İçeriğe atla

Bezeklik Mağaraları

Koordinatlar: 42°57′21″K 89°32′22″D / 42.95583°K 89.53944°D / 42.95583; 89.53944
Bezeklik Mağaraları
Bezeklik Mağaraları
Harita
Koordinatlar42°57′21″K 89°32′22″D / 42.95583°K 89.53944°D / 42.95583; 89.53944

Bezeklik Bin Buda Mağaraları (Çince: 柏孜克里千佛洞; pinyin: Bózīkèlǐ Qiānfódòng, Uygurcaبېزەكلىك بۇددا غارلىرى), Çin'in Turfan ve Piçan (Loulan) kentleri arasında yer alan ve 5. yüzyıldan 14. yüzyıla tarihlenen Budist grottolardan oluşan bir komplekstir. Mağaralar kuzeydoğu Taklamakan Çölü'nde, Karahoca antik kalıntılarının da bulunduğu Yanan Dağlar'ın Mutou Vadisi'nde yer alır. Batı Mutou Vadisi'ndeki kayalıklarda yer alan mağaraların ayakta kalanlarının çoğu 10. ila 13. yüzyıllar arasında Batı Uygur Krallığı'ndan kalmadır.[1][2]

Duvar resimleri

Diz çökmüş ve Buda'ya dua eden figürler (Prandhi Sahnesi), Mağara 20. Albert von Le Coq, bu figürleri Kafkas ırkı özellikleri ve yeşil gözleri yüzünden Fars olarak tanımlamıştır. Fakat modern düşünce figürlerin etnik olarak bir Doğu İran halkı olan Soğd oldukları yönündedir.

Bölgede 77 adet oyularak oluşturulmuş mağara bulunmaktadır. Çoğu mağara, genellikle dört dikdörtgen bölüme ayrılmış kemerli tavanlara sahiptir ve bu ayrılmış alanların her biri Buda'yı tasvir eden duvar resimlerini barındırır. Bunun sonucunda her tavan yüzlerce Buda duvar resmi ile kaplıdır. Bazı duvar resimleri, Türkler, Hintler ve Avrupalılar da dahil olmak üzere diğer figürlerle çevrili büyük bir Buda tasvir ederler.

Duvar resimlerinin bazıları sanatsal açıdan basit olmakla birlikte, bazıları dini sanatın başyapıtları olarak sınfılandırılmaktadır.[3] Bezeklik Bin Buda Mağaralarını en iyi temsil eden duvar resimleri, “Praṇidhi Sahnesi” olarak adlandırılan ve Sakyamuni’nin geçmiş hayatını tasvir eden büyük boy resimlerdir.[4]

Profesör James A. Millward, orijinal Uygurların fiziksel olarak Mongoloid olduklarını ve Tarım Havzası'nın Hint-Avrupalı yerlileri Toharlar ile karışarak modern Uygurları oluşturduklarını, Mağara 9'da yer alan Uygur resimlerini kanıt göstererek savunmuştur.[5] Budist Uygurların ürettiği bu resimler Çin ve İran sanatından büyük oranda etkilenmiş ve Soğdlar gibi beyaz Budist halkaları da tasvir etmişlerdir.[6][7][8]

Karahoca Krallığı ve Turfan'nın Budist Uygurları, Müslüman Çağatay Hanlığı hükümdarı Khizr Hoca'nın (r. 1389-1399) dini bir savaş sonucunda bölgeyi ele geçirmesi sonucunda İslam inancına geçtiler.[9] İslam'a geçtikten sonra, Turfan'daki eski Budist Uygurların torunları, atalarının inşa ettiği eserleri unutarak yanlış bir şekilde Budist anıtların Kalmuklar (Cungarlar) tarafından inşa edildiğine inanmaya başladılar.[10]

Bezeklik'teki duvar resimleri tarih boyunca büyük zararlar görmüştür. Tapınakların çoğuna, figür tasvirinin İslam'da yasak olmasından ötürü yerel Müslüman nüfus tarafından hasar verilmiş, tüm heykeller yıkılmış, bazı resimler kazınmış ve diğerleri çamurla kaplanmıştır.[11] Tasvirlerin gözleri ve ağızları, figürlerin geceleri canlanabileceği konusundaki yerel inanç nedeniyle oyulmuştur.[12]

On dokuzuncu yüzyılın sonlarında ve yirminci yüzyılın başlarında, Avrupalı ve Japon kaşifler kuma gömülmüş sağlam duvar resimleri buldu ve bu resimlerin birçoğu çıkartılarak dünyanın pek çok yerine dağıtıldı. En iyi korunmuş duvar resimlerinden bazıları Alman kâşif Albert von Le Coq tarafından bulundu ve Almanya'ya taşındı. Praṇidhi sahnesini gösterenler gibi büyük parçalar kalıcı olarak Berlin'deki Etnoloji Müzesi'ndeki duvarlara sabitlendi. İkinci Dünya Savaşı sırasında, Müttefik Devletler tarafından gerçekleştirilmiş Berlin Bombalaması sonucunda müzenin yıkılması ile bu resimler yok edildi.[13]

Günümüzde St. Petersburg'daki Ermitaj Müzesi, Japonya'daki Tokyo Ulusal Müzesi, Londra'daki British Museum ve Kore ile Hindistan'ın ulusal müzeleri gibi dünyadaki çeşitli müzelerde resimlerin bazıları sergilenmektedir.

Galeri

Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta Bezeklik caves ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

Kaynakça

  1. ^ "Reconstruction of Bezeklik murals at Ryukoku Museum". 2 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2019. 
  2. ^ "Bizaklik Thousand Buddha Caves". travelchinaguide.com. 29 Kasım 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2007. 
  3. ^ "Bizaklik Thousand Buddha Caves". showcaves.com. 3 Mayıs 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Eylül 2007. 
  4. ^ "The Lost Murals of Bezeklik Thousand Buddha Caves". 27 Ekim 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2019. 
  5. ^ Millward, James A. (2007). Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang (illustrated bas.). Columbia University Press. s. 43. ISBN 0231139241. 18 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Mart 2014. 
  6. ^ Modern Chinese Religion I (2 vol.set): Song-Liao-Jin-Yuan (960-1368 AD). BRILL. 8 Aralık 2014. ss. 895-. ISBN 978-90-04-27164-7. 26 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2019. 
  7. ^ Sims, Eleanor, Boris I. Marshak, Ernst J. Grube, (2002), Peerless Images: Persian Painting and Its Sources, New Haven and London: Yale University Press, p. 154, 0-300-09038-2.
  8. ^ Gasparini, Mariachiara. "A Mathematic Expression of Art: Sino-Iranian and Uighur Textile Interactions and the Turfan Textile Collection in Berlin, 14 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi." in Rudolf G. Wagner and Monica Juneja (eds), Transcultural Studies, Ruprecht-Karls Universität Heidelberg, No 1 (2014), pp 134-163. ISSN 2191-6411. See also endnote #32 14 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. (Accessed 3 September 2016.)
  9. ^ James A. Millward (2007). Eurasian Crossroads: A History of Xinjiang. Columbia University Press. ss. 69-. ISBN 978-0-231-13924-3. 4 Eylül 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2019. 
  10. ^ Hamilton Alexander Rosskeen Gibb; Bernard Lewis; Johannes Hendrik Kramers; Charles Pellat; Joseph Schacht (1998). The Encyclopaedia of Islam. Brill. s. 677. 11 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2019. 
  11. ^ Whitfield, Susan (2010). "A place of safekeeping? The vicissitudes of the Bezeklik murals". Agnew, Neville (Ed.). Conservation of ancient sites on the Silk Road: proceedings of the second International Conference on the Conservation of Grotto Sites, Mogao Grottoes, Dunhuang, People's Republic of China (PDF). Getty Publications. ss. 95-106. ISBN 978-1-60606-013-1. 30 Ekim 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2019. 
  12. ^ Hopkirk, Peter (2001). Foreign Devils on the Silk Road: The Search for the Lost Treasures of Central Asia. Oxford University Press. s. 118. ISBN 978-0192802118. 
  13. ^ Whitfield, Susan (2010). "A place of safekeeping? The vicissitudes of the Bezeklik murals". Agnew, Neville (Ed.). Conservation of ancient sites on the Silk Road: proceedings of the second International Conference on the Conservation of Grotto Sites, Mogao Grottoes, Dunhuang, People's Republic of China (PDF). Getty Publications. ss. 95-106. ISBN 978-1-60606-013-1. 30 Ekim 2012 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ekim 2019. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Turfan (il)</span>

Turfan İli, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesinin doğusunda bir ildir. Turfan başşehridir.

<span class="mw-page-title-main">Mogao Mağaraları</span>

Mogao mağaraları,, Mogao yeraltı odaları, Bin Buda mağaraları ve Dunhuang mağaraları adlarıyla da bilinir. Çin'in Gansu eyaletinin Dunhuang şehrinin 25 km güneydoğusunda Mingsha dağı eteklerinde bulunan mağaralarda 492 adet tapınak vardır. Tarihi İpek Yolu'nun üzerinde önemli bir vahada yer alan mağaralarda bin yıllık bir dilimi kapsayan süreç içinde yapılmış Budist sanatın en seçkin örnekleri bulunmaktadır. Budist yeraltı mabedlerinin yapımına 366 yılında başlanmış ve uzun süre çeşitli heykel ve sanat eserlerini saklamak amacıyla kullanılmışlardır. Mogao mağaraları Longmen yealtı odaları ve Yungang yeraltı odaları ile birlikte Çin'in en bilinen Budist yeraltı odalarından ve en ünlü antik heykel sitlerden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Yanan Dağlar</span>

Yanan Dağlar, Çin'in doğu Sincan Uygur Özerk Bölgesinde Tanrı Dağlarının silsilesinde bir çorak, aşınmış, kırmızı kumtaşlı tepelerdir. Kumtaşları, başlıca kum tanesi büyüklüğünde minerallerden ya da kayaların parçalanarak ufalanmasından tortul kayaçlar oluşturmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Deniz mağarası</span>

Deniz mağarası, kıyı mağarası veya diğer adıyla dalga oyukluğu, deniz ya da göllerdeki dalga hareketleri sonucunda sarp kayalıklarda oluşan mağaralar. Deniz mağaraları, dalgaların doğrudan kayalara çarparak kırıldığı kayalık uçlarında ya da kıyılarda görülürler. Yeraltı suyu, akışı sırasında daha az dirençle karşılaşacağı rotaları, kırık ve çatlaklı bölümleri tercih eder. Karbonik asit içeren yeraltı suyunun bu rotalardaki akışı sırasında devam eden çözünme, milimetre boyutunda başlayıp, zamanla kilometrelerce uzunluğa sahip yeraltı akım kanallarının ve mağaraların oluşmasına neden olur.

<span class="mw-page-title-main">Mağara ressamlığı</span>

Mağara ressamlığı, yaklaşık 40.000 yıl önce çoğunlukla tarih öncesi kökenli mağara duvarlarında boyanmış çizimlerdir. Paleolitik mağara resimlerinin kesin amacı bilinmemektedir. Kanıtlar, bulundukları mağaraların devam eden izleri bulunmadığından, sadece yaşayan alanların süslemeleri olmadığını göstermektedir. Ayrıca genellikle kolayca erişilemeyen mağaralarda bulunurlar. Bazı teoriler, mağara tablolarının başkalarıyla iletişim kurmanın bir yolu olabileceğini ve diğer teorilerinde bunların dini veya törensel bir amaç sunduğunu kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Ajanta Mağaraları</span>

Ajanta Mağaraları, Hindistan'ın Maharashtra eyaleti, Aurangabad bölgesinde yer alır. Mağaralar, M.Ö. 2. yüzyıldan M.S. 480 ya da 650 yılına kadar tarihlendirilmektedir. Bölgede yaklaşık 30 Budist kaya mezarı yer almaktadır. Mağaralar, antik Hint sanatının en iyi örneklerindendir. Bölgede, jest ve mimiklerin kullanıldığı çizimler ve oymalar bulunmaktadır. UNESCO'ya göre, bunlar Budist dini sanatının başyapıtlarıdır ve Hint sanatını etkilemiştir. Mağaralar iki aşamalı olarak inşa edilmiştir, ilk grup M.Ö. 2. yüzyıldan başlamaktadır, ikinci mağara grubu ise eski hesaplara göre M.S. 400-650 ya da Walter M. Spink'e göre 460-480 gibi kısa bir aralıkta inşa edilmiştir. Site, Hindistan Arkeolojik Araştırması tarafından korunan bir anıt olup, 1983'ten beri UNESCO Dünya Mirası listesinde yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Ellora Mağaraları</span>

Ellora, dünyanın en büyük kaya-oyma-manastır-tapınak mağaraları komplekslerinden biridir ve Hindistan'ın Maharashtra kentinde yer alan bir UNESCO Dünya Mirası'dır. Sit alanı M.S. 600-1000 dönemine ait Budizm, Hinduizm ve Jainizm anıtlarını ve kaya resimlerini barındırmaktadır. Ellora'daki 16 numaralı mağara, dünyadaki en büyük monolitik kaya kazısı özelliğini göstermektedir. Buradaki Kailaşa Tapınağı, Şiva'ya adanmış araba biçimli bir anıt özelliğindedir. Kailasha Tapınağı kazısında iki büyük Hint destanı olan Vaishnavizm, Shaktizm destanlarını özetleyen tanrı, tanrıçalar ve mitolojik çizimleri de barındırmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Dambulla mağara tapınağı</span>

Dambulla'nın Altın Tapınağı olarak da bilinen Dambulla mağara tapınağı, Sri Lanka'nın orta kısımlarında bulunan bir Dünya Mirası alanıdır. Bu site Kolombo'nun 148 kilometre doğusunda, Kandy'nin 72 kilometre kuzeyinde yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Hua Dağı Kaya Boyamaları</span>

Zuojiang Huashan Kaya Sanatı Kültürel Peyzajı, Çin'in güneyindeki Guangxi eyaletinde, en az birkaç yüz yıllık bir süre boyunca kireç taşı uçurumlarında boyanmış tarihi kaya sanatı bölgesidir. Kaya boyamaları, Zuo Nehri'nin bir kolu olan Ming Nehri'nin batı kıyısında bulunur. Kaya sanatı alanı Nonggang Tabiat Koruma Bölgesi'nin bir parçasıdır ve Ningming ilçesinde Yaoda kasabasında bulunur. 15 Temmuz 2016'da, Zuojiang Huashan Kaya Sanatı Kültür Manzarası, Dünya Mirası olarak ilan edildi. Çin'deki 49. Dünya Mirası alanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Lascaux</span>

Lascaux,, Fransa'nın güneybatısındaki Dordogne ilindeki Montignac köyü yakınlarında yer alan mağara kompleksidir. 600'den fazla paryetal duvar resmi mağaranın iç duvarlarını ve tavanlarını süslemektedir. Resimler öncelikle Üst Paleolitik zamanın fosil kayıtlarına uygun olan tipik yerel ve çağdaş faunaya aittir. Birçok kuşağın mağara resimlerinde etkisi olduğu düşünülmektedir ve resimler günümüzden 17,000 yıl öncesine tarihlenmektedir. Lascaux 1979 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası listesine girdi ve Vézère Vadisi'ndeki Tarihöncesi Alanlar ve Dekore Edilmiş Mağaralar Dünya Mirası Alanı'nın bir parçası haline geldi.

Bu liste, önce kıtalara daha sonra ülkelere göre sıralanmış, dünyanın mağaralarının bir listesidir. Bir ülkenin kendisinin bulunduğu kıtadan farklı bir kıtada yer alan mağaralar, bölgenin kıtası ve adına göre sıralanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Kızıl Mağaraları</span> Çinin Sincan Uygur Özerk Bölgesindeki bir dizi Budist kaya mağarası

Kızıl Mağaraları, Çin'in Sincan Uygur Özerk Bölgesi'ndeki Bay İlçesindeki Kızıl kasabası yakınlarında bulunan bir dizi Budist kaya mağarasıdır. Site, Muzat Nehri'nin kuzey yakasında, Kuça'nın 65 kilometre batısında yer almaktadır. Bu alan İpek Yolu üzerinde yer alan bir ticaret merkeziydi. Mağaraların Çin'deki en eski büyük Budist mağara kompleksi olduğu ve 3. ve 8. yüzyıllar arasında gelişim gördüğü ifade edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Kumtura Mağaraları</span>

Kumtura Bin Buda Mağaraları, Çin'in Sincan Özerk Bölgesi'nde yer alan bir Budist mağara tapınak sitesidir. Site antik İpek Yolu üzerinde, Kuçar İlçesi'ndeki Kuça'nın 25 km batısında yer almaktadır. Beşinci yüzyıldan on birinci yüzyıla kadar tarihlenen 112 mağara tapınağı içermektedir. İslami fetihler sırasında ve daha sonra sitenin terk edilmesinden sonra ara sıra gerçekleştirilen yerleşimlerle hasar gören Kumtura, 1902 Otani seferi, Oldenburg ve Le Coq dahil olmak üzere Çin Orta Asyası'na yapılan erken yabancı seferler ile araştırıldı. Sonuncu seferde birkaç duvar resmi çıkarıldı ve bu buluntular Berlin'e götürüldü.

<span class="mw-page-title-main">Kızılkaya Mağaraları</span>

Kızılkaya Mağaraları (Çince: ), Kuçar, Sincan, Çin'de yer alan mağaralardır. Mağara kompleksinin içinde bir Budist Tapınağından yer almaktadır. Mağaradaki resimler MS 5. yüzyıla kadar tarihlendirilmektedir. Yakındaki diğer ünlü yerler Kızıl Mağaraları, Kumtura Mağaraları, Subaşı Tapınağı ve Simsim Mağaraları'dır.

Uygur mimarisi, 8. yüzyıldan itibaren yerleşik hayata ilk geçen Türk topluluğu olan Uygurların mimari tarihini ve günümüzde Uygurların yaşadıkları Sincan Uygur Özerk Bölgesi ve diğer bölgelerdeki özgün mimariyi kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Uygur resim sanatı</span>

Uygur resim sanatı, yerleşik hayata geçen ilk Türk topluluğu olan Uygurların duvar resimlerinden başlayarak, minyatürlerle devam ederek gerçekleştirdikleri resim sanatına dair tüm örnekleri kapsar.

Modern Sincan bölgesinin tarihi bölgesi, Tarım Havzası (Altışehi) olarak da bilinir) ve Çungarya'nın farklı alanlarından oluşuyordu ve Budizmi benimsemiş Hint-Avrupalı Toharlar ve Saka halkları tarafından yerleşim görüyordu. Han hanedanı ile Hiung-nu arasındaki savaşlar nedeniyle Batı Bölgeleri Himayesi olarak Han Hanedanı ve Tang Hanedanı ile Birinci, Batı ve Doğu Göktürk Kağanlığı Hanedanlık arasındaki savaşlar nedeniyle Batı'yı Pasifize Etme amacıyla yine Tang Hanedaın altında Genel Koruyucu olarak Çin egemenliğine girdiler. Tang Hanedanı, An Luan İsyanı'nın ardından Batı'yı ve Anxi'nin Dört Garnizonu'nu pesifize etmek için Genel Himaye'deki bölgedeki kontrolünü geri çekti ve bunun ardından bölgede yaşayan Türk halkları İslam'a geçti.

<span class="mw-page-title-main">Magura Mağarası</span>

Magura Mağarası, Bulgaristan'ın Vidin ilinde yer alan bir mağaradır. Magura'nın tarih öncesi duvar resimleri, olağanüstü ifade ve sanatsal derinliğe sahip olan ve Avrupa Post-Paleolitik dönemin en önemli sanat eserleri olarak kabul edilen İtalya'daki Grotta dei Cervi resimleriyle büyük benzerlik göstermektedir.

<span class="mw-page-title-main">Coliboaia Mağarası</span>

Coliboaia Mağarası, Romanya'nın Bihor ilindeki Câmpani'de yer alan Apuseni Tabiat Parkı içinde yer alan bir mağaradır. Radyokarbon tarihleme yöntemi ne göre günümüzden 32.000 - 35.000 yıl öncesine tarihlenen ve Paleolitik dönemin Orinyasiyen ve Gravettiyen kültürlerine karşılık gelen dönemlere tarihlenen resimlere ev sahipliği yapan mağara Orta Avrupa'nın bilinen en eski mağara resimlerini içermektedir.