İçeriğe atla

Bakır İnuitleri

Bakır İnuitleri
Bakır İnuitlerine ait kadın parkası, 1920-1921
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Kanada800[1]
Diller
Din

Bakır İnuitleri ya da Bakır Eskimoları veya Kitlinermiutlar (İngilizce Copper Inuit, Copper Eskimo, Kitlinermiut), Kanada'da Nunavut topraklarının Kitikmeot Bölgesi ile Kuzeybatı toprakları'nın Inuvik Bölgesi'nde yaşayan Kanada İnuitlerinden İnuinnaq İnuitleri Eskimo kültür grubu. Çoğu tarihi olarak Coronation Körfezi civarında, Victoria Adası ile Banks Adası'nın güneyinde yaşamıştır. Güney komşuları Kanada Atabasklarından olan Sarıbıçak Kızılderilileridir.

Kimilerine göre, Rengeyiği İnuitleri, Bakır İnuitlerinden 17. yüzyılda ayrılan bir alt grubudur.

Adlandırma

İngilizcedeki Copper Inuit («Bakır İnuitleri») adı kannuyaq dedikleri doğal bakır toplamaları ve bunu kullanmalarından ileri gelir.

Victoria Adası'nın İnuitçe adından (Kitlineq) türetilen Kitlinermiut adı ilk kez Danimarkalı Kutup kâşifi ve antropolog Knud Rasmussen (1932) kullanmıştır ve harfiyen «Kitlineq [Victoria Adası] ahalisi» anlamına gelir.[2] Kiglinirmiut.[3]

Kaynakça

  1. ^ Condon, R.G. (1987). Inuit youth : growth and change in the Canadian Arctic. New Brunswick, NJ: Rutgers University Press. ss. 25-38. ISBN 0-8135-1212-3. 
  2. ^ Martin, Marlene M. "Society-COPPER-ESKIMO". lucy.ukc.ac.uk. 17 Ocak 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Ağustos 2008. 
  3. ^ VanStone, James W. (1994), The Noice Collection of Copper Inuit Material Culture by James W. VanStone, Fieldiana. Anthropology, new series, no. 22. Published by Field Museum of Natural History

Bibliyografya

  • Condon, Richard G.; Julia Ogina (2006). The northern Copper Inuit: a history. University of Toronto Press. ISBN 0-8020-0849-6
  • Driscoll-Engelstad, Bernadette (2005), "Dance of the Loon: Symbolism and Continuity in Copper Inuit Ceremonial Clothing", Arctic Anthropology, volume 42, number 1, 2005
  • VanStone, James W. (1994), The Noice Collection of Copper Inuit Material Culture by James W. VanStone, Fieldiana. Anthropology, new series, no. 22. Published by Field Museum of Natural History

Dış bağlantılar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">İnuit halkları</span> “İNUİT" bir halk topluluğunun ismi

İnuit halkları, Arktik bölgede, Alaska, Kanada ve Grönland'da yaşayan Eskimoların ayrıldığı iki ana koldan biri. Diğer kol Yupik halklarıdır.

<i>Kuzeyli Nanook</i>

Kuzeyli Nanook, 1922 yapımı bir Robert J. Flaherty filmidir. Belgesel sinemanın en önemli örneklerinden biri sayılır. Kesif yöntemli bir belgesel türüdür. Flaherty önceden yazılmış bir senaryo yerine o günün şartlarında teknoloji ve her şeyden uzak yaşayan Doğu Kanada İnuit Eskimolarının yaşayış biçimlerini, avlanmalarını, günlük hayatlarını aktarmıştır. İlkel insanın içinde yaşadığı doğal çevreyle savaşını ve uzlaşmasını konu edinmiş ve gerçekte var olanı sağlıklı bir şekilde görüntülemiştir. Filmin adı Doğu Kanada İnuitçesinde Kutup ayısı anlamına gelen nanuk kelimesinden gelir.

<span class="mw-page-title-main">Eskimo halkları</span> Eski bir kuzey dünya topluluğu

Eskimolar ya da İnuit ve Yupikler, Arktik bölgedeki dört ülkeye dağılmış olarak, Doğu Sibirya, Alaska, Kanada ve Grönland'da yaşayan ve Eskimo - Aleut dillerini konuşan Eskimo - Aleut halklarının en büyük grubunu oluşturan avcı ve toplayıcı halk.

<span class="mw-page-title-main">İnuitler</span> Halk

İnuitler ya da Kanada İnuitleri, Kanada'nın Kuzey Kanada denen bölümünde yaşayan İnuit kolundan Eskimo halklarının ortak adı. Alaska Yerli Dil Merkezine göre 30.500 kişilik nüfustan 24.500 kadarı anadillerini konuşabiliyor.

<span class="mw-page-title-main">Inuit Circumpolar Council</span>

Inuit Circumpolar Council (ICC) ya da orijinal olarak önceden Inuit Circumpolar Conference, dört ülkeye dağılmış olarak, Amerika Birleşik Devletleri (Alaska), Kanada, Grönland ve Rusya'da (Çukotka) yaşayan 155.000 nüfuslu Eskimoları temsil eden bir sivil toplum örgütü.

<span class="mw-page-title-main">Batı Kanada İnuitleri</span>

Batı Kanada İnuitleri, Kanada'da Kuzeybatı Toprakları'nda ve birazı da Yukon'da yaşayan İnuitlerin bir kolu.

<span class="mw-page-title-main">Eskimo - Aleut halkları</span>

Eskimo-Aleut halkları, anadilleri Eskimo - Aleut dilleri ailesine giren Sibirya kökenli avcı ve toplayıcı şamanist halklar. Sibirya kökenli olmalarına rağmen, günümüzde Sibirya'da az sayıda bulunurlar; daha çok Kuzey Amerika'nın arktik bölgesi ile Grönland'da yoğunlaşmışlardır ve Arktika'nın birincil ana halkı konumundadırlar. Dil temelli sınıflandırmaya göre, Aleutlar ile Eskimolar olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. Dilce yapılan bu sınıflandırma kültürce yapılan sınıflandırmayla da örtüşür. Yalnız, dilleri Eskimo dillerinin Yupik koluna giren ve İngilizcede Alutiiq adıyla da anılan Supikler, kültürce Eskimolara değil Unangan da denilen Aleutlara yakındır ve geçmişte Ruslarca her iki halk da Çukçilerin verdiği "Aleut" ortak adıyla anılırlar. Eskimo - Aleut dilli halkların nüfusu 102.000 kişidir. Büyük çoğunluğunu Eskimolar oluştururken, Aleutlar 2300 kişilik nüfuslarıyla çok azınlıkta kalırlar.

<span class="mw-page-title-main">Ulu (bıçak)</span>

Ulu ya da Eskimo bıçağı, daha çok kadınlarca kullanıldığı için İngilizcede «kadın bıçağı» olarak da bilinen, hem Yupik hem de İnuit kolundan Eskimoların kullandığı tutamaklı yarımay biçimli satır benzeri bıçak. Avlanan hayvanların ve balıkların soyulması ve derilerin temizlenmesi gibi işlevi yanında çocukların saç kesiminde ya da gerektiğinde iglu oluşturmak için kardan kerpiç bloklarının düzeltilmesinde de kullanılır. Alaska yerli sanatı örnekleri olarak değişik müzelerde görülebilirler.

Utkuhiksalik İnuitçesi, Kanada'da Nunavut bölgesinde Batı Kanada İnuitlerinden Utkuhiksalik İnuitleri tarafından konuşulan Batı Kanada İnuitçesinin Natsilik İnuitçesi lehçesinin bir alt lehçesidir ve İnuit hece yazısı ile yazılmaktadır. Eskiden Nunavut'taki Utkuhiksalik bölgesinde konuşulurken, şimdi Kanada anakarasındaki Uqsuqtuuq ve Qamani'tuaq yörelerinde konuşulmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Sallirmiut İnuitleri</span> böcekleri yiyen bitki.

Sallirmiut İnuitleri ya da Sallirmiutlar, Kanada'da Hudson Körfezi'nde Coats Adası, Walrus Adası ve Southampton Adasında yaşamış olan ve 1902-03 yılında Avrupalı balina avcıları tarafından bölgeye getirilen yabancı salgın hastalıklardan tamamı etkilenip soyları tükenen Eskimo halkı. Anakaradaki İnuit gruplarından farklı bir kültüre sahip olan Sallirmiut İnuitlerinin Dorset kültürünün (Tuniit) mirasçısı olduğu düşünülmektedir; zira günümüzdeki Kanada İnuitleri Dorset kültüründen sonra gelişen Thule kültürünün mirasçısıdırlar. Bununla birlikte, aksini gösteren bir kanıt ortaya konmadığı sürece, Sallirmiutların kültürünün Dorset ve Thule kültürlerinin kombinasyonu olabileceği görünüyor.

<span class="mw-page-title-main">İnuinnaq İnuitçesi</span>

İnuinnaq İnuitçesi ya da İnuinnait İnuitçesi, Kanada'da Kuzeybatı Toprakları ile Nunavut özerk bölgesinde yaşayan Batı Kanada İnuitlerinden İnuinnait İnuitleri tarafından konuşulan Batı Kanada İnuitçesinin bir lehçesidir ve Kuzeybatı Topraklarında Latin alfabesi ile Nunavut'ta İnuit hece yazısı ile yazılmaktadır. Kuzeybatı Topraklarının 11 resmî dilinden ve Nunavut'ta ise 4 resmî dilden biridir.

<span class="mw-page-title-main">Kugaaruk</span>

Kugaaruk ya da Arviligjuaq veya 3 Aralık 1999 öncesinde Pelly Bay, Kanada'nın Nunavut bölgesinin Kitikmeot Bölgesi'nde Pelly Bay su yolunun kıyısında kurulu mezra. Yöre Natsilik İnuitleri grubundan Arviligjuaq İnuitçesi lehçesini konuşan Arviligjuarmiut (ᐊᕐᕕᓕᒡᔪᐊᕐᒥᐅᑦ) İnuitlerinin toprağıdır. 2006 sayımına göre nüfusu 758 kişidir.

<span class="mw-page-title-main">Arviligjuarmiutlar</span>

Arviligjuaq İnuitleri ya da Arviligjuarmiutlar, Kanada'nın Nunavut bölgesinde Kugaaruk yöresinde yaşayan Kanada İnuitlerinin Natsilik İnuitleri grubundan Eskimo halkı. Batı Kanada İnuitçesi içinde sınıflandırılan dilleri Arviligjuaq İnuitçesi olup Natsilik İnuitçesi üst grubunda ele alınır.

Ahiarmiutlar ya da İhalmiutlar, Kanada'nın Nunavut bölgesinde Hudson Körfezi'nin batı içbölgelerinde Kazan Nehri Ennadai Gölü, Küçük Dubawnt Gölü kıyılarında ve Thlewiaza (Aglirnaqtuq) nehrinin kuzeyinde yaşayan Kanada İnuitlerinin denizcil olmayan Kivalliq İnuitleri grubundan Eskimo halkı. Diğer Kivalliq İnuitleri gibi bunlar da Rengeyiği İnuitleri kültür grubunda yer alan rengeyiği avlayarak geçimlerini sağlayan avcı ve toplayıcı halktır. Sözlü tarihlerine göre 1886 yılındaki nüfusları tahmini 7.000 kişi iken sonraki yıllarda sayıları büyük ölçüde azalarak, 1920 yılında 450 kişi, 1947-48 yılında 40 kişi, 1950 yılına gelindiğinde ise yalnızca 30 kişi kalmışlardır. Günümüzde büyük ölçüde Arviat adlı mezrada yaşamaktadırlar.

<span class="mw-page-title-main">Rengeyiği İnuitleri</span>

Rengeyiği İnuitleri ya da Rengeyiği Eskimoları, Kanada anakarasının doğu kıyılarında, Hudson Körfezinin batısında Nunavut bölgesinin Kivalliq Bölgesi denen kısmında yaşayan Kanada İnuitlerinden Eskimo halkı ve Kivalliq İnuitleri ile Utkuhiksalik İnuitlerinin oluşturduğu kültür grubu. Merkezi Kanada İnuitleri üst kültür grubunda ele alınırlar. Batı Kanada İnuitçesi içindeki Utkuhiksalik İnuitçesi lehçesini konuşanlar hariç diğerleri Doğu Kanada İnuitçesi içinde sınıflandırılan Kivalliq İnuitçesi konuşurlar. Adları tuktu dedikleri çorak rengeyiği alt türünden rengeyiği avcılığı yapmalarından ileri gelir. "Caribou Eskimo" adını ilk kez Danimarkalı Kutup kâşifi ve antropolog Knud Rasmussen beşinci Thule keşif gezisinde (1921-24) kullanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Merkezî Kanada İnuitleri</span>

Merkezi Kanada İnuitleri ya da Merkezî İnuitler veya Merkezi Eskimolar, Kanada'nın Kuzeybatı Toprakları ile Nunavut topraklarında yaşayan Kanada İnuitlerinden Eskimo kültür grubu.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Grönland İnuitleri</span>

Kuzey Grönland İnuitleri ya da Kutup Eskimoları, Danimarka'ya bağlı özerk Grönland'ın kuzeyinde Avannaa bölgesindeki Qaanaaq (Thule) yöresinde yaşayan İnuit kolundan Grönland İnuitlerine bağlı Eskimo halkı. Dünyanın en kuzey ucunda yaşayan halktır. 2010 yılı itibarıyla nüfusları 800 kişidir ve Grönland nüfusunun % 1 ini oluştururlar.

<span class="mw-page-title-main">Yüksek Arktik Tehciri</span>

Yüksek Arktik Tehciri, 1950 lerdeki Soğuk Savaş döneminde Kanada Hükûmeti tarafından Nunavik İnuitçesi konuşan 87 İnuitin Québec'ten alınıp Nunavut'un verimsiz toprakları olan Yüksek Arktik'e zorla tehcir ettirilmesidir. 1953 yılında on aile, 1955 yılında ise sekizden fazla aile tehcir edilmiştir. Tehcir tartışma kaynağı olmuştur: hükûmet kanadı yerlilerin kaldıkları açlık tehlikesine karşı koruyucu önlem olarak geçimlerini sürdürmeleri için insani jest yapıldığını iddia ederken, İnuit Eskimoları ve insan hakları savunucuları bu zorunlu göçün hem Soğuk Savaş döneminde hem de Kanada Arktik Takımadaları'nın tartışmalı toprak iddialarının sürdüğü dönemde "insan bayrak direkleri" olarak kullanıp Uzak Kuzey egemenliğini savunmak için federal hükûmet tarafından kışkırtıldığını söylerler. Her iki taraf da, Inukjuak'tan Resolute Bay'a yapılan zorunlu tehcirden sonraki ilk yıl aç kalmamaları için İnuitlere yeterli gıda takviyesi yapılmadığında hemfikirdir. Bu tehcir Kanada'da insan hakları içinde etnik ihlallerden biri olarak görülmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Southampton Adası</span> Kanadada bulunan ada

Southampton Adası Kanada'ya bağlı ada. Ada, Kanada'da Foxe Havzası'nın Hudson Körfezi girişinde yer alan büyük bir adadır. Kanada Arktik Adaları'nın büyük bir üyesidir. Nunavut'un Kivalliq Bölgesi'nde yer alır ve 41.214 km2 (15.913 sq mi) bir alanı kaplar. Dünyanın 34., Kanada'nın 9. en büyük adasıdır. 2011 sayımına göre adada 814 kişi ikâmet etmektedir.

Inuit kültüründe sipiniq, doğumda fiziksel cinsiyetini değiştirdiğine inanılan kişidir. Bazı yönlerden üçüncü cinsiyet olarak kabul edilebilir. Bu görüş, öncelikle İglulik ve Nunavik gibi Kuzey Kanada Arktik bölgesinde ortaya çıkmıştır.