İçeriğe atla

Beş yıllık plan

Beş Yıllık Plan, şu anlamlara gelebilir:

  • Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı: 17 Nisan 1934 tarihinde Türkiye'de yürürlüğe konulan, 1934-1939 yılları arasında sanayi gelişiminin hedeflendiği plan.
  • İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı: Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'ndan sonra uygulanması tasarlanan, fakat II. Dünya Savaşı'nın başlaması nedeniyle uygulamaya konulamayan ekonomik plan. Yerine askerî savunma planı yürürlüğe girmiştir.
  • Birinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği Komünist Partisi genel sekreteri Josef Stalin yönetimi döneminde 1928-1932 yılları arasında gerçekleştirilen ekonomik hedefler listesi.
  • İkinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1933-1937 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • Üçüncü Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1938-1942 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • Dördüncü Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde II. Dünya Savaşı sonrası 1946-1950 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • Beşinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1951-1955 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • Altıncı Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): 1956 yılındaki Sovyetler Birliği Komünist Partisi 20. Kongresi'nde açıklanan sanayi geliştirme planı.
  • Yedinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1959-1965 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • Sekizinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1966-1970 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • Dokuzuncu Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1971-1975 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • Onuncu Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1976-1980 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • On birinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1981-1985 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • On ikinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği): Sovyetler Birliği'nde 1986-1990 arasında yürürlüğe konulan ekonomik plan.
  • On üçüncü Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği):Sovyetler Birliği'nde 1991-1995 arasında yürürlüğe konulması planlanan ekonomik plan. Sovyetler Birliği'nin dağılması sonucu gerçekleşmedi.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Komünist parti</span> işçi sınıfının önderliğinde üretim araçlarının mülkiyetinin kolektifleştirilmesini hedefleyen siyasi parti

Komünist parti, işçi sınıfının önderliğinde üretim araçlarının mülkiyetinin kolektifleştirilmesini hedefleyen ve tüm dünyada herkesten yeteneğine göre, herkese ihtiyacı kadar ilkesi doğrultusunda sınıfsız, sınırsız ve sömürüsüz bir dünya kurmayı amaçlayan yasal veya yasa dışı olarak örgütlenen, silahlı kanadı da bulunabilen siyasi parti.

<span class="mw-page-title-main">Alexander Dubček</span> Çekoslovak Komünist Partisinin ilk sekreteri

Alexander Dubček, Slovak asıllı Çekoslovak devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">Leonid Brejnev</span> 1964ten 1982ye kadarki Sovyetler Birliği lideri

Leonid İlyiç Brejnev, Ukraynalı Sovyet politikacıdır. 1964-1982 yılları arasında Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri olarak SSCB'yi yönetmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Komintern</span> uluslararası kuruluş

Komintern 1919 Martında, savaş komünizmi döneminin (1918-1921) ortasında Vladimir Lenin ve Sovyetler Birliği Komünist Partisi tarafından kurulan, "silahlı kuvvetler de dahil tüm mümkün araçlarla uluslararası burjuvaziyi yıkmak ve devletin tamamen yok oluşu için bir geçiş aşaması demek olan Uluslararası Sovyet Cumhuriyetini yaratmak için" mücadele etme amacı güden uluslararası bir komünist örgüt.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği Komünist Partisi</span> Sovyetler Birliğini yöneten parti

Sovyetler Birliği Komünist Partisi, Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi'nin Bolşevik kanadınca kurulan ve 1917 Büyük Ekim Sosyalist Devrimi'nden sonra 1991 yılına dek Sovyetler Birliği'ni yöneten parti. Rusya Sosyal Demokrat İşçi Partisi olarak iktidara gelen parti 1918 yılında Komünist Parti adını aldı.

<span class="mw-page-title-main">Macaristan Halk Cumhuriyeti</span> 1949-1989 yılları arasında Macaristanda hüküm sürmüş eski komünist devlet.

Macaristan Halk Cumhuriyeti, Macaristan'ın 1949'dan 1989 yılına kadar yani Sovyetler Birliği'nin rehberliğindeki komünist dönemde kullanılan resmi ismiydi. Komünizme karşıt geniş hareketin yapıldığı ilk yer Macaristan Halk Cumhuriyeti'dir. Bu hareketteki Macarlar özgürlük, demokrasi ve politik baskıya son verilmesini talep ediyorlardı. Kızıl Ordu'nun ülkeye müdahalesi ile hareketin liderleri öldürüldüler. Devlet, 1989 yılına kadar varlığını sürdürdü. 1989 yılında rejime karşı güçler birleşerek komünist rejime son verilmesine zorladılar. Macaristan Halk Cumhuriyeti kendini Macar Sovyet Cumhuriyeti'nin vârisi olarak görmekteydi. Macar Sovyet Cumhuriyeti 1919'da kurulan ve Sovyet Rusya'dan sonraki ikinci komünist devlettir.

<span class="mw-page-title-main">Aleksey Kosıgin</span>

Aleksey Nikolayeviç Kosigin -(21 Şubat 1904, Sankt-Peterburg, Rusya Çarlığı - 18 Aralık 1980, Moskova, SSCB) - Rus siyasetçi. Rusya Federatif Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti Halk Komiserleri Konseyi Başkanı (1943-1946). Sovyetler Birliği Bakanlar Kurulu Başkanı (1964-1980). Sovyetler Birliği Komünist Partisi üyesi. Komünist Parti Merkez Komitesi üyesi (1939-80). Politbüro üyesi (1960-1980). Yüksek Sovyet meclisi üyesi(1946-1980). Soğuk Savaş sırasında uluslararası devlet adamı.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği tarihi</span> Devlet Tarihçesi

Sovyetler Birliği tarihi, Rus İmparatorluğu'nun 1917'deki Ekim Devrimi'yle yıkılmasının ardından başlayan Bolşevik-Menşevik mücadelesinin Bolşeviklerin lehine sonuçlanmasıyla 1922'de aynı topraklar üzerinde kurulan ve 1991'e değin varlığını koruyan devlet. Avrupa'nın doğu kesimiyle, Asya'nın kuzey kesimi boyunca yayılan SSCB, son yıllarında 22.403.000 km2'lik yüzölçümüyle dünyanın en büyük ülkesiydi.Nüfus bakımından da 293.047.571 kişiyle 3. sırada yer alıyordu. Aynı zamanda dünyanın başlıca siyasi ve askerî güçlerinden biri olan Sovyetler Birliği, batısında Norveç, Finlandiya, Baltık Denizi, Polonya, Çekoslovakya, Macaristan ve Romanya, güneyinde Karadeniz, Türkiye, İran, Afganistan, Çin, Moğolistan ve Kuzey Kore yer alıyordu. Kuzey ve doğu sınırlarını ise Arktik Okyanusu ve Büyük Okyanus çiziyordu. Birliğin başkenti Moskova, para birimi Sovyet rublesiydi.

<span class="mw-page-title-main">Yeni Ekonomi Politikası</span> NEP (Novoya ekonomi çeskaya politikası)

Yeni Ekonomi Politikası,, Rus ekonomisini çöküşten kurtarmak amacıyla Lenin tarafından ortaya konan ekonomik politikadır. Bazı özel işletmelere izin verilerek NEP sayesinde küçük işletmelerin kapitalizmde olduğu gibi kâr mantığıyla devam etmesini içeren politikada sosyalist devlet, bankaları, büyük sanayi kuruluşlarını ve dış ticareti tekel olarak kontrol etmeye devam etmiştir. NEP, Sovyetler Birliği Komünist Partisi 10. Kongresinde kararlaştırılmış ve resmi olarak 21 Mart 1921 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu kararla köylülerden zorla alınan fazla tarımsal ürün alımı durdurulmuş, bunun yerine ürün üzerinden vergi alınmaya başlanmıştır. Sanayi kuruluşlarıyla ilgili ek kararlarla politika netleştirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Marshall Planı</span> Amerikan merkezli ekonomik yardım planı

Marshall Planı, II. Dünya Savaşı sonrasında 1947 yılında önerilen ve 1948-1951 yılları arasında yürürlüğe konmuş ABD kaynaklı, antikomünist hedefleri olan bir ekonomik yardım paketidir. 16 ülke, bu plan uyarınca ABD'den ekonomik kalkınma yardımı almıştır.

Doğu Bloku ekonomileri, II. Dünya Savaşı'nın ardından Doğu Avrupa’da bulunan Kızıl Ordu birlikleri denetimindeki topraklarda Sovyetler Birliği iktidarının ve yerel komünist örgütlerin ekonomik ve toplumsal tercihleri doğrultusunda kurulan ve Doğu Bloku olarak adlandırılan ülkelerin ekonomik durumlarını anlatır.

<span class="mw-page-title-main">Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı</span> 17 Nisan 1934 yılında yürürlüğe giren sanayi gelişimin hedeflendiği plan

Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı, 17 Nisan 1934 tarihinde Türkiye'de yürürlüğe konulan, 1934-1938 yılları arasında sanayi gelişiminin hedeflendiği plandır.

Tüm Birlik Komünist Partisi (Bolşevik) 18. Kongresi 10 Mart ile 21 Mart 1939 tarihleri arasında Moskova'da toplanmıştır. 18. Merkez Komite de bu kongrede seçilmiştir.

İkinci Beş Yıllık Sanayi Planı, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı'ndan sonra uygulanması tasarlanan ekonomik plan. II. Dünya Savaşı'nın başlaması nedeniyle uygulamaya konulamamış, yerine savunma planı yürürlüğe girmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Devlet Planlama Komitesi</span>

Devlet Planlama Komitesi, bilinen adıyla Gosplan , Sovyetler Birliği'nin ekonomik planlamasından sorumlu olan ajanstır. 1921 yılında kurulmuştur ve 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılmasına kadar varlığını sürdürmüştür, Gosplan temel olarak Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği ekonomisine bağlı olan Sovyetler Birliği Ulusal Ekonomisinin Beş Yıllık Planlarını kurmuş ve yönetmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Birinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği)</span>

Birinci Beş Yıllık Plan (Rusça:  I пятилетний план, первая пятилетка, Sovyetler Birliği Komünist Partisi genel sekreteri Josef Stalin yönetimi döneminde 1928-1932 yılları arasında gerçekleştirilen ekonomik hedefler listesi. Plan, tek ülkede sosyalizm kuramı gereği Sovyetler Birliği ekonomisine atılım yaptırmayı amaçladı.

<span class="mw-page-title-main">Altıncı Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği)</span>

Altıncı Beş Yıllık Plan veya tam adıyla SSCB Ulusal Ekonomisinin Geliştirilmesi için Altıncı Beş Yıllık Plan, Sovyetler Birliği Komünist Partisi genel sekreteri Nikita Kruşçev tarafından 1956 yılındaki Sovyetler Birliği Komünist Partisi 20. Kongresi'nde açıklanan Sovyetler Birliği ekonomisini geliştirmek için başlatılan sanayi geliştirme planı. Genel olarak kamulaştırma, 1956-1962 ücret reformu ile beraber ücret sisteminin standartlaştırılması ve Sovyet halkının yaşam standartları üzerine değişikleri içerir.

<span class="mw-page-title-main">Sekizinci Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği)</span>

Sekizinci Beş Yıllık Plan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'nin 1966-1970 yılları arasında üretim hedeflerini ekonomiyi yönetmek için hazırladığı planlar dizisi. Planda özellikle taşıt ve araçlarda olmak üzere, endüstriyel üretim için yüksek hedefler konuldu. Sekizinci Beş Yıllık Plan içeriğiSovyetler Birliği Komünist Partisi Merkez Komitesi ve Parti'nin 23. Kongresi tarafından onaylandı, ancak kesin olarak hiçbir nihai versiyonu Sovyetler Birliği Yüksek Sovyeti tarafından onaylanmadı.

<span class="mw-page-title-main">Onuncu Beş Yıllık Plan (Sovyetler Birliği)</span> Sovyetler Birliğinde ekonomiyi güçlendirmek için planlanan ekonomik plan

Onuncu Beş Yıllık Plan veya resmi adıyla Kalite ve Verimlilik Planı, 1976-1980 yılları arasında ülke ekonomisini güçlendirmek için planlanan ekonomik hedefler planı. Plan, Bakanlar Konseyi Başkanı Aleksey Kosigin tarafından Sovyetler Birliği Komünist Partisi'nin 25. Kongresi'nde sunuldu.

<span class="mw-page-title-main">Polonya tarihi (1945–89)</span>

Polonya'nın 1945'ten 1989'a kadar olan tarihi, II. Dünya Savaşı'nın sona ermesinden sonra Polonya'ya dayatılan komünist yönetim dönemini kapsar. Bu yıllar, genel sanayileşme, kentleşme ve yaşam standardında pek çok iyileştirmeyi barındırırken, erken dönem Stalinist baskılar, toplumsal huzursuzluk, siyasi çekişmeler ve şiddetli ekonomik zorluklarla gölgelendi.