İçeriğe atla

Ayrık seçim

Ayrık seçim veya kesikli seçim, ekonomide, işgücü piyasasına girme veya girmeme veya ulaşım yöntemleri arasında seçim gibi, iki veya daha fazla ayrık alternatifler arasındaki seçimleri içeren problemler. Tüketilen her ürünün sürekli bir değişen olduğu varsayılan standart tüketim modellerinden farklı olarak, ayrık seçimlerde alternatiflerin sürekliliği yoktur. Sürekli durumlarda, optimum değerler matematiksel yöntemler kullanılarak hesaplanabilir ve talep miktarı regresyon analizi ile modellenebilir. Diğer taraftan potansiyel sonuçları birbirinden bağımsız olan durumlar için ayrık seçim analizleri kullanılır. Regresyon analizi "ne kadar" sorusuna cevap verirken, ayrık seçim analizleri "hangisi" sorusuna cevap verir. Bununla beraber, ayrık seçim analizleri bazı durumlarda "ne kadar" sorusuna cevap ararken de kullanılabilir; örneğin bir ev sahibinin sahip olmayı seçtiği araba sayısı[1] ve telekomünikasyon servislerini kaç dakika kullanacağı[2] gibi durumları incelerken ayrık seçim modelleri kullanılabilir.

Ayrık seçim modelleri, insanların alternatifler arasındaki seçimlerinin incelendiği istatistiksel prosedürlerdir. Modeller, almak için araba seçerken,[1][3] hangi üniversiteye gideceğini seçerken,[4] işe giderken hangi ulaşım yöntemini (araba, otobüs, tren) seçileceğine karar verirken[5] gibi çok çeşitli uygulamalara uyarlanabilir.

Ayrık seçim modelleri istatistiksel olarak, her bir kişinin alternatifler arasında kendisine uygun olan ve kişilerin tercih yaklaşımlarını inceler. Örneğin, bir kişinin araba alırken yaptığı seçim istatistiksel olarak, kişinin geliri, yaşı, arabanın benzin tüketimi, büyüklüğü ve diğer özellikleriyle alakadardır. Bu modeller, bir kişi için o konudaki alternatifler arasındaki seçimlerin uygunluğunu inceler.

2000 yılında Daniel McFadden, "ayrık seçimlerin analizi için teori ve metotlar geliştirdiği için"[6] Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

Konuyla ilgili yayınlar

Kaynakça

  • McFadden, Daniel L. (1984). "Bölüm 24, Econometric analysis of qualitative response models". Handbook of Econometrics, Volume II. Elsevier Science Publishers BV. 
  1. ^ a b Train, K. (1986). Qualitative Choice Analysis: Theory, Econometrics, and an Application to Automobile Demand, MIT Press, Chapter 8 9 Temmuz 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
  2. ^ Train, K. (1987). McFadden, D., and Ben-Akiva, M., “The Demand for Local Telephone Service: A Fully Discrete Model of Residential Call Patterns and Service Choice 22 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Rand Journal of Economics, Vol. 18, No. 1, pp109-123
  3. ^ Train, K. and Winston, C. 6 Haziran 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (2007). “Vehicle Choice Behavior and the Declining Market Share of US Automakers 22 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.,” International Economic Review, Vol. 48, No. 4, pp. 1469-1496.
  4. ^ Fuller, WC, Manski, C., and Wise, D. (1982). "New Evidence on the Economic Determinants of Post-secondary Schooling Choices." Journal of Human Resources 17(4): 477-498.
  5. ^ Train, K. (1978). “A Validation Test of a Disaggregate Mode Choice Model 22 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.”, Transportation Research, Vol. 12, pp. 167-174.
  6. ^ Nobel Ekonomi Ödülü 2000. Nobel Foundation. Nobelprize.org/Nobel Ekonomi Ödülü 2000 19 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Erişim tarihi 12.03.2009 (İngilizce)

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Thomas C. Schelling</span> Amerikalı ekonomist (1921 – 2016)

Thomas Crombie Schelling,, Amerikalı ekonomist. Dış ilişkiler, millî güvenlik, nükleer strateji konularında uzman.

<span class="mw-page-title-main">Jan Tinbergen</span> Hollandalı iktisatçı

Jan Tinbergen, Hollandalı iktisatçı.

Varyans Analizi istatistik bilim dalında, grup ortalamaları ve bunlara bağlı olan işlemleri analiz etmek için kullanılan bir istatistiksel modeller koleksiyonudur. Varyans Analizi kullanılmaktayken belirlenmiş bir değişkenin gözlemlenen varyansı farklı değişim kaynaklarına dayandırılabilen varyans bileşenine ayrılır. En basit şekliyle varyans analizi birkaç grubun ortalamalarının birbirine eşit mi eşit değil mi olduğunu sınamak için bir çıkarımsal istatistik sınaması olur ve bu sınama iki-grup için yapılan t-test sınamasını çoklu-gruplar için genelleştirir. Eğer, çoklu değişkenli analiz için birbiri arkasından çoklu iki-örneklemli-t-sınaması yapmak istenirse bunun I. tip hata yapma olasılığını artırma sonucu doğurduğu aşikardır. Bu nedenle, üç veya daha fazla sayıda ortalamaların ististiksel anlamlığının sınama ile karşılaştırılması için Varyans Analizleri daha faydalı olacağı gerçeği ortaya çıkmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Robert F. Engle</span> Amerikalı ekonomist

Robert Fry Engle III. Amerikalı ekonomisttir.

Ayrık Fourier Dönüşümü, Fourier analizinde kullanılan özel bir Fourier dönüşümüdür.

<span class="mw-page-title-main">Clive Granger</span> Galli ekonomist

Sir Clive William John Granger Galli ekonomist ve Nottingham Üniversitesi ve Kaliforniya Üniversitesi'nde emekli profesör. 2003 Nobel Ekonomi Ödülü'nü Robert F. Engle ile paylaştı.

<span class="mw-page-title-main">Simon Kuznets</span> Amerikalı ekonomist (1901 – 1985)

Simon (Smith) Kuznets, 1971 Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanan Rus asıllı Amerikalı iktisatçı ve istatistikçi.

<span class="mw-page-title-main">Trygve Haavelmo</span>

Trygve Magnus Haavelmo. Norveçli istatistikci, iktisatçı ve ekonometrici. 1989'da Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">William Forsyth Sharpe</span> Amerikalı ekonomist

William Forsyth Sharpe Amerikalı ekonomist. 1990 yılında, Harry Markowitz ve Merton Miller ile birlikte, Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Roger Myerson</span> Amerikalı ekonomist

Roger Bruce Myerson Amerikalı ekonomist. 2007 yılında, Leonid Hurwicz ve Eric Maskin ile birlikte, Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. Ödülü kazanma nedenleri "Mekanizma tasarım teorisinin temellerini atmaları" olarak açıklanmıştır."

<span class="mw-page-title-main">Daniel McFadden</span> Amerikalı ekonomist

Daniel Little McFadden Amerikalı ekonometrist. 2000 yılında James Heckman ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. McFadden'in ödülü kazanma nedeni İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından "ayrık seçimlerin analizi için teori ve metotlar geliştirdiği için" diye açıklanmıştır. McFadden hâlen Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley'de ekonomi profesörü olarak görev yapmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">James Mirrlees</span>

Sir James Alexander Mirrlees, İskoç ekonomist. 1996 yılında William Vickrey ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. 1998'de şövalye ilan edilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Ekonomi tarihi</span>

Ekonomi tarihi veya iktisat tarihi, geçmişte yaşanan ekonomik olguların nasıl geliştiği konusunda çalışan bilim dalı. Ekonomi tarihinin analizi; tarihsel durumlara ekonomik teorilerin uygulanması, tarihsel yöntemler ve istatistiksel yöntemlerin bir kombinasyonu kullanılarak ele alınır. Bu başlık, sosyal tarihin örtüşen bazı alanları ve işletme tarihi konularını içerir. Ekonomi tarihinin kantitatif incelenmesine, cliometri de denmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Elinor Ostrom</span> Amerikalı ekonomist (1933 – 2012)

Elinor Ostrom, Amerikalı politika bilimci ve ekonomist. "Özellikle toplumsal malların, iktisadî bakımdan kontrol ve işletilemesi analizi" konusunda yaptığı orijinal katkılarıyla 2009 yılında Oliver E. Williamson ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır. Nobel Ekonomi Ödülü kazanan ilk kadın bilimcidir.

<span class="mw-page-title-main">Oliver E. Williamson</span> Amerikalı ekonomist (1932 – 2020)

Oliver E. Williamson Amerikalı ekonomist. "İktisadî bakımdan firmaların kontrol ve işletilemesi, özellikle firmaların sınırları, analizi" konusunda yaptığı orijinal katkılarıyla 2009 yılında Elinor Ostrom ile birlikte Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Christopher A. Pissarides</span>

Christopher Antoniou Pissarides, Kıbrıslı-Britanyalı ekonomisttir. Araştırmaları makroekonomi, iş ekonomisi, ekonomik büyüme ve ekonomik politika konularında yoğunlaşmaktadır. 2010 yılında, Dale Mortensen ve Peter A. Diamond ile birlikte, "arama friksiyonları içeren piyasaları analizleri için" Nobel Ekonomi Ödülü'nü kazanmıştır.

<span class="mw-page-title-main">Christopher A. Sims</span> Amerikalı ekonomist

Christopher Albert "Chris" Sims, Amerikalı iktisatçı. Uğraştığı alanlar arasında ekonometri, zaman serileri ve yeni neoklasik makroekonomi yer almaktadır. Hâlen, Princeton Universitynde "Harold B. Helms Ekonomi ve Bankacılık Profesörü"'dür.

<span class="mw-page-title-main">Matematiksel istatistik</span> matematiksel yöntemlerin kullanıldığı olası istatistikler

Matematiksel istatistik, istatistiksel veri toplama tekniklerinin aksine, matematiğin bir dalı olan olasılık teorisinin istatistiğe uygulanmasıdır. Bunun için kullanılan özel matematiksel teknikler arasında matematiksel analiz, doğrusal cebir, stokastik analiz, diferansiyel denklemler ve ölçü teorisi bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Sosyal araştırma</span>

Sosyal araştırma, sosyal bilimciler tarafından sistematik bir plan izlenerek yürütülen araştırmalardır. Sosyal araştırma metodolojileri nicel ve nitel olarak sınıflandırılabilir.

Dinamik sistemler teorisi, genellikle diferansiyel denklemler veya fark denklemleri kullanarak karmaşık dinamik sistemlerin davranışını açıklamak için kullanılan matematik alanıdır. Diferansiyel denklemler kullanıldığında sürekli dinamik sistemler denir. Fiziksel bakış açısından, sürekli dinamik sistemler, klasik mekaniğin bir genellemesidir. Hareket denklemlerinin doğrudan varsayıldığı ve en az eylem ilkesinin Euler-Lagrange denklemleriyle sınırlandırılmadığı bir genellemedir. Fark denklemleri kullanıldığında ayrık dinamik sistemler olarak adlandırılır. Zaman değişkeni, bazı aralıklarda ayrık ve bazılarında sürekli olan bir küme üzerinde çalıştığında veya Cantor kümesi gibi rastgele bir zaman kümesi olduğunda, zaman ölçeklerinde dinamik denklemler elde edilir.