İçeriğe atla

Avustralya'nın Avrupalılarca keşfi

Kontrol Edilmiş

Avrupalılar, Avustralya'yı keşfetmeden önce bu adada Aborjinler yaşamaktaydı.[1] Avustralya’yı ilk keşfeden Avrupalı, Hollandalı Willem Janszoon olmuştur.[1] Şubat 1606'da ise Cape York Yarımadası'na iniş yaptı. Aynı yılın Ekim ayında İspanyol bir kâşif olan Luis Vaz de Torres, Torres Straits Adaları'na gemi yolculuğu yapmıştı. 17. yüzyılda 29 farklı Hollandalı navigatör, adanın batı ve güney tarafını keşfetmiş ve buldukları bu kıtaya “New Holland” ismini vermişlerdi.[1] Diğer Avrupalı kâşifler, 1770’e kadar keşif yapmaya çalışmışlar, ta ki James Cook’a kadar. James Cook, Avustralya’nın doğu kısmını keşfetmiş ve o bölgeyi Büyük Britanya’nın kolonisi haline getirmekte önemli bir rol oynamıştır. Günümüzde Sydney olarak bilinen Botany Bay, koloniyi başlattığı yerdir. İlk İngiliz gemileri 1778 yılının Ocak ayında Botany Bay (Sydney)'e gelmiştir. Bu da Avustralya’nın üzerindeki ilk koloni bölgesidir. Bu yüzyılda Büyük Britanya, bölgede başka koloniler kurmak istiyordu ve diğer Avrupalılar da bu konuda hevesliydi. Karşılarında olan Avustralya yerlileri yani Aborjinler, kolonicilere karşı çok güçsüzlerdi ve kolayca yenilgiye uğruyorlardı. Avrupalıların, Avustralya'yı keşfi sonrasında asıl adayı ekolojik ve coğrafi açıdan keşfettiler. Çoğu hayvanı ve ormanı yok ettiler. Bu durumdan en çok yerli olan Aborjinler zarar gördü. Ormanlar yok edildiğinde onların barınağı ve yemek kaynakları da yok oldu. Adada 1778 yılından 1920 yılına kadar küçük çatışmalar yaşandı. Bu çatışmalarda en az 20.000 Aborjin ve 2.000-2.500 arası Avrupalı öldü.

Adanın Güney Kısmının Keşfi

1637 yılında François Thijssen tarafından kazara keşfedildi ve buraya en üst rütbeli yolcusu olan Pieter Nuyts’un (Land van Pieter Nuyts) adını verdi. Pieter Nuyts da Hindistan’ın konsey üyesiydi.

Adanın Kuzey Kısmının Keşfi

1628 yılında Hollanda Doğu Hint Adaları’nın Genel Valisi olan Pieter de Carpentier tarafından, adanın kuzey tarafına birkaç gemi gönderildi. Bu gemiler “Gulf of Carpentaria”yı keşfederek adaya Carpentier’in ismini verdiler.

Abel Tasman’ın Yolculuğu

1642 yılında “Van Diemen’s Land (Tasmanya)” olarak bilinen yere ulaşan ilk Avrupalıdır. Tasmanya ile beraber Yeni Zelanda ve Fiji’yi de görmüştür. 2. yolculuğunda (1644) Avustralya’nın kuzey kısmından başlayarak Yeni Gine’ye kadar harita çizmiştir.

1738’teki Amerikan Kolonisinin kaybıyla Büyük Britanya, Kaptan Arthur Phillip önderliğinde Avustralya’ya yeni bir koloni oluşturmak için birkaç gemi gönderir. Sydney tarafına 26 Ocak 1778’de kamp kurulur ki bu gün ileride Avustralya Günü olarak ilan edilecektir. Phillip daha iyi topraklar bulmak için Parramatta bölgesine birkaç keşif ekibi gönderir. Sonrasında oraya mahkûmları göndererek orada küçük bir kasaba kurdurtur. Bu kasaba ileride koloninin ana ekonomi kaynağı olacaktır. 1803 yılında Büyük Britanya, Tasmanya’yı da koloni haline getirir. 1825 yılında da bu koloni ayrı (Avustralya’dan ayrı) bir koloni haline gelir. Büyük Britanya, adanın batı kısmında da hak iddia eder. 1836’da Güney Avustralya, 1851’de Victoria, 1859’da Queensland ayrı koloni yerleri olarak ilan edilir. Kuzey alanı 1911’de Güney kısım kaybedildiğinde bulunmuştu. Bu arada Güney Avustralya ise hiçbir zaman koloni olmadı ve her zaman özgür bir yer olarak tanındı. Victoria ve Batı Avustralya da özgür olarak tanınan yerlerdi fakat sonradan mahkûmları kabul ettiler. Adaya son mahkûm gemisi 1848’de vardı.

Kaynakça

  1. ^ a b c Nijman, Jan (2020). Geography: Realms, Regions, and Concepts (20. bas.). Wiley. ISBN 978-1119607410. 

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Avustralya</span> Güney Yarımkürede yer alan kıta ülkesi

Avustralya, resmî adıyla Avustralya Milletler Topluluğu, Güney Yarımkürede yer alan bir kıta ülkesidir. Hint Okyanusu ve Büyük Okyanus arasında uzanır. Okyanusya kıtasında bulunur ve kıtanın çok büyük bir bölümünü kaplar. Komşuları Endonezya, Doğu Timor, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Vanuatu, Yeni Kaledonya ve Yeni Zelanda'dır. Başkenti Canberra, en büyük şehri ise Sidney'dir.

<span class="mw-page-title-main">Vanuatu</span> Güney Pasifik Okyanusunda yer alan ada devleti

Vanuatu ya da resmî adıyla Vanuatu Cumhuriyeti, Güney Büyük Okyanus'ta yer alan bir ada ülkesidir. Volkanik kökene sahip olan takımada, Avustralya'nın 1750 km doğusunda, Yeni Kaledonya'nın 500 km kuzeyinde, Fiji'nin batısında, Solomon Adaları'nın güneydoğusunda, Yeni Gine adası yakınlarında bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Solomon Adaları</span> Büyük Okyanusta bir ada devleti

Solomon Adaları, Okyanusya'da 6 büyük ve 900'den fazla küçük adadan oluşan bir ülkedir. Papua Yeni Gine'nin doğusunda ve Vanuatu'nun kuzeybatısındadır. Yüzölçümü 28.400 km² ve nüfusu 650.000 civarındadır. Başkent Honiara, Guadalcanal adasındadır. Ülke ismini üzerinde bulunduğu Solomon Takımadaları'ndan alır, Melanezya'ya dâhil olan bu takımadalar Solomon Adaları ülkesinin yanı sıra Kuzey Solomon Adaları olarak adlandırılan Papua Yeni Gine'ye bağlı Bougainville'i de içerir. Ancak Solomon Adaları'na bağlı olan Santa Cruz Adaları ile Rennell ve Bellona bu takımadalara dâhil değildir.

<span class="mw-page-title-main">Sidney</span> Avustralyada bir şehir

Sidney, Avustralya'daki en eski yerleşim merkezlerinden biridir. Ülkenin ekonomik dahil her açıdan merkezi olmasına rağmen başkenti değildir. Jackson Limanı'nın kıyılarında kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">James Cook</span> 18. yy.da yaşamış İngiliz denizci, kaşif.

James Cook İngiliz denizci ve kâşif. Özellikle Büyük Okyanus'ta yaptığı seyirleri ve bu seyirlerde yaptığı ada keşifleri ile ünlüdür. Yeğeni Tahora, Osmanlılı din alimi Ebubekir Efendi ile evliydi.

<span class="mw-page-title-main">Tazmanya</span> Avustralyanın güneydoğusunda bulunan bir ada ve eyalet

Tasmanya ya da Tazmanya, Avustralya'nın güneydoğusunda bulunan bir ada. Avustralya'nın bir eyaleti olup, başkenti Hobart, en büyük ikinci şehri ise Launceston'dur.

<span class="mw-page-title-main">Britanya İmparatorluğu</span> Birleşik Krallık tarafından yönetilmiş devletler ve dominyonlardan oluşan imparatorluk

Britanya İmparatorluğu, Birleşik Krallık veya öncül devletleri tarafından yönetilen dominyonlar, sömürgeler, himayeler ve mandalar ile diğer bağımlı bölgelerden oluşmuş olan imparatorluktur. 16. ve 17. yüzyıllarda İngiltere Krallığı tarafından kurulan denizaşırı sömürgeler ve ticaret karakolları olarak başlamıştı. En güçlü döneminde tarihteki en geniş topraklara sahip devlet olmasının yanı sıra bir yüzyıldan fazla bir süre boyunca dünyanın en önde gelen küresel gücüydü. 1922'de 458 milyon kişi, yani dünya nüfusunun neredeyse dörtte biri, Britanya İmparatorluğu'nun egemenliği altındaydı ve toprakları 33.000.000 km2'lik alanı kapsıyordu. Bu derece geniş bir coğrafyaya hükmettiği için siyasi, dilsel ve kültürel kalıtı hâlen yaygın olarak devam etmektedir. Gücünün doruklarındayken, dünya geneline yayılmış toprakları nedeniyle her zaman en az bir bölgesinde gün ışığı olmasından ötürü "üzerinde güneş batmayan imparatorluk" olarak da tanımlanmaktaydı.

<span class="mw-page-title-main">Yeni Güney Galler</span> Avustralyanın eyaleti

Yeni Güney Galler, Avustralya'nın güneydoğusunda eyalet. Başkenti Sidney. Kuzeyinde Queensland, batısında Güney Avustralya, güneyinde Victoria eyaletleri yer alır. Doğuda Büyük Okyanus'a kıyısı vardır. Avustralya Başkent Bölgesi eyalet içerisinde bir enklav oluşturur. Eyaletin başkenti Sidney'dir ve şehir hem eyaletin hem de Avustralya'nın en kalabalık şehridir. 2019 verilerine göre eyalet nüfusu 8 milyonu aşkın olup, bu nüfusun yaklaşık 5,1 milyonu Büyük Sidney bölgesinde yaşamaktadır.

Avustralya yerlileri ya da Avustralya Aborjinleri, Avustralya kıtası yerlilerine verilen ad. Aborjinler, Avustralya'ya Güneydoğu Asya'dan gelmişlerdir. Bir göçebe hayatı sınırları boyunca hareket halinde yaşamışlardır. Avlanırken mızrak ve bumerang, balık avında ise kanolar kullanmışlar, meyve ve sebze toplamışlardır. Yazılı bir dilleri olmamasına rağmen şarkılar yoluyla ağızdan ağza birçok bilgi aktarılmıştır.

Kâşif ya da bulucu, var olan ancak bilinmeyen bir şeyi bulan, ortaya çıkaran, keşfeden kimsedir. Daha çok coğrafi keşifleri yapan kişiler için kullanılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Hobart</span> Avustralyanın Tazmanya eyaletinin başkenti ve en büyük yerleşkesi

Hobart, Avustralya'nın Tazmanya eyaletinin başkenti ve en büyük yerleşkesidir. 1803 yılında kurulmuştur. Hobart, eyaletin güneydoğusunda Derwent Nehri'nin halicinde ve Wellington Dağı (1270 m) yakınlarında kurulmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Newcastle, Avustralya</span> Avustralyanın Yeni Güney Galler eyaletinde bir şehir

Newcastle, Avustralya'da, Yeni Güney Galler eyaletinde nüfus bakımından ikinci büyük yoğun nüfusun bulunduğu şehirleşmiş metropoliten bölgenin merkezidir. Bu metropoliten bölge yerel idare bakımından "Newcastle Şehri Yerel İdare Konseyi" yanında Lake Macquarie City, "Cessnock Şehri", "Maitland Şehri" ve " Port Stephens Şehri" yerel idare konseylerinin arazilerini de kapsamaktadır. Şehrin yakınında Lake Macquarie City ile Port Stephens arasında uzanan çok güzel sahil plajları bulunmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Willem Janszoon</span>

Willem Janszoon, Hollandalı denizci ve sömürge valisi, Avustralya kıyılarını 1606 yılında gören ilk Avrupalıdır. Adı zaman zaman Willem Jansz. şekillerde kısaltılarak kullanılmıştır. Janszoon, 1631 - 1611 ve 1612 - 1616 tarihlerinde Fort Henry Valisi olarak ve çeşitli dönemlerde Hollanda Doğu Hint Adalarında görev yaptı.

<span class="mw-page-title-main">Botany Körfezi</span> Sidney, New South Walesda bulunan bir körfez

Botany Körfezi Sidney, New South Wales'da bulunan bir körfezdir. Sydney'in çalışma merkezinden sadece birkaç km uzaklıktadır. Cooks Nehri ve Georges Nehri körfeze dökülen iki büyük su kaynağıdır. James Cook'un ilk defa Avustralya kıtasına, bir Endeavour gemisiyle geldiği bu körfezden ayak bastığı kabul edilir. Körfezin üstünde Sydney Havayolları'na ait iki adet uçak kalkış-iniş pisti vardır. Daha sonra İngiliz hükûmeti bu körfezin çevresinde, mahkûmların gönderildiği bir Ceza Sömürgesi kurmayı planlamıştır. Bu plan sayesinde kıtada ilk defa Avrupa'dan gelen insanlar yaşamaya başlamıştır.

<span class="mw-page-title-main">Avustralya tarihi</span>

Avustralya tarihi, Avustralya yüzölçümünün ve insanlarının, önceki yerli ve sömürge toplumlarının tarihini ifade eder. Avustralya Aborjinlerinin ilk olarak 40.000 ila 60.000 yıl önce Malay Takımadalarından tekneyle Avustralya anakarasına geldiklerine inanılıyor. Kurdukları sanatsal, müziksel ve spiritüel gelenekleri, insanlık tarihinin en uzun süre yaşatılan gelenekleri arasındadır.

Yeni Zelanda Kolonisi, 1841'den 1907'ye kadar var olmuş bir Britanya kolonisidir. 1853 e kadar koloni valilerini Birleşik Krallık atamış, 1853 yılında ise koloni kendi kendini yönetmeye başlamıştır. 1907'de koloni, Yeni Zelanda Dominyonu olmuştur.

<span class="mw-page-title-main">Emu</span> kuş türü

Emu, ratitler içindeki akrabası deve kuşlarından sonra yaşayan en uzun kuş türüdür. Avustralya anakarasında endemiktir ve kıtadaki en büyük yaşayan kuştur. Dromaius cinsinin yaşayan tek üyesidir. Emuların yaşam alanı geçmişte tüm Avustralya ile birlikte güneydeki adalar Tasmanya Adası, Kanguru Adası ve Kral Adası'nı kapsamaktaydı ancak 1788'den sonra adaya gelen Avrupalıların etkisi ile bu adalardaki alt türlerinin soyu tükenmiştir. Taksonomik olarak en yakın akrabaları tepeli devekuşları ile casuariidae familyası içinde ortak olarak bulunurlar. Emulara en yakın tür güney tepeli devekuşudur.

<span class="mw-page-title-main">Bass Boğazı</span> Avustralya ana karasını, Tasmanya Adasından ayıran boğaz

Bass Boğazı, Avustralya'nın Victoria eyaletini, güneydeki Tasmanya Adası'ndan ayıran boğaz.

<span class="mw-page-title-main">François Thijssen</span>

François Thijssen veya Frans Thijsz, Avustralya'nın güney kıyılarını keşfeden Hollandalı-Fransız bir kaşifti.

<span class="mw-page-title-main">Avustralya'daki hükümlüler</span>

1788 ile 1868 yılları arasında Britanya ceza sistemi, Büyük Britanya ve İrlanda'dan yaklaşık 162.000 mahkûmu Avustralya'daki çeşitli ceza kolonilerine nakletti.