İçeriğe atla

Bassel Hartabil

Bassel Hartabil
باسل خرطبيل
Doğum22 Mayıs 1981(1981-05-22)
Şam, Suriye
Ölüm3 Ekim 2015 (34 yaşında)
MeslekYazılım mühendisi
Tanınma nedeniAiki Framework, Openclipart, Open Font Library, Fabricatorz, Mozilla, Creative Commons
İmza

Bassel Hartabil (bilinen adıyla Bassel Safadi), (Arapçaباسل خرطبيل) (22 Mayıs 1981, Şam-3 Ekim 2015), Suriyeli-Filistinli açık kaynak yazılım geliştirici.[1]

Özgür yazılım ve özgür internet kültürünü geliştirmeye yönelik çalışmalar yapan yazılımcı, 2012 yılında Suriye’deki sivil ayaklanmaların birinci yıldönümü sırasında Şam’da Suriye hükûmeti tarafından tutuklanmış ve 2015'te idam edilmiştir.

Tutuklanmasının tam nedeni hiçbir zaman açıklanmamış olan Hartabil'in[2] Ekim 2015'te bilinmeyen bir yere transfer edildikten sonra yargılandığı, işkence gördüğü, Kasım ayında ölüme mahkûm edildiği duyuldu; nerede olduğunun açıklanması ve kurtarılması için açık yazılım camiası ve insan hakları örgütlerinin yaptığı tüm girişimler ve protestolara rağmen nerede olduğu öğrenilemedi.[2] Şam kırsalındaki bir başka hapishaneye transfer edildikten birkaç gün sonra idam edildiği bilgisi, tutuklanmasından 5 yıl sonra doğrulanmış ve 1 Ağustos 2017'de eşi tarafından sosyal medya hesabı üzerinden duyurulmuştur.[3][4]

Creative Commons Suriye yöneticisi olan Bassel Hartabil, Mozilla Firefox, Vikipedi, Openclipart, Fabricator ve Sharism projelerine destek vermekteydi. Çalışmaları Suriyelilerin internete özgürce bağlanabilmelerini, içeriklerini paylaşabilmelerini ve teknik konularda daha fazla bilgi edinebilmelerini sağlamıştır. En önemli çalışması Arapça Creative Commons için ortak bir dil oluşturmasıdır.[2] IŞİD örgütünün yıktığı antik Palmira harabelerinin üç boyutlu canlandırılması ile ilgili projenin fikir babası idi ve ortadan kaybolduğu Ekim 2015’e kadar hapishaneden de bu projeye katkı sağlamıştır.

Bassel Hartabil, Foreign Policy dergisinin "2012 Dünyanın En Önemli 100 Düşünürü" listesine girmiş, 2013’te de İngiltere merkezli Sansür Endeksi Örgütü’nün ifade özgürlüğü ödülünü almaya hak kazanmıştır.[5]

Kaynakça

  1. ^ McKernan, Bethan. "Bassel Khartabil Safadi dead: One of Syria's most famous activists has been executed in prison, widow confirms". Independent.co.uk, 2 Ağustos 2017. 13 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Eylül 2017. 
  2. ^ a b c Nebil, Füsun Sarp. "Diktatörlükler, gazeteciler ve insan hakları savunucuları kadar geliştiricileri de hedef alıyor". t24.com.tr haber sitesi, 24 ocak 2016. 22 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2017. 
  3. ^ "Offline: Bassel (Safadi) Khartabil". Electronic Frontier Forum sitesi, 1 Ağustos 2017. 13 Eylül 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2017. 
  4. ^ "Esed rejimi Suriyeli ünlü aktivisti idam etmiş". trthaber.com sitesi, 2 Ağustps 2017. 22 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2017. 
  5. ^ "Washington: Esed rejiminin gerçekleştirdiği eylemler yasa dışı". Şark'ul Avsat Türkçe, 5 Ağustos 2017. 22 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Ağustos 2017. 

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

Creative Commons, telif hakları alanında esneklik ve paylaşımı yaygınlaştırmak amacıyla kurulmuş küresel ölçekte bir düşünce hareketi ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluştur.

<span class="mw-page-title-main">Suriye Türkmenleri</span> Etnik grup

Suriye Türkmenleri ya da Suriye Türkleri, Suriye'de yaşayan Türk azınlıktır.

<span class="mw-page-title-main">Beşşar Esad</span> Suriye Arap Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı

Beşşaru Hafızı'l-Esed veya kısaca Beşşaru'l-Esed, Suriye devlet başkanı ve Suriye Baas Partisi'nin lideridir. İsminin Beşar Esad, Beşşar Esed gibi formları Türk basın-yayın araçlarıyla meşhur hâle getirilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Dera</span> Suriyede bulunan şehir

Dera, Darʿā, Derʿā, Deraa ya da Daraa olarak da bilinir, Suriye'nin güneybatısında, Ürdün sınırında bulunan şehirdir. Dera İli'nin ve Dera İlçesi'nin başkentidir. Ayrıca, tarihte Hauran Bölgesi olarak bilinen bölgeninde Şam'dan sonra en büyük kentidir. Suriye'nin başkenti ve en büyük şehri Şam'ın 100 km. güneyinde bulunur. 2010 verilerine göre nüfusu metropol genelinde, 230,507 kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Özgür Suriye Ordusu</span> Suriyede muhalif silahlı örgüt

Özgür Suriye Ordusu Suriye Arap Cumhuriyeti'nde kurulan ve Devlet Başkanı Beşşar Esad'ın temsil ettiği rejimi devirmek için savaşan, silahlı örgüttür. Kuruluş bildirisinde örgütün amacı, "rejimi sona erdirmek olduğu ve rejime destek veren tüm güvenlik birimlerinin hedeflerinde olduğu” biçimde ifade edilmektedir. Suriye İç Savaşı sırasında rejimi yıkmak isteyen, firar eden askerler tarafından, 29 Temmuz 2011 tarihinde Riyad el-Esad liderliğinde kurulmuştur. 2012 yılının başlarına kadar bütünüyle yerli isyancılar tarafından oluşmuştur. Siyasi kanadı Suriye Ulusal Konseyi'dir ve ona bağlıdır.

<span class="mw-page-title-main">Suriye Türkmen Ordusu</span>

Suriye Türkmen Ordusu, Suriye Türkmen Tugayları veya Birleşik Türkmen Ordusu, Suriye'de kurulan Türkmen silahlı oluşum. 7 Ağustos 2012 tarihinde kurulmuştur. Beşşar Esad yönetimine karşı, silahlanan Türkmenler orduya katılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">YPG</span> Suriyede aktif Kürt milliyetçisi örgüt

YPG tam adı ile Halk Koruma Birlikleri veya Halk Savunma Birlikleri, Suriye'de faaliyet gösteren, fiilen özerk olan Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi'ne bağlı çoğunluğunu Kürtlerin oluşturduğu silahlı örgüt. Suriye Demokratik Güçleri bileşendir ve silahlı gücünün çoğunu oluşturur. Kadın Koruma Birlikleri (YPJ), YPG'nin kadın kolu, YPG Enternasyonal ise yabancı gönüllülerden oluşan koludur.

<span class="mw-page-title-main">Ahrar uş-Şam</span> İslamcı Silahlı Sünni-Köktenci Militan örgüt

Ahrar uş-Şam ya da tam adıyla Şam'ın Hürleri İslami Hareketi, Suriye'de 2011 yılında Halep'te kurulan ve Beşşar Esad yönetimine karşı savaşan muhalif gruptur. Merkezleri İdlib'dedir. 2011 yılından bu yana aktif faaliyet göstermektedir. Sünni ve Selefi mücahidlerden oluşmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Irak ve Şam İslam Devleti</span> Irak, Suriye ve Afrikada faaliyet gösteren Selefi cihatçı silahlı örgüt

Irak ve Şam İslam Devleti veya 2014'ten beri kullandığı resmî isimle İslam Devleti, ağırlıklı olarak Afrika'da, ayrıca Irak ve Suriye'de de etkinlik gösteren, bu bölgede hilâfet devleti kurmak amacıyla güvenlik güçlerine ve sivillere karşı eylemler yapan yasa dışı, silahlı ve ele geçirdiği topraklardaki meşruluğu hiçbir ülke tarafından devlet olarak tanınmayan Selefi cihatçı örgüttür. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler ile aralarında ABD, Türkiye, Suudi Arabistan, Kanada'nın da bulunduğu pek çok ülke ve kuruluş tarafından terör örgütü olarak tanınmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Creative Commons lisansı</span> bir çalışmanın ücretsiz kullanımına izin vermek için kamusal telif hakkı lisansı

Creative Commons (CC) lisansı, telif hakkı bulunan bir eserin veya çalışmanın ücretsiz olarak dağıtılmasını sağlayan bir çeşit kamu telif hakkı lisansı. Yazarın eserlerinin kamu kullanım haklarını kolaylıkla verebileceği çeşitli standart lisans sözleşmeleri içerir. Bir yazar oluşturduğu eserin kullanılması için paylaşmak veya üzerinde değişiklikler yapma hakkını vermek istediğinde CC lisanslarını kullanabilir. CC lisansları, eserlerin paylaşılması konusunda esneklik sağlar. Dağıtım için yazar tarafından belirtilen izin koşullarına uyulduğu sürece, eser hakkında telif hakkı için endişelenmeye gerek kalmaz. İnternet üzerinde, telif hakkı sahibi tarafından CC lisansları ile paylaşılan eserlerin kullanımı için, eser sahibinden ayrıca izin alma adımını ortadan kaldırır, böylelikle paylaşımı hızlandırır. CC lisansları herkesin kullanımına açık ve ücretsizdir.

<span class="mw-page-title-main">Ebu Muhammed el-Cevlani</span> Örgüt lideri

Ahmed Hüseyin el-Şara veya tanınan adıyla Ebu Muhammed el-Cevlani, silahlı İslamcı grup Şam Fethi Cephesi'nin kurucusu ve lideri olan, daha sonra Şam Fethi Cephesi'ni bir araya getirdiği muhalif gruplarla genişleterek kurduğu Tahrir el-Şam örgütünün kurucusu ve lideri olan Suriyeli, İslamcı. Grubun öncülü olan el-Nusra Cephesi'nin de kurucusu ve lideriydi.

<span class="mw-page-title-main">Telkele Kuşatması</span>

Telkele Kuşatması, Suriye'nin Telkele şehrinde yaşanan hükûmet karşıtı protestoları sonlandırmak amacıyla Suriye Kara Kuvvetleri'ne bağlı birimler tarafından 14-19 Mayıs 2011 tarihleri arasında şehre yapılan kuşatma. 7.000-8.000 civarı asker ile 74 tank ve zırhlı personel taşıyıcının katıldığı kuşatmada askerler, protestocuların üzerine ateş açtı. Olaylarda, farklı kaynaklara göre 27 ile 34'ün üzerinde protestocu öldü.

<span class="mw-page-title-main">Suriye muhalefeti</span> Esad ailesinin Suriyedeki yönetimine muhalif bir grup

Suriye muhalefeti, Suriye Ulusal Koalisyonu ve alternatif bir Suriye hükûmeti olarak belirli toprak kontrolüne sahip Suriye hükûmeti karşıtı gruplar tarafından temsil edilen siyasi yapıdır.

<span class="mw-page-title-main">Suriye İç Savaşı'ndaki isyancılar arasındaki çatışmalar</span> Suriye iç savaşındaki hükümet ve halkın çatışmaları

Suriye İç Savaşı'ndaki isyancılar arasındaki çatışmalar, Suriye İç Savaşı'nda hükûmete karşı silahlı savaş veren isyancı gruplar arasındaki çatışmaları ifade eder. Özgür Suriye Ordusu ile müttefikleri, el-Kaide'ye bağlı gruplar ile müttefikleri ve Irak ve Şam İslam Devleti'nin başını çektiği bu gruplar, Ocak 2013 başlarından itibaren birbirleriyle çatışmaya başladı.

Riad Seif Suriyeli siyasi muhalif, önde gelen bir iş insanı. 2017-2018 yılları arası Suriye Devrimi Muhalefet Güçleri Koalisyonu başkanıydı. Ulusal Diyalog Forumu'nu kurdu ve yönetti. Seyf, 1994 yılında Suriye Parlamentosu'na bağımsız olarak girdi ve yeniden 1998 yılında seçildi. Birkaç yıldır Şam'da bir Adidas bayiliğine sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Suriye Millî Ordusu</span> Suriye hükümetine muhalif silahlı bir örgüt

Suriye Millî Ordusu, Önceki ismiyle Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) veya Türk destekli Özgür Suriye Ordusu (TÖSO), Suriyeli muhalif örgütleri kapsayan ve çoğunluğu Suriyeli Arap ve Türkmen milislerden oluşan koalisyon. 30 Mayıs 2017'de Türkiye'nin himayesinde kurulmuştur ve Haziran 2011'den bu yana Suriye İç Savaşı'nda faaliyet gösteren muhalif örgütleri kapsamaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Suriye'de insan hakları</span> Suriyedeki insan hakları

Uluslararası gözlemciler, Suriye'deki insan hakları durumunun son derece kötü olduğunu düşünüyorlar. Suriye'de 1963'ten Nisan 2011'e kadar, güvenlik güçlerine kapsamlı tutuklama ve gözaltı yetkileri veren olağanüstü hal yürürlükteydi.

<span class="mw-page-title-main">Suriye'de LGBT hakları</span> LGBT kişilerin Suriyedeki durumu

Suriye Arap Cumhuriyeti'ndeki lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) kişiler, LGBT olmayan sakinlerin yaşamadığı yasal zorluklarla karşı karşıyadırlar. 1949 tarihli ceza kanununun 520. maddesi "doğa düzenine aykırı cinsel ilişki"yi yasaklamakta ve üç yıla kadar hapis cezası öngörmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Sami Mubayyed</span> Suriyeli tarihçi ve yazar

Sami Mervan Mubayyed, Osmanlı döneminin sonlarından 1958'de Birleşik Arap Cumhuriyeti'nin kuruluşuna kadar Şam'ın modern tarihi üzerine kapsamlı yazılar kaleme almış Suriyeli bir tarihçi ve yazardır.

Mezzeh Hapishanesi, başkent Şam'a bakan ve artık kullanılmayan bir Suriye hapishanesidir. Mezzeh, Şam'ın batısında bir mahallenin adıdır.