İçeriğe atla

Bayağı yavşan

Bayağı yavşan
Kuzey Almanya'dan bir Artemisia vulgaris
Biyolojik sınıflandırma
Âlem: Plantae
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Magnoliopsida
(İki çenekliler)
Takım: Asterales
Familya: Asteraceae (Papatyagiller)
Alt familya: Asteroideae
Oymak: Anthemideae
Cins: Artemisia
L., 1753
Tür: A. vulgaris

Bayağı yavşan ya da Pelin Otu (LatinceArtemisia vulgaris) Papatyagiller familyasının çiçekli bir üyesidir. Tıbbi malzeme ve mutfak malzemesi olarak kullanılır.

Dağılım

Artemisia vulgaris, ılıman Avrupa, Asya, Kuzey Afrika ve Alaska'ya özgüdür. Çöplükler, yol kenarları ve kullanılmayan arazilerde yetişen istilacı bir türdür.

Kullanım alanları

Geleneksel olarak, bir tür şerbetçiotu olmayan, fermente edilmiş tahıl içeceği olan gruit ales'in tatlandırıcı ve acı verici maddelerinden biri olarak kullanılmıştır. Vietnam'da yemek pişirmede aromatik bir bitki olarak kullanılır.

Çin'de, luhao (Çince: 芦蒿; pinyin: lúhāo) olarak bilinen Artemisia vulgaris'in genç sürgünlerinin gevrek sapları, genellikle kızartmalarda kullanılan mevsimlik bir sebzedir.

Nepal'de bitki "Titepati" (acı anlamına gelen Tite ve yaprak anlamına gelen Pati) olarak da adlandırılır. Tanrılara adak olarak, çevreyi temizlemek için (yerleri süpürerek veya evin dışına bir demet asarak) tütsü olarak ve ayrıca tıbbi bir bitki olarak kullanılır.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Pelin otu</span>

Pelin otu, papatyagiller (Asteraceae) familyasından Anadolu'da doğal olarak bulunan bir yavşan türü. 120 cm'ye kadar uzayabilen bu bitki grimsi ya da beyazımsı yeşil renkli, parçalı yapraklıdır. Itırlı bir bitkidir. Hekimlikle kullanılır. Genellikle Akdeniz bölgesinde yetişir, kırmızı çiçekleri vardır.

Biyolojik sınıflandırmada alt tür, bir türün dağılım alanı içinde farklı bölümlenmelerde yaşayan ve birbirlerinden morfolojik özelliklerinin farklılıkları ile ayrılan iki ya da daha fazla popülasyondan her biri için kullanılan terimdir. Tek bir alt tür kendi başına tanınamaz: Bir türün ya hiç alt türü yoktur ya da soyu tükenmiş dahi olsa en az iki alt türü olabilir. Bilimsel literatürde alt tür için subsp. ya da ssp. kısaltması kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Farmakoloji</span> İlaçlarla ilgili biyoloji dalı

Farmakoloji ya da eczabilim günümüzdeki anlamıyla canlı organizmadaki ilaç etkilerini ve canlı organizmaya alınan ilaçların yapısını inceleyen bir bilim dalıdır. Yeni sentezlenmiş veya bitkilerden ayrıştırılmış maddelerin etkilerini biyolojik yapısını laboratuvar çalışmaları ile deney hayvanlarında, klinik araştırmalar ile insanlarda inceleyerek ilaç geliştirme çalışmalarına katkı veren bir tıp ve eczacılık bilimidir. Diğer bir deyişle, ilaçların yapımından, kullanıma sunulmasına, ilaçlar ile biyolojik dizgeler arasındaki etkileşimleri inceleyen bilim dalıdır. Farmakoloji, deneyleri ve canlılar üzerindeki araştırmalardan klinik uygulamaya değin uzanan bu karmaşık ve yoğun süreci birçok alt dalı ve yardımcı bilim dalları ile yakından bağlantılı yürütür.

<span class="mw-page-title-main">Papatya</span> papatyagillerden birkaç bitkinin ortak adı

Papatya, papatyagiller (Asteraceae) familyasında sınıflandırılan Anthemis, Matricaria, Bellis, Leucanthemum ve Tripleurospermum gibi farklı cinslerden bitki türlerine verilen ortak ad.

<span class="mw-page-title-main">Kekik</span> bitki cinsi

Thymus, Lamiaceae (ballıbabagiller) familyasına bağlı bir cinstir.

<span class="mw-page-title-main">Bambu</span> Bitki alt familyası

Bambu (Bambusoideae), buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait ve 1.200 adede yakın sayıda, kimi farklı görünen bitki türlerinden oluşan alt familyanın üyesidir.

<span class="mw-page-title-main">Fasulye</span> bitki

Fasulye, baklagiller (Fabaceae) familyasının Phaseolus cinsinden Orta Amerika menşeli, bir yılda yetişen otsu bir bitki türü. Günümüzde fasulyenin; Orta Amerika (Mesoamerica) ve Güney Amerika (Andean) bölgeleri olmak üzere iki gen havuzuna sahip olduğu çeşitli araştırıcılar tarafından rapor edilmiştir.

Dikdörtgenin bir köşesiyle çaprazında bulunan köşesi arasında çizilen çizgi anlamına gelen diyagonal kalın numara iplikten yapılmış bir kumaş türüdür.

<span class="mw-page-title-main">Heteroseksüellik</span> Karşı cinsten insanlara cinsel olarak ilgi duyma

Heteroseksüellik veya karşıcinsellik, cinsel ve duygusal açıdan karşı cinse ilgi duymaya yönelik olan cinsel yönelime verilen isimdir. Cinsel açıdan kadınlara ilgi duyan erkeklere ve erkeklere ilgi duyan kadınlara heteroseksüel denir. Heteroseksüellik hayvan cinselliğini tanımlamada da sıkça kullanılır.

<span class="mw-page-title-main">Güpür</span>

Güpür; Fransızca "guipure" kelimesinden gelen, iplikten veya ipekten olan, geniş ilmeklerden oluşan bir tür dantel anlamına gelir. Değişik motifler yahut şerit halinde üretilen güpürler, pek çok tekstil ürününde aksesuar olarak kullanılırlar.

<span class="mw-page-title-main">Tarhun</span>

Tarhun, papatyagiller (Asteraceae) familyasının yavşan (Artemisia) cinsinden çok yıllık polimorfik yavşan türü. Yaprakları baharat olarak kullanıldığı için Artemisia dracunculus var. sativa alt türünün kültürü yapılır.

<span class="mw-page-title-main">Vermut</span>

Vermut, alkolle takviye edilerek güzel kokulu bitki ve baharatlarla "aromatize" edilmiş bir tür şaraba verilen addır. Şarabın 'alkolle takviyesi'nden kasıt içerisine brandy veya benzeri bir distile (damıtık) alkollü içecek ilave edilmesidir. Popüler aromalı şarap ve fortifiye şarap türü sayılır. Vermutun aromatizasyonu ise genelde tarçın, kakule, pelin otu ve mercanköşk gibi aromatik bitkilerle yapılmakla beraber birçok vermut üreticisi işlemde kullandığı bitkilerin reçetesini ticari bir sır olarak saklamaktadırlar. Aromatizasyon işlemi geçmişte, vermut yapımında kullanılan ucuz ve kalitesiz beyaz şarabın tadını düzeltmek için yapılmıştı. Bugün dahi vermut yapımında özelliği olmayan ucuz beyaz şaraplar kullanılmaktadır. Vermutun ortalama alkol oranı %17-18'dir.

<span class="mw-page-title-main">Meksika mutfağı</span>

Meksika mutfağı, özellikle eski yerlilerin ve İspanyol koloni devriyle Fransız, Arap ve Karayip geleneklerinin bir sentezi olarak kendini gösterir. Genelde zengin bitki örtüsüne sahip olan bu sıcak, topik ülkenin mutfağında mısır, fasulye, meyve çeşitleri ve belirli sebze türleri önemli bir rol oynar. Meksika'da birbirinden çok farklı bölgesel mutfaklar mevcuttur. Kuzeyde İspanyol mutfağının etkisi görülürken, güneyde yerlilerin mutfağı korunmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Ceset</span> Ölü bir insanın bedeni

Ceset veya naaş, ölü bir insanın bedeni. Aynı anlama gelen kadavra sözcüğü genelde tıbbî anlamda kullanılır. Cenaze töreni için hazırlanmış cesede cenaze denir.

<span class="mw-page-title-main">Yavşan</span> kazandıran şifalı bitki

Yavşan ya da Pelin (Artemisia), papatyagiller (Asteraceae) familyasından 200-400 arasında türü bulunan, genellikle Kuzey ve Güney her iki yarımkürede kuru ya da yarı kurak habitatlarda yetişen, sert otsu ya da çalımsı bir bitki cinsi. Yavşan otu olarak da bilinir ve bu adla anılan Veronica ile karıştırmamak gerekir. Pelin otu türü vermut şarabı yapımında kullanılırken tarhun türü mutfakta kullanılan baharattır.

<span class="mw-page-title-main">İnülin</span>

İnülinler, birçok bitki çeşidi tarafından üretilen doğal bir bir grup polisakkaritlerdir, endüstriyel amaçlı genelliklehindiba' dan elde edilirler. İnülinler, fruktan olarak bilinen bir diyet lifi sınıfına aittir. İnülin, bazı bitkiler tarafından enerji depolamak için kullanılır ve tipik olarak köklerde veya rizomlarında bulunur. İnülini sentezleyen ve depolayan bitkilerin çoğu, nişasta gibi diğer karbonhidrat formlarını depolamaz. 2018’de ABD’de, Gıda ve İlaç İdaresi, inülini, üretilen gıda ürünlerinin besin değerini artırmak için kullanılan bir diyet lifi bileşeni olarak onayladı.

<i>Artemisia tilesii</i>

Artemisia tilesii, Asteraceae (papatyagiller) familyasının yavşan (Artemisia) cinsinden, Doğu Asya'dan Kuzey Amerika'nın kuzeybatısına kadar olan bölgede yetişen, çok yıllık yavşan türü.

<span class="mw-page-title-main">Kontrast madde</span> Tıbbi alet

Kontrast madde, tıbbi görüntülemede vücuttaki yapıların veya sıvıların kontrastını artırmak için kullanılan maddedir. Kontrast maddeler, kendi başlarına radyasyon yayan radyoaktif izleyicilerden farklı olarak, dışarıdan gelen elektromanyetizma veya ultrasonu emer veya değiştirirler. X ışınlarında, kontrast ajanları hedef doku veya yapıdaki radyo yoğunluğunu arttırır.

<span class="mw-page-title-main">Kritik acil tıp</span>

Kritik acil tıp (CREM), kritik tıbbi acil durumları olan hastaların akut tıbbi bakımı anlamına gelen acil tıpdır. Bu terim özellikle anesteziyologların bu tür bir bakımı sağlamadaki rolünü tanımlamak için kullanılır. Terim, İskandinav Anesteziyoloji ve Yoğun Bakım Tıbbı Derneği tarafından 2010 yılında bir pozisyon belgesinde tanıtıldı.

<span class="mw-page-title-main">Harmankaya Tabiat Parkı</span> Tabiat Parki (05.01.0105)

Harmankaya Tabiat Parkı Yalova ilinin Termal ilçesinde bulunan bir doğa parkıdır.