İçeriğe atla

Başkurt ayaklanmaları (VII-VIII. yüzyıllar)

Başkurt ayaklanmaları (VII-VIII. yüzyıllar)
Tarih17.—18. yüzyıl
Bölge
Başkurdistan, Kazan hanlığı


Başkurt kadını ve Başkurt savaşçısı

Başkurt ayaklanmaları, 17-18. yüzyıllarındaki bir dizi ayaklanmadır.

17. Yüzyıl Ayaklanmaları

1662-64 ayaklanması, çarlık hükûmetinin Başkurt feodal beylerinin Kalmuklar üzerine yaptıkları istilaları yasaklamaları ve esirleri iade etmelerinin talep edilmesi üzerine başlamıştır. Ayaklanma, Başkurdistan'ın tamamına ve bazı komşu bölgelere yayılmıştır. Ayaklanma esasen doğuda İset ve Miass nehirlerinin orta kesimlerine, batıda Kama Nehri'nin orta kesimlerine ve güneyde ise Ural Nehri'nden kuzeye Çusovaya Nehri'ne kadar yayıldı. 1664'te çarlık hükûmeti isyanı bastırdı, ancak bazı tavizler vermek zorunda kaldı. 1681-83 ayaklanması, Başkurtların çarlık hükûmeti tarafından zorla Hristiyan yapacağı haberleriyle başladı. 1682'de isyan tüm Başkurdistan'a yayıldı. Büyük Başkurt kitlelerinin harekete karşı duyduğu hüsran ve Çarlık Hükûmetinin Hristiyanlaştırma konusunda herhangi bir emir vermemesi ayaklanmanın bitmesinde belirleyici rol oynadı.

18. Yüzyıl Ayaklanmaları

1705-11 isyanının nedeni, 1704'te yeni vergilerin getirilmesi ve hükûmetin Rus ordusu için Başkurtlardan at talep etmesiydi. Hükûmet Kalmuk çetelerini isyanı bastırmak için kullandı, ancak yine de bazı tavizler vermek zorunda kaldı. 1735-40 ayaklanmasının nedeni, Başkurt topraklarının Çarlık Hükûmeti tarafından kaleler ve madenler inşa ederek zapt edilmeye çalışılmasıydı. Ayaklanma bastırıldı ve hükûmet, Başkurt topluluklarının iç yaşamını çarlık makamlarının kontrolü altına alan idari reformlar gerçekleştirdi.[1]

1755-56 ayaklanmasının nedeni Rus baskısının yoğunlaşması, Çarlık hükûmetinin nüfusu zorla Hristiyan yapma çalışmaları ve topraklarına el koyma politikasıydı. Molla Abdulla Aliyev'in cihat çağrısında bulunması, ayaklanmanın başlamasında büyük rol oynadı. Yerel feodal beylerin isyana katılmaması ve çarlık hükûmetinin isyancıları bölme politikası (gönüllü olarak teslim olanları affetmek; Tatarları, Kazakları, Başkurtları ve diğer halkları birbirine kışkırtması) isyanın bastırılmasında önemli rol oynadı.[2]

Kaynak

  • Azərbaycan Milli Ensiklopediyası (25 cilddə). Bakı: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi.ISBN 978-9952-441-00-0.
  • Акманов И. Г. Башкирские восстания 17-18 вв. // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.

Kaynakça

  1. ^ Витевский В. Н. И. И. Неплюев и Оренбургский край в прежнем его составе до 1758 г. Казань, 1897. Т. 1. с.146.
  2. ^ Акманов И. Г. Восстание 1755—56 гг. // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Kumuklar</span> Türk etnik grubu

Kumuklar, veya Kumuk Türkleri, Dağıstan, Çeçenya ve Kuzey Osetya'nın yerlisi bir Türk halkıdır Kuzey Kafkasya'daki Türkler arasında en kalabalık olanlardır. 1930'lara kadar Kuzey Kafkasya halkları arasında Kumukça lingua franca olarak kullanılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Ufa</span> Rusyada şehir

Ufa (Rusça: Уфа, romanize: Ufa, Rusça telaffuz: [ʊˈfa]; Başkurtça: Өфө, romanize: Öfö,

<span class="mw-page-title-main">Salavat Yulayev</span>

Salavat Yulayev ya da Salavat Yulayoğlu, ünlü Başkurtistan istiklal savaşcısı ve şairidir. Başkurtistan'ın halk kahramanıdır.

<span class="mw-page-title-main">Rus Devrimi (1905)</span>

1905 Rus Devrimi, Rus İmparatorluğu çapında geniş yankı bulan kitlesel siyasi eylemlerdir. 1905 Moskova Ayaklanması örneğinde olduğu gibi, bazı eylemler doğrudan hükûmeti hedef almıştır. Saldırılar, işçi grevleri, köylü ayaklanmaları ve askeri isyanlar şeklinde gelişmiştir. Olaylar sonucunda anayasal monarşiye geçiş yapılmış ve Çarlık Duması kurulmuş, çok partili seçimler yapılmış, 1906 Anayasası meydana getirilmiştir. Ancak Çarlık rejiminin yıkılması ve bazı bölgelerdeki bağımsızlık yönünde yapılan silahlı ayaklanma girişimleri başarısız olmuş ve bastırılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Başkurdistan</span> Rusyaya bağlı federal bir bölge

Başkurdistan Cumhuriyeti, Rusya'ya bağlı federal bir cumhuriyettir. İdil Nehri ile Ural Dağları arasında yer alır. Başkenti Ufa şehridir. 2010 nüfus sayımı itibarıyla 4.072.292 nüfusa sahip Başkurdistan, Rusya'nın en kalabalık cumhuriyetlerinden biridir. Başkurdistan'da 2010'da yapılan nüfus sayımına göre 1.584.554 Başkurt yaşamaktadır.

Seher, yönetmenliğini Ağarza Guliyev'in yaptığı 1960 Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti yapımı film. Film konusu Mehdi Hüseyin'in aynı isimli romanından uyarlanmıştır. Filmde köyden Bakü'ye gelip petrol madenlerinde çalışan işçinin Bolşeviklerin etkisi altında devrimci dönüşümü konu alınmaktadır. Filmde Çarlık Rusyası döneminde işçilerin ağır durumundan ve dönemin zor hayatından bahsedilmektedir. Filmde ayrıca dönemin oligarklarının zalimliğini ve milliyet ayrımcılığı işlenmektedir. 26 Komiser filminde olduğu üzere dönemin tarihsel koşulları ön plana çıkarılmıştır. Bununla birlikte filmde Josef Stalin de konu alınır.

<span class="mw-page-title-main">Enver Asfandiyarov</span>

Enver Zakiroviç Asfandiyarov, d. 15 Mayıs 1934; Baymak - ö. 4 Şubat 2014; Ufa), Sovyet Rus/Başkurt bilim insanı, tarihçi, profesör.

<span class="mw-page-title-main">Banat Batırova</span>

Banat Hairullovna Batırova, Başkurdistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nde Sosyalist Emek Kahramanı unvanını kazanan ilk kadın, Başkurdistan Yüksek Sovyeti 2., 3. ve 4. dönem milletvekili.

<span class="mw-page-title-main">Orenburg Kervansarayı</span>

Orenburg Kervansarayı, Başkurt halkının tarih ve kültür anıtı olan Orenburg'da mimari bir yapı. 1837-1846'da Başkurt-Mişer ordusunun komutanlığı ve Orenburg'a “ihtiyaçlarına ve işine göre” gelen Başkurtlar için bir atölye ve bir okula ev sahipliği yapmak üzere inşa edildi. Tarihi ve mimari kompleks Başkurt Ulusal Evi ve camiden oluştu. Mimar Alexander Bryullov'un orijinal projesi geleneksel Başkurt köyü stilizasyonu olarak tasarlandı: topluluğun merkezi baskın - sekizgen bir cami Başkurt göçebe yurt biçimlerini üretti.

<span class="mw-page-title-main">Dirgen Ayaklanması</span>

Dirgen ayaklanması veya Kara Kartal İsyanı, günümüzde Tataristan'ın doğusu ve Başkurdistan'ın batısında kalan bölgede savaş komünizmi politikasına karşı Yeşil Ordu grupları tarafından gerçekleşen ayaklanma.

Başkurdistan tarihi, Güney Ural ve çevresinde, tarihsel olarak Başkırlar'ın yaşadığı bölgeyi kapsıyor. Bölge, Başkurd, Başkurdistan, Bascardia, Fiyafi Başkurt, Pascatir ve benzeri varyantlar gibi çeşitli isimlerle bilinmektedir. Önceki isimlerde olduğu gibi, Başkurdistan'ın modern federal konusuna yerli Başkurt halkının ismi verilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Hüseyin Bey Türbesi</span>

Hüseyin Bey Türbesi, Hacı Hüseyin Bey'in medfun bulunduğu türbe. Hacı Hüseyin Bey, modern Başkurdistan topraklarının ilk imamıydı. Mezarı Şişme ilçesi, Şişme rayonundaki Akzirat mezarlığında bulunur. Çevredeki Müslümanlar tarafından kutsal yerlerinden biri olarak kabul edilir.

<span class="mw-page-title-main">Tarihi Başkurdistan</span>

Başkurdistan, Ufa ilçesinin Başkurt Ufa bölgesine dönüşümü sonucunda oluşan tarihi ve coğrafi bir bölgedir. Şu anda Başkurdistan Cumhuriyeti, Orenburg ve Çelyabinsk bölgeleri, Tataristan Cumhuriyeti'nin doğu kısmı, Udmurtya'nın güneydoğu kısmı, Perm bölgesinin güney kısmı, Sverdlovsk'un güneybatı kısmı, Kurgan'ın batı kısmı, Samara'nın kuzeydoğu kısmı ve Saratov'un doğu kısmı bu bölgede yer almaktadır.

1735-1740 Başkurt İsyanı, Başkurtlar tarafından Rus İmparatorluğu'na karşı başlatılan bir isyandır. 1735'te başlayan isyan bir dizi ağır çatışmanın ardından 1740'ta Rus birlikleri tarafından bastırıldı.

Yabiga Kuşayeva, kadın hareketi bir aktivisti.

1704'ten 1711'e kadar Başkurt İsyanı, Rusya İmparatorluğu'nda 17. ve 18. yüzyıllarda Başkurt isyanları serisinin en uzunlarından biriydi. 1662-1664, 1681-1684 ve 1704-1711 Başkurt ayaklanmaları, Sovyet ve Sovyet sonrası tarihçiler tarafından Başkurtya'nın imparatorluğa kademeli olarak dahil olmasının ve Başkurtların sömürge baskısına karşı direnişinin kanıtı olarak uzun uzadıya ele alındı.

<span class="mw-page-title-main">Sovyetler Birliği-Yugoslavya ilişkileri</span>

Sovyet-Yugoslav ilişkileri, SSCB ile Yugoslavya arasında 25 Haziran 1940'ta kurulan ikili ilişkilerdir. İki ülke arasındaki ilişkiler çok belirsiz bir şekilde gelişti - 1940'a kadar açıkça düşmandılar, 1948'de ilişkiler yeniden tırmandı ve 1949'da bozuldu. 1953-1955'te ikili ilişkiler restore edildi, ancak Yugoslavya'nın çöküşüne kadar çok kısıtlı kaldı. YSFC, SSCB tarafından sosyalist bir devlet olarak tanındı ve CMEA'nın çalışmalarına katıldı. Ancak Yugoslavya, Varşova Paktı'na katılmadı ve bazı durumlarda Sovyet dış politikasını desteklemedi. 1960-1980'lerde iki ülke arasındaki ticaret hacmi önemliydi ve 1985'e kadar büyüdü. SSCB ayrıca Yugoslav kültürel ürünlerinin önemli bir tüketicisi haline geldi: 1960'lar-1980'lerde Sovyetler Birliği'nde Yugoslav yazarların kitaplarının çevirileri yayınlandı ve Yugoslav filmleri gösterildi.

<span class="mw-page-title-main">Kürdemir Muharebesi</span>

Kürdemir Muharebesi, 7-10 Temmuz 1918 tarihleri arasında, Osmanlı-Azerbaycan koalisyon kuvvetleri ile Stepan Şaumyan liderliğindeki Bakü Komünü birlikleri arasında Kürdemir'in kontrolü uğrunda yapılan muharebedir. Kürdemir istasyonu Transkafkasya Demiryolunun Bakü yolu üzerindeki en önemli stratejik noktasıydı. 10 Temmuz'da, Bakü'ye ilerleyen Kafkas İslam Ordusu ve Azerbaycan Millî Ordusu birlikleri Kürdemir'i ele geçirmiştir.

Daria Nikolaevna Saltykova, takma adı Saltychikha ve “Ogress” Aristokrat bir aileden gelen sadist ve seri katil. Emri altındaki 38 serfin öldürülmesinden sorumlu tutulan zengin bir Rus toprak sahibiydi 1768'de Senato ve İmparatoriçe II.Katerina'nın kararıyla soyluluk unvanından mahrum bırakıldı ve ölüm cezasına çarptırıldı, ancak daha sonra ceza müebbet hapse çevrildi. Ölene kadar hapiste kaldı.

<span class="mw-page-title-main">Mariia Vetrova</span>

Mariia Fedosiivna Vetrova ;(d. 3 Ocak 1870 - ö. 24 Şubat 1897) Ukraynalı öğretmen ve devrimci. Ukrayna'nın farklı yerlerinde öğretmenlik yaptı. Kısa bir süre bir tiyatro grubuna katıldıktan sonra Azak'ta sosyalist çevrelere girdi. Burada Leo Tolstoy'un eserlerinin tutkunu oldu. Çalışmalarına Saint Petersburg'da devam etti. Tolstoy'la tanıştıktan sonra devrimci olmaya yönlendirildi. Çarlık karşıtı yayıncılık faaliyetleri nedeniyle tutuklandı ve Peter ve Paul Kalesi'nde kendini yakarak öldü. Onun ölümü, Çarlık karşıtı bir öğrenci hareketinin yükselişi için bir çağrıya dönüştü.