İçeriğe atla

Belarus mimarisi

Belarus mimarisi, çeşitli tarihi dönemleri ve stilleri kapsar ve ülkenin karmaşık tarihini, coğrafyasını, dinini ve kimliğini yansıtır. Belarus'taki birkaç bina, kültürel miraslarının tanınması için UNESCO Dünya Mirası Alanları olarak belirlenmiş ve diğerleri geçici listeye yerleştirilmiştir.[1]

Kiev Knezliği dönemi

Şu anda Belarus olan topraklar, modern Ukrayna, Beyaz Rusya ve Rusya'nın atası olarak kabul edilen Kiev Knezliği uygarlığının bir parçasıydı. Polotsk Prensliği ve özellikle başkenti Polotsk, Belarus'un erken kültür merkeziydi. Polotsk'taki Ayasofya Katedrali, büyük ölçüde değiştirilmiş olmasına rağmen Beyaz Rusya'da hayatta kalan Rus mimarisinin bir örneğidir ve Polotsk'taki Aziz Eufrosyne Manastırı da bu dönemden kalmadır. Grodno'daki Kalozha Kilisesi de bu zamana tarihlenebilir.

Polonya-Litvanya Topluluğu

1307'de Polotsk Prensliği resmen Litvanya Büyük Dükalığı'na dahil edildi. 1386'da Polonya Krallığı Tacı ve Litvanya Büyük Dükalığı fiili bir şahsi birlik altında toplandı ve 1569 Lublin Birliği, Litvanya Büyük Dükalığı ve Polonya Krallığı'nın topraklarını tek bir devlet olan Polonya-Litvanya Birliği altında birleştirdi. Birlik dönemi, şu anda Beyaz Rusya, Polonya ve Litvanya olan topraklarda farklı Belarus Gotik mimari tarzının yükselişine tanık oldu. Bu binalardan bazıları müstahkem kiliselerden oluşur. Tarihçi Andrew Wilson, bu dönemde Belarus'ta benzersiz bir "Gotik-Ortodoks" mimari tarzının ortaya çıktığını gözlemledi. [2] Bu yapıların çoğu Ortodoks kilisesi olsa da, 1596'daki Brest Birliği'nden sonra birçok Belaruslu Doğu Katolik inancını benimsedi. Aziz Michael Kilisesi, Synkavichy ve Kutsal Bakire Meryem'in Doğuşu Kilisesi, Muravanka bu mimari tarzın iki güzel örneğidir.

Bu dönemde Belarus'ta günümüze kadar ayakta kalan birkaç güzel kale inşa edildi. Mir Kalesi ve Nesvizh Kalesi, hayatta kalan en önemli örneklerden ikisidir ve her ikisi de Polonya-Litvanya soylularının zengin ve güçlü Radziwill ailesine aittir. Halshany Kalesi gibi bu döneme ait diğer önemli kaleler bugün harap durumdadır. Barok mimarisi de bu dönemde Belarus'ta, özellikle batıdaki Grodno şehrinde, Vilnius'ta gelişen Vilna Barok tarzından etkilenerek ortaya çıkmaya başladı. [2] Slonim Sinagogu da bu dönemde Barok üslupta inşa edilmiştir.

Rus imparatorluğu

Gomel Sarayı, Büyük Katerina döneminde Pyotr Rumyantsev için inşa edilmiştir.

Polonya-Litvanya Topluluğu 17. ve 18. yüzyıllarda düşüşe geçerken, Polonya'nın Bölünmesi, modern Belarus topraklarının neredeyse tamamının gelişen Rus İmparatorluğu'na katılmasıyla sonuçlandı. Belarus'ta birkaç seçkin mimari eser bu zamandan kalmadır. Aslen Büyük Catherine döneminde seçkin general ve asilzade Pyotr Rumyantsev için inşa edilen Gomel Sarayı, görkemli bir örnektir. Bina, Romantizm ile Palladyan Mimarisinin etkilerinin sentezi ile dikkat çeker. 19. yüzyılın ortalarında tamamlanan Minsk Bölgesi'ndeki Priluki Sarayı, hala ayakta olup Rus İmparatorluğu'ndaki neo-Gotik mimari tarzın etkisini yansıtır. [3] Uniate Kilisesi'nin Rus İmparatorluğu tarafından bastırılmasından ve düşüşe geçmesinden sonra, Belarus'taki kiliseler 19. yüzyılda Rus Revival ve Neo-Bizans üsluplarında inşa edildi. [2] Nüfusun çoğu kırsalda kaldı ve ahşap kiliseler genellikle köylü toplulukları için ibadet yeri olarak hizmet etti. Zdzitava'daki St. Nicetas da dahil olmak üzere bu ahşap kiliselerin birçoğu UNESCO Dünya Mirası geçici listesine kaydedilmiştir.[4]

Bu dönemde Belarus'ta bölgedeki geniş Yahudi cemaatini yansıtan birçok sinagog inşa edildi. 20. yüzyıla gelindiğinde, Polonya, Litvanya ve Beyaz Rusya arasındaki sınır bölgelerini karakterize etmek için kendine özgü bir ahşap sinagog mimarisi tarzı ortaya çıktı. [5] Mağribi ve neo-Gotik formlar, şimdiki Beyaz Rusya'da sinagog mimarisinde yaygın süslemeler haline geldi. [5]

Sovyet mimarisi

1917'de Rus İmparatorluğu, Rus Devrimi'nin ortasında çöktü ve Bolşevikler iktidara geldi. 1922'de Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti , Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin kurucu cumhuriyetlerinden biri oldu. Belarus, İkinci Dünya Savaşı nedeniyle harap oldu ve birçok binanın yeniden inşa edilmesine ihtiyaç duyuldu. Savaşın ardından Doğu Avrupa'nın sınırları Stalin tarafından yeniden çizildi ve Beyaz Rusya Cumhuriyeti, Polonya'nın bir parçası olan birçok bölgeyi kazandı. Özellikle Minsk'te Stalinist dönemden kalma birçok bina ve anıt bulunur. Şehrin yüzde 80'i savaşta yok edildi ve daha sonra "geniş bulvarları ve özdeş Brutalist mimarisiyle mükemmel bir Sovyet şehri" olarak yeniden inşa edildi. [2] Barykina bu mimari tarzı 'Stalinist İmparatorluk' olarak adlandırdı ve Minsk'te gözlemlenebileceği gibi “meydanları, anıtları, büyük bulvarları ve devasa devlet binalarını” tercih ettiğini belirtiyor. [6] Eski şehirden geriye kalanların çoğu yıkıldı ve yerini Sosyalist Gerçekçiliğin hakim üslubuna uygun olarak "mükemmel 'sosyalist şehir'" aldı. [7] Yorumcular, Minsk'in merkezinin Stalinist doğasının eksiksizliğine dikkat çektiler; Barykina'ya göre, şehrin büyük bir bölümünün yıkılması, Sovyet kentsel tasarımcıları için tarihi bir kentsel "boş levha" (tabula rasa) yarattı. [6] Bununla birlikte, Hükûmet Konağı (1930-1934), Beyaz Rusya Ulusal Opera ve Balesi (1934-1938) ve Bilimler Akademisi Binası (1932-1939) dahil olmak üzere Minsk'te 1930'lardan kalma bazı önemli yapılar savaştan günümüze kadar gelebilmiştir. [7] Merkezden daha ileride, İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra dönemsel bir konut açığını gidermek için inşa edilmiş ahşap ev blokları görülebilir. [6] Tarihsel olarak Yahudi Nemiga bölgesi (Belarusça Nyamiha), Minsk'in en eski sinagogu ve erken bir Orta Çağ kalesinin muhtemel yeri de dahil olmak üzere, savaştan büyük ölçüde bozulmadan kurtuldu, ancak 1960'lar ve 1980'lerde yıkıldı. [6]

Minsk'in ana caddesi Bağımsızlık Bulvarı, Stalinist Mimarinin sayısız heybetli örneğiyle dikkat çekiyor. Minsk, II. Dünya Savaşı'nın ardından Kahraman Şehir statüsüyle ödüllendirildi ve 1950-1956 yılları arasında Bağımsızlık Caddesi ile Zakharau Caddesi'nin kesiştiği noktada Zafer Meydanı'na zaferi simgeleyen 38 metrelik gösterişli bir dikilitaş inşa edildi. [7] Brest Kalesi'ndeki Cesaret Anıtı gibi devasa anıtsal mimari eserler, Sovyet döneminde Belarus'un diğer bölgelerinde de inşa edildi.

Modern Beyaz Rusya

Belarus, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra bağımsızlığını kazandı. Bu zamandan beri birçok mimari yapı inşa edildi. Minsk'teki önde gelen Cumhuriyet Sarayı, 1980'lerde tasarlandı, ancak 2001'e kadar tamamlanmadı ve geçmiş nesillerin Stalinist mimari tarzını koruyor. [6] Belirgin ve muazzam Belarus Ulusal Kütüphanesi, Minsk'te sıra dışı bir eşkenar dörtgen biçimli bir mimari dönüm noktasıdır. 23 katlı, 73,6 metre yüksekliğindeki bina, yaklaşık 2.000 okuyucu alabiliyor ve 500 kişilik bir konferans salonuna sahip. Kütüphanenin yeni binası mimarlar Mihail Vinogradov ve Viktor Kramarenko tarafından tasarlandı ve Haziran 2006'da açıldı.[8]

Turau Aziz Cyril Kilisesi ve Londra'daki Woodside Park'taki Belarus Halkının Tüm Koruyucu Azizleri, Belarus Rum Katolik Kilisesi azınlığına ait Belarus kilise mimarisinin modern bir yeniden tasavvurudur ve 2016 yılında tamamlanmıştır. Mimar Tszwai So tarafından tasarlanan bina, mimari nitelikleriyle beğeni topladı ve birçok tasarım ödülü kazandı.[9][10][11]

Dipnotlar

  1. ^ "Belarus". UNESCO World Heritage Centre. 4 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Mart 2021. 
  2. ^ a b c d Wilson 2011.
  3. ^ Yamshanov, Goryunov & Murgul 2015.
  4. ^ "Five Wooden Churches in Brest Oblast Proposed for UNESCO Heritage List". Pravoslavie.Ru. 28 Eylül 2016. 14 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Mart 2021. 
  5. ^ a b Bergman 2011.
  6. ^ a b c d e Barykina 2008.
  7. ^ a b c Cepaitiene 2015.
  8. ^ "Национальная библиотека Республики Беларусь - ГПО "Минскстрой"". www.minskstroy.by (İngilizce). 28 Temmuz 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Temmuz 2018. 
  9. ^ "WHAT'S ON - BELARUSIAN MEMORIAL CHAPEL". londonfestivalofarchitecture.org. 3 Haziran 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Haziran 2016. 
  10. ^ "New London Awards Winners 2017". 13 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Temmuz 2017. 
  11. ^ "Белорусская мемориальная часовня в Лондоне номинирована на премию имени Миса ван дер Роэ - 2019" [The Belarusian memorial chapel has been nominated for the Mies Van der Rohe Award 2019]. tvr.by. National State Television and Radio Company of the Republic of Belarus. 12 Kasım 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 11 Kasım 2018. 

Kaynakça

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Belarus</span> Doğu Avrupada bir ülke

Belarus, resmî adıyla Belarus Cumhuriyeti (Belarusça:

<span class="mw-page-title-main">Minsk</span> Beyaz Rusyanın başkenti

Minsk, Belarus'un başkentidir. Şehir 409,5 km² alanda kuruludur. 2021 yılındaki nüfusu yaklaşık 2.009.786 kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti</span>

Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1917 Ekim Devrimi ile kurulan Sovyetler Birliği'ni oluşturan 15 cumhuriyetten biridir. 30 Aralık 1922'de imzalanan Sovyetler Birliği kuruluş anlaşmasını imzalayan devletlerden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Belarus tarihi</span>

Belarus tarihi Belarus'un tarih öncesi dönemlerden günümüze kadar uzanan tarihini kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Barok mimari</span> mimari bir akım

Barok mimari, 16. ve 18. yüzyıllarda gelişen ve müzik, resim ve edebiyat alanından sonra mimaride de kendine önemli ölçüde yer edinen akımdır. İtalyan kiliselerinde gücünü tanrı ve mitoloji taslaklarından alan ve işlemeli duvarlar, görkemli bahçelerle donatılmış mimari yapıdır.

<span class="mw-page-title-main">Grodno Guberniyası</span>

Grodno Guberniyası, Rus İmparatorluğu'nun guberniyalarından biriydi. Guberniya, günümüz Grodno Oblastı ve çevresini kapsamaktaydı. Guberniyanın merkezi Grodno idi.

Belarus diasporası, Belarus dışında yaşayan ve kendisini bu adla değerlendiren Belaruslulara verilen genel ad. Farklı araştırmalara göre, Beyaz Rusya Cumhuriyeti dışında yaşayan 2,5 ila 3,5 milyon arasında Beyaz Rus kökenli insan yaşamaktadır. Beyaz Rusların en yoğun olduğu ülkeler Rusya, ABD, Ukrayna, Kazakistan, Letonya, Kanada, Brezilya, Polonya, Litvanya, Moldova, Avustralya ve Estonya'dır.

<span class="mw-page-title-main">Batı Belarus</span>

Batı Belarus veya Batı Beyaz Rusya, uluslararası barış antlaşmaları uyarınca iki savaş arası dönemde İkinci Polonya Cumhuriyeti'ne ait bölgeyi içeren modern Belarus'un tarihi bir bölgesidir. 1939 Polonya'nın Nazi-Sovyet işgalinden önce Kresy bölgesinin kuzey bölümünü oluşturuyordu. Avrupa'da II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinin ardından, Batı Belarus toprakları Müttefik Devletler tarafından Sovyetler Birliği'ne teslim edilirken, çevresi olan Białystok şehri Polonya'ya iade edildi. 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasına kadar Batı Belarus, Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin önemli bir bölümünü oluşturdu. Bugün, egemen Belarus Cumhuriyeti''nin batı bölümünü oluşturmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Belarus Devlet Sınır Komitesi</span>

Beyaz Rusya Devlet Sınır Komitesi ya da kısaca GPK Beyaz Rusya sınırlarını yöneten ve koruyan devlet kurumu. Belarus'a bağlı olan kurumun silahlı paramiliter gücü Sınır Muhafız Servisi'dir. Bu birlikler komitenin kararlarını ve politikalarını uygular. Bu hizmet Rusya, Ukrayna, Polonya, Litvanya ve Letonya ile olan sınırları kapsar.

<span class="mw-page-title-main">Litvanya-Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti</span>

Litvanya-Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti veya Lit-Bel (Lit-Bel), 1919'da yaklaşık beş ay boyunca günümüz Belarus ve Doğu Litvanya topraklarında var olan Sovyet sosyalist cumhuriyetti. Eski Litvanya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile Beyaz Rusya Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin birleşmesiyle kuruldu. Sovyet-Polonya Savaşı sırasında Polonya ordusunun Doğu Litvanya topraklarını ele geçirmesiyle birlikte cumhuriyet dağıldı.

<span class="mw-page-title-main">Belarus Gotiği</span>

Belarus Gotiği, modern Belarus, Litvanya ve Doğu Polonya'nın bazı bölümlerinde 15. ve 16. yüzyıllarda inşa edilen dini binaların mimari tarzıdır. Terim tartışmalıdır ve Belarus milliyetçiliğinin bir ürünü olarak görülüyor ve bu yüzden sadece Belarus tarihçileri tarafından kullanılıyor. Litvanya Büyük Dükalığı'nın Slav bölgelerinde, birçoğunun günümüz Belarus'unu oluşturan, Doğu Ortodoks cemaatleri ve toprak ağaları için bazı Gotik binaların inşa edildiği gerçeğini açıklamaktadır. Bu binalar, yüksek kuleler, uçan payandalar, sivri kemerler ve tonozlu tavanlar gibi tipik gotik mimariye sahip olsa da, aynı zamanda Orta ve Batı Avrupa standartlarına göre tipik gotik olarak kabul edilmeyen unsurlar da içerir.

<span class="mw-page-title-main">Ayasofya Katedrali (Polotsk)</span>

Polotsk'taki Kutsal Bilgelik Katedrali, Prens Vseslav Briacheslavich (1044-1101) tarafından 1044 ve 1066 yılları arasında inşa edilen bir katedraldir. Polota Nehri ile Batı Daugava Nehri'nin kentin doğu tarafında birleştiği yerde yer almaktadır ve muhtemelen Belarus'taki en eski kilisedir.

<span class="mw-page-title-main">Belarus-Litvanya ilişkileri</span>

Belarus-Litvanya ilişkileri, Belarus ve Litvanya arasındaki dış ilişkilerdir. Ülkeler, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından kısa bir süre sonra, 24 Ekim 1991'de diplomatik ilişkiler kurdu. İki ülke 680 kilometre ortak sınırı paylaşıyor. Vilnius, Avrupa Beşeri Bilimler Üniversitesi, Svyatlana Tsihanouskaya gibi Belaruslu mülteciler gibi çok sayıda Belarus sivil toplum kuruluşuna ev sahipliği yapıyor. İki ülkenin Konstanti Kalinovski gibi paylaştığı ulusal kahramanların izlerinin yanı sıra Litvanya, Belarus edebiyatının doğum yeri olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">2021-2022 Belarus-Avrupa Birliği sınır krizi</span>

2021-2022 Belarus-Avrupa Birliği sınır krizi, başta Irak ve Afrika'dan olmak üzere on binlerce göçmenin Belarus sınırları üzerinden Litvanya, Letonya ve Polonya'ya akın etmesinden oluşan bir göçmen krizidir. Kriz, 2020 Belarus devlet başkanlığı seçimi, 2020-21 Belarus protestoları, Ryanair'in 4978 sefer sayılı uçuşu olayı ve Krystsina Tsimanouskaya'nın zorla ülkesine geri gönderilme girişiminin ardından Belarus-Avrupa Birliği ilişkilerindeki bozulmayı ciddi şekilde tetikledi.

<span class="mw-page-title-main">Belarus'taki Polonyalılar</span>

Belarus'taki Polonyalılar, 2019 nüfus sayımına göre resmi olarak 288.000 kişidir. Ancak Polonya Dışişleri Bakanlığı'na göre bu sayı 1.100.000 kadar yüksektir. Toplam nüfusun yaklaşık %3,1'i ile Ruslardan sonra ülkedeki en büyük ikinci etnik azınlığı oluşturuyor. Tahminen 205.200 Belarus Polonyalısı büyük yerleşim yerlerinde ve 82.493'ü daha küçük yerleşim yerlerinde yaşıyor ve kadınların sayısı erkeklerin sayısını 33.905 kişi kadar aşıyor. ABD'deki Polonyalı sivil toplum kaynakları tarafından yapılan bazı tahminler, 1989'da Sovyet yetkilileri altında 413.000 Polonyalı ile yapılan bir önceki ankete atıfta bulunarak daha yüksek sayıda olduklarını belirtiyor.

<span class="mw-page-title-main">Konstanty Kalinowski</span> asilzade, siyasi aktivist, gazeteci, Ocak isyancısı

Wincenty Konstanty Kalinowski, Belaruslu yazar, gazeteci, avukat ve

<span class="mw-page-title-main">Belarus'taki Yahudilerin tarihi</span>

Belarus'taki Yahudilerin tarihi, 8. yüzyılın başlarından itibaren başlar. Yahudiler, modern Belarus topraklarının her yerinde yaşadılar. Yahudiler, 20. yüzyılın ilk yarısında ülkedeki üçüncü en büyük etnik gruptu. 1897'de Belarus'un Yahudi nüfusu 910.900 kişiydi ve toplam nüfusun %14.2'sine eşitti. Polonya-Sovyet Savaşı'nın (1919-1920) ardından, Riga Antlaşması hükümlerine göre Belarus, Doğu Belarus ve Batı Belarus olarak ikiye bölündü ve 350.000-450.000 Yahudinin Polonya tarafında kalmasına sebep oldu.

Belarus direniş hareketleri, çağdaş Belarus topraklarındaki direniş hareketleridir. Belarus'ta direnişin ortaya çıkmasındaki en büyük etken bölgedeki savaşların bölgesel ekonomiye büyük bir darbe vurmasıydı. Ayrıca Rus orduları, kaçak köylülerin geri dönmesi bahanesiyle Polonya-Litvanya Birliği altındaki Belarus topraklarına akınlar düzenliyordu. 18. yüzyılın ortalarında, modern Belarus topraklarında direniş neredeyse kalıcı hale geldi.

Estonya mimarisi, kalelerle öne çıkan antik dönem ve çeşitli tarzlarda mimari örneklerinin inşa edildiği Hristiyanlığın yayılmasından sonraki dönem olarak iki bölüme ayrılabilmektedir.

2020-21 Kubak Belarusi, Belarus futbolunda kupa organizasyonunun 30. sezonudur. 16 Mayıs 2020'de ilk tur mücadeleleriyle başlayan turnuva, 23 Mayıs 2021'deki final maçıyla sona erdi. Merkez Stadyumu'nda oynanan finalde; BATE Borisov, İslaç Minsk Rayon'u 2-1 mağlup etti. BATE böylece Belarus Kupası'nı 5. kez müzesine götürdü.