İçeriğe atla

Berç Türker

Berç Türker
Türkiye Büyük Millet Meclisi
5., 6. ve 7. Dönem Milletvekili
Görev süresi
1 Mart 1935 - 14 Haziran 1946
Seçim bölgesi1935Afyonkarahisar
1939Afyonkarahisar
1943Afyonkarahisar
Kişisel bilgiler
Doğum 1871
İstanbul, Osmanlı Devleti
Ölüm 27 Temmuz 1949 (78 yaşında)
İstanbul, Türkiye

Kigork Berç Keresteci[1] (1871, İstanbul - 27 Temmuz 1949, İstanbul), Kurtuluş Savaşı'nda Mustafa Kemal'e ve Millî Mücadele'ye destekleri olmuş; TBMM 5. Dönem, TBMM 6. Dönem ve TBMM 7. Dönem'de (1935-1946) Atatürk'ün isteği ile Afyonkarahisar milletvekilliği yapmış, İstiklal Madalyası sahibi Türkiye Ermenisi iş insanı ve siyasetçidir.

Cumhuriyet döneminde milletvekilliği yapmış gayrimüslimlerden biridir. Türker soyadı kendisine, Soyadı Kanunu ile birlikte Atatürk tarafından verilmiştir.

Mustafa Kemal'in Bandırma vapuru ile Samsun'a doğru yola çıkmasından önce Paşa'nın avukatı Sadettin Ferit'e, "Siz, Paşa Hazretleri'nin hem avukatı hem -zannederim- yakın dostusunuz. Paşa Hazretleri'nin bindiği vapur, Boğaz dışında bir İngiliz torpidosu tarafından batırılacak. İkaz ediyorum. Lütfen Paşa Hazretleri'ne iletiniz, kıyıdan gidiniz." bilgisini ulaştırarak kendisini uyardığı ve hayatını kurtardığı yönünde bilgiler mevcuttur. Mustafa Kemal'in bu istihbarat üzerine Bandırma vapuru kaptanı İsmail Hakkı Bey'e "Mümkün olduğu kadar sahilden gitmemiz kabil midir?" diye sorduğu, kaptanın Karadeniz'e ilk kez çıktığını; nerelerin kayalık, nerelerin sığ olduğunu bilmediğini söylemesi üzerine, "O zaman pusula ile gideriz." dediği ancak geminin pusulasının da bozuk olduğunu öğrenmesi üzerine, "Ziyan yok. Allah büyüktür. Siz yine mümkün olduğu kadar sahili takip ediniz." dediği belirtilmektedir. Buna göre Atatürk, bu bilgiden ötürü yıllar sonra Keresteciyan'ı Türker soyadı ile ödüllendirmiştir.

Hayatı

1871 İstanbul doğumludur. Beş yaşındayken İstanbul Gümrüğü Şube Müdürü olan babası öldüğü için Maliye Tercüme Kalemi Müdürü olan amcası Bedros Keresteciyan tarafından yetiştirilmiştir. Osmanlı Devleti'nde Müslüman Türk entelektüeller tarafından basılan ilk gazete olan Tercüman-ı Ahval'de editör olarak da çalışan amcası, bu yolla Agâh Efendi, İbrahim Şinasi ve Namık Kemal gibi isimlerle bağlantı hâlinde olan bir kişiydi. Dil bilimci amcası Bedros Keresteciyan, yaklaşık yüz yıl sonra soydaşları Sevan Nişanyan'ın da kendi Türkçe etimolojik sözlüğünü hazırlarken yararlanacağı ilk etimolojik sözlüğünü hazırlamıştır.

Berç Keresteciyan önce Galatasaray Lisesini, daha sonra ise Robert Koleji bitirdi. Hayatının daha sonraki döneminde de iki yıl Maliye Bakanlığında çalıştıktan sonra 1890'larda Osmanlı Bankasında çalışmaya başladı. 1911 yılında Hilali Ahmer'in (Kızılay) üçüncü kez yeniden faaliyete geçirilmesi görevini üstlenenlerden biri olarak Cemiyetin Yüksek İdare Konseyi'nde yer aldı. Hilali Ahmer'deki tek gayrimüslim idare konseyi üyesiydi. 1910'lu yıllarda da Osmanlı Bankasının üç yöneticisinden biri olarak Hilal-i Ahmer Cemiyetindeki görevini de sürdürdü.

Kurtuluş Savaşı'nda Hilal-i Ahmer Cemiyetinin ikinci başkanı olarak Anadolu'ya takalarla ilaç sandıkları gönderme işini bizzat organize etti. Sakarya Savaşı'nın en kritik anlarından birinde de top ateşleme mekanizmaları satın alımı için Mustafa Kemal'in ricası üzerine aynı gün şahsi hesabından çekerek 15 bin lira yardım yaptığı belirtilmektedir. Savaştan sonra, beyaz şeritli İstiklal Madalyası ile ödüllendirildi. 1925 yılında Taksim Meydanı'nda İtalyan heykeltıraş Kanonika tarafından yapılan ünlü Cumhuriyet Anıtı'nın oluşturulması için kurulan heyette yer aldı.

Cumhuriyet'in ilk yıllarında Ziraat Bankasında uzman olarak çalıştı. Milletvekilliği döneminde, Hatay'ın Türkiye'ye bağlanması konusunda yaptığı tarihî meclis konuşması ile akıllarda kalmış, bu konuşma tutanaklara Ermeni asıllı birinin aynı zamanda bir Türk milliyetçisi olabileceğinin kanıtı olarak geçmiştir.

1949 yılında İstanbul'da öldü.

Kaynakça

  1. ^ "TBMM Albümü 1. Cilt (1920-1950)" (PDF). 10 Kasım 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 13 Kasım 2023. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Refet Bele</span> Türk asker ve siyasetçi

İbrahim Refet Bele, Türk asker ve siyasetçi. Kurtuluş Savaşı'na katılan ilk beş generalden birisidir. Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş yıllarında İçişleri Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı görevlerinde bulunmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Esat İleri</span> Türk siyasetçi

Mehmet Esat İleri, Türk siyasetçi, yazar ve öğretmendir.

<span class="mw-page-title-main">Ali Fuat Cebesoy</span> 6. Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanı

Ali Fuat Cebesoy, Türk asker ve siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Cevat Abbas Gürer</span> Türk asker ve siyasetçi

Mehmet Cevat Abbas Gürer, Türk asker, siyasetçi, Mustafa Kemal Paşa’nın başyaveri, Meclis-i Mebûsan ve TBMM I., II., III., IV. ve V. dönem Bolu milletvekili.

<span class="mw-page-title-main">İbrahim Talî Öngören</span> Türk asker, siyasetçi ve diplomat

İbrahim Edhem (Talî) Öngören, Türk hekim ve siyasetçi, diplomat.

<span class="mw-page-title-main">İbrahim Süreyya Yiğit</span>

İbrahim Süreyya Yiğit, Türk yönetici ve siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Bandırma Vapuru</span> Mustafa Kemal Atatürkü İstanbuldan Samsuna getiren gemi

Bandırma Vapuru Mustafa Kemal Atatürk'ü 9. Ordu Müfettişi olarak kurmayları ile birlikte İstanbul'dan Samsun'a getiren gemidir.

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Vasfi Süsoy</span> Siyasetçi

Mustafa Vasfi (Süsoy), Türk asker ve siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">İsmail Hakkı Durusu</span> Türk kaptan

İsmail Hakkı (Durusu), Mustafa Kemal Paşa ve maiyetini Samsun'a götüren Bandırma Vapuru'nun kaptanı.

<span class="mw-page-title-main">Lütfi Müfit Özdeş</span> Türk asker ve siyasetçi

Lütfi Müfit Özdeş, Türk asker ve siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı</span> Mustafa Kemalin Bandırma Vapuru ile yapılan yolculuk sonrası Samsuna ulaşması olayı

Mustafa Kemal'in Samsun'a çıkışı, 19 Mayıs 1919 tarihinde 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal'in Bandırma Vapuru ile yaptığı yolculuk sonrası Samsun'a ulaşması olayı. Bu olay Kurtuluş Savaşı'nın fiili başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Mecdi Boysan</span> Türk iş insanı

Mustafa Mecdi Nizami Baysan, Türk iş insanı, CHP Edirne eski milletvekili.

Bedros Keresteciyan Osmanlı dil bilimci, gazeteci, çevirmen, yazar ve Türk dilinin ilk etimolojik sözlük yazarıdır.

<span class="mw-page-title-main">Sadullah Güney</span>

Sadullah Güney Türk asker, bürokrat ve siyasetçi.

Mehmet Rasim Aktar, Türk siyasetçidir.

<span class="mw-page-title-main">Mustafa Naşit Uluğ</span> Türk siyasetçi

Naşit Hakkı Uluğ ya da Mustafa Naşit Uluğ, -, Türk siyasetçidir.

<span class="mw-page-title-main">Bandırma Vapuru ve Millî Mücadele Parkı Açık Hava Müzesi</span> açık hava müzesi

Bandırma Vapuru ve Millî Mücadele Parkı Açık Hava Müzesi, Samsun'un Canik ilçesinde bulunan ve 18 Mayıs 2003 tarihinde Bandırma Vapuru Müzesi adıyla açılan müze.

<span class="mw-page-title-main">Şükrü Okan</span> Türk amiral ve siyasetçi

Şükrü Okan,, Türk asker ve siyasetçi.

<span class="mw-page-title-main">Safiye Elbi</span> Türk hemşire

Safiye (Hüseyin) Elbi, Türk hemşire.

<span class="mw-page-title-main">Latife Bekir Çeyrekbaşı</span> Osmanlı-Türk siyasetçi, eğitimci ve aktivist

Latife Bekir Çeyrekbaşı veya Atatürk'ün verdiği soyadı ile Latife Işıkdoğdu, Osmanlı-Türk eğitimci, siyasetçi ve kadın hakları savunucusu.