İçeriğe atla

Ağa Han İrevanski

Ağa Han İrevanski
DoğumAzericeAğa xan Abbasqulu xan oğlu İrəvanski
19. yüzyıl
Erivan, İrevan Guberniyası, Rus İmparatorluğu
ÖlümBilinmiyor
EğitimErivan gimnazyası

Ağa Han Abbasgulu Han oğlu İrevanski (d. 19. yüzyıl, İrevan, İrevan Guberniyası, Rus İmparatorluğu - ö. bilinmiyor) — Rus İmparatorluğu'nun 1. Devlet Duması'nın milletvekili, subay. 1919 yılında İrevan Müslüman Milli Şurası'nın başkanı olmuştur. Baba tarafından İrevan, anne tarafından Nahçivan hanları ailesine mensuptur.[1]

Hayatı

Ağa Han Abbasgulu Han oğlu İrevanski İrevan şehrinde asilzade ailesinde dünyaya gelmiştir. Babası Abbasgulu Han İrevanski İrevan Şehir Duması'nın üyesi, şehirdeki rus-tatar okulunun fahri başkanı olmakla birlikte, Kacar şahları ailesinin İrevan koluna mensup olmuştur. Nahçivan hanları ailesine mensup olan annesi Terlan Hanım Kengerli, 93 Harbi zamanı yaşanmış Beyazit Savaşı'nın kahramanlarından biri olan İsmail Han Nahçıvanski'nin qızıydı. İrevan Gimnazyası'nda ilk eğitimini almış, fakat bitirmemiştir. Okuldan ayrıldıktan sonra sınava girmiş ve Rus İmparatorluğu'nun 3. dereceli devlet çalışanı olmuştur. 1904 yılında Ağa Han İrevan Şehir Duması'nın üyesi seçilmiş ve 13 Şubat 1906 yılında İrevan'da yaşayan Azerbaycan Türkleri adından Ermenilerle yaşanan karşılıklı saldırıları bitiren sözleşmeye imza atanlardan biri olmuştur.[2][3][4]

16 Mayıs 1906 yılında İrevan Guberniyası'ndan Rusya 1. Devlet Duması'na milletvekili seçilmiş, bu Duma, Çar tarafından kovulduktan sonra 1907-1908 yıllarında yeniden İrevan Şehir Dumasında üye olarak görev almıştır. 1919 yılının Şubat'ından itibaren İrevan Müslümanları Milli Şurası'nın başkanı olmuştur.[3][4]

Ailesi

Bülbül adında bir kızı olmuştur. Bülbül Hanım İrevanski İrevan gimnazyasını bitirmiş ve mükemmel seviyyede rus dili bilmiştir. 1917 yılında İrevan'da ve 1920 yılında Gedebey'de rus dili öğretmeni olarak çalışmıştır. Bununla birlikte, Azerbaycan'ın Deller, Nahçivan ve İrevan gibi yerlerinde farklı kadın teşkilatları yaratmıştır.

Ayrıca bakınız

  • Halil Bey Kasımbeyov

Kaynakça

  1. ^ Азербайджанская Демократическая Республика: 1918-1920: законодательные акты / Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti: 1918-1920: qanunvericilik aktları (PDF). Bakı: Azərnəşr. 1998. s. 452. 5 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 5 Temmuz 2022. 
  2. ^ Б. Ю. Иванов, А. А. Комзолова, И. С. Ряховская (2008). Государственная дума Российской империи: 1906—1917. Moskova: РОССПЭН. 
  3. ^ a b "Аскер Зейналов. Эриванская интеллигенция. Баку: МУТАРДЖИМ. 2011" (PDF). 11 Mayıs 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF). Erişim tarihi: 6 Nisan 2021. 
  4. ^ a b "«Договор»". 3 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Kasım 2013. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Gence</span> Azerbaycanda şehir

Gence, 1935-1989 Kirovobad, Azerbaycan'ın en kalabalık ikinci şehridir. Eski bir yerleşim yeri olan Gence, Rus İmparatorluğu döneminde Çar I. Aleksandr'ın eşine atfen şehrin ismi Elizavetpol olarak değiştirilmiştir (1804-1918), 1920-1935 arasında Gence, 1935-1991 arasında Kirovabat olarak adlandırılmış, şehir 1989'da tekrar Gence ismine kavuşmuştur. Bakü'nün 360 km batısında, Gence Çayı'nın iki yakasında yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti</span> ilk Azerbaycan cumhuriyeti (28 Mayıs 1918-28 Nisan 1920)

Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti, Azerbaycan Halk Cumhuriyeti veya kısaca Azerbaycan Cumhuriyeti, Doğu Kafkasya'da yerleşmiş ve yüzölçümü 147.629 km2 olan, Müslüman ve Türk toplumlarında kurulan ilk laik ve demokratik devlet. Nüfusu 2 milyon kişiye ulaşan cumhuriyetin sınırları kuzeyde Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti, kuzeybatıda Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti, batıda Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti ve güneyde İran'la belirlenmiştir. Azerbaycan'da en büyük şehir olan Bakü'nün Bolşevik Bakü Sovyeti'nin kontrolünde olması nedeniyle, AHC'nin geçici başkenti Gence olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan-Ermenistan Savaşı (1918-1920)</span> 1918-20 Ermenistan ve Azerbaycan arasındaki toprak çatışmaları serisi

1918–1920 Azerbaycan–Ermenistan Savaşı, 1917'de Ekim Devrimi yani Bolşevik Devrimi'nden sonra başlamıştır. Çoğu saldırı düzenli ordu biçiminde olmadı. Daha sonra Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti kuruldu. Osmanlı İmparatorluğu'nun Erivan'ı boşaltıp Iğdır Ovası'na çekilmesi ile savaş başlamış oldu (1920).

Yelizavetpol Guberniyası, bir Rus İmparatorluğu guberniyası. Merkezi Yelizavetpol'dür.

<span class="mw-page-title-main">Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti</span> Güney Kafkasyada eski bir devlet

Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti (TDFC), Transkafkasya Federasyonu veya Kafkasardı Federatif Cumhuriyeti, Rus İmparatorluğu'nun çöküşü sonucunda, 1918'in Ocak ayından itibaren başlayan hazırlıkların ardından 22 Nisanda bugünkü Azerbaycan, Ermenistan ve Gürcistan topraklarında oluşturulmuş federatif devlettir. 26 Mayıs 1918 tarihinde Gürcistan Demokratik Cumhuriyeti'nın ve 28 Mayıs 1918 tarihinde Azerbaycan Halk Cumhuriyeti ve Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'nin ilan edilmesi ile TDFC'nin varlığı sona ermiştir.

<span class="mw-page-title-main">Aras Türk Cumhuriyeti</span> Türk devleti

Aras Türk Cumhuriyeti, diğer adıyla Türk-Aras Cumhuriyeti, Kasım 1918'de Azerbaycan ve Osmanlı Devletinin desteğini alan Cafer Kuli Han tarafından kurulmuş olan, şu anki Nahçıvan Özerk Bölgesi'nde bulunan kısa süreli bir Türk cumhuriyetidir. Başkenti Nahçıvan şehri olan bu Cumhuriyetin arazisi 16.000 kilometrekare, nüfusu ise 1 milyona yakındı. Sınırları Nahçıvan, Şerur-Daralayaz, Ordubad Uyezdlerini ayrıca Uluhanlı, Vedibasar, Kemerli, Meğri vb. arazileri birleştirirdi.

<span class="mw-page-title-main">Fetali Han Hoyski</span> Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetinin ilk başbakanı

Fetali Han Hoyski, Azeri avukat, Rus İmparatorluğu Devlet Meclisi üyesi ve daha sonra 1918'de kurulan bağımsız Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin ilk başbakanı.

Azerbaycan Millî Şûrası, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin ilk delegeli yasama organıdır. İlk olarak 27 Mayıs 1918 ve 17 Haziran 1918 tarihleri arasında, daha sonra 16 Kasım 1918 ve 3 Aralık 1918 tarihleri arasında etkin olmuş bu kurumun sonraki varisi, ülkede genel seçim yoluyla oluşturulan Azerbaycan Parlamentosu olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Ayna Sultanova</span>

Ayna Sultanova, Azeri devrimci. Azerbaycan'ın ilk kadın komünist devrimcilerinden biridir. 'Şark kadını' dergisinin ilk editörüdür. Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyetinde(ASSC) Yüksek Mahkeme başkanı ve Eğitim, Adalet Komisarlığı gibi yüksek görevlerde bulunmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Ukrayna Bağımsızlık Savaşı</span>

Ukrayna Bağımsızlık Savaşı, 8 Kasım 1917 ile 17 Kasım 1921 yılları arasında süren, içinde çeşitli siyasi ve askerî kuvvetlerin yer aldığı ve Ukrayna'da cumhuriyetin kurulmasıyla sonuçlanan bir süreçtir. Bu cumhuriyet, daha sonra Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilerek, Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne dönüştürülmüştür. Savaşın tarafları arasında; Ukraynalı milliyetçiler, Bolşevikler, anarşistler, İttifak Devletleri'ni oluşturan Alman ve Avusturya-Macaristan imparatorluklarının askerî kuvvetleri, Belarus Gönüllüler Ordusu ve İkinci Polonya Cumhuriyeti kuvvetleri bulunmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Mirza Davud Hüseynov</span> Azerbaycanlı politikacı (1894-1938)

Mirzə Davud Hüseyinov — Azerbaycan Devrim Komitesi Başkan Yardımcısı, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin 1921 Mayıs-Aralık tarihleri arasında Dış İşleri Bakanı, 1925 yılı içinde Maliye Bakanı. Ayrıca Yüksek İktisat Şûrası Başkanlığı, Transkafkasya SFSC XKS Başkan Yardımcılığı, Transkafkasya SFSC Halk Maliye Komiserliği, Tacikistan Komünist Partisi Merkez Komite Birinci Kâtipliği (1930-1933) görevlerinde de bulunmuştur.

17 Ekim Birliği yaygın olarak Ekimci Part olarak bilinir, Rus İmparatorluğu'nun son döneminde liberal-reformist Meşrutî monarşist siyasi partidir.

<span class="mw-page-title-main">Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Parlamentosu</span>

Azerbaycan Halk Cumhuriyeti Parlamentosu, 7 Aralık 1918 tarihinde kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Zengezur Uyezdi</span>

Zangezur Uyezdi Yelizavetpol Guberniyası'nın idari bölümlerinden (uyezd) biri. Rusya İmparatorluğu tarafından 1868 yılında yaratılmış ve uyezd'in Sovyet yönetimi tarafından ortadan kaldırıldığı 1921 yılına kadar idari merkezi Goris şehri olmuştur.

Rüstem Han Hoyski - Azerbaycan'ın ulusal bağımsızlık hareketinin aktif katılımcılarından biri. Fetali Han Hoyski ve Hüseyngulu Han Hoyski'nin küçük kardeşi, Korgeneral İskender Han Hoyski'nin oğludur.

<span class="mw-page-title-main">Kerim Han İrevanski</span>

Kerim han İrevanski, Kerim han İrevanli veya Kerim Abbasgulu han İrevanski, Rus İmparatorluğu ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin askeri subayı, albayı.

<span class="mw-page-title-main">Panah Han Makinski'nin evi</span>

Panah Han Makinski'nin evi — İrevan şehrinde mevcut olmuş ünlü evlerden biri. Sovyetler döneminde ev dağıtılan ev Nalbendyan sokakığında yerleşmekteydi. Ev veya diğer bilinen ismiyle konak Azerbaycan Türkleri'nin ünlü bey Han ailelerinden olan Makinskiler ailesinin üyesi Panah Han Makinski'ye ait olmuştur.

Zülfikar Bey Makinski Azerbaycan Halk Cumhuriyeti'nin Himayedarlık Bakanlığının Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti'ndeki temsilcisi, Ermenistan Demokratik Cumhuriyeti Parlamentosunun I. Dönem milletvekili, Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin Erzak Bakanlığının idare başkanı ve Teymur Bey Makinski'nin kardeşi. Ünlü Azerbaycan soylu ailelerinden olan Makinskiler'dendir.

<span class="mw-page-title-main">Hüseyin Necefov</span>

Hüseyin Hümmet oğli Necefov — Azerbaycanlı devlet adamı, Azerbaycan Komünist Partisi'nin Nahçivan Bölge Komitesi'nin genel sekreteri (1940-1948), Azerbaycan SSC Orman ve Kağız Sanayasi Bakanı (1948-1950).

Bağır Bey Aliasger oğlu Rzayev ve ya Memmedbağır Rzayev – Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Parlamentosu üyesi, Aras Türk Cumhuriyeti bakanlarından biri, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti Millî Şûrası'nın, Transkafkasya Seymi'nin Müslüman Sosyalistler Fraksiyonu'nun üyesi.