İçeriğe atla

Asya (Diaohi kralı)

Asya
Diaohi Kralı
Diaohi Kralı
Hüküm süresiMÖ 9. yüzyıl
Önce gelenBilinmiyor
Sonra gelenBilinmiyor
(bilinen sonraki kral Utupursi)

Asya, MÖ 9. yüzyılın ortalarında hüküm sürmüş, halkı Proto-Güney Kafkas kabilelerinden oluşan Diaohi Krallığı'nın hükümdarıydı. Asya, III. Şalmanezer'in askeri seferlerini anlatan Asur kaynaklarında geçmektedir.

Hayatı

Asya, Kuzeydoğu Anadolu'da hüküm sürmüş Diaohi Krallığı'nın tarihsel olarak onaylanmış ikinci hükümdarıdır. Saltanatı MÖ 9. yüzyılın ortalarında, ülkenin güçlü komşusu Urartu Krallığı'nın kurulmasından kısa bir süre sonra başladı. Selefleri gibi o da Güney Kafkasya devletlerinin siyasi-askeri ittifakı olan Nairi'ye mensuptu.[1]

MÖ 845'te Nairi eyaletlerini işgal eden ve Urartu'yu kasıp kavuran Asur kralı III. Şalmanezer'in istilasıyla karşı karşıya kaldı.[2] Asya, krallığının güneyindeki devletler gibi yerle bir olmaması için kısa sürede Asur hükümdarlığına girmeyi kabul etti.[1]

Asya, krallığının işgal edilmesinden sonra Asur kralına yıllık haraç ödemeyi kabul etmek zorunda kaldı ve imparatorluğun müvekkil kralı oldu.[3] Karşılığında III. Şalmanezer, Diaohi'nin başkentine Asya'nın büyük bir heykelini inşa ettirdi.[1]

Kaynakça

  • Suny, Ronald Grigor (1994). The Making of the Georgian Nation. Indianapolis: Indiana University Press. ISBN 978-0-253-35579-9. 
  • Chkhartishvili, Mariam (2014). Ქართული წყაროთმცოდნეობა [Georgian studies of ancient sources] (Gürcüce). Tiflis: Universali. 
  • Melikishvili, Giorgi (1970). Სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს მოსახლეობის უძველესი გაერთიანებები. საქართველოს ისტორიის ნარკვევები. ტ 1 [Ancient associations of the population of South-West Georgia. Essays on the history of Georgia. Volume 1] (Gürcüce). Tiflis. 

Notlar

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Babil</span> Mezopotamyada tarihi bölge ve devlet

Babil, Mezopotamya'da adını aldığı Babil kenti etrafında MÖ 1894 yılında kurulmuş, Sümer ve Akad topraklarını kapsayan bir imparatorluktur. Babil'in merkezi bugünkü Irak'ın El Hilla kasabası üzerinde yer almaktadır. Babil halkının büyük bir kısmını tarih boyunca çeşitli Sami asıllı halklar oluşturmuştur. Bölgede konuşulmuş en yaygın dil Akadca olmuş olmasına rağmen Sümerce dinî dil olarak kullanılmıştır. Aramice ise ilerleyen yıllarda bölgenin geçer dili konumuna gelmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Diaohi</span>

Diaohi veya Dayaeni, muhtemelen MÖ 12. yüzyılda, Bronz Çağı Çöküşü (Hitit) sonrası dönemde oluşmuş, Kuzeydoğu Anadolu bölgesinde bulunan kabileler birliğiydi. Burada yaşayan kabilelerin Kartveli dillerini veya Hurri dilini konuştukları tahmin edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">III. Tiglat-Pileser</span>

III. Tiglath-Pileser MÖ 8. yüzyılda hüküm sürmüş olan ve Yeni Asur İmparatorluğu'nun kurucusu olarak kabul edilen ünlü bir Asur kralıdır. Suriye ve Filistin'i alarak ülke topraklarını genişleten III. Tiglath-Pileser, Asur ve Babil krallıklarını tek çatı altında birleştirmiştir

<span class="mw-page-title-main">Manna Krallığı</span> Mannalar

Manna devleti, , Minni veya Manas — MÖ IX yüzyıldan MÖ VI yüzyıla kadar tarihi Azerbaycan topraklarında, günümüz Güney Azerbaycan'ın kuzeybatısında Urmiye Gölü'nün kıyısında kurulmuş eski bir devlettir. Manna, yazılı kaynaklarda bahsedilen ilk merkezi devlet olarak kabul edilir. Başkenti İzirtu şehridir. Manna devleti, eski geleneklere sahip bir bölgede, eski tarihin çok geniş bir döneminde ekonomik ve kültürel açıdan önde gelen bir bölgede ortaya çıkmıştı. Manna, MÖ III-II binyıllarda bu bölgede var olmuş Kuti, Lullubi, Turukki kabilelerinin ve diğer kabilelerin doğrudan mirasçısıydı. Manna devleti MÖ. 615-613 yılları arasında Medya devletine katılmıştır.

<span class="mw-page-title-main">II. Sargon</span> MÖ 722 - MÖ 705 yılları arasında hüküm sürmüş Asur kralı

II. Sargon (Akatça: Šarru-ukin -"meşru kral", Arapça: سرجون Süryanice: ܣܪܓܘܢ,, Asur Kralı. MÖ 722 - MÖ 705 yılları arasında ülkeye hükmetti. MÖ 722'de tahtı güç kullanarak ele geçiren II. Sargon, İsrail'i işgal etti.

MÖ 8. yüzyıl, MÖ 800'ün ilk günü başlamış ve MÖ 701'in son günü bitmiştir.

<span class="mw-page-title-main">V. Giorgi</span> 1299-1302 ve 1314-1346 arası Gürcistan Kralı

V. Giorgi 1299 – 1302 ve yeniden 1314 – 1346 yılları arasında hüküm sürmüş olan Bagrationi Hanedanına mensup Gürcü Krallığı hükümdarı. Esnek ve uzak görüşlü bir hükümdar olarak ülkesinde neredeyse yüzyıl süren Moğol İmparatorluğu egemenliğine son verecek ve krallığının yeniden eski gücüne kavuşmasını sağlayacaktır.

<span class="mw-page-title-main">III. Vahtang</span>

III. Vahtang, Bagratlı Hanedanına mensup Gürcü Kralı. Moğol İmparatorluğu işgalinde 1302 – 1308 yılları arasında hüküm sürmüştür.

<span class="mw-page-title-main">II. Aşurnasirpal</span>

II. Aşurnasirpal, MÖ 883 ve 859 yılları arasında hüküm sürmüş olan Asur kralı. II. Tukulti-Ninurta'nın oğlu olan olan Aşurnasirpal kendisinde sonra kral olan III. Şalmanezer'in babasıdır.

<span class="mw-page-title-main">III. Şalmanezer</span>

III. Şalmanezer, MÖ 859-824 yılları arasında hüküm süren Asurlular kralıdır. Önceki hükümdar II. Aşurnasirpal'ın oğludur. Saltanatı boyunca Babiller, Kizzuvatna, Urartu gibi doğudaki kabilelere, milletlere bir dizi sefer düzenlemiştir. Ordusu Van Gölü ve Toros Dağları'na nüfuz etmiş, Karkamışlı Hititler'i haraç ödemeye zorlamıştır. Yerine oğlu V. Şamşi-Adad geçmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Patin</span> MÖ I. binyılda Anadolu ile Mezopotamyanın birleşim sahasında hüküm süren geç Hitit krallığı

Patin ya da Unki, MÖ 1. binyılda Anadolu ile Mezopotamya'nın birleşim sahasında hüküm süren geç Hitit krallığı.

<span class="mw-page-title-main">Nairi</span>

Nairi, MÖ 14 ve 10. yüzyıllar arasında Ermeni Yayları olarak adlandırılan bölgede veya (kuzey Mezopotamya bölgelerinde yaşamış, farklı kimlik ve dillere sahip kabile ve aşiret topluluklarından oluşan, bir konfederasyon ve bölgenin adıdır, daha sonraki Asur metinlerinde Van Gölü' için “Nairi ülkesi denizi” denir.

Muşkiler Muški) Tunç ve Demir Çağı dönemlerinde Anadolu'da yaşamış, Asur kaynaklarında ve geç dönem Luvi hiyerogliflerinde görülen ama Hitit kaynaklarında görülmeyen bir halktır. Birkaç yazar, Muşkilerin Yunan kaynaklarında adı geçen Moshiler (Μόσχοι) ile aynı halk olduğunu ve Meshetili bir Gürcü halkı olduğunu iddia etmiştir. Josephus ise Kapadokyalı Moshileri İncil'de adı geçen Meşekler ile özdeşleştirir.

Şalmanezer ile şu maddeler kastedilmiş olabilir:

<span class="mw-page-title-main">Yeni Asur İmparatorluğu</span> Mezopotamyadaki bir tarihi devlet

Yeni Asur İmparatorluğu Asur tarihinin son dört yüz yıllık evresidir. Bu dönemde Orta Asur'da başlayan kralların yıllık yazmaları devam ettiğinden siyasal olaylar hakkında bilgi sahibi olunabilmektedir. Bu dönemde devlet tüm Mezopotamya'yı kapsar hale gelmişti ve en geniş sınırlarına ulaşmıştı. Batı İran, Suriye ve Güney Doğu Anadolu da devletin egemenlik sahasıydı. En çok savaşılan devletler arasında Anadolu'da Urartular vardı. Med-İskit akınlarıyla Asur devleti son bulacaktı.

<span class="mw-page-title-main">Şupria</span>

Şupria veya Şubria, MÖ 13. yüzyıldan sonra yazılmış Asur kaynaklarında geçen, Ermeni Yaylası'ndaki bir Hurri krallığıydı. Başkenti Ubbumu idi. Genellikle Şupria adının MÖ 3. binyıla tarihlenen Mezopotamya kayıtlarındaki Subartu kelimesinden türediği ve hatta eş anlamlı oldukları kabul edilir. Bununla birlikte, Sümerlilerin Subartu adını Yukarı Mezopotamya ve/veya Asur bölgesini tanımlamak için kullandığı bilinmektedir.

Basiani Muharebesi, 13. yüzyılda Gürcistan Krallığı orduları ile Anadolu Selçuklu Devleti arasında, Erzurum şehrinin 60 km kuzeydoğusundaki Basiani Vadisi'nde gerçekleşen savaş. Savaş, 1202 ve 1205 arasında çeşitli tarihlere dayanmaktadır, ancak son zamanlarda 1203 ve 1204 olarak geçmektedir. Müslüman tarihçi İbn Bîbî, savaşın hicri 598'de olduğunu iddia etti. Türk tarihçileri, Micingerd (Malazgirt) Kalesi'ni savaşın yeri olarak tanımlamaktadır.

Utupursi, Proto Güney Kafkas dilini konuşan halkların yaşadığı düşünülen Diaohi Krallığı'nın bilinen son hükümdarıdır. Saltanatı otuz yıl süren Utupursi, bu süre zarfında komşu krallık Urartular'ın yayılmacı politikasıyla mücadele etti. MÖ 8. yüzyılın ilk yarısında kral Menua ve I. Argişti'nin ordularına karşı savaştı. Saltanatı Urartu metinlerinde geçmektedir.

Sien, halkı Proto-Güney Kafkas kabilelerinden oluşan Diaohi Krallığı'nın tarihsel olarak onaylanmış ilk yöneticisidir. MÖ 12. yüzyılın sonlarında hüküm sürmüştür. Asur kaynaklarında, Sien'in krallığının MÖ 1112'de I. Tiglat-Pileser tarafından işgal edilişi anlatılmaktadır.

<span class="mw-page-title-main">V. Şamşi-Adad</span>

V. Şamşi-Adad MÖ 824-811 yılları arasında Asur Kralıydı. Adını Adad olarak da bilinen tanrı Hadad'dan almıştır.