İçeriğe atla

Bass Boğazı

Bass Boğazı
Avustralya Haritası üzerinde Bass Boğazı'nın konumu (açık mavi)
Avustralya üzerinde Bass Boğazı
Bass Boğazı
Bass Boğazı
Avustralya Tasmanya üzerinde Bass Boğazı
Bass Boğazı
Bass Boğazı
Genel Bilgiler
Ülke(ler)Avustralya
Koordinatlar40°G 146°D / 40°G 146°D / -40; 146
Ada(lar)Kral Adası
Yerleşim(ler) (sahil)Burnie, Devonport
Ayırdığı topraklarTazmanya← →Avustralya
TürBoğaz
Bağladığı sularHint Okyanusu→ ←Büyük Okyanus
Uzunluk500 km (310 mi)
Genişlik350 km (220 mi)
En derin noktası155 m (509 ft)
Dipçe60 metre (200 ft)
Wikimedia Commons
Harita

Bass Boğazı, Avustralya'nın Victoria eyaletini, güneydeki Tasmanya Adası'ndan ayıran boğaz.

En geniş yeri 350 km, derinliği ise ortalama 60 m'dir.[1] Batı ucunda King Adası ve Hint Okyanusu, doğu ucunda ise Furneaux Adalar Grubu yer alır. Banks Boğazı, Tasman Denizi'nin güneydoğu ağzını oluşturur. Bir başka küçük adalar grubu olan Hunter Adaları Tasmanya'nın güneybatı ucu açıklarındadır. 1798'de İngiliz denizci Matthew Flinders cerrah-kaşif George Bass'ın anısına boğaza Bass adını vermiştir.[2]

Boğazı geçen ilk insanlar olan Aborjin Tasmanyalılar, yaklaşık 40.000 yıl önce, son buzul çağında Bassian Ovası adı verilen bir kara köprüsüyle Tasmanya'ya geldiler.[3] Deniz seviyesi 8.000 yıl önce Bass Boğazı'nı oluşturacak biçimde yükseldi ve Tasmanya Adası Avustralya'nın geri kalanından izole oldu. Yerliler Flinders Adası'nda 4.000 yıl öncesine kadar yaşıyorlardı.

Kaydedilen dil gruplarına göre, kolonileşen en az üç ardışık Aborjin dalgası vardı.

Avrupalıların boğazı keşfi ise 17. yüzyılda gerçekleşir. Boğaz, 1642'de Tasmanya kıyılarını çizerken Kaptan Abel Tasman tarafından tespit edildi. 5 Aralık'ta Tasman, ne kadar ileri gittiğini görmek için kuzey kıyılarını takip ediyordu. Toprak Eddystone Noktasında[4] kuzeybatıya saptığında rotayı tutmaya çalıştı, ancak gemilerine aniden Bass Boğazı'ndan gelen Kırk Kükreyenler olarak adlandırılan rüzgârlarla karşılaştı.[5] Tasman, daha fazla ada değil, Güney Kıtası'nı bulmak için bir görevdeydi, bu yüzden tekrar doğuya döndü ve kıta keşfine devam etti.[6]

Boğazın açıklarındaki petrol kaynaklarının değerlendirilmesine 1965'te Barracouta'da doğalgaz ve 1967'de de Halibut ve Kingfish yataklarında petrol bulunmasıyla başlandı; 1970 yılında da üretime geçildi.

Kaynakça

  1. ^ Jennings, J. N. (1958). The submarine topography of Bass Strait (İngilizce). Proceedings of the Royal Society of Victoria. ss. 49-71. 
  2. ^ Malikides, M.; Harris, P. T.; Jenkins, C. J.; Keene, J. B. (1988). "Carbonate sandwaves in Bass Strait". Australian Journal of Earth Science (İngilizce), 35. ss. 303-311. 
  3. ^ Lourandos, Harry (Mart 1993). "Hunter-Gatherer Cultural Dynamics: Long- and Short-Term Trends in Australian Prehistory". Journal of Archaeological Research (İngilizce). 1 (1). ss. 67-88. doi:10.1007/bf01327162. JSTOR 41053069. 
  4. ^ Schilder, Günter (1976). Australia unveiled : the share of the Dutch navigators in the discovery of Australia (İngilizce). Amsterdam: Theatrum Orbis Terrarum Ltd. s. 170. ISBN 9022199975. 
  5. ^ Valentyn, Francois (1724-1726). Oud en nieuw Oost-Indien (İngilizce). 3. Dordrecht: J. van Braam. s. 47. ISBN 9789051942347. 
  6. ^ Cameron-Ash, M. (2018). Lying for the Admiralty: Captain Cook's Endeavour Voyage (İngilizce). Sidney: Rosenberg. s. 105. ISBN 978-0-64804-396-6. 

Dış bağlantılar


İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Avustralya</span> Güney Yarımkürede yer alan kıta ülkesi

Avustralya, resmî adıyla Avustralya Milletler Topluluğu, Güney Yarımkürede yer alan bir kıta ülkesidir. Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında uzanır. Okyanusya kıtasında bulunur ve kıtanın çok büyük bir bölümünü kaplar. Komşuları Endonezya, Doğu Timor, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu, Yeni Kaledonya ve Yeni Zelanda'dır. Başkenti Canberra, en büyük şehri ise Sidney'dir.

<span class="mw-page-title-main">Koala</span> Avustralyanın doğu ve güney kıyı eyaletlerinde bulunan, Phascolarctidae familyasının yaşayan tek temsilcisi, otobur ve keseli bir memeli hayvan türü

Koala, Avustralya'ya özgü otobur ve ağaçta yaşayan bir keseli memeli hayvan türüdür. Phascolarctidae familyasının yaşayan tek temsilcisidir ve yaşayan en yakın akrabaları vombatlardır. Koalalar, Avustralya'nın doğu ve güney kıyıları boyunca Queensland, Yeni Güney Galler, Victoria ve Güney Avustralya eyaletlerinde bulunur. Vücut uzunlukları 60 ila 85 cm, ağırlıkları ise 4 ila 15 kg arasında değişiklik gösterir. Kürkü, gümüşi gri ile çikolata rengi arasındaki renklerdedir. Kuzey popülasyonlarındaki bireyler, genellikle güneyde yaşayanlardan daha küçük ve daha açık renklidir. Bu iki popülasyonun alt türler olması konusu ise tartışmalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Tazmanya</span> Avustralyanın güneydoğusunda bulunan bir ada ve eyalet

Tasmanya ya da Tazmanya, Avustralya'nın güneydoğusunda bulunan bir ada. Avustralya'nın bir eyaleti olup, başkenti Hobart, en büyük ikinci şehri ise Launceston'dur.

<span class="mw-page-title-main">Tasmanya canavarı</span> Keseli Yırtıcı hayvan

Tasmanya canavarı veya Tasmanya şeytanı, bir yırtıcı keseli familyası olan keseli sansargiller'den (Dasyuridae) bir hayvan türü. Bu familyanın şu an yaşayan en büyük temsilcisidir ve Sarcophilus cinsinin tek üyesidir. Ufak bir köpek ebatlarında ama yapılı ve kaslıdır. Şu anda dünyadaki en büyük etobur keselidir.

Avustralya yerlileri ya da Avustralya Aborjinleri, Avustralya kıtası yerlilerine verilen ad. Aborjinler, Avustralya'ya Güneydoğu Asya'dan gelmişlerdir. Bir göçebe hayatı sınırları boyunca hareket halinde yaşamışlardır. Avlanırken mızrak ve bumerang, balık avında ise kanolar kullanmışlar, meyve ve sebze toplamışlardır. Yazılı bir dilleri olmamasına rağmen şarkılar yoluyla ağızdan ağza birçok bilgi aktarılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Nicolas Baudin</span> Fransız kaşif (1754 – 1803)

Nicolas-Thomas Baudin, Fransız denizci ve kâşif. 20 yaşındayken fransız donanmasına katıldı. Amerikan Bağımsızlık Savaşı süresince Karayipler'de hizmet verdi. 1791 yılında Fransa Avusturya'ya savaş ilan edince Fransız donanmasında tekrar çalıştı. Savaştan sonra, Avustralyalı botanikçileri Hint Okyanusu'ndan Pasifik Okyanusu'na taşıyan gemilere kapotanlık yaptı. Avustralya'dan evine dönerken 16 Eylül 1803'te durakladığı Hint Okyanusu'nun güneybatısındaki Mauritius adasında veremden öldü.

<span class="mw-page-title-main">Flinders Adası</span> Avustralyada ada

Flinders Adası, Bass Boğazı'nda, Avustralya'nın Tasmanya adasının kuzeydoğusunda Furneaux Group içinde en büyüğü olan ada. Ada Tasmanya Soykırımına evsahipliği etmiştir. Son safkan Tasmanya yerlisi Flinders Adasında 1888 yılında ölmüştür.

<span class="mw-page-title-main">Tasmanya Soykırımı</span>

Tasmanya Soykırımı, Avustralya kıtasının güneyinde eyalet olarak ona bağlı Tasmanya adasında yaşamış olan ve 48 kabileden oluşan avcı ve toplayıcı Tasmanya yerlilerine karşı 1803-1847 yıllarında Britanyalı yerleşimciler tarafından uygulanan soykırım. 1828-1832 yılları arasında yapılan Kara Savaş, kaydedilen ilk modern soykırım örneğidir. Kara Savaş çatışmaları safkan Tasmanyalıları yok etmeye yönelik bir soykırımdır. Tasmanya olayı Avustralya'daki soykırımın bilinen tek örneğidir. Tasmanya olayları çağdaş Avustralyalılar için «soykırım» (genocide) yerine ondan daha ciddi olan «imha» (') biçiminde görülür. Türkçe kaynaklarda Tasmanya adasındakiler ile Avustralya adasındakiler Aborjin Soykırımı adı altında da ele alınır.

<span class="mw-page-title-main">Macquarie Adası</span> Avustralyada ada

Macquarie Adası, Pasifik Okyanusu'nun güneybatısında Yeni Zelanda ve Antarktika arasında hemen hemen tam ortada yer alan bir adadır. Siyasi olarak 1900 yılından beri Avustralya, Tasmanya'nın bir parçasıdır. 1978 yılında Tasmanya'nın koruma altına alınan bir bölgesi olmuş ve 1997 yılında UNESCO'nun Dünya Mirası listesine alınmıştır. Yıllık yumurtlama dönemlerinde küresel kraliyet pengueni popülasyonunu bu adada bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Avustralya Gondvana Yağmur Ormanları</span>

Eskiden Orta Doğu Yağmur Ormanı Koruma Alanları olarak bilinen Avustralya'nın Gondvana Yağmur Ormanları, dünyadaki en zengin subtropikal yağmur ormanı alanıdır. Dünya Mirası alanı yağmur ormanları, Newcastle'dan Brisbane'e elli ayrı koruma alanı içerir ve koruma alanlarının toplam alanı 366,500 hektardır.

<span class="mw-page-title-main">Avustralya Mahkûm Siteleri</span>

Avustralya Mahkûm Siteleri, 18. ve 19. yüzyıllar boyunca Sidney, Tasmanya, Norfolk Adası ve Fremantle'deki Avustralya sahil şeridinde yer alan ve İngiliz İmparatorluğu döneminde inşa edilen 11 cezaevi kalıntısından oluşan bir Dünya Mirası alanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Emu</span> kuş türü

Emu, ratitler içindeki akrabası deve kuşlarından sonra yaşayan en uzun kuş türüdür. Avustralya anakarasında endemiktir ve kıtadaki en büyük yaşayan kuştur. Dromaius cinsinin yaşayan tek üyesidir. Emuların yaşam alanı geçmişte tüm Avustralya ile birlikte güneydeki adalar Tasmanya Adası, Kanguru Adası ve Kral Adası'nı kapsamaktaydı ancak 1788'den sonra adaya gelen Avrupalıların etkisi ile bu adalardaki alt türlerinin soyu tükenmiştir. Taksonomik olarak en yakın akrabaları tepeli devekuşları ile casuariidae familyası içinde ortak olarak bulunurlar. Emulara en yakın tür güney tepeli devekuşudur.

Avustralya'nın federasyonlaşması, Avustralya'da bulunan altı kendini yöneten Britanya kolonisinin federasyon oluşturacak şekilde birleşerek tek bir yönetim oluşturulması sürecidir. Queensland, Yeni Güney Galler, Victoria, Tasmanya, Güney Avustralya ve Batı Avustralya'nın birleşmesi, 1 Ocak 1901'de yürürlüğe giren Avustralya Anayasası ile tamamlanmıştır. Başlarda bu sürecin parçası olan Fiji ile Yeni Zelanda ise ilerleyen zamanda süreçten ayrılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Carpentaria Körfezi</span>

Carpentaria Körfezi, Avustralya'nın kuzeyinde yer alan, kuzeyinde Arafura Denizi'nin doğrusu ile sınırlanmış körfezdir. Kuzey sınırı genellikle kuzeydoğuda Queensland, Slade Point'ten batıdaki Kuzey Bölgesi Cape Arnhem'e doğru bir çizgi olarak tanımlanır.

Büyük Avustralya Körfezi Anakara Avustralya'nın güney kıyısında bulunan bir körfezdir.

<span class="mw-page-title-main">Dromaius novaehollandiae minor</span>

Dromaius novaehollandiae minor ya da yaygın adlandırmasıyla Kral Adası Emusu soyu tükenmiş endemik bir emu alt türüdür. D. n. minor sadece Avusturalya anakarası ile Tasmanya adası arasındaki Bass boğazında bulunan King Island'da yaşamıştır. Genetik olarak en yakın akrabası Tasmanya emusu olarak bilinen soyu tükenmiş D. n. diemenensis alt türüdür. İki grup Tasmanya ve King Island adalarının birbirine bağlı olduğu 14.000 yıl önceki dönemde tek bir popülasyon olarak yaşardı. Adalar ayrıldıktan sonra D. n. minor olarak sınıflandırılan Kral Adası emusu zaman içinde boyut olarak küçülmüş ve ada cüceleşmesine örnek olmuştur. Boyutları açısından D. n. minor, tüm emu alt türleri içerisinde en küçüğüdür ve tüy rengi Avustralya anakarasındaki emulardan çok daha koyuydu.

<span class="mw-page-title-main">Kral Adası</span> Avustralyada ada

Kral Adası, Avustralya anakarası ile Tasmanya adası arasındaki Bass Boğazında bulunan bir adadır. Flinders Adasından sonra Bass boğazındaki en büyük ikinci adadır. Adanın nüfusu 2016 itibarıyla 1,585 kişidir. King Island emusu olarak bilinen soyu tükenmiş emu bu adada keşfedilmiştir.

<i>Dromaius novaehollandiae diemenensis</i> Soyu tükenmiş kuş alt türü

Dromaius novaehollandiae diemenensis ya da yaygın adlandırmasıyla Tasmanya emusu, Tasmanya adasına özgü soyu tükenmiş ve uçamayan bir emu alt türüdür. Geç pleistosen çağda kendisinden küçük yakın akrabaları kral adası emusu ve kanguru adası emusu ile Avustralya anakarasından ayrılmış adalar üzerinde az miktardaki nüfusları ile izole olmuştur. Kayıtlara göre alt türün soyu adaya gelen insanların avcılık ve iskan faaliyetleri sebebiyle 1865 yılında tükenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Devonport, Tasmanya</span>

Devonport, Avustralya'nın Tasmanya eyaletinde bulunan bir şehirdir. Şehir, eyalet başkenti Hobart'ın 277 km kuzeyinde Bass Boğazı'nın kıyısında Mersey Nehri'nin ağzında yer almaktadır. Yüzölçümü 111 km² olan kentin nüfusu 2018 yılı itibarı ile 25.415'tir.

<span class="mw-page-title-main">Burnie</span>

Burnie, Avustralya'nın Tasmanya eyaletinde bulunan bir şehirdir. Şehir, eyalet başkenti Hobart'ın 296 km kuzeybatısında Bass Boğazı'nın kıyısında yer almaktadır. Yüzölçümü 611 km² olan kentin nüfusu 2018 yılı itibarı ile 19.348'dir.