İçeriğe atla

Birinci Dağlık Karabağ Savaşı sırasında yaşanmış katliamlar listesi

Karabağ Savaşı (1988-1994) sırasında yaşanmış katliamlar ve pogromlar listesi.

Ad Yıl Tarih Yer Ölümler Yaralılar Kurbanlar Notlar
Sumgayıt Pogromu1988 27 Şubat-1 Mart Sumgayıt26 Ermeni ve 6 Azeri (+200 Ermeni İddiası)[1][2]Düzinelerce Ermeniler Ermeniler; Azeriler tarafından katledildi ve 20 ambulans yok edildi.[3][4][5][6]
Kirovabad Pogromu1988 Kasım Kirovabad bugünkü GenceSovyet otoriteleri 7 kişinin ölümünü onayladı (3 Sovyet askeri, 3 Azeri ve 1 Ermeni), ancak tahminler 130'u aşıyor 67 Ermeniler Ermeniler; Azeriler tarafından katledildi.[7][8][9][10][11][12]
Gugark Katliamı 1988 Kasım Gugark 21 Azeriler Azeriler; Ermeniler tarafından katledildi. Öldürülen 21 Azeri'den 15'i yakılarak öldürülmüştür.
Bakü Pogromu 1990 13 Ocak Bakü48-66-90 700[13][14]Ermeniler Ermeniler; Azeriler tarafından katledildi, birçok baskın, soygun ve işkence vakası görüldü.[15]
Kara Ocak1990 19-20 Ocak Bakü133-137-170 700-800 Azeri Bağımsızlık Hareketinin barışçıl protestocuları Azeriler; Sovyet birlikleri tarafından katledildi; ölüler arasında kadınlar ve çocuklar da dahil olmak üzere yaralılara yardım etmeye çalışan ambulans görevlileri de vardır.
Malıbeyli ve Kuşçular Katliamı1992 10-12 Şubat Malıbeyli, Aşağı Kuşçular, Yukarı Kusçular ve Şuşa Rayonu 8-15-50 Azeriler Azeriler; Düzensiz Ermeni Kuvvetleri tarafından katledildi.[15]
Karadağlı Katliamı1992 17 Şubat Karadağlı, Hocavend Rayonu 20-53-90 Azeriler Azeriler; Düzensiz Ermeni Kuvvetleri tarafından katledildi.[16]
Hocalı Katliamı1992 25 Şubat—26 Şubat Hocalı161-200-485-613 487 (Sadece ağır yaralılar) Azeriler Azeriler; Düzensiz Ermeni Kuvvetleri ve Rus 366. Motorize Piyade Alayı tarafından katledildi. Azeri resmî kaynaklarına göre, 83 çocuk, 106 kadın ve 70'ten fazla yaşlı dahil olmak üzere toplam 613 sakin öldürülmüştür. 1275 kişi ise rehin alınmış ve 150 kişi ise kaybolmuştur. Cesetler üzerinde yapılan incelemelerde cesetlerin birçoğunun yakıldığı, gözlerinin oyulduğu, başları kesildiği görülmüştür. Hamile kadınlar ve çocukların da maruz kaldığı tespit edilmiştir.[17][18]
Marağa Katliamı1992 10 Nisan Marağa, Terter Rayonu 45-53 Ermeniler Ermeniler; Azeriler tarafından katledildi. Cesetler köy dışındaki bir toplu mezara gömüldü. Caroline Cox'a göre, Maragha köyüne saldıran Azerbaycan askerleri tarafından yaklaşık 45 köylü öldürülmüş, köy yakıp yağmalanmış ve yaklaşık 100 Maraghalı kadın ve çocuk kaçırılmıştır.[19]

Kaynakça

  1. ^ Thomas de Waal, The Nagorny Karabakh conflict: origins, dynamics and misperceptions 5 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. 2005, URL erişim tarihi:5 Ocak 2009
  2. ^ David Remnick, Hate Runs High in Soviet Union's Most Explosive Ethnic Feud, The Washington Post.
  3. ^ Lee, Gary. "Eerie Silence Hangs Over Soviet City 22 Şubat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.." Washington Post. September 4, 1988. p. A33. Retrieved August 24, 2012.
  4. ^ Ein Volk, ein Land 15 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. DER SPIEGEL 13/1988
  5. ^ (Rusça) "Сумгаит, Один месяц поздно" ("Sumgait, One Month Later"). Moskovskiye Novosti. April 13, 1988.
  6. ^ Shahmuratian. Sumgait Tragedy, Interview with Levon Akopyan, p. 227.
  7. ^ Ethnic Fears and Ethnic War in Karabagh Article - Scholar - SJ Kaufman
  8. ^ Armenia in Crisis: The 1988 Earthquake By Verluise
  9. ^ Imogen Gladman (2004). Eastern Europe, Russia and Central Asia. Taylor & Francis Group. ss. Page 131. ISBN 1-85743-316-5. 
  10. ^ Touraj Atabaki, Sanjyot Mehendale, Central Asia and the Caucasus: Transnationalism and Diaspora, Routledge, 2005, p. 85. 22 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  11. ^ Stephan H. Astourian, From Ter-Petrosian to Kocharian: Leadership Change in Armenia, Berkeley Program in Soviet and Post-Soviet Studies, University of California, Berkeley, 2000, p. 22. 31 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  12. ^ Stuart J. Kaufman, Modern Hatreds: The Symbolic Politics of Ethnic War, Cornell University Press, 2001, p. 77. 7 Ocak 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
  13. ^ Europa World Year: Book 1 - Page 638, Taylor & Francis Group
  14. ^ Thomas de Waal: Black Garden - Armenia and Azerbaijan Through Peace and War. New York University Press, 2003, p. 90
  15. ^ a b "Committee on the elimination of discrimination against women". 12 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2020. 
  16. ^ "Letter dated 20 May 2005 from the Permanent Representative of Azerbaijan to the United Nations addressed to the Secretary-General" (PDF). 12 Mayıs 2009 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Ağustos 2012. 
  17. ^ "Human Rights Watch World Report 1993 – The Former Soviet Union". Hrw.org. 18 Şubat 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 April 2014. 
  18. ^ Letter from the Charge d'affaires a.i. of the Permanent Mission of Azerbaijan to the United Nations Office 17 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Retrieved 20 August 2013
  19. ^ Cox, Caroline and John Eibner. Ethnic Cleansing in Progress: War in Nagorno Karabakh. Zurich and Washington D.C.: Institute for Religious Minorities in the Islamic World, p. 58, 1993.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kazah (rayon)</span> Azerbaycanda bir il.

Kazah Rayonu, Azerbaycan'da rayon. Merkezi Kazah şehridir.

<span class="mw-page-title-main">Birinci Dağlık Karabağ Savaşı</span> 1988-1994 yılları arasında Karabağ bölgesinde Azerbaycan ve Ermenistan arasında yaşanmış askeri bir çatışma

Birinci Dağlık Karabağ Savaşı, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlı Dağlık Karabağ Özerk Oblastı'nın Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlanmasını isteyen Ermeniler ile bunu kabul etmeyen Azeriler arasında başlayan ve Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Azerbaycan ile Ermenistan arasında çatışmaya dönüşen Şubat 1988-Mayıs 1994 tarihleri arasında süren savaştır. Savaş öncesinde ve etnik çatışmaların sıcak savaşa dönüşmesi sonrasında Sumqayıt Pogromu, Kirovabad Pogromu, Bakü Pogromu gibi pogromlar, Hocalı Katliamı, Malıbeyli ve Kuşçular Katliamı ve Maragha Katliamı gibi katliamlar yaşanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Dağlık Karabağ Özerk Oblastı</span>

Dağlık Karabağ Özerk Oblastı, 1923'te Sovyetler Birliği'nin Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti içinde kurduğu özerk oblasttı. Başkenti Stepanakert şehriydi. Oblastın lideri, Azerbaycan Komünist Partisi Dağlık Karabağ Özerk Bölgesi Komitesinin Birinci Sekreteriydi. Nüfusun çoğunluğunu etnik Ermeniler oluşturuyordu.

Askeran Çarpışması, Karabağ Savaşı'nın başlamasıyla sonuçlanan Ermeni-Azeri çarpışmasının başlangıç noktalarından biridir.

<span class="mw-page-title-main">Sumgayıt Pogromu</span>

Sumgayıt Katliamı veya Sumgayıt Olayları, Şubat 1988'de Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Sumgayıt kentinde Azeriler tarafından işlenen ve Ermeni sakinlerini hedef alan pogrom.

Kirovabad Pogromu, Kasım 1988'de Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Kirovabad kentinde Azeriler tarafından işlenen ve Ermeni sakinlerini hedef alan pogrom.

Maraga Operasyonu, Maraga Katliamı ya da Maraghar Katliamı, Karabağ Savaşı sırasında 10 Nisan 1992 tarihinde Terter rayonu'nun Maragha köyünde Azerbaycan Silahlı Kuvvetleri askerî birliklerinin Ermeni sivilleri öldürdüğü olay.

<span class="mw-page-title-main">Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu</span>

Dağlık Karabağ Cumhuriyeti Savunma Ordusu, Dağlık Karabağ Cumhuriyeti'nin silahlı gücüydü. 2023 Dağlık Karabağ çatışmalarının ardından 20 Eylül 2023'te lağvedildi.

<span class="mw-page-title-main">Şuşa Muharebesi (1992)</span>

Şuşa Muharebesi, Şuşa'nın İşgali veya Şuşa'nın Alınışı, Karabağ Savaşı'nda Ermenistan'ın ilk kayda değer büyük zaferidir. Ayrıca Dağlık Karabağ Savunma Ordusu'nun ilk muharebesidir.

<span class="mw-page-title-main">Büyük Ermenistan</span> Ermeni Yaylasındaki bölgelere atıfta bulunan etno-milliyetçi ve irredantist kavram

Büyük Ermenistan veya Birleşik Ermenistan, Ermenilerin anavatanı olarak kabul edilen, tarihsel olarak Ermenilerin çoğunlukta olduğu ve bir kısmında hâlâ Ermenilerin çoğunluk olarak yaşadığı Ermeni Yaylası'ndaki bölgelere atıfta bulunan etno-milliyetçi ve irredantist kavramdır. Ermenilerin tarihi topraklarının birleştirilmesi olarak görülen ve 20. yüzyıl boyunca Ermeni düşünürlerce yaygın olan fikir başta Ermeni Devrimci Federasyonu, ASALA ve Miras olmak üzere çeşitli milliyetçi örgüt ve partilerce savunuldu.

Rüzgar Birliği veya Rüzgar Grubu, Türk milliyetçilerinden oluşan gönüllü bir piyade taburuydu. Milliyetçi Hareket Partisi ve Ülkü Ocakları'nın kurucusu Alparslan Türkeş tarafından 1992 yılında kurulan birliğin amacı, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazanan tüm Türk ülkelerinde Turancılık fikrini yaymaktı.

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan Azerileri</span> Ermenistanda bir zamanlar yaşamış olan bir Türk halkı

Önceleri sayıları birkaç yüz bin kişiye ulaşan, Ermenistan'da yaşayan Azeri ve diğer Türk nüfusun (Erivanlı, Yerevanlı, "Yeraz" veya Batı Azerbaycanlı, Dağlık Karabağ Sorunu olduktan sonra sayısı artık sıfıra yaklaşmıştır. Bu yıllarda Ermenistan Azerileri Dağlık Karabağ Sorunu yüzünden, baskı ve tecavüzlere maruz kalıp, Ermenistan'ı terk etmeye mecbur kaldılar. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin bilgilerine göre, Ermenistan'da halihazırda tahminen birkaç yüz Azeri yaşamaktadır. ki, bunların çoğunluğunu bölgede yaşayan Ermenilerle evlenmiş Azerileri ve yaşlı veya hasta olduğu için Ermenistan'ı terk edemeyen Azeriler oluşturmaktadır. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği'nin, raporuna göre, bu kişiler ayrımcılığa maruz kalmamak için adlarını değiştirmekte ve kimliklerini gizlemektedirler.

<span class="mw-page-title-main">Dağlık Karabağ sorunu</span> Dağlık Karabağ için, Azerbeycan ve Ermenistan arasında olan hak davası savaşıdır

Dağlık Karabağ sorunu, Azerbaycan ile Ermenistan arasında, Dağlık Karabağ ve Dağlık Karabağ'ı çevreleyen Ermeni kontrolündeki Azerbaycan toprakları'ndaki etnik çatışma ve toprak anlaşmazlığıdır. Bu anlaşmazlık, 27 Eylül 2020 tarihinde başlayan İkinci Dağlık Karabağ Savaşı ile son bulmaya yaklaşmıştır. Yaklaşık 3 sene sonra 19-20 Eylül 2023 tarihlerinde gerçekleşen 2023 Dağlık Karabağ çatışmaları ile bölge tamamen Azerbaycan kontrolüne geçmiş ve sorun çözülmüştür. Artsah Cumhuriyeti fiilen bağımsızdı, ancak Ermenistan dahil hiçbir ülke tarafından tanınmamış bir cumhuriyetti. Çatışmanın kökeni, 20. yüzyılın başlarında ortaya çıktı. Sovyetler Birliği döneminde, Josef Stalin Dağlık Karabağ bölgesini, tarihsel olarak Ermeni ve çoğunluğu Ermeni nüfusu olan Sovyet Azerbaycan'da bir özerk oblast haline getirmeye karar verdi. Mevcut çatışma, 1988'de Karabağ Ermenilerinin, Karabağ'ın Sovyet Azerbaycan'dan Sovyet Ermenistan'a devredilmesini talep ettiği zaman başladı. Çatışma, 1990'lı yılların başlarında, geniş çaplı bir savaşa dönüştü.

Azerilerin Ermenistan'dan sürgün edilmesi, 20. yüzyıl boyunca zorla yerinden etme ve etnik temizlik eylemi olarak gerçekleşmiştir. Ekim Devrimi öncesinde, Azeriler Erivan nüfusunun yüzde 43'ünü oluşturuyordu. Tatar nüfusu, 20. yüzyılda Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti topraklarından ve daha sonra Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nden birkaç kez zorla göç sürecine katıldı. Stalin'in politikaları altında, 1948'de Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nden yaklaşık 100.000 Azeri sınır dışı edildi. Onların evleri daha sonra Sovyetler Birliği'ne yurt dışından gelen Ermeni göçmenler tarafından işgal edildi.

<span class="mw-page-title-main">Gazançetsots Katedrali</span> Şuşa, Azerbaycanda bir katedral

Kutsal Kurtarıcı Katedrali, yaygın olarak Ğazançetsots olarak anılır (Ղազանչեցոց), Azerbaycan'ın Şuşa şehrindeki bir Ermeni Apostolik katedrali. Ermeni Apostolik Kilisesi'nin Artsah piskoposluk bölgesinin merkezidir.

<span class="mw-page-title-main">Şuşa Katliamı</span> Şuşadaki Ermenilerin katliamı

Şuşa pogromu veya Şuşa katliamı, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nde yer alan Şuşa şehrindeki Ermeni ayaklanmasının bastırılmasının ardından Azeri asker ve siviller tarafından şehirdeki Ermeni nüfusunun topluca öldürülmesini ve Ermeni mahallelerinin yıkımını içeren olaylardır.

Anti-Azerizm, Azeri karşıtlığı, Azerbaycan Türklerine yönelik karşıtlık veya Azerbaycanofobi, Azerbaycan Türkleri'ne ve Azerbaycan'a karşı nefret ve korku olarak tanımlanır.

<span class="mw-page-title-main">1905-1906 Ermeni-Tatar katliamları</span>

Ermeni – Tatar katliamları, 1905-1906'da Rus Kafkasyası'nın tamamında Ermeniler ve Azerbaycan halklarını ve daha sonra gelen halklar arasındaki kanlı etnik çatışmaları ifade etmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Miatsum</span>

Miatsum, Karabağ hareketi sırasında kullanılan ve Birinci Dağlık Karabağ Savaşı'nın sebeplerinden biri olan kavramdır.

Gugark pogromu, Gugark Faciası veya Gugark Katliamı, Sovyetler Birliği'nin cumhuriyetlerinden biri olan Ermenistan SSC'nin Gugark ilinde yaşayan etnik Azeri sivillere karşı yapılan pogromdur. Resmi Ermeni kaynaklarına göre, bölgede yaşayan yerli Ermeniler ve Azerbaycan'dan kaçan Ermeni mülteciler; bölgedeki Azerileri aşağıladı, onları öldürdü, soydu ve evlerini yağlamadı. Pogrom sırasında en az 18, en fazla ise 187 kişi öldürüldü.