İçeriğe atla

Assa Nehri

Koordinatlar: 42°39′30″K 44°54′29″D / 42.65833°K 44.90806°D / 42.65833; 44.90806
Assa Nehri
Nehir görünümü
Nehir görünümü
Konum
Ülke(ler)Gürcistan ve Rusya
Genel bilgiler
AğızSunja Nehri
Uzunluk133 km
Havza alanı2.060 km²

Assa Nehri (RusçaАсса; İnguşçaЭса-хий, romanizeEsa-hiy; ÇeçenceIaьса, romanizeHesa; Gürcüceასა, ღლიღვის-წყალი, romanize: asa, ğliğvis-ts'k'ali), Rusya ve Gürcistan'da bulunan bir nehirdir. Nehir, Sunja Nehri'nin sağ kolu olup Gürcistan'da Duşeti'den başlayarak İnguşetya'dan geçerek Çeçenistan'da Sunja Nehri'ne dökülmektedir.[1]

133 kilometre uzunluğunda olup 2.060 kilometrekarelik bir drenaj havzasına sahiptir.[2] Havza İnguşetya'nın büyük bir kısmını, Çeçenya'nın batısındaki bölgeleri ve Gürcistan'ın kuzeyindeki küçük bölgeleri kapsamaktadır. Nehir havzasında toprakların %70'inden fazlası çığlara maruz kalır.[3]

Assa ve Armhi'nin üst kısımları, kanyon vadilerine sahip olan Ceyrah-Assa Tarihî ve Kültürel Rezervasyonu adı verilen doğal bir koruma alanında birleştirilmiştir. Tarihi önemi, 12. yüzyıldan kalma Orta Çağ Hristiyan Tapınağı ve Tunç Çağı'ndan (M.Ö. 9. ila 6. yüzyıllar) birkaç başka yapı, 16. ve 17. yüzyıllardan kalma yaşanabilir ve savaşların yapıldığı 300 kule ve 18 insan yaşam alanı nedeniyledir. Aynı döneme tarihlenen 200 tonoz bulunmaktadır. Bu tarihî özelliklerinden dolayı Ceyrah-Assa Tarihî ve Kültürel Rezervasyonu UNESCO Dünya Mirası listesine kaydedilmesi önerildi.[4]

Kaynakça

  1. ^ Human Rights Watch. Human Rights Watch/ RUSSIA. Human Rights Watch. s. 38. GGKEY:3NG341HY0X5. Erişim tarihi: 25 Nisan 2013. 
  2. ^ "Река Асса (Цирцловн-Цхали)" (Rusça). Devlet Su Kaydı. 5 Ekim 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2024. 
  3. ^ Vogtmann, Hartmut; Dobretsov, Nikolai (26 Nisan 2006). Environmental Security and Sustainable Land Use - with Special Reference to Central Asia. Springer. ss. 163-. ISBN 978-1-4020-4492-2. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2024. 
  4. ^ "Historical and Cultural Jeyrakh-Assa Reservation". UNESCO Dünya Miras Merkezi. 12 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2024. 

Bibliyografi

İlgili Araştırma Makaleleri

<span class="mw-page-title-main">Bolivya</span> Güney Amerikada denize kıyısı olmayan ülke

Bolivya, resmî adıyla Çokuluslu Bolivya Devleti bir Güney Amerika ülkesidir. Başkenti Sucre olup; La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Potosi diğer önemli şehirlerinden birkaçıdır.

<span class="mw-page-title-main">Göreme Tarihî Millî Parkı</span>

Göreme Tarihî Millî Parkı, İç Anadolu bölgesinde, Nevşehir ili sınırları içerisinde yer alan Millî park idi. 1985 yılında UNESCO Dünya Miras Listesi’ne alındı. 30 Ekim 1986'da Bakanlar Kurulu kararıyla millî park ilan edildi, 22 Ekim 2019 tarihinde millî park statüsünden çıkarıldı.

<span class="mw-page-title-main">Ermenice</span> Hint-Avrupa dili

Ermenice, Ermeniler tarafından kullanılan Hint-Avrupa dil ailesinden bir dildir. Kendi alfabesi ve Doğu Ermenicesi ve Batı Ermenicesi olarak iki lehçesi vardır. Doğu Ermenicesi Ermenistan'ın resmî dilidir. Türkiye'de ve Ermeni diasporasında çoğunlukla Batı Ermenicesi kullanılır. Hint-Avrupa dil ailesi'nin bağımsız bir alt grubudur.

<span class="mw-page-title-main">Kuzey Osetya-Alanya</span> Rusya Federasyonunda bir bölge

Kuzey Osetya-Alanya Cumhuriyeti (Rusça: Республика Северная Осетия - Алания

<span class="mw-page-title-main">İnguşetya</span> Rusyaya bağlı federe cumhuriyet

İnguşetya, İnguşya ya da resmî adıyla İnguşetya Cumhuriyeti Kuzey Kafkasya’da, Rusya Federasyonu’na bağlı federe cumhuriyet. Kuzey Kafkasya Federal Bölgesi’ne dâhil olan İnguşetya’nın güney sınırı; Rusya Federasyonu’nun Gürcistan sınırının parçasıdır. Doğusunda Rusya’nın özerk cumhuriyetlerinden Çeçenya; batısında ise yine aynı statüdeki cumhuriyetlerden Kuzey Osetya-Alanya bulunur.

<span class="mw-page-title-main">Orhun Vadisi</span> Vadi

Orhun Vadisi Moğolistan’ın göbeğinde, başkent Ulan Batur’dan 370 km uzaklıkta Orhun Nehrinin etrafında bulunmaktadır. Orhun Vadisi 2004 yılında UNESCO Dünya Mirası listesine alınmıştır. Orhun Vadisinin tarih açısından büyük önemi vardır. Uygur Kağanlığı ve bir zamanlar dünyanın en büyük imparatorluğu olan Moğol İmparatorluğu'nun başkentleri Orhun Vadisi’ndedir. Bu yüzden Orhun Vadisi Hun İmparatorluğu, Göktürk Kağanlığı, Uygur Kağanlığı ve Moğol İmparatorluğu’na ait arkeolojik kalıntılar, eski kent ve yerleşim merkezlerinin enkazları, yazılı ve dikil taşlar, mezarlar ve Budist tapınaklarının bulunduğu, çok sayıda tarihi bilgi içeren kültürel bir miras olarak kabul edilmektedir.

<span class="mw-page-title-main">Timbuktu</span> Mali İmparatorluğunun başkenti

Timbuktu Batı Afrika ülkesi Mali'nin şehri. Mali'nin 8 idari bölgesinden biri olan Timbuktu Bölgesi'nin de başkentidir. Timbuktu, dünyanın yeni yedi harikasına aday gösterilmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Orhun Nehri</span> 1.124 km uzunluğunda Moğolistan nehri

Orhun Nehri Moğolistan'da uzunluğu 1.124 kilometre, tarihi ve kültürel önemi çok olan bir nehirdir.

<span class="mw-page-title-main">Yunnan Üç Paralel Nehri Koruma Alanı</span>

Yunnan Üç Paralel Nehri Koruma Alanı, Çin'in Yunnan eyaletinde bulunan bir UNESCO Dünya Mirası listesi alanıdır. Hengduan Dağları'nın Yunnan kesiminde bulunan Yangtze, Mekong Nehri ve Saluen nehirlerinin üst sınırlarının havzaları içinde yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Tehlike Altındaki Dünya Mirasları Listesi, Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) tarafından 1972 yılında yayımlanan Dünya Mirası Sözleşmesi'nin 11.4 maddesine uygun olarak Dünya Miras Komitesi tarafından Dünya Mirası Alanları'nı belirlemek ve yönetmek amacıyla derlenmiştir. Listelenen alanlar, korunması için büyük operasyonların gerekli olduğu ve "yardım talep edilen" Dünya Mirası Alanları'ndan oluşmaktadır. Listenin amacı uluslararası farkındalığı artırmak ve tehditlere karşı önlemler almaktır. Alana yönelik tehditler arasında yakın zamanlı, gerçekleşmesi kesinleşmiş tehditler veya alanda olumsuz etkilere neden olabilecek potansiyel tehlikeler sayılabilir.

<span class="mw-page-title-main">Sunja Nehri</span>

Sunja Nehri, Rusya'da Kuzey Kafkasya'da bulunan bir nehirdir. Nehrin uzunluğu 278 km olup Terek Nehri'nin koludur ve Kuzey Osetya, İnguşetya ve Çeçenistan boyunca akar.

<span class="mw-page-title-main">Kiji Pogost</span>

Kiji Pogost, Kiji adasında yer alan, 17. yüzyıldan kalma tarihi bir yerdir. Ada, Rusya'nın Karelya Cumhuriyeti'ndeki Onega Gölü üzerinde yer almaktadır. Pogost, iki büyük ahşap kilise ve bir çan kulesi içeren, çitlerle çevrili bir alandır. 1990 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası, 1993 yılında Rus Kültürel Miras Alanı olarak listelenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Semendire Kalesi</span> Sırbistanda bir kale

Semendire Kalesi, Sırbistan'ın Semendire şehrinde yer alan tahkimattır. 1427-1430 arasında Sırp Despotluğu'nun yöneticisi Despot Đurađ Branković tarafından yaptırıldı. 15. yüzyılın sonunda şehri ele geçiren Osmanlılar tarafından güçlendirildi.

<span class="mw-page-title-main">Mestia</span> Gürcistanda bulnan bir kasaba

Mestia, Gürcistan'ın Samegrelo-Zemo Svaneti bölgesinde bulunan bir kasaba ve belediyedir. Kasaba, ülkenin kuzeybatısında Kafkas Dağları'nın eteklerinde yer almaktadır. Yüzölçümü 3,044.5 km² olan belediyenin nüfusu 2014 yılı itibarı ile 9,316'dır.

<span class="mw-page-title-main">Çajaşi</span>

Çajaşi Gürcistan'ın Samegrelo-Zemo Svaneti bölgesindeki Mestia Belediyesinde yer alan bir köydür. Büyük Kafkas Dağlarının güney eteklerinde, Enguri Nehrinin üst vadisinde, deniz seviyesinden 2.160 m yükseklikte yer almaktadır. Köy, Svaneti tarihi bölgesinin bir parçası ve Uşguli topluluğunun merkezidir. Orta Çağ müstahkem yapıları ile Gürcistan Ulusal Mirasında yer alan köy, Yukarı Svaneti'nin bir parçası olarak UNESCO Dünya Mirası listesine eklenmiştir.

<span class="mw-page-title-main">Çaçuna İdari Koruma Alanı</span>

Çaçuna İdari Koruma Alanı, Gürcistan'ın Kaheti bölgesindeki Dedoplistskaro Belediyesinde, Iori Nehri taşkın alanlarında, ülkenin güneydoğu kesiminde,Azerbaycan sınırına yakın bir konumda yer alan korunan bir alandır. Çaçuna İdari Koruma Alanı, Iori Nehri ve Dalis-Mta Baraj Gölü çevresindeki ormanları ve bu ormanların karakteristik kurak ve yarı kurak flora ve fauna türlerini korumak için kuruldu. Koruma alanı bölgesinde kuş gözlemciliği için birkaç gözlem kulesi bulunmaktadır. Çaçuna İdari Koruma Alanı, 1996 yılında çoğunlukla 1965'ten beri var olan eski Çaçuna Devlet Ormanlığı topraklarını kapsayacak şekilde kurulmuştur. Çaçuna İdari Koruma Alanı idaresi Dedoplistskaro'da Vaşlovani Koruma Alanları Yönetimi ile ortak bir tesiste yer almaktadır.

<span class="mw-page-title-main">Ermenistan'daki Dünya Mirasları listesi</span> Vikimedya liste maddesi

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) Dünya Mirasları, 1972 yılında kurulan UNESCO Dünya Mirası Sözleşmesi'nde tanımlandığı şekliyle kültürel veya doğal miras açısından önem taşıyan yerlerdir. Ermenistan, Dünya Kültürel ve Doğal Mirasının Korunmasına Dair Sözleşme'yi 5 Eylül 1993'te onaylayarak, tarihî yerlerini listeye dâhil edilmeye uygun hâle getirdi.

<span class="mw-page-title-main">Asa Nehri</span> Kazakistan ve Kırgızistanda bir nehir

Asa, yukarı kesimlerde Teris, Kırgızistan'da Talas ilinin Kara-Buura ilçesi ve Kazakistan'da Jambıl eyaletinin Jambıl, Jualı, Talas ve Sarısu ilçelerinden akan bir nehirdir.

<span class="mw-page-title-main">Solovetski Manastırı</span>

Solovetski Manastırı, Rusya'nın Arhangelsk Oblastı'nda Solovetski Adaları'nda bulunan bir Rus Ortodoks manastırıdır. Manastır, 14. yüzyılda inşa edilmiş olup 1926-1939 yılları arasında Sovyet hapishanesine ve çalışma kampına dönüştürülmeden önce kuzey Rusya'daki en büyük Hristiyan kalelerinden biriydi ve Gulag sistemi kampları için bir prototip olarak hizmet ediyordu. Manastır birçok büyük değişiklik ve askeri kuşatma yaşadı. En önemli yapıları, Filip Kolıçev'in başrahibi olduğu 16. yüzyıldan kalmadır.

<span class="mw-page-title-main">Altın Göl (Altay)</span>

Altın Göl, Rusya'nın Altay Cumhuriyeti'nde bulunan bir göldür. Göl, Korbu ve Al-tıntu dağ sırtları arasında, Saylugem Dağları ile Batı Sayan Dağları'nın birleştiği noktada yer almaktadır. Kuzey kesiminde 600-1.300 m, güney kesiminde ise yaklaşık 1.700-2.400 m yüksekliğinde dağlarla çevrilidir.