İçeriğe atla

Blanka Teleki

Blanka Teleki
Doğum5 Temmuz 1806
Satulung
Ölüm23 Ekim 1862
Paris
Defin yeriMontparnasse Mezarlığı
MilliyetMacar
MeslekRessam; Heykeltıraş; Eğitimci
EtkilendikleriIstván Ferenczy

Blanka Teleki de Szék (d. 5 Temmuz 1806 – ö. 23 Ekim 1862); Kontes, Macar sanatçı, eğitimci ve kadın hakları aktivisti. Kadınların eğitiminde erken bir feminist ve öncü olarak kabul edilir.[1]

Hayatı

Teleki, 5 Temmuz 1806 tarihinde şimdiki Romanya'da bulunan Satulung'da doğdu. Ailesinin Macaristan-Ukrayna sınırındaki Satu Mare ili'nde mülkleri bulunuyordu.[2] Eğitim öncülerinden Teréz Brunszvik'in (1775-1861) yeğeniydi.[1] Münih ve Paris'te resim eğitimi aldı. Budapeşte'de István Ferenczy'den (1792-1856) heykel dersleri aldı. Daha sonra kadınların eğitimi konusunda görüşlerini bastırdı ve 1846 yılında Budapeşte'de kızlar için bir okul kurdu.[1] 1848 yılında, O ve öğrencileri Macaristan'da erkekler ve kadınlar için eşit haklar talep eden bir dilekçeyi imzalayan ilk kadınlar oldular. Talepleri içinde kadınlar için seçme ve seçilme hakkı ile kadınların üniversiteye kabul edilme hakkı da vardı.[1] 1848 Devrimi'ne katıldı ve bu nedenle hapis cezasına çarptırıldı. 1851'de okulunun yöneticilerinden Klára Leövey (1821-1897) ile birlikte hapse atıldı ve 1856'da çıkarıldılar. Bu cezalardan sonra Leövey ile birlikte Macaristan dışına çıkarak Paris'e gitti ve orada 23 Ekim 1862 tarihinde öldü.[1]

Kaynakça

  1. ^ a b c d e Francisca de Haan, Krasimira Daskalova & Anna Loutfi: Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Easterna and South Eastern Europe, 19th and 20th centuries Central European University Press, 2006
  2. ^ Teleki Blanka 4 Şubat 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Sulinet.hu, Erişim: 18 Temmuz 2015

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Budapeşte</span> Macaristanın başkenti

Budapeşte, Macaristan'ın başkenti ve en kalabalık şehridir. Şehir sınırları içindeki nüfusa göre Avrupa Birliği'nin dokuzuncu en büyük şehri ve Tuna nehri üzerindeki ikinci en büyük şehirdir; şehrin yaklaşık 525 kilometrekarelik bir alanda tahmini nüfusu 1.752.286'dır. Hem şehir hem de ilçe olan Budapeşte, 7.626 kilometrekarelik bir alana ve 3.303.786 nüfusa sahip Budapeşte metropolitan alanının merkezini oluşturur. Şehrin nüfusu, toplam Macaristan nüfusunun %33'ünü oluşturmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Feminizm</span> İdeoloji

Feminizm, kadınların haklarını tanıyarak bu hakların korunması amacıyla eşitsizliklerin ortadan kaldırılmasına yönelik çeşitli ideolojiler, toplumsal hareketler ve kitle örgütlerinden oluşan hareket. Sözcüğün köken olarak Latince "femina" ve onun Fransızca türevi olan "féminisme" sözcüğünden geldiği ve Türkçe eş anlamlısının hatunculuk olduğu belirtilmektedir. Kadın hareketi doğrudan kadınları ilgilendiren ve dolaylı olarak kültürü ilgilendiren konularda bilinç uyandırır. Feminizmin temel amaçları; eğitim, iş, çocuk bakımı, yönetim gibi konularda eşit haklara sahip olmaktan, yasal kürtaj hakkından, kadın sağlığı konusunda ilerlemelere, tacizin ve tecavüzün engellenmesinden lezbiyen haklarına kadar uzanır.

<span class="mw-page-title-main">Olympe de Gouges</span>

Olympe de Gouges Fransızca telaffuz: [olɛ̃p də ɡuʒ] , Fransız filozof, yazar, kadın hakları savunucusu, aktivist ve oyun yazarı.

<span class="mw-page-title-main">Türkiye'de kadın hakları</span>

Türkiye'de kadın hakları konusu, Batı dünyasındaki gelişmelere paralel olarak 19. yüzyıl ortalarından itibaren gündeme gelmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Kadın hakları</span>

Kadın hakları, kadınların erkeklerle eşit şekilde sahip olduğu sosyoekonomik, siyasi ve yasal hakların tamamına verilen isim.

<span class="mw-page-title-main">1848 Devrimleri</span>

1848 Devrimleri veya bazı ülkelerdeki kullanımıyla Halkların Baharı, 1848'den 1849'a kadar bir yıldan fazla bir süre boyunca Avrupa çapında gerçekleşen bir dizi devrimdir. Avrupa tarihinde bugüne kadarki en yaygın devrimci dalga olmaya devam etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Susan B. Anthony</span> Amerikalı kadın hakları savunucusu

Susan Brownell Anthony, ABD'de kadınlara oy hakkı tanınması için verilen mücadelenin ilk öncülerinden. 1892-1900 arasında Amerika Kadınlara Oy Hakkı Ulusal Derneği'nin başkanlığını yürütmüş, kadınlara oy hakkı tanıyan, Anayasanın 19. Ek Maddesi'ni (1920) sağlayan ortamın hazırlanmasına katkıda bulunmuştur.

Kadın hareketi, kadın haklarını desteklemeye yönelik evrensel nitelikteki sosyal harekettir.

<span class="mw-page-title-main">Viktor Orbán</span> Macaristan başbakanı (1998–2002, 2010–görevde)

Viktor Mihály Orbán, Macar siyasetçi ve 2010 yılından beri Macaristan Başbakanı. Aynı zamanda 2003 yılından beri Fidesz partisinin genel başkanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Kadınların Sosyal ve Politik Birliği</span>


Kadınların Sosyal ve Politik Birliği Birleşik Krallık'ta kadın hareketleri çerçevesindeki öncü örgütlerden birisidir. Üyelerin süfrajet olarak tanımlandığı ilk gruptur.

<span class="mw-page-title-main">Nezihe Muhiddin</span> Türk kadın hakları savunucusu

Nezihe Muhiddin Tepedelengil, Osmanlı-Türk düşünür, gazeteci, yazar, kadın hakları savunucusu.

<span class="mw-page-title-main">1848 Macar Devrimi</span>

1848 Macar Devrimi, Macaristan'da 1848-1849 Macar Devrimi ve Bağımsızlık Savaşı olarak da bilinir. 1848'deki birçok Avrupa Devriminden birisi ve 1848'de Habsburg bölgelerindeki diğer devrimler ile yakından bağlantılıdır. Devrim başarısız olmasına rağmen, Macaristan'ın modern tarihindeki en önemli olaylardan biridir ve modern Macar ulusal kimliğinin temel taşını oluşturur. Devrimin patlak vermesinin yıldönümü olan 15 Mart, Macaristan'ın üç ulusal bayramından biridir.

<span class="mw-page-title-main">László Bárdossy</span> Macaristan başbakanı (1890-1946; hd. 1941-1942)

László Bárdossy, Macar diplomat ve siyasetçidir. Şubat 1941-Mart 1942 arasında Macaristan Krallığı dışişleri bakanı, Nisan 1941-Mart 1942 arasında Macaristan Krallığı başbakanı olarak görev yapmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Mısır'da feminizm</span>

Mısır'daki feminizm, tarih boyunca birtakım toplumsal ve politik olayları içerir. Her ne kadar Mısır birçok açıdan reform konularında, özellikle de "milliyetçiliğin, emperyalizme ve feminizmin direniş hareketlerinde" öncülük etmiş olmasına rağmen kadınların erkeklerle eşit olması kolay olmamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Elizabeth Garrett Anderson</span>

Elizabeth Garrett Anderson, İngiliz hekim ve kadın hakları savunucusu. İngiltere'nin hekim ve kadın hakları savunucusu olan ilk kadını. Kadınlarla çalışan ilk hastanenin kurucu ortağı, İngiliz tıbbı okulunun birinci dekanı, Fransa'da tıbbın ilk kadın doktoru, İngiltere'deki bir okul yönetim kuruluna seçilen ilk kadın ve İngiltere'nin ilk kadın belediye başkanı ve hakimi olan Aldeburgh belediye başkanı.

<span class="mw-page-title-main">1956 Macaristan Ayaklanması'ndaki 16 talep</span>

1956 Macaristan ayaklanmasındaki 16 talep, 1956 Macaristan ayaklanmasında protestocular tarafından gerçekleşmesi istenen 16 taleptir. İlk versiyonu 1956'da Szeged'de kurulan Macar Üniversitesi Öğrencileri Derneği (MEFESZ) tarafından formüle edildi. Ardından ülkenin diğer üniversitelerindeki ve öğrenci delegeleriyle birlikte yapılan toplantında nihai talepler sunuldu.

Kadınlara Karşı Ayrımcılığın Önlenmesi Bildirgesi ya da DEDAW Birleşmiş Milletler'in kadın haklarına bakışını ana hatları ile çizen bir insan hakları bildirgesidir. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 7 Kasım 1967'de kabul edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Maputo Protokolü</span>

Maputo Protokolü ya da Afrika İnsan ve Halkların Hakları Sözleşmesi'ne ek Afrika Kadın Hakları Protokolü, Afrika Birliği tarafından 2005 yılında yürürlüğe giren uluslararası bir insan hakları belgesidir.

Macar İzci Derneği Macaristan'ın ulusal İzcilik organizasyonu, 1912'de kurulmuş ve 1922'de Dünya İzcilik Teşkilatı'na üye olmuş, 1948 yılında İzcilik faaliyetlerinin yasaklanması sonrası, 1990'da ülkede İzciliğin yeniden doğuşu ile birlikte tekrar üye olmuştur. Derneğin başlıca kurucuları, Alajos Izsóf, Béla Megyercsy, Gyula Papp ve Sándor Sík sayılmaktadır. 1 Ekim 2020 itibarıyla MCSSZ bünyesinde 13.000 üzerinde izci bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Pálné Veres</span>

Pálné Veres olarak da bilinen Hermína Karolína Benická Verešová, Macaristan Krallığı'nın Slovak Bölgesi'nden bir öğretmen ve feministti. Ailesi Almanca konuşan Luthercilerdi. Babası Nógrád İlçesinde bir memurdu. Ancak 1816'daki ölümünden sonra aile Buda'ya taşındı. On altı yaşına kadar 1831'deki kolera salgınında ölen öğretmen annesi tarafından eğitildi. Büyükbabası tarafından evlat edinildi ve onun kütüphanesinde kendi kendine öğrenmeye başladı. Benická, teyzesinin yardımıyla Pest'e taşındıktan sonra Macarcasını geliştirmeye çalıştı ve çalışmalarına devam etti. Evlendikten sonra Pálné Veres adını aldı.