İçeriğe atla

Büyük Britanya

Büyük Britanya
Yerli dillerde adı
Harita
Coğrafya
BölgeKuzeybatı Avrupa
Koordinatlar53°50′K 2°25′B / 53.833°K 2.417°B / 53.833; -2.417
TakımadasıBritanya Adaları
DeniziAtlantik Okyanusu
Yüzölçümü&0000000000000229.310000229,310 km2
ZirveBen Nevis 1344
Siyasi
Adadaki ülke(ler)
Birleşik Krallık ülkeleri Galler, İngiltere, İskoçya
Yerleşim yerleri
  • Londra
Demografi
Nüfus&0000000000000065.75000065,750,000
Nüfus yoğunluğu302 kişi/km2

Büyük Britanya, İrlanda Adası'nın doğusunda yer alan, üzerinde İngiltere, Galler ve İskoçya'nın bulunduğu Birleşik Krallık'a bağlı ada.[1] Büyük Britanya Adası, Britanya Adaları'nın en büyüğüdür.[1]

Adanın yüzölçümü  209.331 km² dir. Kuzey-güney doğrultusunda uzun bir ada olan Büyük Britanya'nın batı kesimi genellikle dağlıktır. Ancak yükseklikler fazla değildir. İskoçya'da Ben Nevis Tepesi 1.340 m, Galler'de Snowdon Tepesi 1.084 m'dir. Bütün ada hafif tepelerle düzlükler hâlinde uzayan çayır ve ağaçlıklarla kaplı yeşil bir ülkedir. İklim batıdan gelen okyanus etkisiyle yumuşak ve nemlidir. Batı kesimi daha çok yağış alır. Yıllık yağışlar 700-1.200 mm arasında değişir. Mevsimler arası sıcaklık farkı da çok azdır (Londra'da ocak ayı ortalaması 5 °C, temmuz ayı ortalaması 16,7 °C). Adanın en geniş yeri 130 km'yi geçmediği için ırmaklar kısadır. En önemli ırmaklar Thames, Trene, Severn'dir.[1]

Notlar

Kaynakça

  1. ^ a b c Nijman, Jan (2020). Geography: Realms, Regions, and Concepts (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410. 

Ayrıca bakınız

  • Büyük Britanya Adası iklimi
  • Britanya Adaları (terminoloji)

Galeri

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Antigua ve Barbuda</span> Karayiplerde bir ada ülkesi

Antigua ve Barbuda; Karayip Denizi'nin doğusunda, Küçük Antiller ada grubundaki bağımsız bir ada ülkesi. Ülkeye adını veren iki büyük ada ve çeşitli adacıklardan meydana gelir. Başkenti, Antigua adasındaki St. John's'tur. Resmi dili İngilizcedir.

<span class="mw-page-title-main">Tonga</span> Büyük Okyanusta bir ada devleti

Tonga ya da resmî adı ile Tonga Krallığı,, Büyük Okyanus'ta yaklaşık 169 adadan oluşan ada ülkesi. Toplam kara yüzölçümü yaklaşık 700 km2 olan ülke, Güney Pasifik Okyanusu'nun yaklaşık 700.000 km2 büyüklüğünde bir alanı kaplar. 2021 itibarıyla nüfusu 104.494 olan ada ülkesinin nüfusunun %70'i başkent Nuku'alofa'nın bulunduğu Tongatapu adasındadır. Ülke nüfusunun geri kalanı, ülkedeki 35 adada yaşamaktadır. Tonga, kuzebatısında Fiji ile Wallis ve Futuna (Fransa), kuzeydoğusunda Samoa, batısında Yeni Kaledonya (Fransa) ile Vanuatu, doğusunda Niue ve güneybatısında Kermadec ile sınırlanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Akdeniz Bölgesi</span> Türkiyenin Akdeniz kıyısındaki coğrafi bölgesi

Akdeniz Bölgesi, Türkiye'nin yedi coğrafi bölgesinden biridir. Anadolu'nun güneyinde Akdeniz kıyısı boyunca uzanır. Genişliği 120–180 km arasında değişir. Batı ve kuzey batısında Ege Bölgesi, kuzeyinde İç Anadolu Bölgesi, doğusunda Güneydoğu Anadolu Bölgesi, güneyinde ise Akdeniz bulunur. Güneydoğudan Suriye ile komşudur. Türkiye'nin başka bölgelerinde olduğu gibi Akdeniz Bölgesi'nde de bölge sınırları ile yönetim birimleri olan illerin sınırları tümüyle çakışmaz.

<span class="mw-page-title-main">Asya</span> kıta

Asya veya Asya Kıtası, Avrupa'nın doğusunda, Büyük Okyanus'un batısında, Okyanusya'nın kuzeyinde ve Arktik Okyanus'un güneyinde bulunan kıta, yüz ölçümü olarak Dünya'nın en büyük kıtası, aynı zamanda nüfus açısından en kalabalık kıtasıdır. Sınırları değişkenlik gösterse de Avrupa ve Afrika kıtaları ile kara sınırı vardır. Avrupa ile birlikle Avrasya'yı, Avrupa ve Afrika kıtalarıyla birlikte Eski Dünya'yı oluşturur. İnsanlığın Afrika'dan çıktıktan sonra ayak bastığı ilk kıta olan Asya, aynı zamanda Dünya üzerindeki birçok dinin çıkış bölgesidir. Ortadoğu kökenli İslam, Hristiyanlık gibi İbrani dinler ile Hint Yarımadası kökenli Budizm ve Hinduizm gibi Dharmatik dinler buna örnektir. Kuzey Kutup Dairesi'nden Ekvator'a kadar uzanan Asya Kıtası, yeryüzünün en alçak noktası olan Lut Gölü ve en yüksek noktası olan Everest gibi çok farklı yeryüzü şekillerini içinde barındırır.

<span class="mw-page-title-main">Çukurova</span> Çoğunluğu Adana şehrinde bulunan verimli topraklara ve köklü geçmişe sahip bölge

Çukurova, tarihi adıyla Cilicia Pedias; Adana, Mersin, Osmaniye ve Hatay illerini içine alan Güney Anadoludaki coğrafi, ekonomik ve kültürel bir bölgedir. 6.4 milyon nüfusuyla, Türkiye'deki en büyük nüfus yoğunluğuna sahip bölgelerinden biridir.

<span class="mw-page-title-main">İskoçya</span> Birleşik Krallıkın parçası olan Batı Avrupa ülkesi

İskoçya, Birleşik Krallık'a bağlı dört ülkeden biri. İskoçya anakarası, Büyük Britanya adasının kuzeydeki üçte birlik kısmını kaplar. Güneydoğusunda İngiltere ile 154 km uzunluğunda bir sınırı vardır. Kuzeyi ve batısı Atlas Okyanusu ile, kuzeydoğusu Kuzey Denizi ile ve güneyi İrlanda Denizi ile çevrilidir.

<span class="mw-page-title-main">Galler</span> Birleşik Krallıkın parçası olan Batı Avrupa ülkesi

Galler, Büyük Britanya'da Birleşik Krallık'a bağlı dört ülkeden biri. Doğuda İngiltere'nin Cheshire, Shropshire, Herefordshire ve Gloucestershire kontlukları, güneyde Bristol Kanalı, batıda ve kuzeyde İrlanda Denizi ile çevrilidir. 1.680 milden (2.700 km) fazla kıyı şeridine sahip olan Galler, özellikle kuzeyinde büyük ölçüde dağlıktır. Ülkenin en yüksek zirvesi Yr Wyddfa'dır. Ülke kuzey ılıman kuşağında yer alır ve değişken bir deniz iklimine sahiptir.

<span class="mw-page-title-main">Soğuk iklimler</span>

Asya'nın kuzeyinde yer alan Sibirya, 12.800.000 km²'lik yüzölçümüyle Rusya'nın yüzde 60'tan fazlasını kaplar. Batıda Ural Dağları'ndan doğuda Büyük Okyanus'a kadar uzanır. Kuzeyinde Arktik Okyanusu vardır. Sibirya'nın güneyinde, batıdan doğuya doğru, Kazakistan, Moğolistan ve Çin yer alır. Sibirya'nın nüfusu yaklaşık 40 milyondur.

<span class="mw-page-title-main">İrlanda Denizi</span> deniz

İrlanda Denizi, İrlanda Adası ile Büyük Britanya arasında bulunan deniz. Güneyde Atlas Okyanusu'ndan İrlanda ile Galler arasındaki St. George Kanalı ile, kuzeydoğuda Kuzey İrlanda ile İskoçya arasındaki Kuzey Kanalı ayrılır. Man Adası kanalın ortasında bulunur. İrlanda denizinin yüzölçümü 104.000 km²'dir.

<span class="mw-page-title-main">Liberya</span> Batı Afrikada bir ülke

Liberya, resmî olarak Liberya Cumhuriyeti; Batı Afrika kıyısında, kuzeybatıda Sierra Leone, kuzeyde Gine, doğuda Fildişi Sahili'ne sınırları bulunan bir ülke. Anlamı "özgürlerin toprağı" olan Liberya, daha önceden köleleştirilmiş Afrika asıllı Amerikalıların özgür çocukları tarafından kurulmuştur. Siyah Afrika'nın sömürge yönetimi olarak Amerikan Kolonizasyon Derneği'nin siyahi muhacirleri yönlendirmesi ve 1847'de ABD'den bağımsızlık kazanan kıtanın en eski cumhuriyeti olan Liberya, son dönemde iki iç savaşa sahne oldu: Liberya İç Savaşı (1989-1996) ve İkinci Liberya İç Savaşı (1999-2003). İkinci iç savaş, yüzbinlerce insanın göçüne ve ekonominin çökmesine neden olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Kerguelen Adaları</span>

Kerguelen Adaları Hint Okyanusu'nun güneyinde yer alan Fransa'ya bağlı takım adalarıdır. Kerguelen Adaları konum olarak Afrika, Avustralya ve Antarktika kıtalarının arasında kalmaktadır. Ada Afrika'ya 3400 km, Antarktika'ya 2000 km ve Avustralya'ya 4800 km mesafededir. Yalnızlık Adası olarak adlandırılan ana ada 6,675 km² büyüklüğündedir ve etrafındaki 300 küçük adacıkla beraber 7,215 km²'dir. Adanın en yüksek noktası 1850 metre ile Ross Dağı'dır. Ada batı ucundan doğu ucuna kadar yaklaşık olarak 150 km'dir, kuzey ucundan güney ucuna kadar olan kısım ise 120 km'dir. Adanın başkenti doğu kısmında yer alan Port-aux-Français'dir. Genelde iklim olarak soğuk ve rüzgarlıdır ve denizler dalgalıdır.

<span class="mw-page-title-main">Hebridler</span>

Hebridler İskoçya'nın batı kıyılarında, Britanya Adası'nın en eski kayalarının bulunduğu adalar topluluğudur.

<span class="mw-page-title-main">Britanya Adaları'nın terminolojisi</span>

Britanya Adaları'nın terminolojisi, Büyük Britanya, İrlanda ve dolayındaki adalardaki farklı coğrafi ve siyasi bölgeleri tarif etmek için kullanılan terimler sık sık karışıklığa yol açar. Kısaca, başlıca terimler şöyledir:

<span class="mw-page-title-main">Avrupa coğrafyası</span> Avrupanın fiziksel kara kütlesinin tanımı

Avrupa geleneksel olarak Dünya'daki 7 kıtadan biri olarak düşünülmektedir. Oysa Avrupa ve Asya coğrafi açıdan birbirleriyle bağlantılı kıtalardır ve bazen Avrasya adı altında anılırlar. Avrupa'nın geleneksel tanımına göre Ural Dağları Avrupa'nın doğudaki sınırını oluştururlar. Güneydoğu'daki sınırını Ural Nehri oluşturur. Sınır Hazar denizi, Kafkas Dağlarının zirveleri boyunca devam eder, Karadeniz, İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Çanakkale Boğazı'yla belirlenir. Akdeniz Avrupa'nın güney sınırını, Atlas Okyanusu ise batı sınırını belirler. İzlanda Avrupa'dan çok Kuzey Amerika'ya yakın olmakla birlikte Avrupa'nın bir parçası olarak sayılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Wight Adası</span> Büyük Britanya adasının güneyinde yer alan İngiltereye bağlı ada

Wight Adası, Birleşik Krallık'ta İngiltere ülkesinin Güney Doğu bölgesinde bir "törensel kontluk" ve "bir tek seviyeli yerel idare birimi"dir. Tek seviyeli yerel idare biriminin yönetim merkezi Newport'dadır.

<span class="mw-page-title-main">Birleşik Krallık iklimi</span>

Birleşik Krallık iklimi, orta-enlem okyanus ikliminin özelliklerini taşımaktadır. İklim sınıflandırılması için bilimsel coğrafyacılar tarafından kullanılan terime göre Birleşik Krallık iklimi Koppen iklim sınıflandırması ıskalası üzerinde Cfb olarak (yani Ç grubu "Astropikal iklim bölgesin"de "ılıman okyanusal iklim" olarak sınıflandırılır. Bu sınıf iklimde yazlar sıcak; kışlar soğukça ve tüm yıl içinde devamlı yağış olan bir iklim tipidir. Ülkenin iklimine tesir eden amilller şunlardır:

<span class="mw-page-title-main">Köroğlu Dağları</span>

Köroğlu Dağları, Türkiye'nin Batı Karadeniz Bölgesi'nin iç kısmında yer alan sıradağlardır.

<span class="mw-page-title-main">Britonlar</span>

Britonlar, en azından Britanya Demir Çağı'ndan Yüksek Orta Çağ'a kadar Büyük Britanya'da yaşayan yerli Kelt halkını ifade eder. Bu dönemde, Galler, Cornish ve Bretonlar gibi farklı gruplara ayrılmışlardır. Modern Brittonik dillerin atası olan Ortak Brittonik dilini konuşuyorlardı.

<span class="mw-page-title-main">Tobago</span>

Tobago, Trinidad ve Tobago'yu oluşturan ada topluluğundan ana iki adasından biridir ve ülkenin Trinidad'dan sonra ikinci büyük adasıdır. Güney Karayipler'de bulunan ada, Trinidad'ın kuzeydoğusunda ve Grenada'nın ise güneydoğusundadır. Ada "kasırga şeridi" olarak adlandırılan Atlas Okyanusu'ndaki bölgenin dışında yer alır. Eski İngilizce kaynakları arasında yer alan Oxford Sözlüğüne göre, Tobago ismini İngilizce tütün anlamına gelen tobaccodan almıştır.

Rothesay Dükü, Birleşik Krallık tahtının varisine ait olan bir unvandır. Şu anda Galler Prensi William’a aittir. William'ın eşi Galler Prensesi Catherine, şu anki Rothesay Düşesidir. Rothesay Dükü, 1707'den önce İskoçya Krallığı'nın, 1707'den 1800'e kadar Büyük Britanya Krallığı'nın ve günümüzde ise Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı'nın tahtının varisinin unvanıdır. Birleşik Krallık'ın geri kalanında ve denizaşırı ülkelerde Cornwall Dükü ve Galler Prensi unvanları kullanılırken Rothesay Dükü unvanı ise İskoçya'da iken veliaht tarafından kullanılması zorunlu olan bir unvandır. Rothesay Dükü ayrıca Carrick Kontu, Renfrew Baronu, Adalar Lordu ve İskoçya Prensi ve Büyük Vekilharcı gibi diğer İskoç unvanlarına da sahiptir. Unvan adını Bute Adası'ndaki Rothesay'den bölgesinden alır ancak Cornwall Dükalığı'nın aksine herhangi bir tüzel kişilik veya toprak mülkiyeti ile ilişkili değildir.