Dünya Savaşı ve Türkiye 1914—1918 / Çeviren: Örgen Uğurlu. — İstanbul: Örgün, 2004. — 787 S. — ISBN 9789757651321. — ISBN 975765132X.
  • Taş, N. Fahri. Erzincan Mütarekesi ve Brest-Litovsk. — Ankara: Erzincan İli Merkez ilçe Köyler Birliği, 1995. — 68+[21] S. — (Erzincan İli Merkez İlçe Köyler Birliği yayınları, 2). — ISBN 9789759498702.
  • Kılıç, Selami. Türk-Sovyet İlişkilerinin Doğuşu : Brest-Litovsk Barışı Ve Müzakereleri (22 Aralık 1917 — 3 Mart 1918). — İstanbul: Dergâh Yayınları, 1998. — 488 S. — (Tarih dizisi, 17; Dergâh Yayınları, 179). — ISBN 9757737356. — ISBN 9789757032298. — ISBN 9757032298.
  • Yerasimos S. Kurtuluş Savaşı'nda Türk-Sovyet İlişkileri (1917—1923). — 2. basım. — İstanbul: Boyut Kitapları, 2000. — 640 S. — (Boyut Kitapları araştırma dizisi). — ISBN 9789755214009. — ISBN 9755214003.
  • Gülboy B. I. Dünya Savaşı Tarihi. — Ankara: Altın Kitaplar, 2004. — 319 S. — ISBN 9789752104600. — ISBN 9752104606.
  • Sander O. Siyasi Tarih : İlkçağlardan 1918'e. — Ankara: İmge Kitabevi Yayınları, 2007. — 423 S.
  • Sander O. Siyasi Tarih 1918—1994. — Ankara: İmge, 2008. — 605 S. — ISBN 9789755330051. — ISBN 9755330054.
  • Sander O. Türkiye'nin Dış Politikası / Derleyen: Dr. Melek Fırat. — 4. Baskı. — Ankara: İmge Kitabevi Yayınları, 2013. — 276 S. — ISBN 9789755332314. — ISBN 9755332316.
  • Armaoğlu F. 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi (1914—1995) = Yirminci yüzyıl siyasi tarihi. — 18. bs. — İstanbul: Alkım, 2012. — 1200 S. — ISBN 9789944148603. — ISBN 9944148601.
  • Հարությունյան Ա. Турецкая интервенция в Закавказье в 1918 г. и оборонительные бои = Թուրքական ինտերվենցիան Անդրկովկաս 1918 թ. և ինքնապաշտպանական կռիվները / Ա.Հ. Հարությունյան; Խմբ.՝Վ.Ն. Ղազախեցյան, Ե.Ղ. Սարգսյան; ՀՍՍՀ ԳԱ, Պատմ. ին-տ. — Երևան: ԳԱ հրատ., 1984. — P. 132, 145. — 356 p.
  • Hovannisian R. G. Armenia on the road to independence 1918. — Berkeley: University of California Press, 1969. — P. 134, 151, 156, 161—163, 167, 169, 173, 222—225, 244. — viii, 364 p.
  • Армянский вопрос и геноцид армян в Турции (1913—1919). Материалы политического архива министерства иностраных дел Кайзеровской Германии. Сборник / НАН РА. Междунар. гуманит. фонд арменоведения им. Ц.П. Агаяна; cост., отв. ред., авт. предисл., введ. и примеч. В. Микаелян. — Ереван: Гитутюн, 1995. — С. 485—486, 513, 582—584. — 631 с. — ISBN 5-8080-0334-2.
  • Галоян Г. А. Рабочее движение и национальный вопрос в Закавказье. 1900—1922. — Ереван: Айастан, 1969. — С. 199, 217, 227—228, 263. — 508 с.
  • Галоян Г. А. Октябрьская революция и возрождение народов Закавказья. — М.: Мысль, 1977. — С. 35–36. — 296 с.
  • Погосян А. М. Карсская область после победы Великой Октябрьской социалистической революции; Турецкое нашествие 1918 года // Карсская область в составе России / отв. ред. В. А. Дилоян; рец. В. А. Байбуртян. — Ереван: Айастан, 1983. — С. 200—203, 210. — 285 с.
  • Советско-германские отношения от переговоров в Брест-Литовске до подписания Рапалльского договора. Сборник документов. В 2 т. / ред.: С. Дернберг, Х. Зайдевиц, И. Н. Земсков, И. К. Кобляков, В. С. Семенов, О. Фишер, В. М. Хвостов, Л. Штерн. — М.: Политиздат, 1968. — Т. 1 (1917—1918 гг.). — С. vi—x, 209—217. — xxii, 758 с. — 5000 экз.
  • Սարգսյան Ե. Դավադիր գործարք : Հայաստան-Ռուսաստան-Թուրքիա / Ե.Ղ. Սարգսյան; Խմբ.՝ Էդ. Գևորգյան, Ա. Կարապետյան. — Երևան: Հայաստան, 1995. — P. 91. — 204 p. — ISBN 5-540-01565-7.
  • Киракосян Дж. Младотурки перед судом истории / предисл. Г. Азатяна; ред. М. А. Гасратян; перев. с арм. Л. А. Казарян, С. П. Симоняна; примеч. Р. П. Кондакчяна. — Ереван: Айастан, 1989. — С. 223—224, 226—229, 243. — 494 с.
  • Аветисян Г. Брест-Литовск : как были отторгнуты Турцией Карс, Ардаган и Батум. — Ереван: Спюрк, 1994. — С. 3—5, 7, 11—15, 23, 31—33, 42, 64, 69—70, 121. — 144 с.
  • Барсегов Ю. Г. Брест-Литовский договор и Армения // Геноцид армян: ответственность Турции и обязательства мирового сообщества : Док. и коммент. = The Genocide of Armenians: The Responsibitaty of Turkey and the Obligations of the World Community / Союз армян России, Арм. ин-т междунар. права и политологии в Москве; Сост., отв. ред., авт. предисл. и коммент. Ю. Г. Барсегов. — Гардарики: М., 2005. — Т. 2. ч. 2. — С. 195—205. — 606, [1] с. — (ОАО Можайский полигр. комб.). — ISBN 5-8297-0256-8.
  • Ավետիսյան Հ. Армянский вопрос в 1918 году = The Armenian Question in 1918 = Հայկական հարցը 1918 թվականին / ՀՀ ԳԱԱ Պատմութ. ին-տ. — Երևան: Բարձրագույն դպրոց, 1997. — P. 18, 28, 31—32, 35, 41, 80—81, 103—105, 179—180, 288, 400. — 436 p.
  • Գալոյան Գ. Армения и великие державы: 1917—1923 гг. = Հայաստանը և մեծ տերությունները : 1917-1923թթ. / Գ.Ա. Գալոյան; Խմբ.՝ Վ. Ա. Միքայելյան; ՀՀ ԳԱԱ, Պատմ. ի-նտ. — Երևան: Գիտություն, 1999. — P. 45—47. — 540 p. — ISBN 5-8080-0407-1.
  • Саркисян Е. К. Экспансионистская политика Османской империи в Закавказье накануне и в годы первой мировой войны / Акад. наук Арм. ССР. Сектор востоковедения. — Ереван: Изд-во Акад. наук Арм. ССР, 1962. — С. 324—327, 334—336, 339, 343—344, 359, 369. — 496 с.
  • Հոկտեմբերյան սոցիալիստական Մեծ Հեղափոխությունը և Սովետական իշխանության հաղթանակն ու ամրապնդումը Հայաստանում (1917—1921) // История армянского народа = Հայ Ժողովրդի Պատմություն / Խմբ. կոլ.` Հովհաննիսյան Ա. Գ., Աղայան Ց. Պ., Առաքելյան Բ. Ն., Բարխուդարյան Վ. Բ., Գալոյան Գ. Ա., Երեմյան Ս. Տ., Խաչիկյան Լ. Ս., Հասրաթյան Մ. Ս., Հովհաննիսյան Ա. Ռ., Ներսիսյան Մ. Գ., Սարգսյան Գ. Խ.: ՀՍՍՀ ԳԱ Պատմության ին-տ. — Երևան: ՀՍՍՀ ԳԱ հրատ., 1967. — Vol. 7. — P. 35. — 655 p. — 12 000 экз.
  • Адонц Н. Армянский вопрос и германские планы // Международная политика и мировое хозяйство : двухнедельный журнал / ред. М. Л. Гошиллер, С. О. Загорский. — Петроград, 1918. — 1 мая (№ 4). — С. 3—17.
    • Адонц Н. Армянский вопрос и германские планы // «Вестник общественных наук» НАН РА. — Ереван: Издательство «Гитутюн» НАН РА, 1993. — № 1. — С. 139, 142. — ISSN 0320-8117.
  • Адонц Н. Турецкая нота и Турецкая Армения // Новая жизнь. — Петроград, 1918. — 24 мая.
    • Адонц Н. Турецкая нота и Турецкая Армения // «Вестник общественных наук» НАН РА. — Ереван: Издательство «Гитутюн» НАН РА, 1990. — № 4. — С. 73—77. — ISSN 0320-8117.
  • Казанджян Р., Азнаурян С., Григорян Д. Некоторые аспекты рассмотрения армянского вопроса на переговорах в Брест-Литовске (1918 г.) // Туркологические и османистические исследования = Turkish and Ottoman studies = Թյուրքագիտական և օսմանագիտական հետազոտություններ / Խմբ.՝ Ռ. Սաֆրաստյան ; ՀՀ ԳԱԱ Արևելագիտ. ին-տ. — Երևան: Զանգակ-97, 2005. — Т. 3. — С. 48—72. — 112 с. — ISBN 99941-37-42-5.
  • Эльчибекян А. М. Установление Советской власти в Армении / АН АрмССР, Ин-т истории. — Ереван: Изд-во Акад. наук Арм. ССР, 1954. — С. 35, 40. — 136 с.
    • Эльчибекян А. М. Великая Октябрьская социалистическая революция и победа Советской власти в Армении / АН АрмССР, Ин-т истории. — Ереван: Изд-во Акад. наук Арм. ССР, 1957. — С. 56. — 218 с. — (К 40-летию Великой Октябрьской социалистической революции / Акад. наук Арм. ССР. Ин-т истории).
  • Есаян Н. К. Брест-Литовские переговоры (1918 г.). Отторжение от России закавказских территорий: к истории вопроса / ред.: А. В. Доброва. — СПб.: ИВЭСЭП, Знание, 2004. — С. 8–9. — 32 с. — ISBN 5-7320-0782-2.
  • Սահակյան Տ. Ցավալի պայմանագրեր / Տ. Ղ. Սահակյան; Խմբ.՝ Վ. Այվազյան. — Երևան: Լուսակն, 2007. — P. 43. — 531 p. — ISBN 978-99941-48-61-5. — ISBN 9994148613.
  1. ^ Liulevicius, Vejas Gabriel (2000). War Land on the Eastern Front: Culture, National Identity, and German Occupation in World War I. Studies in the Social and Cultural History of Modern Warfare. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-66157-7. 16 Kasım 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Haziran 2024. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Urartular</span> Van Gölü civarında kurulmuş Demir Çağ krallığı

Urartular, başkenti Tuşpa (Van) olan tarihi krallık. Urartu Devleti en güçlü döneminde, günümüzdeki Doğu Anadolu Bölgesi, Kuzeybatı İran, Irak'ın küçük bir bölümü ile kuzeyde Aras Vadisi'ne egemendi.

<span class="mw-page-title-main">Salavat Yulayev</span>

Salavat Yulayev ya da Salavat Yulayoğlu, ünlü Başkurtistan istiklal savaşcısı ve şairidir. Başkurtistan'ın halk kahramanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Diaohi</span>

Diaohi veya Dayaeni, muhtemelen MÖ 12. yüzyılda, Bronz Çağı Çöküşü (Hitit) sonrası dönemde oluşmuş, Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde bulunan kabileler birliğiydi. Burada yaşayan kabilelerin Kartveli dillerini veya Hurri dilini konuştukları tahmin edilmektedir.

Vuk Stefanović Karadžić tarafından hazırlanmış alfabedir. Sırp Alfabesi'nde her ses için bir harf oluşturulduğundan yazıldığı gibi okunur. Okunduğu gibi yazılır. Sırpça hem Latin hem de Kiril harfleriyle yazılabilir.

Leonid Potapov, Rus etnograf, Türkolog. Tarih bilimi doktoru, profesör. Altaylar, Şorlar, Hakaslar, Tıvalar ve Güney Sibirya'nın öteki toplumlarının tarih ve kültürleri üzerine çalışan bilim kişisi. Birçok ödülün sahibi.

<span class="mw-page-title-main">SSCB Bilimler Akademisi</span>

SSCB Bilimler Akademisi, Sovyetler Birliği'nde 1925 - 1991 arası faaliyet gösteren en yüksek bilimsel kuruluş. Günümüzde halefi Rusya Bilimler Akademisi'dir.

Oyunnar bölgesi veya Oyunnar kojuunu — Tuva Cumhuriyeti'nde eski yönetim birimi. Tandı Tıva'nın bölgesi, kojuun.

Hemçik bölgesi veya Kemçik kojuunu — Günümüz Tuva Cumhuriyeti topraklarında yer alan Yenisey'in Daa (dağ) bölgesi, kojuun.

<span class="mw-page-title-main">Ukrayna Bağımsızlık Savaşı</span>

Ukrayna Bağımsızlık Savaşı, 8 Kasım 1917 ile 17 Kasım 1921 yılları arasında süren, içinde çeşitli siyasi ve askerî kuvvetlerin yer aldığı ve Ukrayna'da cumhuriyetin kurulmasıyla sonuçlanan bir süreçtir. Bu cumhuriyet, daha sonra Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilerek, Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne dönüştürülmüştür. Savaşın tarafları arasında; Ukraynalı milliyetçiler, Bolşevikler, anarşistler, İttifak Devletleri'ni oluşturan Alman ve Avusturya-Macaristan imparatorluklarının askerî kuvvetleri, Belarus Gönüllüler Ordusu ve İkinci Polonya Cumhuriyeti kuvvetleri bulunmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Semyon Kojin</span> Rus sanatçı

Semyon Leonidoviç Kojin (Rusça: Семён Леони́дович Ко́жин, (11 Mart 1979, Moskova, Rusya – Rusya'nın önde gelen ressam.

<span class="mw-page-title-main">Karabağ Yaylası</span>

Karabağ Yaylası, Azerbaycan ve Ermenistan arasında bulunan bir volkanik yayladır. Küçük Kafkas Dağları'nın doğusunda Zengezur Dağları ile Karabağ Sıradağları arasında yer almaktadır.

Krasnıy Flot veya 1954'ten sonraki adıyla Sovyetskiy Flot, Sovyet Deniz Kuvvetleri'nin günlük yayın organı olan ve askeri konuları ele alan gazeteydi. Şubat 1938'den Nisan 1953'e kadar Krasnıy Flot adı altında, daha sonra 1 Ekim 1954'ten 1960 Eylül'e kadar Sovyetskiy Flot adıyla yayımlandı. Gazetenin yayın hayatını sona erdirmesinin ardından donanma konuları ve bu konulardaki askeri sorunlar Krasnaya zvezda gazetesi tarafından ele alındı.

<span class="mw-page-title-main">Tao (bölge)</span> Tarihi bölge

Tao, Gürcistan’ın tarihsel ve coğrafi bölgesidir. Tarihsel Mesheti bölgesinin bir parçası olan Tao, günümüzde Türkiye sınırları içinde yer alır. Çoruh havzasının orta kısmını kapsar. Tao ve Klarceti bölgeleri Tao-Klarceti olarak anılır. Tao bölgesinin adı Gürcü boyu Taohilerden gelir.

<span class="mw-page-title-main">Tarihi Başkurdistan</span>

Başkurdistan, Ufa ilçesinin Başkurt Ufa bölgesine dönüşümü sonucunda oluşan tarihi ve coğrafi bir bölgedir. Şu anda Başkurdistan Cumhuriyeti, Orenburg ve Çelyabinsk bölgeleri, Tataristan Cumhuriyeti'nin doğu kısmı, Udmurtya'nın güneydoğu kısmı, Perm bölgesinin güney kısmı, Sverdlovsk'un güneybatı kısmı, Kurgan'ın batı kısmı, Samara'nın kuzeydoğu kısmı ve Saratov'un doğu kısmı bu bölgede yer almaktadır.

Oktay Abdülkerim oğlu Efendiyev, Azeri tarihçi, oryantalist ve profesördü. Tarih Bilimleri Doktoru ve Azerbaycan Millî İlimler Akademisi'nin Sorumlu Üyesi olan Efendiyev Azerbaycan Safevi Araştırmaları Okulu'nun kurucusu kabul edilir.

Sergei Grigorievich Klyashtorny - Belarus kökenli Sovyet ve Rus doğubilimcisi. Tarih bilimleri doktoru, profesör.

<span class="mw-page-title-main">Kürdemir Muharebesi</span>

Kürdemir Muharebesi, 7-10 Temmuz 1918 tarihleri arasında, Osmanlı-Azerbaycan koalisyon kuvvetleri ile Stepan Şaumyan liderliğindeki Bakü Komünü birlikleri arasında Kürdemir'in kontrolü uğrunda yapılan muharebedir. Kürdemir istasyonu Transkafkasya Demiryolunun Bakü yolu üzerindeki en önemli stratejik noktasıydı. 10 Temmuz'da, Bakü'ye ilerleyen Kafkas İslam Ordusu ve Azerbaycan Millî Ordusu birlikleri Kürdemir'i ele geçirmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Talkhig Şalinski</span>

Talkhig Şalinski - Kuzey Kafkasya İmamlığı uyruklu devlet adamı ve topçu komutanı. Çeçenya naibi. Kurçaloy teip'ine mensuptur. Kafkas Savaşı'na katılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Şuayp Molla</span>

Şuayp Molla Tsontoroy, Kafkas Savaşı sırasında Çeçen ordularına komutanlık etmiş komutan. İmam Şamil'in en yakın adamlarından birisiydi. Şamil, ailesini Şuayp'a emanet etti ve Şuayp Şamil'in evini çarlık birliklerinden korudu. Şuayp Molla, 1834'ten sonra dört yıl boyunca Çeçen Oku-Yurt köyünde vaiz (molla) olarak görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Dargo’lu Cavathan</span>

Dargo'lu Cavathan, 19. yüzyıl Çeçen komutanı, Kafkasya İmamаtı’nın naibi ve mudiri, Kafkasya Savaşı (1817—1859) katılımcısı. Çeçenya naibi ve müdürü. 1842 yılı yazında İçkerya Savaşı'nda aldığı yaralar nedeniyle öldü.