İçeriğe atla

Bağışıklık uyarıcılar

Bağışıklık uyarıcılar (İngilizce: Immunostimulant ) bağışıklık sisteminin veya bileşenlerinin aktivasyonunu indükleyerek veya bileşenlerinden herhangi birinin aktivitesini arttırarak uyaran maddelerdir (ilaçlar ve besinler) . Dikkate değer bir örneği, granülosit makrofaj koloni uyarıcı faktördür .

Sınıflandırma

İmmünostimülanlar iki ana kategoride değerlendirilir:[1]

  1. Özgül Bağışıklık Uyarıcılar aşılar veya herhangi bir antijen gibi bağışıklık yanıtında antijenik özgüllük sağlar.
  2. Özgül olmayan Bağışıklık Uyarıcılar antijenin bağışıklık yanıtını artırmak için antijenik özgüllükten bağımsız olarak hareket eder ya da antijenik özgüllük olmadan bağışıklık sisteminin bileşenlerini uyarır. Adjuvanlar ve özgül olmayan immünostimülatörler gibi

Özgül olmayan

Birçok endojen madde, özgül olmayan bağışıklık uyarıcılarıdır. Örneğin, kadın cinsiyet hormonlarının hem adaptif[2] hem de doğuştan gelen bağışıklık tepkilerini uyardığı bilinmektedir.[3][4][5][6]

Lupus eritematozus gibi bazı otoimmün hastalıklar kadınları daha çok tercih eder ve başlangıçları sıklıkla ergenliğe denk gelir. Özellikle prolaktin, büyüme hormonu ve D vitamini gibi diğer hormonların da bağışıklık sistemini düzenlediği görülmüştür,[7][8]

Bazı yayınlar, özgül olmayan bağışıklık sisteminin bir bağışıklık uyarıcısı olarak deoksikolik asidin (DCA) etkisine işaret eder[9][10][11]

Bu yayınlara göre, insan vücudunda yeterli miktarda DCA, spesifik olmayan bağışıklık sisteminin iyi bir bağışıklık tepkisine denk gelir.

Çeşitli ürünlerin pazarlamacıları ve kiropraktörler, homeopatlar ve akupunktur uzmanları gibi alternatif tıp sağlayıcıları tarafından bağışıklık sistemini uyarmak veya "artırmak" için yapılan iddialar, genellikle anlamlı bir açıklama ve anlamlı bir etkinliğin kanıtlarından yoksundur.[12]

Endojen immünostimülanlar

  • Makrofajların uyarıcısı olan deoksikolik asit

Yapay immünostimülanlar

Kaynakça

  1. ^ Kumar (2011). "A review on immunostimulatory plants". Journal of Chinese Integrative Medicine. 9 (2): 117-128. doi:10.3736/jcim20110201. PMID 21288444. 
  2. ^ Strober, Warren; Russell, Michael W.; Kelsall, Brian L.; Cheroutre, Hilde; Lambrecht, Bart N., (Ed.) (2015). "Endocrine Regulation of the Mucosal Immune System in the Female Reproductive Tract". Mucosal Immunology. 4th. Academic Press. ss. 2141-2156. doi:10.1016/B978-0-12-415847-4.00110-5. ISBN 978-0-12-415847-4.  r eksik |soyadı1= (yardım)
  3. ^ Lang (December 2004). "Estrogen as an immunomodulator". Clinical Immunology. 113 (3): 224-230. doi:10.1016/j.clim.2004.05.011. PMID 15507385. 
  4. ^ Moriyama (1 Temmuz 1999). "Secretory leukocyte protease inhibitor (SLPI) concentrations in cervical mucus of women with normal menstrual cycle". Molecular Human Reproduction. 5 (7): 656-661. doi:10.1093/molehr/5.7.656. PMID 10381821. 
  5. ^ Cutolo (September 2004). "Sex hormones influence on the immune system: basic and clinical aspects in autoimmunity". Lupus. 13 (9): 635-638. doi:10.1191/0961203304lu1094oa. PMID 15485092. 
  6. ^ King (1 Şubat 2000). "Presence of secretory leukocyte protease inhibitor in human endometrium and first trimester decidua suggests an antibacterial protective role". Molecular Human Reproduction. 6 (2): 191-196. doi:10.1093/molehr/6.2.191. PMID 10655462. 
  7. ^ Dorshkind (1 Haziran 2000). "The Roles of Prolactin, Growth Hormone, Insulin-Like Growth Factor-I, and Thyroid Hormones in Lymphocyte Development and Function: Insights from Genetic Models of Hormone and Hormone Receptor Deficiency". Endocrine Reviews. 21 (3): 292-312. doi:10.1210/edrv.21.3.0397. PMID 10857555. 
  8. ^ Nagpal (1 Ağustos 2005). "Noncalcemic Actions of Vitamin D Receptor Ligands". Endocrine Reviews. 26 (5): 662-687. doi:10.1210/er.2004-0002. PMID 15798098. 
  9. ^ Vlček (1 Mayıs 1971). "Evidence of the Participation of Deoxycholate in Cancer Immunity". Zeitschrift für Naturforschung B. 26 (5): 419-424. doi:10.1515/znb-1971-0509. PMID 4398280. 
  10. ^ Vlček (1972). "Potentiation of the immune response with DCA". Praktický Lékař (Çekçe). 52: 326-330. 
  11. ^ Chyle (1982). "Regulation of the immune response with DCA". Sborník Lékařský (Çekçe). 84: 212-218.  (English summary)
  12. ^ Hall (July-August 2020). "How You Can Really Boost Your Immune System". Skeptical Inquirer. Amherst, New York: Center for Inquiry. 21 Ocak 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Ocak 2021. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Bağışıklık sistemi</span> canlılarda hastalıklara karşı koruma sağlayan biyolojik savunma sistemi bütünü

Bağışıklık sistemi, bir canlıdaki hastalıklara karşı koruma yapan, patojenleri ve tümör hücrelerini tanıyıp onları yok eden işleyişlerin toplamıdır. Sistem, canlı vücudunda geniş bir çeşitlilikte, virüslerden parazitik solucanlara, vücuda giren veya vücutla temasta bulunan her yabancı maddeye kadar tarama yapar ve onları, canlının sağlıklı vücut hücrelerinden ve dokularından ayırt eder. Bağışıklık sistemi, çok benzer özellikteki maddeleri bile birbirinden ayırabilir, örneğin; bir amino asidi farklı olan proteinleri bile birbirinden ayırabilecek özelliğe sahiptir. Bu ayrım, patojenlerin konak canlıdaki savunma sistemine rağmen enfeksiyon yapmaları için yeni yollar bulmalarına, bazı uyumlar sağlamalarına neden olacak kadar karmaşıktır. Bu mücadelede hayatta kalmak için patojenleri tanıyan ve onları etkisizleştiren bazı mekanizmalar gelişmiştir. Doğadaki tüm canlılar kendilerinden olmayan doku, hücre ve moleküllere karşı savunma sistemlerine sahiptirler. Hatta bakteriler gibi basit tek hücreli canlılarda da onları viral enfeksiyonlara karşı koruyan enzim sistemleri bulunur. Yüksek canlılardaysa çok daha karmaşık bir bağışıklık sistemi vardır. Omurgalılarda bağışıklık sistemi özel işlevlere sahip çok sayıda farklı hücre ve molekül içermektedir.

<span class="mw-page-title-main">Toll benzeri reseptör</span> doğuştan gelen bağışıklık sisteminde kilit rol oynayan protein sınıfı

Toll benzeri reseptör ya da almaç, mikroplardan kaynaklanan, yapısal olarak korunmuş moleküller deri veya bağırsak mukozası gibi fiziki bariyerleri aştığında, bu molekülleri tanıyan tek membran boyunca uzanmış, katalitik-olmayan reseptörlerin bir sınıfıdır. Bu yapıların doğuştan gelen bağışıklık sisteminde anahtar rol oynadıkları düşünülmektedir.

Kompleman sistem, Komplement sistemi veya tamamlayıcı sistem, bir canlıdan patojenlerin temizlenmesine yardım eden biyokimyasal bir kaskaddır. Bağışıklık sisteminin bir canlının yaşamı süresindeki gidişlerle değişmeyen ve uyum sağlamayan doğuştan gelen bağışıklık sistemine ait geniş kısımlarıdır. Bununla beraber edinilmiş bağışıklık sistemiyle birlikte işleme konulup, eyleme geçirilebilir.

Bağışıklık yetmezliği veya bağışıklık eksikliği, bağışıklık sisteminin herhangi bir nedenle baskılanması ve doğal davranışlarının kısıtlanması sonucunda savunma sistemi elemanları arasındaki koordinasyonun bozulması olgusudur. Memelilerin fizyolojik savunma sistemi 3 ana parçadan oluşur:

<span class="mw-page-title-main">TSH</span> Omurgalılarda glikoprotein hormon ailesi

Tiroit Uyarıcı Hormon (tirotropin, tirotropik hormon veya kısaltılmış TSH olarak da bilinir), tiroit bezini tiroksin (T4) ve ardından vücuttaki hemen hemen her dokunun metabolizmasını uyaran triiyodotironin (T3) üretmesi için uyaran bir hipofiz hormonudur.

<span class="mw-page-title-main">Somatik hipermutasyon</span>

Somatik hipermutasyon veya SHM, edinilmiş bağışıklık sisteminin bir parçası olarak, sistemin yabancı cisimlere karşı durmasında görev alan hücre içi bir mekanizmadır. İlginlik olgunlaşmasının ana bileşenlerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Jules A. Hoffmann</span> Fransız biyolog (d. 1941)

Jules A. Hoffmann Lüksemburg doğumlu Fransız biyologdur. StrazburgFransa'daki Ulusal Bilimsel Araştırmalar Merkezi'nin CNRS araştırma direktörü ve yönetim kurulu üyesidir. 2007 yılında, Fransız Bilimler Akademisi'nin başkanı olmuştur. Bruce Beutler ile birlikte yaptıkları "doğuştan gelen bağışıklık sisteminin aktivasyonu" ile ilgili keşifleri sayesinde 2011 yılında Hoffmann Fizyoloji veya Tıpta Nobel ödülünün dörtte birine sahip olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Dendritik hücre</span>

Dendritik hücreler memelilerin bağışıklık sistemini oluşturan immün hücrelerden biridir. Bu hücrelerin ana işlevi antijenleri işlemek ve immün sistemin diğer hücrelerine yüzeyinden sunmaktır. Diğer bir deyişle dendritik hücreler antijen sunan hücre görevi görürler. Doğuştan bağışıklık sistemi ve adaptif immün sistem arasında haberci olarak hareket ederler.

İmmün tolerans veya immünolojik tolerans bağışıklık sisteminin bir antijene zarar vermediği genel süreçtir. Bu süreç, vücudun kendi antijenlerine karşı bir bağışıklık yanıtı oluşturmadığı 'doğal' ya da 'self tolerans' şeklinde ya da bağışıklık sistemini manipüle ederek dış antijenlere karşı tolerans kazanılan 'indüklenen tolerans' şeklinde kendini gösterir. Üç şekilde oluşabilir: merkezi tolerans, periferal tolerans ve kazanılmış tolerans.

<span class="mw-page-title-main">Doğum öncesi hormonlar ve cinsel yönelim</span>

Doğum öncesi hormonal teori, belli hormonların fetüsün cinsiyet farklılaşmasında rol oynaması gibi kişinin cinsel yönelimine de etki ettiğini söyler. Doğum öncesi hormonlar cinsel yönelimin ana belirleyicisi olabilir ya da genler, biyolojik faktörler, çevresel ve sosyal durumlarla birlikte yardımcı bir faktör olabilir.

Antijenik kayma virüslerdeki antikor-bağlanma bölgelerini kodlayan genlerin içindeki mutasyon birikimini içeren mekanizmaların çeşitliliğidir. Bunun sonucunda, popülasyonu enfekte eden virüs suşundan farklı suşlar oluşur, eski suşlara karşı kazanılan bağışıklık yeni suşlar için geçerli değildir. Antijenik kayma Grip A ve Grip B virüslerinin her iki türünde de meydana gelir.

Kolesistokinin, sindirim sisteminde peptid hormon. Yağ ve protein sindiriminde rol oynar. Geçmişte "pankreatozimin" adı verilen kolesistokinin, ince bağırsağın ilk bölümü olan oniki parmak bağırsağındaki hücrelerce salgılanır. Pankreastan sindirim enzimlerinin ve safra kesesinden safranın salınmasını sağlar ve açlık bastırıcı rol oynar.

<span class="mw-page-title-main">Tirotropin salgılattırıcı hormon</span> Hormon

Tirotropin salgılattırıcı hormon (TRH) [tirotropin salgılattırıcı faktör (TRF) veya tiroliberin], salgılattırıcı hormonlar arasına girer ve hipotalamus tarafından sentez edilir. Ön hipofizden TSH ve prolaktin salınımını düzenler. Tropik ve peptid hormon özelliklerine sahiptir.

Transgender hormon terapisi, transgender veya atanan cinsiyetine uygun olmayan kişilere, eşey hormonlarının ve diğer hormonal ilaçların kullanıldığı, kişinin ikincil cinsiyet özelliklerinin cinsiyet kimliğiyle daha uyumlu hale gelmesinin amaçladığı bir hormon terapisi şeklidir.

<span class="mw-page-title-main">Cinsiyet steroidi</span> Steroid yapılı hormon

Gonadokortikoidler ve gonadal steroidler olarak da bilinen cinsiyet steroidleri, omurgalı steroid hormon reseptörleri ile etkileşime giren steroid hormonlardır. Cinsiyet steroidleri arasında androjenler, östrojenler ve progestojenler bulunur. Etkilerine, nükleer reseptörler aracılığıyla yavaş genomik mekanizmaların yanı sıra, zarla ilişkili reseptörler ve sinyal kaskadları yoluyla hızlı genomik olmayan mekanizmalar aracılık eder. Cinsiyet hormonu terimi neredeyse her zaman cinsiyet steroidi ile eş anlamlıdır. Polipeptit hormonları, luteinleştirici hormon, folikül uyarıcı hormon ve gonadotropin salgılayan hormon, cinsiyetle ilgili önemli roller oynamasına rağmen, genellikle cinsiyet hormonları olarak görülmez.

<span class="mw-page-title-main">İnterlökin 10</span>

İnterlökin 10 (IL-10), anti-inflamatuar sitokindir. Aynı zamanda insan sitokin sentez inhibitör faktörü (SSIF) olarak da bilinir. Mikrop kaynaklı antijenlere karşı oluşan immun cevabı negatif yönde düzenlemektedir.

Otoimmün hastalık, bir vücut kısmına anormal bir bağışıklık tepkisinden kaynaklanan bir durumdur. En az 80 otoimmün hastalık türü tanımlanmış olup, bazı kanıtlar 100'den fazla türün olabileceğini düşündürmektedir. Herhangi bir vücut parçası tutulabilir. Semptomlar çeşitlidir ve genellikle hafif ila şiddetli arasında değişen ve geçici olabilen düşük dereceli ateş ve yorgun hissetmeyi içerir.

İmmünsüpresyon, bağışıklık sisteminin aktivasyonunun veya etkinliğinin azalmasıdır. Bağışıklık sisteminin bazı bölümlerinin kendisinin, bağışıklık sisteminin diğer bölümleri üzerinde bağışıklık bastırıcı etkileri vardır ve bağışıklık bastırılması, diğer durumların tedavisine ters bir tepki olarak ortaya çıkabilir.

İmmünolojide adjuvan, bir aşıya karşı bağışıklık tepkisini artıran veya modüle eden bir maddedir. "Adjuvan" kelimesi Latince adiuvare kelimesinden gelmektedir ve yardım etmek veya yardımcı olmak anlamına gelmektedir. "İmmünolojik bir adjuvan, spesifik aşı antijenleri ile birlikte kullanıldığında antijene özgü bağışıklık tepkilerini hızlandıran, uzatan veya geliştiren herhangi bir madde olarak tanımlanır."

Palbociclib, Pfizer tarafından HR-pozitif ve HER2-negatif meme kanserinin tedavisi için geliştirilen bir ilaçtır. Sikline bağımlı kinazlar CDK4 ve CDK6'nın seçici bir inhibitörüdür. Palbociclib, kanser tedavisi olarak onaylanan ilk CDK4/6 inhibitörüydü.